Cô bé bán diêm là truyện cổ tích do tác giả người Đan Mạch Hans Christian Andersen sáng tác. Truyện được xuất bản lần đầu tiên năm 1848 trong phần năm của quyển Nye Eventyr (Những truyện cổ tích mới) với nhan đề Den Lille Pige Med Svovlstikkerne (Cô gái bé nhỏ với những que diêm). Nguyên tác bằng tiếng Đan Mạch được dịch ra nhiều thứ tiếng khác. Bản dịch tiếng Việt dưới đây của anh Nguyễn Anh Đào (Exryu USA) phỏng dịch từ bản tiếng Anh

Cô bé bán diêm

Den Lille Pige med Svovlstikkerne
của Hans Christian Andersen

Lạnh kinh khủng. Tuyết rơi. Trời tối sẫm và màn đêm buông xuống. Đêm nay là đêm giao thừa. Giữa trời giá lạnh và tăm tối, một cô bé đầu trần, chân đất, đang ḍ dẫm đi trong đêm. Lúc ra khỏi nhà em có đi dép, nhưng dép vải phỏng có ích lợi ǵ kia chứ ? Đôi dép ấy của mẹ em để lại, rộng quá, cô bé đáng thương đă làm văng mất cả hai chiếc khi em chạy qua đường, vào lúc hai chiếc xe ngựa đang phóng nước đại về phía ḿnh.

Chiếc thứ nhất mất hút không t́m được, c̣n chiếc thứ hai, một thằng bé cù bơ cù bất lượm được, chạy mất. Nó nghĩ chiếc dép có thể dùng để làm cái nôi đẹp đẽ cho con sau này. Thế là cô bé phải đi chân đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím xanh lại v́ lạnh. Chiếc tạp dề cũ kỹ của em đựng đầy diêm và tay em c̣n cầm thêm một nắm trong tay. Suốt ngày em chẳng bán được ǵ cả và chẳng ai bố thí cho em một đồng xu.

Em run rẩy v́ đói và lạnh, lang thang trên đường – thật là cả một h́nh ảnh vô cùng bi thảm của một cô bé đáng thưong.

Hoa tuyết bám đầy trên mái tóc dài, cuộn thành từng búp thật đẹp trên cổ em, em cũng không để ư. Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay. Chả là đêm giao thừa mà!

Em ngồi nép trong một góc tường, giữa hai ngôi nhà liền nhau, một cái nằm sâu vào trong một chút, em thu đôi chân vào người, nhưng mỗi lúc em càng thấy lạnh buốt hơn. Tuy nhiên em không thể nào về nhà nếu không bán được ít bao diêm, hay không ai bố thí cho một đồng xu nào đem về; nhất định là em sẽ nhận những trận đ̣n từ cha em. Vả lại ở nhà cũng lạnh thế thôi. Cha con em ở trên gác, qua mái nhà gió vẫn thổi rít vào trong nhà, mặc dầu các khe hở trên đó đă được nhét với rơm và giẻ rách.

Lúc này đôi bàn tay em đă cứng đờ ra. Chà ! Giá quẹt một que diêm lên mà sưởi cho đỡ lạnh một chút nhỉ ? Nếu em có đủ can đảm để rút một que diêm ra quẹt vào tường mà hơ ngón tay nhỉ ? Cuối cùng em đánh liều quẹt một que diêm. “Xẹt!” Diêm bén lửa, cháy sáng như một ngọn nến. Đó là một ánh sáng tuyệt vời. Em hơ đôi tay trên que diêm sáng rực như than hồng. Em tưởng chừng như đang ngồi trước một ḷ sưởi bằng sắt có chạm những h́nh nổi bằng đồng bóng nhoáng. Trong ḷ, lửa cháy nom đến vui mắt và tỏa ra hơi nóng dịu dàng. Em vừa duỗi chân ra sưởi th́ lửa vụt tắt, ḷ sưởi biến mất. Em ngồi đó, tay cầm que diêm đă tàn hẳn.


Em quẹt que diêm thứ hai, diêm cháy và sáng rực lên. Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải mỏng. Em nh́n thấu tận trong nhà. Bàn ăn đă dọn, khăn trải trắng tinh, trên bàn bày toàn bát đĩa bằng sứ quư giá, và có cả một con ngỗng quay nóng hổi. Nhưng điều kỳ diệu nhất là ngỗng ta nhảy ra khỏi dĩa và mang cả dao ăn, nĩa cắm trên lưng, tiến về phía em bé. Rồi... que diêm vụt tắt; trước mặt em chỉ c̣n là những bức tường dầy đặc và lạnh lẽo. Em quẹt que diêm nữa. Bỗng em thấy hiện ra một cây thông Giáng Sinh. Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây mà em đă được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có.

Hàng ngàn ngọn đèn sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày trong các tủ hàng, chiếu sáng trên em. Em với đôi tay về phía cây Giáng Sinh... nhưng diêm tắt lịm. Tất cả những ngọn đèn trên cây Giáng Sinh bay lên, bay lên măi rồi biến thành những ngôi sao trên thiên đàng, rồi một ngôi sao rơi xuống, đem theo cả một vầng lửa sáng.

“Chắc hẳn có ai vừa chết”, cô bé tự nhủ, v́ bà em, người duy nhất yêu thương em, đă chết từ lâu, trước đây thường nói với em rằng khi có một v́ sao rơi th́ có một linh hồn bay lên trời với Thượng Đế.

Em quẹt một que diêm nữa vào tường: ánh sáng lại toả ra, em thấy bóng dáng già nua của bà ḿnh đang đứng trong vùng sáng láng đó, ngời chói và huy hoàng, dáng hiền hoà, nét mặt chan chứa nét thương yêu.

“Bà ơi !” Cô bé reo lên, “cho cháu đi với ! Cháu biết rằng diêm tắt th́ bà cũng ra đi, bà sẽ biến mất như cái ḷ sưởi, con ngỗng quay và cây Giáng Sinh ban năy”.
Thế là cô bé quẹt tất cả những que diêm c̣n lại trong bao, v́ bé muốn níu bà của bé lại ! Diêm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày: chưa bao giờ em thấy bà em cao lớn và đẹp đẽ như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, trong ánh sáng và niềm vui, lên cao măi, đến một nơi rất cao, trên ấy không c̣n lạnh lẽo, đói kém, đau buồn--họ đă về với Thuợng đế.

Nhưng ở một xó tường, trong buổi b́nh minh lạnh lẽo ấy, người ta thấy một em gái có đôi má ửng hồng và miệng đang mỉm cười, người em tựa vào tường -- em đă chết v́ giá lạnh trong đêm giao thừa.

Dáng em ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đă đốt hết nhẵn. Mọi người bảo nhau: "Chắc nó muốn sưởi cho ấm!." Nhưng chẳng ai biết được cô bé đă nh́n thấy những điều tuyệt mỹ như thế nào, chẳng ai từng mơ thấy được miền vinh hiển nơi hai bà cháu đă bước vào trong niềm vui của một năm vừa mới bắt đầu.

Nguyễn Anh Đào phóng dịch

 

Mời xem thêm

* Bản tiếng Anh ở dưới

* Bản tiếng Nhật

* Nhạc do Ngọc Lễ sáng tác và Phương Thảo tŕnh bày

* Video : Nhạc Ngọc Lễ sáng tác -  Phương Thảo tŕnh bày

* "Cô bé bán diêm" trên WikiPedia

........................

 

Bản Anh ngữ

The Little Match Girl

Most terribly cold it was; it snowed, and was nearly quite dark, and evening-- the last evening of the year. In this cold and darkness there went along the street a poor little girl, bareheaded, and with naked feet. When she left home she had slippers on, it is true; but what was the good of that? They were very large slippers, which her mother had hitherto worn; so large were they; and the poor little thing lost them as she scuffled away across the street, because of two carriages that rolled by dreadfully fast.

One slipper was nowhere to be found; the other had been laid hold of by an urchin, and off he ran with it; he thought it would do capitally for a cradle when he some day or other should have children himself. So the little maiden walked on with her tiny naked feet, that were quite red and blue from cold. She carried a quantity of matches in an old apron, and she held a bundle of them in her hand. Nobody had bought anything of her the whole livelong day; no one had given her a single farthing.

She crept along trembling with cold and hunger--a very picture of sorrow, the poor little thing!

The flakes of snow covered her long fair hair, which fell in beautiful curls around her neck; but of that, of course, she never once now thought. From all the windows the candles were gleaming, and it smelt so deliciously of roast goose, for you know it was New Year's Eve; yes, of that she thought.

In a corner formed by two houses, of which one advanced more than the other, she seated herself down and cowered together. Her little feet she had drawn close up to her, but she grew colder and colder, and to go home she did not venture, for she had not sold any matches and could not bring a farthing of money: from her father she would certainly get blows, and at home it was cold too, for above her she had only the roof, through which the wind whistled, even though the largest cracks were stopped up with straw and rags.

Her little hands were almost numbed with cold. Oh! a match might afford her a world of comfort, if she only dared take a single one out of the bundle, draw it against the wall, and warm her fingers by it. She drew one out. "Rischt!" how it blazed, how it burnt! It was a warm, bright flame, like a candle, as she held her hands over it: it was a wonderful light. It seemed really to the little maiden as though she were sitting before a large iron stove, with burnished brass feet and a brass ornament at top. The fire burned with such blessed influence; it warmed so delightfully. The little girl had already stretched out her feet to warm them too; but--the small flame went out, the stove vanished: she had only the remains of the burnt-out match in her hand.

She rubbed another against the wall: it burned brightly, and where the light fell on the wall, there the wall became transparent like a veil, so that she could see into the room. On the table was spread a snow-white tablecloth; upon it was a splendid porcelain service, and the roast goose was steaming famously with its stuffing of apple and dried plums. And what was still more capital to behold was, the goose hopped down from the dish, reeled about on the floor with knife and fork in its breast, till it came up to the poor little girl; when--the match went out and nothing but the thick, cold, damp wall was left behind. She lighted another match. Now there she was sitting under the most magnificent Christmas tree: it was still larger, and more decorated than the one which she had seen through the glass door in the rich merchant's house.

Thousands of lights were burning on the green branches, and gaily-colored pictures, such as she had seen in the shop-windows, looked down upon her. The little maiden stretched out her hands towards them when--the match went out. The lights of the Christmas tree rose higher and higher, she saw them now as stars in heaven; one fell down and formed a long trail of fire.

"Someone is just dead!" said the little girl; for her old grandmother, the only person who had loved her, and who was now no more, had told her, that when a star falls, a soul ascends to God.

She drew another match against the wall: it was again light, and in the lustre there stood the old grandmother, so bright and radiant, so mild, and with such an expression of love.

"Grandmother!" cried the little one. "Oh, take me with you! You go away when the match burns out; you vanish like the warm stove, like the delicious roast goose, and like the magnificent Christmas tree!" And she rubbed the whole bundle of matches quickly against the wall, for she wanted to be quite sure of keeping her grandmother near her. And the matches gave such a brilliant light that it was brighter than at noon-day: never formerly had the grandmother been so beautiful and so tall. She took the little maiden, on her arm, and both flew in brightness and in joy so high, so very high, and then above was neither cold, nor hunger, nor anxiety--they were with God.

But in the corner, at the cold hour of dawn, sat the poor girl, with rosy cheeks and with a smiling mouth, leaning against the wall--frozen to death on the last evening of the old year. Stiff and stark sat the child there with her matches, of which one bundle had been burnt. "She wanted to warm herself," people said. No one had the slightest suspicion of what beautiful things she had seen; no one even dreamed of the splendor in which, with her grandmother she had entered on the joys of a new year.

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ
www.erct.com"