As Time Goes by..

Một Thời Để Yêu và Một Thời Để Nhớ

(Nguyễn Anh Tuấn - Exryu Bắc Cali)

Kỷ niệm đẹp không phải v́ nó buồn hay vui mà nó không trở về với ta nữa... Vô Danh

 

 

Bài viết nầy được khởi sự từ mùa thu năm 2009, với một lối làm việc thật tài tử : khi nào rảnh th́ viết, viết như một nhàn hạ, relax sau những ngày làm việc mệt nhọc. Nên măi đến gần tết mới xong. Khi tôi đưa bài "World Cup 2010" lên, và có viết vài đoạn về đá banh của Ex-Ryu. Không ngờ nó đưa đến những kỷ niệm khó quên của chúng ta. Những bài viết thật cảm động với h́nh ảnh cũ được đưa lên diễn đàn, mà trong đó bài viết của Thạnh-san (San Diego) đă gợi lại những h́nh ảnh seishun jidai đến cho tất cả chúng ta.

H́nh copy từ email trên diễn đàn Ex-ryu

Tôi có hứa sẽ viết thêm về những ngày tháng cũ. Nhưng vẫn chưa có cơ hội. Có một vài anh em hỏi tôi "Sao chưa thấy bài viết của anh lên?" Có được những ngày lễ cuối năm và đầu năm nghĩ ngơi, tôi có cơ hội để viết như lời đă hứa (như là một resolution cho năm 2010).

Nhân mùa "dokusho" năm nay (2009) khi thu về, tôi đọc lại quyển "Sài G̣n Năm Xưa" của cụ Vương Hồng Sễn. Những bài viết của cụ đă đưa tôi về với những ngày tháng năm xưa c̣n ở Việt Nam. Viết lại những ḍng chữ nầy như t́m lại những h́nh ảnh ngày xưa c̣n bé, những ngày lớn lên trong khói lửa chiến chinh, cũng như những ngày đi học xa xứ và trưởng thành ở Nhật Bản.

Làm sao quên được những con đường cũ từ đường Trần Quang Khải, Phan Thanh Giản, Hồng Thập Tự, đưa tôi vào đại lộ Công Ḥa để đến trường Khoa Học trong những ngày mà Sài G̣n chợt nắng, chợt mưa hay những cơn mưa rào đột ngột của miền nam thân yêu với mưa nắng hai mùa; hay những con đường ở Sendagaya ngày hai bữa mà đường tàu Shobu-sen (中央・総武線) đưa tôi đến nhà ga Okubo, những con đường đưa tôi vào Kokusai, đi qua tiệm "Kurakunam" của bà Định, hay từ nhà ga Komaba Todai Mae vào cư xá Komaba trong cái lạnh mùa đông của Tokyo.

Sài G̣n ngày mưa (ảnh trước năm 1975 từ Internet)

Trường Nữ Trung Học Lê Văn Duyệt, Gia Định (ảnh năm 1970 từ Internet)

 

Trường Petrus Trương Vĩnh Kư và hiệu đoàn
(h́nh từ Internet)

 

Trường Nữ Trung Học Gia Long, Sài G̣n (ảnh trước năm 1975 từ Internet)

 

Viện Đại học Sài G̣n số 3 Công trường Chiến sĩ (h́nh từ Internet)

Việt Nam có một lịch sử dài chinh chiến như Trịnh Công Sơn đă viết "một ngàn năm đô hộ giặc Tàu, một trăm nay nô lệ giặc Tây, hai mươi năm nội chiến từng ngày..". Khi tuổi thơ đă bắt đầu có trí nhớ, những h́nh ảnh chiến tranh là những h́nh ảnh đầu tiên đi vào trí nhớ của tôi. Tôi nhớ năm tôi khoảng 5 tuổi, với trí nhớ cỏn con của 5 tuổi c̣n sót lại, lúc đó tôi đang học tại một trường giữ con nít, mà về sau nầy gọi là trường mẫu giáo trong một cái đ́nh ở Đakao, nơi đây có một cây cổ thụ rất lớn, gần góc đường Trần Quang Khải và Đinh Tiên Hoàng (phía sau rạp hát Casino Đakao. Không biết cây cổ thụ nầy bây giờ có c̣n không qua những thăng trầm của đất nước?). Tôi c̣n nhớ đang ngồi học nghe tiếng súng đ́ đùng, cô giáo dẩn cả một bầy trẻ đi núp vào một cái pḥng trống và kín đoán để tránh đạn. Về sau nầy lớn lên học lịch sử mới biết dạo đó khoảng năm 1955, B́nh Xuyên tấn công vào Sài G̣n.

Sau đó ba tôi đổi về một nhiệm sở ở Tây Ninh. Tôi chính thức bắt đầu đi học. Tôi nhớ ngày đầu tiên ba tôi dẩn tôi vào ghi danh học lớp năm trường Nam Tiểu Học, mà ngày xưa tiếng b́nh dân gọi là lớp chót. Tôi nhớ tôi được mặc đồ mới. Tôi nắm chặt lấy tay ba tôi trên con đường từ nhà đến trường. Khi thầy giáo bảo các em học tṛ xếp hàng vào lớp. Ba tôi dẩn tôi vào sắp hàng và bỏ tôi ở đó. Tôi khóc ̣a lên rồi chạy theo ba tôi. Thầy giáo phải chạy theo nắm lấy tôi và đưa tôi vào lớp. Thầy tên là thầy Huân. Sau nầy lớn lên đọc bài "Hôm Nay Tôi Đi Học" của Thanh Tịnh, tôi chia xẻ được tâm trạng của ông trong ngày đầu tiên đến trường.

Tôi trải dài tuổi thơ bên cạnh ḍng sông Tây Ninh hiền ḥa. Lên lớp tư học với thầy Ngưu mà nghe nói thầy phải đạp xe đạp từ Long Hoa ra tỉnh để đi dạy. Lớp ba với cô Thăng. Lớp nh́ với cô Hương và thầy Phong, rồi lớp Nhất với thầy Sinh.

Trong những ngày tuổi nhỏ, tôi rất thích đọc sách báo và có một trí nhớ khá dai. Ngay từ lớp ba tôi đă thích đọc báo. Dạo đó ba tôi lấy báo "Tin Điễn". Thằng bạn gần nhà, ba nó lấy báo "Tiếng Chuông". Sau nầy h́nh như báo "Tin Điễn" bị đ́nh bản, ba tôi lấy báo "Lẽ Sống", Tôi đọc ngấu nghiến từ trang ngoài qua trang trong. Tôi biết tổng thống Pháp là De Gaulle. Thủ Tướng Anh là ông Mac Millan. Tổng Thống Hoa Kỳ là ông Eisenhower.

Có một dạo má tôi mới sanh, c̣n yếu không nấu nướng được. Nhà tôi phải lấy cơm tháng. Trong ba tháng hè ở nhà, tôi xin được xung phong xách gồ mên lấy cơm, đi bộ từ nhà với thằng bạn cùng xóm, cháu của ông giáo sư Vinh, lên xóm nhà thờ thay v́ ba tôi phải chạy xe mobilette lên lấy cơm về. Lư do rất giản dị, nhà bà nấu cơm tháng có báo "Sài G̣n Mới ", trong đó có chuyện bằng tranh "Bàn Tay Máu" với Trần Ngọc, với cầu Bạch Hổ, với vơ B́nh Định, đánh bọn hung ác và bọn vơ sỹ Thái Lan xất bất xang bang. Tôi khoái và đọc mê mệt cho tới khi bà bảo tôi đi về v́ sợ đồ ăn nguội.

Tôi cũng rất thích học về lịch sử và địa lư. Tôi c̣n nhớ cả lớp chăm chú và thích thú nghe thầy kể chuyện về Ngô Quyền đại phá quân Hán trên sông Bạch Đằng mở đầu cho nền tự chủ của nước ta; hay Lư Thường Kiệt đánh tan quân Tống và phá châu Khâm, châu Liêm. Học tṛ trong lớp nghe xong vỗ tay nuồm nượp như đi coi đại nhạc hội. Tôi cũng nhớ hoài quyển Địa Lư Toàn Thư lớp nh́ mà trong đó có h́nh "Ḥn Phụ Tử Hà Tiên" và "Phú Quốc Cảnh Nắng Chiều". Đó là những năm thanh b́nh ngắn ngủi 1956-1960. Năm lớp nhất, tôi thi đậu vào lớp đệ thất

của trường Trung Học Công Lập của tỉnh. Một cuộc sống mới bắt đầu. Tôi được mặc quần tây xanh, áo trắng, thay thế cho quần xà lơn đen. Tôi hănh diện ḿnh là học sinh của trường trung học duy nhất của tỉnh. Niềm vui chưa được trọn vẹn, tôi bùi ngùi cho những thằng bạn học lớp nhất với ḿnh, nhưng không may mắn đậu vào đệ thất, như Nguyễn Văn Tốt, Lê Công Thành. Nhà thằng Tốt nghèo nhất trong bọn. Nhà nó ở xa tỉnh lỵ lắm, nên nó được nhà trường cho ăn cơm "cantin"(note: hồi nhỏ nghe nói ăn cơm cantin, nhưng không biết viết ra sao. Có nghĩa là chánh phủ trợ cấp ăn trưa cho những học tṛ nghèo). Từ nhà nó đến trường, phải băng qua một con rạch. Tới bờ sông, nó phải cơi quần áo. Sách vỡ và quần áo bỏ vào bao nylon để trên đầu và lội qua sông. Tôi thương thằng Tốt lắm v́ nó hiền và thỉnh thoảng nó đem cho tôi mấy con dế lửa mà nó nói là mấy con dế đó sống ở hang rắn nên nó đá dữ lắm. Bây giờ nghĩ lại tuổi nhỏ ngây thơ thật v́ dế mà sống chung với mấy chú rắn th́ đâu c̣n để mà nó bắt cho tôi.

Nhà đứa nào khá giả một chút th́ được đi học lớp tiếp liên để sang năm thi tiếp vào lớp đệ thất. Đứa nào gia đ́nh nghèo như thằng Tốt th́ bỏ học theo cha mẹ làm ruộng hay đi chăn trâu. Đó là kiếp sống của học tṛ ở nhà quê. Một trong những người bạn cũ, tôi c̣n nhớ anh "Danh Ri". Anh là người Việt gốc Miên. Anh làm Liên Đội Trưởng khi chúng tôi học lớp ba. Nhiệm vụ của anh là lau bảng cho sạch sẽ sau giờ học. Khi có thầy cô khác hoặc khách vào lớp, anh phải hô lên "đứng dậy". Anh khoảng 16 tuổi và có vợ. Một hôm anh trèo cây bị té trặc chân và không đi học được. Vợ anh phải vào lớp xin cho anh được nghĩ học. Khi chị vào lớp cả lớp đứng dậy chào. Chị nói nhỏ cái ǵ với cô giáo và chúng tôi không nghe được. Sau đó cô giới thiệu chị cho cả lớp và cho biết anh "Danh Ri" bị té cây. Vài ngày sau đó, cả lớp hùn tiền mua dầu Nhị Thiên Đường, vài trái xoài, trái ổi mang đến biếu anh. Cả lớp cùng đi và đứng sắp hàng trước căn nhà lá mà anh ở với ba má anh và vợ. Cái t́nh cảm của học tṛ tỉnh nhỏ nó mộc mạc và đậm đà như thế. Tỉnh nhỏ, nhỏ đến nổi khi cô giáo bảo "Em hăy tả một tai nạn mà em chứng kiến ". Em nào cũng tả "Ngày hôm qua em chứng kiến một tai nạn trên đường Gia Long", v́ trong tỉnh chỉ có một con đường chính duy nhất ở phố chợ. Đường Gia Long bắt đầu từ đầu cầu Quan (rạch Tây Ninh) trước tiệm "chà và" bán vải đến cuối con đường Gia Long trước rạp hát Lạc Thanh khoảng 400 thước. Đường Gia Long được coi là con đường rộn rịp nhất của tỉnh. Tôi tả tai nạn như sau "Ngày hôm qua em chứng kiến một tai nạn khảm khốc trước tiệm "Cẩm Sanh Đường" trên đường Gia Long. Một xe ngựa (xe thổ mộ) đụng một xe máy (xe đạp). Không có ai bị thương, nhưng xe máy bị cong niền. Hai ông xáp lại và đánh lộn. Mọi người can gián và hai ông bỏ đi. Kết luận : Khi chúng ta chạy xe nên cẩn thận. Nếu không, bánh xe sẽ bị cong niền và sẽ xảy ra đánh lộn "

Cầu Quan Tây Ninh (khoảng năm 1965-1966 h́nh từ Internet)

Tôi cũng c̣n nhớ trong khoảng thời gian thanh b́nh tạm bợ và ngắn ngủi nầy, nhưng thể thao ở miền Nam nở rộ.

Về bóng bàn chúng ta có những tay bóng bàn lừng danh thế giới như Mai Văn Ḥa, Lê Văn Tiết, Lê Văn Inh. Ông Lê Văn Inh h́nh như định cư và sống tại Australia. C̣n các ông Mai Văn Ḥa và Lê Văn Tiết th́ không nghe tung tích ǵ. Hai ông nầy đă tung hoành trong các giải ở Đông Nam Á. Tôi cũng c̣n nhớ năm 1958, ông Lê Văn Tiết đă oanh liệt hạ danh thủ Nhật Bản lúc bấy giờ là ông Ogimura để đoạt giải vô địch Pháp Quốc năm 1958 đưa nền bóng bàn Việt Nam lên hàng đầu của thế giới.

 

Lê Văn Tiết với chiếc cúp vô địch Pháp mở rộng 1959... (*)

Lê Văn Tiết với chiếc cúp vô địch miền Nam đoạt được năm 18 tuổi, sau khi hạ một loạt đàn anh khét tiếng (*)
 

Về quần vợt, chúng ta có Vơ Văn Bảy, Vơ Văn Thành (không biết có bà con ǵ không ), đă có một thời làm mưa gió trong giới quần vợt ở Đông Nam Á.

Năm 1959 cũng là năm lần đầu tiên, tôi được chứng kiến đua xe đạp "Ṿng Đua Cộng Ḥa " (có lẽ copy Tour De France của Pháp), đi qua Tây Ninh. Nào có con Phượng Hoàng Lê Thành Các, Ngô Thành Liêm (Cảnh Sát Đô Thành), vua Leo Núi Vũ Minh Chúc (TQLC). Đây là lần đầu tiên và lần cuối cùng tôi nghe nói về Ṿng Đua Cộng Ḥa.

Về lực sỹ đẹp th́ có lực sỹ Nguyễn Công Áng. Bơi lội th́ có Phan Hữu Dơng (HQ)

Tưng bừng nhất và được nhiều người theo dơi nhất là đá banh. "Đá Banh" nghe thật mộc mạc và b́nh dân như người dân miền Nam chất phác và hiền ḥa. Chỉ cần một trái banh là cả xóm có thể tham gia vào môn thể thao b́nh dân nầy. Nhà tôi lúc đó có một cái "ra dô". Mỗi khi có trận túc cầu quốc tế là hàng xóm xúm lại nghe ông Huyền Vũ tường thuật. Dạo đó thường th́ có hội Nam Hoa (không nhớ là của Hương Cảng hay Đài Loan), hội tuyển Nam Vang, Thái Lan, Mă Lai đến đá với hội tuyển Sài G̣n (& hội tuyển Việt Nam) trên sân Tao Đàn và về sau trên sân Cộng Ḥa (trên đường Nguyễn Kim khi sân nầy ra đời).

 

HLV Weigang (dấu tṛn) và đội tuyển miền Nam trong những ngày tập huấn trước giải Merdeka 1966 - Ảnh tư liệu (*)

Đội tuyển miền Nam trước giờ lên đường sang Malaysia dự Merdeka 1966 (*)
 

Hội Tuyển Túc Cầu Việt Nam lúc đó được coi như là một đội cầu mạnh nhất ở Đông Nam Á. Việt Nam chơi theo đội h́nh 2-3-5 (Metodo, Ư đă dùng system nầy thắng World Cup năm 1934 & 1938). Thành phần hội tuyển Việt Nam như sau :

Trong khuôn gỗ                       Rạng

     Hậu vệ                             Tỷ              Hiển

     Tiếp Ứng                        Đực I     Tam Lang      Thanh

     Trên đạo can thành      Ngôn   Thuận    Chiêu    Vinh    Ngầu

Hội Tuyển Túc Cầu VNCH đoạt giải Merdeka năm 1966

 


 

Trung vệ Phạm Văn Lắm và chiếc cúp vô địch Merdeka 1966 (*)

H́nh như đây là thành phần hội tuyển đá bại Miến Điện 1-0 ở chung kết để đoạt giải Merdeka 1966. Riêng thủ môn Phạm Văn Rạng với đôi tay vàng được mệnh danh là "Lưỡng Thủ Vạn Năng". Trên đạo can thành chúng ta có cặp bài trùng Ngôn Thuận (Quan Thuế). Riêng Ngầu (Tổng Tham Mưu) được ông Huyền Vũ gọi là con thần mă. Đặc biệt nhất là không ai qua mặt được ông Đỗ Thới Vinh, thường được gọi là "Vinh đầu sói". Ông chơi cho các đội như Quân Cụ, Tổng Tham Mưu, Quan Thuế. Với lối chơi thông minh và tài lừa banh tuyệt vời ông và Rạng được tuyển lựa vào Hội Tuyển Á Châu. Hậu vệ th́ có Phạm Huỳnh Tam Lang (Cảnh Sát Đô Thành) thật vững chắc trong vai tṛ trung ứng. Ông cũng là captain của hội Tuyển VN. Hậu vệ th́ có Tỷ. Ông có tài lừa và thích lên cao, nhưng khi banh xuống nhanh quá ông thường không về kịp.

Dạo đó các hội đá banh tập trung ở thủ đô Sài G̣n như Tổng Tham Mưu, Quan Thuế, AJS/Cảnh Sát Đô Thành, Quân Cụ, Ngôi Sao Gia Định. Nên thành lập được "Hội Tuyển Sài G̣n" để chơi với các đội của Trung Hoa Dân Quốc, Hong Kong, Thụy Điễn, Thái Lan, Nam Dương, Mă Lai. Nhưng sau trận thắng Merdeka 1966, chiến tranh đă tràn về thành phố như Tết Mậu Thân năm 1968, miền Nam đă không có tiền để gởi các phái đoàn tham dự các cuộc tranh tài ở Đông Nam Á nữa. Thật tiếc thay.

Sài G̣n Vang Bóng Một Thời

Năm 1956, (Tài liệu của nhà văn Hoàng Hải Thủy ) Hội Tuyển Bóng Bàn VNCH đoạt chức Vô Đch Toàn Đội Thế Giới ở Tokyo, Nhật Bản.

Việt Nam-Nhật Bản vào chung kết. Huề 2-2, trận quyết định thắng bại được tranh giữa Mai Văn Hoà và hảo thủ Nhật. Tay vợt Nhật này vừa đoạt chức Vô Đch Đơn Nam Thế Giới.

Mai Văn Hoà thng 3-2, mang Cúp Vô Đch Toàn Đội Bóng Bàn Thế Giới về cho Việt Nam Cộng Hoà.

Năm 1958, (viết theo trí nhớ nên thời gian tháng năm có thể thay đổi một ít, nhưng ghi đúng tên của các danh thủ đương thời) Lê Văn Tiết đánh bại Ogimura (Japan) tại Paris đoạt giải vô địch bóng bàn Pháp Quốc

Năm 1959,  (Tài liệu của nhà văn Hoàng Hải Thủy ) Hội Tuyển Túc Cầu VNCH đot Huy Chương Vàng — Vô Địch — Giải Túc Cầu SEA Games — Thế Vận Đông Nam Á.

Năm 1966, Hội Tuyển Túc Cầu VNCH đoạt Cúp Vô Địch Giải Merdeka ở Mă Lai

 

Nhắc tới đá banh mà không nhắc tới Ông Huyền Vũ là một thiếu sót lớn. Với một trí nhớ phi thường ông nhớ tên các cầu thủ ngoại quốc khi tường thuật và lối nói hấp dẩn, ông đă lôi cuốn thính giả làm người nghe cảm thấy như ḿnh đang ngồi ở sân Công Hoà coi trận đấu "...Ngầu như con thần mă vượt qua được hậu vệ Mă Tiến Đức, đưa banh sang phải cho Vinh. Vinh nhận đưa banh, nh́n bạn đồng đội, lừa qua được một địch thủ, và nhóm banh vào giữ cho Chiêu đang chạy tới. Chiêu sút mạnh vào khung thành. Thủ môn Nam Hoa Lưu Kiến Trung tung người lên định đỡ banh ra ngoài, nhưng đă trể banh đă nằm gọn phía trái của khung thành. Hội Tuyển Sài G̣n làm bàn và dẫn trước 1-0 ở phút thứ 10 của trận đấu" hay " chúng tôi đang ở những giây phút cuối cùng của trận đấu và chắc chắn hội tuyển Sài G̣n sẽ thắng với tỷ số 3-1". Ông Huyền Vũ là sỹ quan đặc phái làm việc ở Đài Phát Thanh Sài G̣n. H́nh như ông đóng lon Đại Úy khi miền Nam thất thủ. Ông qua Mỹ và định cư ở tiểu bang Virginia. Ông đi học lại lấy bằng BS, đi làm và về hưu. H́nh như ông qua đời khoảng 3-4 năm trước.

Ông Huyền Vũ (h́nh từ Internet)

Vào những tháng hè, má tôi thường gởi tôi về Sài G̣n sống với cậu tôi để ông anh bà con kèm thêm toán và cũng có dịp giúp bà ngoại tôi bán báo. Lúc đó khoảng 1958, 1959, bà ngoại tôi có một sập báo ở ngă tư đường Phạm Đăng Hưng và đường Hiền Vương, trước tiệm chă cá "Thăng Long". Lúc đó chưa có vơ đường của Ḥa Thượng Tâm Giác và chưa có xa lộ Sài G̣n Biên Ḥa. Cuối đường Hiền Vương là con sông (nay là cầu Sài G̣n trên xa lộ Biên Ḥa). Bên tay trái là một xóm lao động gọi là "Bến Cỏ" (chắc ngày xưa ở đó cỏ nhiều lắm chăng?). Quẹo phải là đường Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đi một chút xíu nữa là có đ́nh Tân An nằm bên tay trái. Tiếp tục đi nữa là đến đài phát thanh Sài G̣n nằm bên tay mặt (không biết có phải là đường Phan Đ́nh Phùng không? lâu quá rồi nên không nhớ nữa), rồi "Sở Thú", trường Trưng Vương và Vơ Trường Toản. Trong lúc bán báo, tôi có dịp đọc thêm và mở mang sự hiểu biết của ḿnh. Với lứa tuổi 9- 10 tuổi tôi có một chút kiến thức về lịch sử và trào lưu quốc tế. Cũng nhờ vậy, mà năm tôi học đệ lục(12 tuổi?), tôi đă đứng trước lớp thuyết tŕnh về đề tài Đệ Nhị Thế Chiến- Chiến Trường Âu Châu. Nay bà ngoại tôi đă quy tiên. Nhưng h́nh ảnh bà cháu đứng bán báo năm xưa trên đường Phạm Đăng Hưng vẫn c̣n sống nguyên vẹn trong tôi như ngày nào.

Lúc đó ông anh đang học đệ tứ trường Nguyễn Công Trứ ở đường Hai Bà Trưng. Nhà ở sau rạp hát Văn Hoa (Đa Kao) nên ông anh thường dẩn tôi đi coi hát bóng. Tôi nhớ khi rạp hát Văn Hoa khai trương ông anh dẩn tôi đi coi phim "Đông Kinh Trong Bóng Tối Hải Hùng". Không biết tiếng Nhật gọi là ǵ và ai đóng. H́nh như nói về Yakuza

Cậu tôi thích văn chương và thường tổ chức các buổi làm luận văn. Kêu các con cháu lại và ra đề tài để làm. Đứa nào được chấm nhất sẽ được cho tiền đi coi hát bóng và ăn cà rem. Trong đám anh chị em bà con làm luận văn, h́nh như tôi là người có khiếu nhất về viết văn, nên lần nào tôi cũng chiếm giải. Tôi thích nhất là đi coi ở rạp Eden v́ nó có vẽ classic và nhất là có bán cà rem "Eskimo" mà tôi không bao giờ t́m thấy ở Tây Ninh. Tôi thích collect mấy tờ quăng cáo của các rạp hát bóng ở Sài G̣n Gia Định từ Eden, rạp Đại Nam (đường Trần Hưng Đạo), rạp Palace (cũng trên đường Trần Hưng Đạo đi về hướng Chợ Lớn), rạp Khải Hoàn (đường Cống Quỳnh), rạp Rex, rạp Kinh Đô (đường Lê Văn Duyệt), rạp Casino Sài G̣n (đường Pasteur), rạp Lê Lợi (đường Lê Thánh Tôn), rạp Vĩnh Lợi (đường Lê Lợi), rạp Diên Hồng (đường Phạm Ngũ Lăo), rạp Nam Việt (đường Tôn Thất Đạm), rạp Olympic (đường Hồng Thập Tự, về sau là Đoàn cải lương Kim Chung đóng đô thường trực), rạp Nam Quang ở gần đó (đường Lê Văn Duyệt, nơi thường bán sách báo cũ), rạp Long Phụng (đường Lê Thánh Tôn và Lê Văn Duyệt, chỉ hát phim Ấn Độ), rạp Long Thuận (rất nhỏ, nằm gần ga xe lửa Sài G̣n, cũng gần rạp Long Phụng), rạp Cao Thắng ở gần chùa Tam Tông Miếu(đường ǵ quên mất rồi?).Ở Đakao th́ có rạp Văn Hoa, Casino, Modern (kế bên chợ Tân Định), Kinh Thành (đường Hai Bà Trưng), ngày xưa c̣n có rạp hát Asam (h́nh như bên kia đường là ḿ cây nhăn, gần sân vận đông Hoa Lư). Ở Gia Định th́ có rạp Huỳnh Long (đi qua cầu sắt Gia Định), rạp Cao Đồng Hưng, rạp Đại Đồng (đường Nguyễn Văn Học). Riêng rạp Lê Lợi th́ thường chiếu những phim classic như La Valse Dans L'Homme, An Affair To Remember, The Man Who Knew Too Much, The Bridge Over The River Kwai, Sans Famille phỏng theo tiểu thuyết của Victor Hugo. Riêng phim The Man Who Knew Too Much, và The Bridge Over The River Kwai, phải đợi qua đến Mỹ, tôi mới được xem trên AMC channel (American Movies Classic). Cuốn phim làm tôi nhớ lại ngày xưa ông anh thường hu't gió bản "Que Sera Sera" và "Cầu Sông Kwai", cùng với những bản nhạc thịnh hành thuở đó như "Smoke Gets in Your Eyes", “Bernadine”, “April Love” (Pat Boone). Thỉnh thoảng tôi có phone nói chuyện với ông anh settled down ở Baltimore và nhắc lại chuyện cũ, ổng cười mà nói "sao mầy nhớ dai quá vậy Tuấn".

Bài hát "Cầu Sông Kwai" lời Việt được ghi lại theo trí nhớ. H́nh như người đặt là "Cô Hằng" người thực hiện tờ program cho rạp hát Đại Nam. Năm đó khoảng 1958, 1959 hay 1960

* Ô nầy,

Mặt trời lên dăy núi xa, xa vời
Người mơ về nơi quê nghèo chân trời
Người yêu c̣n ngóng chờ
Mắt hoen trong chiều vắng
ḷng sầu nhớ thẩn thờ
Từng chiều, từng sớm chốn xưa ngóng trông anh về
Căn vườn xưa không bóng người tới
Lá úa tháng năm rơi nghẹn ngào đêm tối
Gió mưa âm thầm căn nhà vắng im tiếng cười

* hát trở lại

http://www.youtube.com/watch?v=83bmsluWHZc&feature=fvw
http://www.youtube.com/watch?v=xvWLMkxSwIo&feature=related 

Ba tôi đổi về Biên Ḥa 1964. Tôi năn nỉ ba má tôi cho tôi ở lại học nốt xong đệ tam & đệ nhị. Nhưng ba má tôi làm sao chấp nhận lời yêu cầu của tôi. "Nhà đâu có dư giă, giàu có mà con đ̣i hỏi như vậy? má tôi vỗ về tôi. Thế rồi tôi cũng bỏ thành phố nhỏ bé, nơi tôi đă sống cả một thời ấu thơ, bỏ những người bạn cũ mà ra đi. Lần đầu tiên trong đời những giọt nước mắt chảy dài trên má vi` giă từ bạn bè, thầy cô, nhớ những cây phượng vỹ mà chúng tôi học tṛ lớp nhất trồng dọc theo hàng rào sân trường. Về Biên Ḥa, thành phố nhộn nhịp hơn, lớn hơn, vui hơn. Nhưng tôi như một con chim nhỏ trong chiều mưa, tôi cảm thấy đời là cả một cô quạnh, một trống trải trong ḷng. Sau khi đi học về, tôi phụ má tôi làm cơm và rữa chén v́ các em c̣n nhỏ. Cơm nước xong, tôi thả bộ xuống bờ sông Đồng Nai. Sông Đồng Nai lớn hơn rạch Tây Ninh, có lẽ 5-7 lần chăng? Đứng trên nhà Thủy Tạ trước dinh tỉnh trưởng nh́n sông nước mênh mông chỉ thấy bóng dáng mờ mờ của người đứng bên kia bờ. Bên trái là cầu Gành. H́nh ảnh cầu tôi đă được thấy trong quyển "Địa Lư Toàn Thư" khi tôi học lớp nh́ của thuở thanh b́nh năm xưa. Nh́n mây trắng bay bay bay trong buổi hoàng hôn thấy một nổi buồn vô tận.

Tuổi trẻ dể làm bạn. Tôi có được hai người bạn mới. Một người bạn sống tại Biên Ḥa từ nhỏ và một người bạn cũng "lính mới" như tôi mới đến từ B́nh Dương. Tôi ṭ ṃ hỏi anh bạn từ B́nh Dương "bạn có buồn không?" Anh bạn trả lời "có, nhưng ít thôi". Tôi hỏi "tại sao là ít?" Anh bạn trả lời là từ B́nh Dương qua Biên Ḥa khoảng 1 tiếng nên không đến nổi nào. Thế rồi 3 đứa trở thành bạn thân với nhau. Cùng học, cùng đố nhau, cùng chia xẻ những tâm sự riêng cho nhau, nhất là anh bạn ở B́nh Dương. Anh bạn đào hoa và chững chạc hơn tôi. Anh bạn không mắc cỡ và ngượng ngập khi nói chuyện với con gái. Thuở đó tôi mơ ước tôi được như anh. Lên đến đệ nhị, ban Pháp Văn và Anh Văn phải tách ra, chứ không học chung con trai với nhau như hồi đệ tam, nên tôi phải đổi qua lớp khác và học chung với con gái. Lần đầu tiên học chung với con gái, tôi hồi hợp và mắc cỡ. Không dám nói chuyện với chị nào cả. Con trai ngồi một bên. Con gái ngồi một bên. Tôi ngồi đầu bàn thứ ba. Rồi một ngày như mọi ngày, đâu có ǵ xảy ra, nên tôi cảm thấy yên tâm. Trong lớp có một cô gái nhỏ ngồi đầu nhứt hay quay lại nói chuyện với cô bạn ngồi phía sau, nhưng mỗi lần như vậy là 4 mắt nh́n nhau (v́ tôi ngồi hàng thứ ba bên trái của cô và tôi ngó ra cửa lớp ở bên tay mặt chứ không phải có ư nh́n cô). Tôi cảm thấy như có một cái ǵ lâng lâng trong ḷng. Mấy tháng sau, tôi không c̣n dùng "xe lam" đi học nữa, mà là đi bộ. Châu tên anh bạn cùng đi bộ với tôi hằng hàng, nhà ở bến "xe lô", ghé nhà, rồi hai thằng đi bộ đến trường. Từ Nguyễn Hữu Cảnh quẹo qua Trịnh Hoài Đức, qua rạp hát Biên Hùng, qua quốc lộ 1 và đi đến trường (chắc khoảng 2-3 cây số). Đi bộ như vậy có nhiều th́ giờ để nói chuyện hơn và cũng có dịp đi bộ sau người ta. Rất tiếc ngày đó bài hát "Ngày Xưa Hoàng Thị" chưa ra đời. Điều lạ lùng là học cùng lớp, biết nhau mà ra ngoài đường giống như hai người xa lạ.

Rạp Biên Hùng (**)

Trường Ngô Quyền (**)

Rồi ngày nầy qua ngày khác. chúng tôi miệt mài học hành, đậu tú tài I và lên đệ nhất. Thầy dạy toán tên là thầy Kỷ rất thích tôi và cô bé đó. Thầy hay kêu chúng tôi lên bản làm toán Lượng Giác. Thầy chia bảng đen ra làm hai, mỗi đứa một bên. Lần nào cô bé cũng làm xong trước tôi. Tôi cũng làm xong, nhưng chậm hơn. Ḷng tự ái của "Tuấn, chàng trai nước Việt" nổi lên, sau cơm tối là tôi học đến 2 giờ sáng mỗi ngày. Không c̣n cái cảnh đi dạo bờ sông như năm xưa nữa. Ba má tôi thấy tôi học khuya quá sợ tôi bị ho lao. Người bạn ngồi kế bên (ở Long Thành) biết được những "bí mật trầm lặng của 4 mắt nh́n nhau " đó nên làm quân sư cho tôi, nghe cũng có lư "sắp sữa hết niên học rồi, mầy không nói th́ bao giờ mới nói? " Rớt hay đậu ǵ tôi cũng phải rời trường. Tôi lấy hết can đảm viết lại bài thơ của Nguyễn Công Trứ "Ṿng trời đất dọc ngang, ngang dọc. Nợ tang bồng vay trả, trả vay " (Nh́n lại thấy ḿnh quá "cù lần" mà "cù lần lửa" nữa). Viết xong lại không có cái cảnh "giữa sân trường" trao thơ. Đành phải nhờ ông quân sư trao dùm. Ông hay thiệt, mới trao hôm nay, ngày hôm sau tôi nhận được thơ trả lời. Thơ viết trên giấy pelure màu xanh, tới những 4 tờ lận, bài thơ do cô bé đặt ra. Tôi nhận được thơ và đọc những ḍng thơ mà tưởng ḿnh trong mơ. Bài thơ thật hay. Tôi đi t́m cô bé để làm quen. Rất tiếc đó là ngày cuối niên học và cô bé đă đi về. (khi đọc những ḍng chữ nầy hy vọng bà xă tôi không co "ngắc" tôi. Chuyện ngày xưa c̣n bé mà)

Tôi có nói chuyện với người bạn ngồi kế bên về bài thơ. Anh nói cho anh mượn anh đọc. Và anh không bao giờ trả lại. Khi tôi tốt nghiệp đại học ở Nhật năm 1974, tôi có nhận được thơ anh bạn gởi cho tôi từ Việt Nam và nói xin lỗi là anh đă giữ bức thơ quá lâu và muốn trả lại cho tôi.

Năm đệ nhất cũng là năm đầy kỷ niệm nhất, không biết v́ đó là năm cuối cùng của trung học hay là năm chợt biết ḿnh biết "để ư" đến ai đó.Tôi theo gia đ́nh đến Biên Ḥa năm tôi học đệ tam. Lần lần t́m hiểu và đọc lịch sử về xứ Trấn Biên, tôi cảm thấy thích thú và yêu xứ bưởi vô cùng:

Nhà Bè nước chảy chia hai,
Ai về Gia Định, Đồng Nai th́ về.

Cầu Gành Trên Sông Đồng Nai (ảnh từ internet)

Ngày nay th́ cái tên Gia Định không c̣n nữa. C̣n Đồng Nai thi` chắc không giống Biên Ḥa ngày xưa của tôi. Những gót chân tôi trên quăng đường từ trước quán cơm xă hội trên đường Nguyễn Hữu Cảnh, quẹo qua đường Trịnh Hoài Đức đi ngang qua ngơ hẻm nhà ai đó, mà lần nào đi ngang qua đó tim tôi cũng đập mạnh, đi ṿng qua rạp hát Biên Hùng và theo quốc lộ 1 đi đến trường Ngô Quyền, những dấu chân đó đă ph bụi thời gian. Cả một thời xuân xanh với quần xanh, áo trắng, phù hiệu may trên túi "Trường Trung Học Ngô Quyền", với những người bạn, quê ng Thanh, quê Long Thành, quê Dĩ An, quê H Nai, mà nay không biết lưu lạc nơi đâu. Nh́n lại những ngày tháng cũ thấy cay cay trên vành mi.

Dẫu áo thư sinh có bạc màu,
Cuối trời lưu lạc vẫn t
́m nhau.

Trong một ngày cuối tháng 12 gần Noel, tiết trời lành lạnh, tôi rời bỏ người thân, rời bỏ thành phố thân yêu, Biên Ḥa, Sài G̣n, bỏ lại sau lưng những con đường đầy lá me vàng bay lả tả trong những chiều lọng gió, những cây phượng đỏ với tiếng ve sầu trong những ngày tháng hạ oi ả : tôi đi học xa. Xa hơn ḿnh tưởng tượng. Ngồi trên chuyến phi cơ 707 của Air France rời phi trường Tân Sơn Nhất mà tôi rưng rưng nước mắt. Nh́n qua khung cửa sổ phi cơ, thành phố Sài G̣n thân yêu nhỏ dần, nhỏ dần, rồi chỉ thấy mây trắng bao quanh phi cơ. Ngày xưa khi đọc quyển "Đời Phi Công" của Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh mà mơ ước được tung cánh chim sắt, mơ với mộng hải hồ, được vui cùng mây cùng gió.

Cánh chim tung gió reo hồ hải,
Muôn vạn v́ sao đẹp ngă đường

(thơ Toàn Phong Nguyễn Xuân Vinh)

Mơ những chuyến đi xa như ông đă bay trên ṿm trời Salon De Provence [L'École de l'Air (the French Air Force Academy, Location Salon-de-Provence], hoặc những chuyến bay đêm trên ṿm trời Casablanca mà nơi đó có "Rick's Café Américain" đầy khói thuốc trong cuốn phim "Casablanca" (1942, Humphrey Bogart, Ingrid Bergman). Ngày hôm đó tôi không phải là phi công, nhưng tôi được đi xa như ḿnh mơ, ḿnh ước, cớ sao tại có những giọt nước mắt làm mắt tôi đỏ. Thế mới biết gia đ́nh là tổ ấm, là nơi chúng ta quay về khi vui, cũng như những khi buồn.

Trong chuyến bay ngày hôm đó tôi có vài bạn đồng hành như Dương Tuấn Kiệt, Ong Trung, Vương Định Cường, Tôn Thất Giai nên nổi buồn vơi bớt phần nào. Xuống phi trường Haneda, lạnh quá. Tháng12, Tokyo đă vào đông. Được ông bạn Lê Ngọc Thành ra đón. Đi mono rail về Hamamatsucho (浜松町駅).

Rồi đổi qua tàu Kokutetsu Yamate-sen (国鉄,山手線). Thấy Thành xong xáo, đi lên đi xuống, nghe tiếng Nhật ào ào trên xe điện, tôi phục quá. Thành qua hồi tháng 9, định học khóa mùa thu, nhưng trễ, nên phải đợi khóa mùa xuân. Ngồi trên điện, nh́n cái ǵ cũng lạ, cũng hay. Nhất là hệ thống xe điện của Nhật. Tôi khoái quá, "nhất định phải học về hệ thống xe điện của Nhật mới được", tôi tự nhủ.

Về sau nầy học hỏi thêm, tôi lại mơ ước học về hệ thống Shinkansen. Hệ thống shinkansen đă phục vụ từ năm 1964 khi có Tokyo Olympic, 19 năm sau khi người Nhật bại trận và đầu hàng đồng minh ngày 15 tháng 8 năm 1945 (終戦記念日). Chỉ 19 năm, người Nhật đă làm thế giới ngẩn ngơ với sự phục hồi nhanh chóng trên những điêu tàn, trên những đóng gạch vụn của hai quả bom nguyên tử, với những kỹ thuật hiện đại, mà shinkansen là một trong những kỷ thuật đó. Hệ thống shinkansen dùng kỹ thuật riêng gọi là ATC (Automatic Train Control). Hệ thống nầy không dùng những signals hoặc cổng chận khi xe điện đi qua (crossing) của hỏa xa hiện tại (conventional rail). Nhưng hệ thống nầy dùng những đường hầm (tunnels and viaducts). Vận tốc của shinkansen năm 1964 vào khoảng 200 km/h. Ngày nay, vận tốc của shinkansen (Nozomi) vào khoảng 300 km/h. Khi vào đại học, học về môn "Seigyo Kogaku: Chế Ngự Công Học"(Control System theory), tôi có nói chuyện tương lai tôi muốn học về hệ thống hỏa xa và shinkansen, với ông trợ giáo thụ dạy môn nầy, th́ ông bảo tôi rằng, tốt nghiệp xong, vào làm cho "Kokutetsu" (国鉄), sẽ học hỏi được nhiều thêm. Nhưng hoàn cảnh và nhất là sau khúc quanh 75, tôi đă không theo đuổi được giấc mơ về shinkansen nữa, mà bây giờ đi làm về semiconductor.

Tr lại câu chuyện đi Thành đón tôi ở Haneda v. Trên xe điện, thấy người Nhật ăn bận thật lịch sự.  Ai cũng thắt cà vạt, bận áo bành tô. Ở Việt Nam chỉ có mấy ông lớn mới ăn mặc như vậy thôi. Xe điện chạy khoảng 30 phút, th́ Thành bảo tôi, "tới rồi, xuống Tuấn ". Tôi đọc hàng chữ romaji trên nhà ga, "Takadanobaba". Lúc đó chưa quen, chữ "Takadanobaba" dài quá, đọc cong lưỡi. Đi bộ khoảng 15 phút, Thành quẹo tay trái vô một ngơ hẽm, nói là hẽm chứ rộng răi hơn ngơ hẽm ở Việt Nam. Chỗ apato Thành tên là Totsuka-sho, Thành nói "pḥng tao tầng hai". Tôi rất tự nhiên "như người Hà Nội", tay mang vali, mang giày lên cầu thang. "Hê, Tuấn mầy phải cởi giày ra, rồi mang dép nầy nè  mới được lên lầu". "Đâu có biết, tưởng giống nhưn ḿnh chứ". Đó là bài học đầu tiên tôi học được khi mới tới Nhật. Bước vào pḥng Thành thấy đă quá, có trải thảm đỏ, có cái đèn thật dễ thương treo ở trần nhà giữa pḥng, có sợ dây ḷng tḥng xuống. Thành kéo sợi dây xuống là đèn cháy lên. Thành nói để tao đốt ḷ sưởi cho ấm. Từ nh tới lớn chưa bao giờ thấy ḷ sưởi  nên tôi đứng quan sát. Thành dùng diêm quẹt mồi lửa. Vài phút sau, thấy căn pḥng đă bắt đầu ấm.

Tôi ở chung với Thành vài tháng và sau đó dn vào Kokusai khi anh H Lai Phượng đi trường Gunma. Khong na năm sau, Tú, Quang và Th kêu tôi về share pḥng ở Sendagaya (千駄ケ谷). Tôi về đó ở chung với các bn, vui tht và nhiu k niệm. Tôi nh thầy Hojo (thy dy tiếng Nht ở Kokusai) phải dn chúng tôi đến chào bà ch mướn nhà, tht ra gi geshuku th́  đúng hơn là apato. Khi chúng tôi dn vào th́ mi biết phía sau là "T Mẫu Hi Quán" ca các ch. Nhưng các ch th́ đi nhà ga Shinanomachi (信濃町駅) c̣n chúng tôi th́ đi nhà ga Sendagaya (千駄ケ谷駅). Từ đó chúng tôi gọi geshuku ny là "T Phụ Hội Quán". Các bn trai đến thăm chúng tôi rt thường xuyên, nhưng không biết là đến thăm chúng tôi hay là thăm "T Mẫu Hi Quán" ở phía sau. Nhà ga Sendagaya gần Kokuritsu Kyogijo và Meiji Jingu (国立競技& 明治神宮野球場),  mùa thu đầy lá vàng dc theo đường vào Meiji Jingu nơi Tokyo Roku-Dai chơi yakyu ở đây. Vào dịp weekend tôi thường vào đây đ nh́n lá vàng bay lả tả thật lăng mn mà cht nh bài tập đc Pháp Văn năm xưa ở đệ ngũ, đệ tứ, Anatone De France, viết v vườn Luxembourg.

Sau năm Nhật Ngữ, các bạn roommate của tôi rũ nhau về Kansai. Thái Văn Quang, Nguyễn Văn Tú thi đậu vào Kansai Dai (関西大学), c̣n Thành và tôi vào Himeji Công Nghiệp Đại Học (姫路工業大学) ở Hyogo Ken (兵庫).

Himeji Công Nghiệp Đại Học (姫路工業大学) (h́nh từ Internet)

Xa vắng bạn bè ở Kokusai, thấy nhớ Tokyo quá. Nhưng sau đó tôi cảm thấy t́nh thầy tṛ ở đây rất gần gũi. Hầu như mỗi weekend, Kagawa Ken- Ichi sensei và Atsuko-sensei đến đón Thành và tôi đi thăm viếng các nơi lịch sử ở Himeji hay ở Kobe, Kyoto, Nara. Thầy dạy ở Himeji Kodai, c̣n Atsuko-sensei th́ dạy ở Himeji Joshi dai. Hai thầy cô không có con, nên coi chúng tôi như con. Đặc biệt nhất là năm 1970-1971 xảy ra Y Học bộ của Todai băi học v́ vấn đề intership (東京大学においては、医学部の新左翼学生が登録医制度反対などを唱え通称「インターン闘争」に始まる東大紛争を展開した ) rồi Hiệp Ước An Ninh Nhật Mỹ (安保条約) và chiến tranh Việt Nam. Himeji Kodai cũng bị ảnh hưởng và băi học như nhiều trường quốc lập và công lập đại học khác bởi Todai Funsho (東大紛争), tôi c̣n nhớ hai thầy Kamioka (Ph.D, USC) và Fujiwara dạy về "Cơ Khí Thiết Kế" đến nhà trọ (geshuku) của chúng tôi đưa bài học và project thiết kế để vẽ trong lúc trường băi khóa. C̣n Kagawa sensei th́ bắt chúng tôi vào pḥng nghiên cứu của thầy để thầy dạy như thường lệ. Thầy nói "sekkaku ryu gaku shita noni, benkyo shimasho". May mà "zengakuren" (Toàn Học Liên) không biết, nếu không thầy bị phiền.

Kagawa-sensei, Atsuko-sensei & ex-ryu

Himeji (姫路) là thành phố lớn thứ hai trong Hyogo-Ken (兵庫県), sau Kobe. Là một thành phố Jokamachi (城下町) với Himeji-jo (国宝姫路城, http://en.wikipedia.org/wiki/Himeji_Castle) được coi là castle đẹp và lớn nhất nước Nhật và đă được cho vào tài sản văn hóa của thế giới(日本で初の世界文化遺産となりました). Himeji-jo cũng là nơi được đóng các phim về samurai gần đây nhất là "The Last Samurai" (Tom Cruise, Ken Watanabe). Trong những ngày weekend, tôi đi làm bồi rữa chén cho một nhà hàng nằm trong khu vực nầy gọi là "Resuto house" (Rest House). Lúc đó thấy nó đẹp nhưng về sau nầy mỗi lần nh́n nó thấy nó đẹp hơn, nhất là năm 2004 trước khi về Tokyo dự đại hội exyu, trong lúc Bắc Cali đi thăm viếng Osaka, tôi và bà xă tôi về thăm Himeji. Thầy Komatsu và Atsuko-sensei dẫn bà xă tôi và tôi đi thăm Himeji-jo. Đây đâu phải là lần đầu tiên tôi đi thăm Himeji-jo đâu, nhưng lần đó tôi thấy Himeji-jo đẹp và hùng vĩ thật. Komatsu sensei giải thích thêm về lịch sử của từng nơi. Tôi hiểu thêm và thích thú vô cùng. Ngày xưa có đi, nhưng không hiểu nhiều về lịch sử. Qua đến Mỹ nầy học hỏi thêm, tôi mới hiểu nhiều về lịch sử nước Nhật hơn là khi tôi ở bên đó.

Himeji Jo

Trong thời gian đi học ở đây, tôi có một chiếc xe gắn máy Honda mà ông bà chủ geshuku cho mượn. Trong những ngày nghĩ ngắn tôi không có đi Tokyo, tôi thường chạy Honda đi thăm các thành phố lân cận như Kurashiki (倉敷市) ở Okayama-ken (岡山県), hoặc Tottori-Ken (鳥取県)

Kurashiki 倉敷

Thời sinh viên không có tiền, tới đâu là tôi đi t́m koban, để mấy ông cảnh sát dẫn tới nhà thờ t́m chỗ ngủ dùm. Gặp mấy ông cha rất tử tế, đem futon, mềm gối ra, trải cho ngũ qua đêm. Có nhiều ông hỏi thêm về hoàn cảnh gia đ́nh hoặc giải thích thêm về lịch sử như Okayama-ken ngày xưa gọi là Bizen (備前). Ngày nay có một thành phố nằm trong Okayama cũng tên là Bizen, rất nổi tiếng về đồ gốm. C̣n Himeji ngày xưa gọi là Harima. Điều đó giải thích cho tôi biết tại sao có một hăng đóng tàu lớn ở Himeji tên là "Ishikawa-Harima Juko KK” (Ishikawajima-Harima Heavy Industries Co).

Nói đến Jokamachi (城下町) làm tôi nhớ đến bài hát "Watashi no Jokamachi"(わたしの城下町) do Koyanagi Rumiko-san(小柳ルミ子)) hát khoảng năm 1971 và bài hát được giải Nihon Record Taisho năm đó. Xin vào website sau đây để thấy Jokamachi nó dễ thương như thế nào. 

 

Từ ngày qua Mỹ, tôi vẫn giữ thông lệ gởi thiệp chúc tết các sensei và các bạn Nhật vào tháng 12 và gọi phone chúc tết vào ngày đầu năm. Nay thầy Kagawa và Fujiwara đă qua đời. Nhân đại hội Ex-ryu ở Tokyo năm 2004, như đă nói, tôi có dịp về Himeji thăm lại trường cũ. Thầy Kagawa đă qua đời 2 năm trước đó. Thầy Fujiwara cũng đă mất. Chỉ c̣n lại thầy Kamioka và thầy Komatsu (shido sensei). Thầy Komatsu và vợ thầy có dịp qua Mỹ chơi, thăm Thành và tôi khoảng 10 năm trước, và ở nhà Thành khoảng một tuần. Thầy đột nhiên qua đời tháng 10 năm 2008 và được đem về nguyên quán ở Suwa, Nagano-Ken. Tôi chỉ c̣n liên lạc được với Atsuko-sensei và các người bạn Nhật. Nhân ngày hội ngộ Tokyo 2004. Atsuko-sensei sau khi gặp tôi và bà xă tôi ở Himeji, lại chịu khó đi Shin Kansen lên Tokyo t́m chúng tôi ở hotel và dẫn chúng tôi đi thăm mộ của Kagawa sensei ở Asakusa, và dẫn chúng tôi đi ăn ở một restaurant được lập từ thời Minh Trị Thiên Hoàng tên là "Kawamatsu" (Xuyên Tùng) ở Asakusa. Nếu anh chị nào muốn thưởng thức món ăn chính góc từ thời Minh Trị cũng như muốn tưởng tượng như ḿnh sống dưới thời Minh Trị Thiên Hoàng (virtually) xin thử Kawamatsu (tel 03-3841-1234 (honkan) hoặc 03-3841-2345, betsukan).

"Kawamatsu" (Xuyên Tùng) restaurant ở Asakusa (h́nh từ Internet)

Thú thật tôi quư từng giây phút mà tôi có được trong tiệm nầy. Atsuko sensei năm nay bà 94 tuổi. Cứ mỗi lần tôi điên thoại thăm bà, bà thường nói "asobi ni itte kudasai. Watashi wa kotoshi 94 yon sai desu yo. Itsu ka shinu no wa wakaranai yo".

Thế rồi, sau 4 năm ở thành phố Jokamachi. Tôi rời Himeji tiếp tục học lên cao học. Lần nầy tôi không đi về phía tây hoặc phía nam nữa, mà đi về hướng đông. Ngày xưa ở Kokusai, tôi thường lên sân thượng vào mùa hè, nh́n những chuyến tàu màu orange (chuo-sen, 中央 線) đi về phía Takao-san mà không biết đi nữa là tới đâu. Lần nầy th́ tôi có câu trả lời cho câu hỏi 5 năm trước. Tôi đi về Yamanashi-ken. Ông giáo thụ dạy tôi về "Chấn Động Công Học" ở Himeji Kodai, Sekiguchi-sensei, giới thiệu tôi đến người bạn của ông dạy ở Yamanashi Daigaku là giáo thụ Maegawa sensei (Todai, Ph.D MIT). Hai tiếng đồng hồ xe điện từ Shinjuku đến Kofu-eki, not bad, tôi tự nhũ. Tháng ba tốt nghiệp, lănh bằng xong và suisensho của Sekiguchi-sensei, tôi trở về geshuku đóng thùng sách vỡ, futon, mền gối và "Kokutetsu nimotsu" (国鉄) đến chở ra nhà ga lên Kofu (甲府). Tôi trả xe Honda, cám ơn và từ giả ông bà chủ geshuku. Bạn bè đưa tôi ra nhà ga. "Sayonara Himeji, Sayonara Shirasagi-jo (một tên khác của Himeji-jo)".

Thay v́ đi tới Shinjuku, rồi từ Shinjuku lấy tàu đi Kofu. Tôi hà tiện, đi Shin Kaisoku (新快速) từ Himeji tới Kyoto (1 hr 15 min). Từ Kyoto đi tàu thường qua Tsu (津市) thuộc Mie-ken. Tới Nagoya-eki khoảng 9, 10 giờ đêm. Đợi ở Nagaoya eki khoảng 30 phút hay 1 tiếng, tôi đáp tàu kyuko (chuo honsen) đi Nagano. Trời tháng ba c̣n lạnh, tôi ngồi co ro bên cạnh những group đi Nagano ken trượt tuyết. Trước lạ sau quen. Họ cũng là những sinh viên như tôi. Nam có, nữ có, sau khi biết tôi ryu Việt Nam, vừa mới tốt nghiệp và sắp sữa vào học ở Yamanashi, họ chúc mừng, mời uống sake (chai nhỏ mua ở kiosk). Tui cũng kampai với đám sinh viên nầy. Họ rất nhiệt tâm. Thấy tôi lạnh họ đưa áo ski cho tôi mặc đỡ. Cũng nhờ sake và áo ấm nầy tôi qua được một frozen night. Khoảng 7, 8 giờ sáng tàu đến Okaya/Matsumoto (松本市), tôi đổi tàu kyuko đi Kofu/ Shinjuku homen. Tàu đến Kofu khoảng 10-11 giờ sáng. Tính ra tôi ngồi trên xe điện khoảng 24 tiếng.

Tôi hỏi nhân viên nhà ga đi đến trường (họ gọi tắt là Nashi Dai, 梨大, thay v́ 山梨国立大学). Họ bảo đi bộ khoảng 10-15 phút là tới. Tôi thả dọc theo Takeda Dori. H́nh như tuyết đỗ đêm qua, hay ngày trước đó, c̣n đọng lại trên đường đi. Ở đây lạnh hơn Himeji, nhưng phong cảnh đẹp hơn.

Th́ ra đường nầy là tên của ông Takeda Shingen (武田信玄) một lănh chúa nổi tiếng trong thời"Sengoku Jidai (戦国時代 giữa thế kỷ thứ 15 và đầu thế kỷ 17), trước thời Tokugawa shogun.

Tượng Ông Takeda Shingen Trước Nhà Ga Kofu, Yamanashi-Ken

TAKEDA SHINGEN FESTIVAL, KOFU, YAMANASHI (ảnh từ internet)

TAKEDA SHINGEN FESTIVAL, KOFU, YAMANASHI (ảnh từ internet)

Ông đă đánh bại Tokugawa Ieyasu (徳川家康) năm 1572 ở Mikata Ga Hara (三方ヶ原), nhưng sau đó ông bị bịnh qua đời. Tokugawa Ieyasu b́nh định nước Nhật và thành lập Tokugawa shogun, trị v́ nước Nhật 265 năm (cho đến thời Tokugawa Yoshinobu (The Last Shogun) trao quyền hành ở Edo lại cho Minh Trị Thiên Hoàng và về ở ẩn ở Shizuoka. Năm Minh Trị 35 (1902), Minh Trị Thiên Hoàng phong chức Công Tước (公爵) cho ông. Năm Taisho 2 (1913), ông mất tại Ueno, chấm dứt một thời một huyền thoại về ḍng họ Tokugawa).

Lúc đó Yamanashi gọi là xứ Kai (甲斐国, Kai no kuni). Trên lá cờ của ông khi ra trận có 4 chữ Fūrin Kazan (風林火山). Dưới trướng ông có 24 danh tướng, một trong những danh tướng đó là Yamamoto Kansuke, đă được NHK đưa lên Kinga Drama, "風林火山", mà tôi được coi trên TV của vùng San Francisco Bay Area mấy năm trước.

 山梨国立大学  (h́nh từ Internet)

Trở lại trên đường đến trường, tôi thích thú với cảnh đẹp có vẽ lăng mạng với tuyết trắng ở đây. Tôi nh́n về phía tây, thấy Fuji-san với tuyết phủ trắng trên đỉnh thật đẹp. Tôi vào gakusei-ka, tự giới thiệu và cần chỉ đường về geshuku nơi mà họ đă gởi thơ cho tôi biết và tôi đă gởi tiền đặt cọc. Gakusei –ka sốt sắng, ông kakaricho nói là geshuku ở gần trường nên ông đi với tôi. Đúng như ông nói, đi bộ có 5-7 phút đă tới. Ông dẫn tôi giới thiệu với okasan của ông chủ v́ ông chủ đi làm. Cả bà và ông dẫn tôi lên pḥng và đưa ch́a khóa pḥng cho tôi. V́ đồ đạc chưa tới và c̣n tới 2-3 tuần nữa mới nhập học nên tôi quyết định đi Tokyo lên ở nhà Lâm Văn Hải. Xe điện chạy qua những vườn nho. Lần đâu tiên tôi mới thấy cây nho (budo-en, 勝沼の葡萄園) ở Katsunuma, nằm trên những dàn cây đóng chạy dài thẳng tấp dọc theo đường rầy xe điện. Đây là wine country của Nhật, thảo nào rượu wine của Yamanashi rất nổi tiếng. Tháng ba, những vườn cây momo nở hoa thật đẹp. Phía xa là Fuji-san và dăy minami Alps với tuyết phủ trắng.

 

(h́nh từ Internet)

(h́nh từ Internet)

Trong thời gian đi học ở Yamanashi, tôi thường lên Tokyo đi làm hè dokata ở Takadanobaba. Sau 75, có một thời gian ngắn tôi bỏ học đi làm đủ nghề và sau đó trở lại đi học để hoàn tất master. Mùa hè 75, t́nh cờ tôi đi rửa chén ở một nhà hàng sushi ở Shimbashi, tôi làm chung với thầy Thích Chơn Thành. Măi đến mùa thu năm 2006 tôi mới gặp lại thầy nhân bữa "Hát Cho Mùa Thu" do một số anh chị em exyu Nam Cali tổ chức. Xúc cảm cho cuộc gặp gỡ 30 năm sau, tôi có làm một bài thơ :

Những Con Đường Cũ

Vào mùa xuân năm đó.
có những người bỏ đi,
và có những người ở lại.

Thầy và tôi,
hai kẻ lạc lơng trong chiều Đông Kinh,
với sắc đèn néon,
nhộn nhịp,
phố phường đầy người qua lại,
sao trong ḷng băng giá, buồn tênh.

Shimbashi,
dấu chân xưa của những buổi chiều,
những buổi chiều cô đơn buồn tủi.
Hai thầy tṛ thui thủi,
trong một tiệm sushi,
rữa từng ly bia,
Kirin, Sapporo,
mà người khách dừng chân uống vội.
Bưng ra,
từng dĩa sushi mang sắc màu vương giả:
taihen omachi itashimashita.

Cám ơn thầy,
ở nơi đây tôi t́m thấy ở thầy,
một sức sống vào ngày mai mănh liệt.

Cuộc đời vẫn trôi đi trong tháng ngày oi ả,
như con tàu qua lại ở nhà ga.
Và khi heo mai nhè nhẹ thổi trên cành,
tôi trở lại đời sinh viên nghèo khó

Gặp lại thầy nơi đây,
giữa những người bạn cũ, giữa mùa thu.
H́nh ảnh Shimbashi,
bỗng đâu lại hiện về,
trong những ngày khốn khó,
thầy đă thắp cho tôi,
những ngọn lửa cuối đường
những hy vọng vương lên
hành trang cho cuộc đời,

Shimbashi,
vẫn con tàu Keihin Tokuku- sen nga`y qua lại,
để nhớ về con phố cũ đường xưa.

Thung Lũng Hoa Vàng
Mùa Thu 2006

Nhà Ga Shimbashi, Tokyo. (h́nh từ Internet)

Tháng hai trước khi tốt nghiệp có hăng design ở Shinjuku Sumitomo building đến campus, interview và sau đó mướn tôi làm về design.

Tôi làm ở đó được hai năm và sau đó qua Mỹ đoàn tụ với gia đ́nh. Thế là tôi ở Nhật qua bốn đời thủ tướng : Sato Eisaku, Tanaka Kakuei, Miki Takeo và Fukuda Takeo.

Nh́n lại quăng đường đời đi qua, trong ḷng không khỏi ngậm ngùi. Những biến động của thời cuộc, những nổi trôi của đất nước đă gắn liền với cuộc sống của chúng ta. Ex-ryu đă tung cánh trên khắp nẻo đường thế giới : từ Mỹ, qua Canada, đến Pháp, Đức, Úc và Nhật. Nhật Bản, nơi chúng ta đă trải dài lứa tuổi thanh xuân, nơi chúng ta trưởng thành, và là nơi đă cho chúng ta những kiến thức như ngày hôm nay. Nhật cũng là nơi mà tôi c̣n có những vị thầy khả kính, những người bạn cùng pḥng nghiên cứu lúc nào cũng chào đón tôi trong t́nh thương của thầy tṛ, của bạn bè thân thương mỗi khi tôi có dịp shukucho qua Nhật. Xin được đốt nén hương để tưởng niệm những vị thầy khả kính đă qua đời như Kagawa –sensei (người coi chúng tôi như con), Sekiguchi -sensei (Danh Dự Giáo Thụ và cũng là Gakucho của Himeji Kodai), Furuya-sensei (Danh Dự Giáo Thụ và Gakucho của Yamanashi Daigaku), Komatsu-sensei (Shido-sensei ở Himeji Kodai), Fujisawa-sensei (shido-sensei ở Yamanashi Daigaku). Cũng cám ơn nước Mỹ đă mở rộng ṿng tay đón nhận exryu và đồng bào tỵ nạn Việt Nam của chúng ta.

Thung Lũng Hoa Vàng
Mùa Đông, Tháng Hai 2010

PS: Mời click vào đây để nghe lại bản nhạc " Yesterday one more " với nhiều kỷ niệm

.......................

* H́nh của :  VietBao.vn
** H́nh của : Nhi Bui