Một số ư nghĩ về vấn đề an toàn thực phẩm của nước ta hiện nay

Nguyễn Văn Chuyển (Exryu Japan)
GSTS. Chuyên ngành Thực phẩm Dinh dưỡng,
Đại học Nihon Joshi Tokyo

 

Một đứa bé khi sinh ra trọng lượng thân thể khoảng 3 kg, nhưng khi trưởng thành sẽ trở thành khoảng 50 kg, như vậy trọng lượng cơ thể đă tăng 47 kg. Vậy th́, 47 kg trọng thể này từ đâu mà ra, xin nói rằng đó là từ thực phẩm mà ra. Con người khi sinh ra cho đến khi mất đi, tuỳ thuộc vào từng quốc gia, nh ưng giả sử tuổi thọ khoảng 80 tuổi, th́ khối lượng tiêu thụ về thức ăn và nước uống của cả một đời người rất lớn. Một người trung b́nh một ngày tiêu thụ lượng nước uống khoảng 2,5 lít (2,5 kg); lượng đồ ăn cũng khoảng 2,5 kg, như vậy tổng số sẽ là khoảng 5kg/ ngày; 150 kg/ 1 tháng; 1.800 kg/1 năm, và sẽ là 144.000 kg (144 tấn) cho một đời người 80 năm. Một khối lượng đồ ăn và nước uống rất lớn.

Chúng ta có 1 chiếc đồng hồ, nếu dùng được khoảng 20 năm đă là quí. Cơ thể chúng ta hoạt động được đến 80 năm, là v́ cơ thể chúng ta luôn có sự chuyển hoá, giúp cho các tế bào cơ thể luôn luôn đổi mới, từ bắp thịt, nội tạng cho đến xương, răng… Sự đổi mới của các tế bào sẽ chống lại sự đột biến của di truyền tử (gene) trong quá tŕnh phát triển của cơ thể. Sự chuyển hoá này chủ yếu là do di truyển tử, các hệ thống hormone, các tín hiệu signal làm những công việc giúp cho sự chuyển hoá luôn duy tŕ có tr ật tự và ổn định. Cho nên, nếu một người hoạt động b́nh thường, giữ cho đời sống lành mạnh, người ta tính rằng con người có thể sống được 120 tuổi. Nhưng thực tế không diễn ra như vậy, bởi v́ có vấn đề suy dinh dưỡng, thừa dinh dưỡng, có vấn đề bệnh tật, an toàn thực phẩm (ATTP) không được tốt.

I. Vấn đề ATTP của đất nước ta hiện nay

Tuy ở nước ngoài nhưng tôi cũng thường đọc nhiều báo chí trong nước như Báo Lao động, Tuổi trẻ, Thanh niên, Sài g̣n Giải phóng, Nhân dân qua hệ thống Internet.Tôi thấy t́nh h́nh ATTP ở Việt Nam đang ở t́nh trạng rất bức xúc, rất nguy hiểm không chỉ cho con người hiện nay mà c̣n cho cả các thế hệ tương lai. Nhiều chi tiết đưa ra về vấn đề ATTP đă được đăng trên báo, tôi sẽ không nhắc lại, nhưng chúng ta có thể tóm lược ngắn ngọn lại. Sự mất ATTP đi từ khâu sản xuất cho đến tay người sử dụng, đó là: các chất kích thích, hormone tăng trọng, thuốc trừ sâu tồn dư quá nhiều trong thực phẩm; các chất bảo quản thực phẩm không cho phép (kháng sinh chloramphenicol, Nitrofuran, Ure…); các chất độc sinh ra trong quá tŕnh bảo quản, pha chế, nấu nướng (như vi khuẩn độc, nấm, Aflatoxin, 3-MCPD, 1,3-DCP trong nước tương…); các chất phụ gia độc hại dùng trong chế biến vượt quá lượng cho phép (như hàn the, focmon, muối diêm…), thậm chí sơn nhà cửa cũng được dung để nhuộm màu thực phẩm… Trong các loại kể trên có những chất gây ung thư, mà chủ yếu là do các phản ứng hoá học, phản ứng sinh hoá trong cơ thể làm sinh ra sự đột biến gene, làm nhiễu sự truyền đạt tín hiệu trong quá tŕnh chuyển hoá của cơ thể. Tiếp đến , vấn đề dùng kháng sinh bảo quản thực phẩm cũng rất nguy hiểm, v́ điều này sẽ làm cho cơ thể chúng ta có hiện tượng lờn thuốc kháng sinh. Người ta đă hiểu rằng vi khuẩn trong cơ thể sẽ tiết ra một số loại enzyme phá huỷ công thức hoá học của kháng sinh khi trong cơ thể chúng ta lạm dụng quá mức kháng sinh trong thời gian dài, điều này làm cho người bị bệnh uống kháng sinh cũng khó khỏi bệnh. Ngoài ra, những loại hormone tăng trưởng dùng vỗ béo gia cầm (growth hormone) khi c̣n dư đọng lại trong thực phẩm, sử dụng lâu dài sẽ dẫn đến việc tích luỹ trong cơ thể con người gây xáo trộn nội tiết, chuyển hoá của cơ thể, như lở mồm long móng, chiều cao tăng trưởng không b́nh thường, tăng đường huyết gây bệnh tiểu đường, một số bệnh măn tính khác như béo ph́, tăng huyết áp…Thực ra những vấn đề tôi nói trên đây, các quí vị độc giả cũng đă hiểu, nhưng làm thế nào để khắc phục vấn đề mất ATTP th́ đây mới là vấn đề chúng ta cần bàn.

Trong vấn đề ATTP này, tôi nghĩ rằng có những người biết mà vấn cố t́nh, như một số doanh nghiệp mà trong nước đă nói đến; nhưng cũng có người thiếu kiến thức mà vẫn cứ lạm dụng trong sản xuất, bảo quản, chế biến. Để giải quyết vấn đề này th́ đây là bài toán rất nan giải không thể giải quyết một sớm một chiều, nếu chỉ nhà nước không thôi cũng làm không xuể, phải có sự cộng tác giữa nhà nước và nhân dân.

II. Một số ư nghĩ về giải pháp về vấn đề ATTP của đất nước ta hiện nay

Đây là vấn đề vô cùng khó khăn, nhưng tôi nghĩ rằng đây là vấn đề rất quan trọng của đất nước ta hiện nay và tiền đồ mai sau. Để xây dựng một đất nước Việt Nam hùng mạnh, hạnh phúc th́ người Việt Nam phải có sức khoẻ và phải có trí tuệ. Nếu chúng ta không giải quyết vấn đề ATTP sớm th́ thế hệ hiện nay và tương lai sẽ chịu nhiều thiệt tḥi, bởi v́ khi di truyền gene bị đột biến quá mức th́ không dễ dàng chữa khỏi, vấn đề chất độc màu da cam là một điển h́nh. Tôi xin mạo muội đưa ra một số ư kiến như sau:

1. Đề nghị nhà nước nên dành ngân sách trong 3 năm để thành lập, tổ chức, hoạt động cho một Dự án tổng thể nhằm giải quyết quyết liệt, triệt để vấn đề ATTP (như luật chế tài, xử phạt, tiêu chuẩn cấp phép, hoạt động cho đối tượng sản xuất cho đến giáo dục, nâng cao hiểu biết cho toàn dân, bên cạnh cải thiện, duy tŕ và phát huy liên tục vấn đề ATTP)

2. Trong đó cần phải phát huy sức mạnh nhân dân: nhà nước và nhân dân cùng làm. Cụ thể:

- Nhà nước là các Bộ, ngành có liên quan đến thực phẩm, dinh dưỡng, y tế (Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp, Bộ Thuỷ sản, Bộ Giáo dục…)

- Nhân dân: trước hết đó là tầng lớp trí thức (các thầy cô, các sinh viên), sau đến chính là người dân, người sản xuất , tiêu dùng

3. Cần phát huy vai tṛ của các trường Đại học, Cao đẳng trong việc giải quyết vấn đề ATTP: Đại học của các nước phát triển thường đặt trọng vấn đề là đại học đó có đóng góp cho sự phát triển của Quốc gia đó hay không. Đặc biệt trong t́nh h́nh khó khăn của đất nước ta hiện nay th́ đại học, giáo dục của đất nước ta cũng cần phải hoạt động, phục vụ có ích cho chính xă hội, con người Việt Nam.

- Nhân lực: các Thầy cô, sinh viên từ các trường ĐH có liên quan đến lĩnh vực Thực phẩm, Dinh dưỡng, Y tế; đặc biệt là các sinh viên năm thứ 3, thứ 4 khi đă có một số kiến thức cơ bản về thực phẩm dinh dưỡng..

- Hoạt động t́nh nguyện: theo tổ chức, thuộc sự quản lư của dự án tổng thể của Nhà nước, được đăng kư hoạt động một cách có tổ chức, theo luật pháp.

- Mục tiêu: viết tờ rơi, sách, báo để giáo dục, nâng cao sự hiểu biết, ư thức tự bảo vệ ḿnh cho người sản xuất và người tiêu dung về ATTP. Tham gia các chiến dịch phát động ATTP trên toàn quốc.

4. Hiện nay ở trong nước, các đại học có ngành thực phẩm dinh dưỡng như trường Đại học Bách khoa Hà Nội, tp. HCM, cùng Đại học Cần Thơ, An Giang…đều có đủ thực lực để tham gia kế hoạch này để phụng sự đất nước.

5. Dự án tổng thể này (hoặc Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp, Bộ Giáo dục…) cần có đường dây nóng (hotline), nhằm tư vấn, trợ giúp cho người sản xuất và người tiêu dùng về luật pháp, tiêu chuẩn về thực phẩm, các vấn đề bảo vệ sức khoẻ, cho đến việc tố cáo các hoạt động trái phép…

III. Vấn đề ATTP trong WTO

Như chúng ta cũng đă biết, việc đất nước ta tham gia vào WTO vừa là cơ hội để chúng ta có thể vươn lên hội nhập thương mại Quốc tế, nhưng cũng là để chúng ta thấy rơ được chính khả năng mạnh hay yếu của chúng ta trong thị trường cạnh tranh này. Vấn đề ATTP là yếu tố quyết định sống c̣n trong cuộc cạnh tranh thương mại về thực phẩm. Tôi lấy ví dụ rất cụ thể: hàng hoá, thực phẩm của Trung Quốc trên thị trường Nhật Bản, chính phủ và người dân Nhật Bản rất khắt khe loại trừ những thực phẩm kém ATTP, kém chất lượng, hang hoá của Trung Quốc bán rất rẻ trên thị trường Nhật Bản và rất bị cảnh giác về yếu tố ATTP. Chính v́ vậy, mặt hàng nhập khẩu không đảm bảo ATTP th́ không thể cạnh tranh trên thị trường các nước phát triển, nơi mà luật pháp và tiêu chuẩn ATTP rất rơ ràng để bảo vệ sức khoẻ cho người dân sở tại.

V́ vậy, các doanh nghiệp, tổ chức Việt Nam muốn thâm nhập cạnh tranh trên trường quốc tế trong cuộc hội nhập WTO th́ ngay từ bây giờ chúng ta phải quyết liệt giải quyết triệt để vấn đề ATTP ngay từ khâu sản xuất nguyên liệu cho đến sản phẩm tiêu dùng.

Tokyo, 16/7/2007

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ
www.erct.com"