Sau khi giới thiệu quyển "Si Gn Năm Xưa" của Vương Hồng Sến trn trang Dũng Lạc. Nhiều độc giả đ gởi mail về, trong đ c một chị chia sẻ bi viết của Dương Quỳnh Hoa dưới đy về Si Gn rất thn thương. Mời xem.

 


Si Gn

(Dương Quynh Hoa)

"Si Gn đối với đa số dn Si Gn chnh hiệu khng phải l "thnh phố 10 ma hoa", "thnh phố mang tn Bc", hay thnh phố cay c "ti mất người như người đ mất tn" ...
Si Gn hiền lnh hơn thế nhiều, v dn Si Gn vốn vẫn thờ ơ với chnh trị, nhất l thứ chnh trị Salon v bổ nhiều lời lẽ thiếu tnh thực tế.
Dn Si Gn chnh hiệu "con nai vng" chẳng bao giờ gọi Si Gn l thnh phố Hồ Ch Minh. Khng nhất thiết l v l do chnh trị. Thằng T thằng To trong mắt b ngoại trăm năm vẫn l thằng T thằng To, bất kể địa vị x hội của n l g...

Si Gn, d trong thời buổi kh khăn nhất, vẫn như một c tiểu thư đi cc, đỏng đảnh đi cht m dễ thương thiệt nhiều.
Nhắc đến Si Gn người ta hay nhắc đến mưa, nhưng ti lại nhớ dai dẳng ci nắng gay gắt của Si Gn.
Nh ti ở một con đường nhỏ, trưa h đặt ci "lưng di vai rộng" xuống nền gạch bng mt lịm ngắm bầu trời xanh ngắt, gi nhẹ hiu hiu, th khng c nơi no trn quả đất ny cho cảm gic thanh bnh hơn.
" Một ng vắng xn xao
Nằm trong lng phố lớn ..."

Khc với H Nội, khng gian Si Gn rất thong, ch t l cch đy hơn 15 năm. Khng gian của một buổi trưa h hiu gi cn thong hơn vạn lần. Ti lun c cảm gic mnh c thể bay bổng ln, th tay với cụm my bồng bềnh tru ngươi.
Tuy thế, ci khng gian ấy khng bao giờ lm ta cảm thấy lạc lng. Thỉnh thoảng những tiếng rao của người bn dạo nghe nao nao, cuộn cả buổi trưa h thnh một miếng bột bnh bo trắng phau với t đậu xanh, mỡ hnh, nước mắm đường ngọt lịm.
Từ ve chai, bnh bao chỉ, ch đậu xanh bột bng nước dừa, kẹo ko, tu hủ, đến m g đều c nguời mang đến tận cửa. C rất nhiều tiếng rao m đến by giờ ti vẫn khng hiểu nghĩa, nhưng nghe ci cung nhạc ấy th biết ngay l họ bn ci g.
Người Si Gn cũng thong như khng gian Si Gn vậy... Khng đu c thể dễ c nhiều bạn, v bạn khng tồi, như ở Si Gn. Khng chỗ no trn đất Việt Nam người ta sống năng động v khong đạt hơn ở Si Gn.


***

Trước khi bn chuyện " người lớn" ny, xin mạn php quay lại chuyện thằng T thằng To.
Đối với một thằng To Si Gn chnh gốc con nh ni th Si Gn dĩ nhin l " bự" hơn một buổi trưa h.
Si Gn l những chiều tụ tập bấm chung nh người ta, cho đến khi nghe chửi " Đ.M. tụi by con ci nh ai mất dại bấm chung wi dzậy" th mới chịu vắt gi ln cổ chaỵ.

Si Gn l cc hồ bơi Lao Động, Chi Lăng, Nguyễn Bỉnh Khim, l mấy củ khoai m nng hổi với dừa nạo, l nước ma lạnh, l ốc vít ốc tng, l bắn bi ca-de với những cu đồng dao kh hiểu như thần ch: " lang cang bng dội ăn tiền". Ni sai hay ni thiếu một chữ l đnh nhau ch tử để rồi ngy mai lại cu nhu chơi tiếp.
Si Gn l những buổi tối cp điện, tụ họp ca ht hay vừa hồi hộp vừa thch th nghe v kể chuyện ma như chnh mắt mnh thấy hm qua.

Si Gn l những con diều lm đi lm lại, treo thm cả ci mc cu để cắt dy diều khc; l dế hộp quẹt thổi ph ph " đ bắt xc" ; l chm ruột chua ngọt, những ci thơm, cc ổi ngm cắm que c rem " đa năng" khng biết đ được dng lại bao nhiu lần.

Lớn ln một t, Si Gn l c b hồi hộp chờ thằng To hi cho cả cnh phượng về p lm bướm; l hng điệp trải thảm vng rực trn cao v dưới đất ở trường phổ thng; l qun c ph từng buổi đn em về.
Xin trch đoạn một bi ht ti viết đ lu, đặt tn (rất tự nhin) l "Lu Lu" :
" Lu lu ngồi nhớ hồi xưa
Buổi trưa thường hi trộm me
Thằng leo, thằng đứng lm thang ...
...
Lu lu ngồi nhớ hồi xưa
Phượng cao mấy cũng tro ln
Chỉ v c b mắt trn xoe, ... mắt trn xoe"

Si Gn đng yu lắm! N đơn giản v khong đạt, khng bao giờ cần ci văn vẻ "mu m ba l hẹ", khng cần cc suy nghĩ tự tn ra vẻ triết gia hướng nội, để phải miệt thị kẻ khc quan điểm.
Si Gn nhn cuộc sống trong veo như ci khng gian bao la, phng khong đang bảo bọc n hng ngỵ

***

Si Gn cn l thnh phố của sự đối lập: giữa những biệt thự kn cổng cao tường v đm nh ổ chuột trn knh hi hm; giữa văn minh đ thị v những tiếng chửi thề; giữa sự ồn o bụi bặm v khng gian im lắng thanh taọ Nổi bật hơn tất cả l sự đa dạng v cng của con người Si Gn. Đặc biệt l họ khng sống " như đ từng được sống", m lun " sống như chưa được sống bao giờ".

**

Ẩn mnh sau cc hng bng giấy, dy thủy tin chi đỏ, l những ngi biệt thự lc no cũng kn cổng. Khng ai biết những người sống trong đ lm g, l ai, v cũng chẳng ai thật sự quan tm ... ngoại trừ bọn thằng T thằng To.
Bọn nhc chng ti thường c rất nhiều cc truyền thuyết về những người sống trong mấy ngi nh ấy.
Ở đầu ng nh ti cch đy khoảng 20 năm c một ngi nh như thế, chỉ hơi khc l hai cnh cửa sắt to đng lại thấp l t. Mỗi chiều c một anh chng vc ghế đẩu cao ngồi t tay ln cửa trng ra đường. G chẳng bao giờ cạo ru cắt tc. Mặc d nắng chiều rạng rỡ xa bớt phần no sự ma qui, bọn ti vẫn chẳng dm đến gần g. Người ta c rất nhiều " l thuyết" khc nhau về g: no l người yu bỏ đi Mỹ, bị cng an lấy mất gia ti, vn vn v vn vn. Cuối cng hnh như hắn chỉ giả đin để trốn nghĩa vụ qun sự, đến khi hết tuổi người ta thấy hắn cạo ru, cắt tc ngắn chờ ngy xuất cảnh.
D g th g, những ngi biệt thự vẫn l nguồn cảm hứng v tận cho hng tỉ cu chuyện m li rng rợn bọn ti truyền miệng mỗi tối cp điện.

Chỉ cch những ta lu đi ấy vi trăm mt l một xm lao động ngho với những " truyền thuyết" kiểu khc hẳn: truyền thuyết về cc "anh hng" du đng như trong tiểu thuyết Duyn Anh. C lần một trong những anh hng nổi tiếng nhất " xm Cha" mang dao đứng giữa ng Năm thch đấu cng an phường. Cuối cng một anh cng an nhảy vo đnh tay đi với hắn v buộc phải dng sng hạ hắn.
Đi thm khoảng trăm mt nữa l đến con rạch thi hơn cầu tiu cng cộng ở Đại Học Bch Khoa tỉ lần. Vậy m ti vẫn từng đi cu c bống, vớt trng chỉ với lũ bạn. Cu cả ngy được 2 con c nhỏ hơn ngn tay t. Chỉ c trng chỉ l lần no cũng vớt được rất nhiều, lm mấy con c Tu nh ti ăn snh bụng bơi lặc l ko theo dy phn di cả thước.

" Xm" ti c kh nhiều nh c piano. Chiều chiều nghe lũ nhỏ tập từ Methode Rose, Hannon đến Classic 3, từ sn đ sn đến Tempest. Lẫn vo trong đ lun l tiếng chửi thề của b Tư nh bn cạnh. C lẽ chẳng c mn " x quch" no ... x quch hơn sự pha tạp của hai loại m thanh ấỵ
Buổi chiều ở Si Gn đối lập hẳn với buổi trưa yn tĩnh. Dường như ci du dịu của nắng ấm lm người ta c nhiều năng lượng hơn. Ch t l b Tư lc no cũng c thừa năng lượng vo buổi chiều. B chửi từ ng Tư tới thằng con mất dạỵ ng Tư th chẳng ni lại nhiều lời trừ khi mới nhậu xong. Chai rượu đế g đen (chứ hổng phải ổng) vc dao bửa củi d vo cổ b vợ to bo, g con trai th vừa can vừa ... đục lun ng gi, trong lc đ tiếng Tempest vẫn vang vang ngắt qung.

Điểm lạ (!?) nhất l tiếng Tempest vi năm sau biến mất, cn vợ chồng ng b Tư vẫn sống "vui vẻ" với nhau như thế ...

***

Tnh đối lập của Si Gn r nt nhất l vo buổi tối. Người ta đ viết rất nhiều về "Hn Ngọc Viễn Đng" v tnh phn chia giai cấp khắc nghiệt của n. Đ l trước 75. Sau ngy 30 thng 4, ci danh hiệu Hn Ngọc Viễn Đng bị Bangkok cướp mất, nhưng tnh đối lập của Si Gn chẳng ai cướp nổi.
Si Gn khng bao giờ ngủ. Khoảng 9, 10 giờ đm l cc vũ trường bắt đầu hoạt động. Bọn con nh giu t tởn hẹn h dream, LA, su 100, quần xẻ, vy cao, phng v v qua cc đường Nguyễn Huệ, Đồng Khởi, Hm Nghị ... sau đ vọt đi mấy ci Discoteques vang bng một thời như Thi Sơn, Cadillac, Queen Bees, ... (nay th Thi Sơn khng cn nữa).

Phong tro đua xe th Si Gn lun đi đầụ Thủa chưa c nhiều xe gắn my th bọn choai choai đ biểu diễn đi xe đạp một bnh xoay mng mng hng đm trước nh ht lớn. Đến khi c xe gắn my nhiều rồi th cả đội "Bồ Cu Trắng" cũng chẳng bị ai ngn. Hơn nữa bị giam xe th một bữa chn g rt xương ở Hm Nghi l lấy xe ra ci rụp.
Khuya hơn nữa th gi " Ca Ve" trn về cc qun cơm tấm, m xe để " đ đn" (ăn đm). Bọn " dn quậy" bao gồm lũ nhc mới lớn lẫn dn giang hồ thứ thiệt cũng tham gia đ đn la ht đến 3, 4 giờ sng.
Cng khi đ cc em nhỏ bn v số cũng hoạt động cật lực. May m vớ phải dn chơi trng quả n mua cả cọc th ngy mai khng phải lo tiền ăn. Cựu chiến binh, thương phế binh th vc đn ht " Phố Đm", cay đắng xin từng đồng của lũ nhỏ mặt bng ra sữa chưa bao giờ hiểu hai chữ " mất mt" nghĩa l g.
Đến 3, 4 giờ sng, khi lũ dn chơi đ hon ton mệt lử lũ lượt ra về, th dn lao động bắt đầu một ngy mớị Xch l, ba gc chở rau thịt ra chợ bn. Cc l bnh m mắt đầu xay bột trt bơ nướng bnh thơm lừng. Mấy chị bn c ph vỉa h cũng bắt đầu đun nước, pha c ph vợt cho g xch l mới tỉnh ngủ mắt vừa nhắm vừa mở vừa tn tỉnh.
Mi mồ hi lẫn với mi bơ, mi men, mi khi SU 100 dần biến, lẫn với mi khng kh ẩm mt tinh sương tạo ra "mi Si Gn" buổi sng ở cc khu phố chợ rất đặc trưng.

***

Dn Si Gn "qui chiu" lắm, lc no cũng than thiếu tiền, nhưng khng sống tằn tiện bao giờ! Họ ho hiệp với bản thn v b bạn; v họ lun tm được cch kiếm tiền. Nhiều người bảo ti rằng dn Nam Bộ được thin nhin ưu đi, sống hm nay khỏi lo ngy mai, nn họ sống rộng ri hơn dn miền Trung v miền Bắc.
C lẽ đng. Nhưng cn ci g đ hơn thế nữa! Kiểu ăn xi "xả lng sng v̀ sớm", d ngho rớt mồng tơi, dường như ăn vo mu của dn Si Gn, ăn vo khng kh họ thở hng ngy, ăn cả vo ci văn ha hổ lốn cẩu xực của họ. Dĩ nhin để ăn xi th đầu tin phải kiếm ra tiền.

Kiếm tiền th c lẽ khng đu c nhiều cch như Si Gn. Trong thời cn ăn bo bo, gạo tổ đỏ lm, thời dn H Nội cn ganh nhau từng ci khung Chiến Thắng, lốp Phượng Hong, hộp sữa cn đường "tiu chuẩn", th dn Si Gn đ bắt đầu nui heo lậu, quấn thuốc l Lạng Sơn pha l dừa, lm pho giả, bn thuốc Ty " bột năng" đầy ngoi chợ.. hiển nhin một phần l do ưu thế xa "trung ương", nhưng phần chnh l do dn Si Gn sống rất "năng động".

Những năm 79, 80 m thấy anh no bị cối kẹp nch, mặt mũi lấm lt ở chợ Nguyễn Hữu Cầu th biết ngay l hắn bun thuốc Ty. Sau khi chợ thuốc Ty bị dẹp th đường Nguyễn Hữu Cầu biến thnh ci chợ trời đầu tin của Si Gn sau 75. i thi th quần zin o pun, đồ Mỹ lẫn đồ chợ Lớn, bếp điện Lin X dy G Vấp, ... Ở Si Gn ci g bn được l c người bn. Đừng hng m mua được đồ xịn nếu m khng quen biết hay hiểu biết. Nhiều người tự thị l " rnh" nhất bị lừa m vẫn cn h hửng. Đ l chưa ni đến gi cả trời ơi. Ti thường tự hỏi ai cũng bn hết th lấy ai ra m mua? Tiền đu ra m mua? Thế m chợ lc no cũng đng. Đng l Si Gn!
Nếu khng thch cảnh chợ ba " gần mực" th người ta quấn thuốc l, nui heo với cơm thừa canh cặn pha cm lậu ở ngay trong nh. Chuồng heo phải lau rửa t nhất một ngy hai lần, sợ hi th t, m sợ cng an pht hiện th nhiều. Li heo bốn rưỡi sng đ mang xe ba gc đến chở. Bọn li heo lậu giết heo cn giỏi hơn cng nhn chuyn nui heo ở Cầu Tre sau nỵ Chch điện con heo chỉ ku ci "c" l chết ngoẻo t te, xẻ lm bốn mất độ mươi pht, sng hm sau b con c thịt heo tươi bn ở chợ.

Khi x nghiệp nước đ Si Gn chưa ra đời th nh nh lm đ, người người bn nước đ. "Cho con 2 cục đi d ơi!" l cu cửa miệng trưa h của dn Si Gn. Tiền điện th vừa đắt cứa cổ vừa phải c tiu chuẩn. Mua cả ci tủ lạnh chuyn lm đ bỏ mối thng cho cc qun c ph vỉa h cũng chỉ đủ tiền ăn trưa cho gia đnh l giỏi.
Người ta cn bun cả những thứ tưởng chừng như chẳng c người mua vo thời đ như pho mai Lin X thi hoắc, bnh kẹo Vinabico, rượu XO pha rượu la, nước l v cồn...

Đến giữa v cuối thập nin 80 th cơ hội kiếm tiền cn nhiều gấp bộị Sinh vin học sinh ngho th đi dạy thm, quen biết hơn t nữa th đnh hng Viễn Dương, hng Đng u, bun thuốc l Campuchia, mua bn xe gắn my kiếm vi chỉ dẫn "ghệ" đi chơi dễ như bỡn. Bọn To kinh doanh cn bun cả đất đai, lm xy dựng kiến tiền tỉ khi cn chưa ra trường. Khng nhất thiết phải chi đầu vo học kiếm suất đi Tỵ Sống ci đ, ngy mai l chuyện của tương lai!
Kể cả cc thầy dạy luyện thi đại học cũng biết lm ăn ra tr: xy thm nh mở lớp học, c cả lớp học my lạnh cho con nh giu học ring một lớp năm bảy đứa. Cc thầy nổi tiếng rất biết marketing, dạy cả lớp giỏi lấy tiền t để bọn n thi thủ khoa mang danh tiếng cho thầy, chia lớp ra lm cả chục tầng ty trnh độ
Cc chị cc c kho tay th lm bnh, lm hoa giả, pha nước hoa bn đầy đường Đồng Khởi, lm kem dừa, kem chuối tăng thu nhập gia đnh.

Đừng tưởng dn Si Gn chỉ lo lm ăn khng đọc sch. Si Gn c vi trăm tiệm sch cũ m dn nghiền sch nhẵn mặt. Từ sch Giải Tch Hm của L Hải Chu, sch Tuổi Hoa trước 75, chưởng Kim Dung, đến hnh ảnh sch bo khiu dm của Mỹ, HongKong hay bo Ton Học Tuổi Trẻ, Kvant đều c cả.
Nhn chuyện bun thuốc, ti c thằng bạn đi Ty Ninh bun 2 cy thuốc Jet bị bắt tịch thu lun cả ci xe Dream. R l ngu! Thằng cu ph phch kinh khủng, nhưng cũng vui tnh ra phết. C lần ngồi uống c ph hắn bảo c bn hng: " Lin ơi cho anh mượn sợi dy thun." - " Chi dzậy anh?" Lin hỏi.N bảo: "để anh thắt ống dẫn tinh". C b mặt đỏ lừ khng biết c bỏ ci g vo ly c ph của n khng.

***

Si Gn l thế đấy, mun người mun mặt, đa dạng v cng!
D phần no bị cuộc sống si nổi cuốn tri, Si Gn vẫn c nhiều thằng To mộng mơ lm thơ viết truyện dễ thương khn tả: lm ăn tay phải, văn nghệ tay tri. Hnh ảnh con Thơm ci Thắm hng me gốc điệp khng bao giờ phai nhạt trong mắt bọn To Si Gn.
Ti vẫn cn nhớ To Nguyễn Nhật nh với "c gi đến từ hm qua", " cn cht g để nhớ", " truyện cổ tch dnh cho người lớn" ...
" Lng em như chiếc l khoai
Đổ bao nhiu nước ra ngoi bấy nhiu ..."

Hay To Bi Ch Vinh:
" C gi ơi anh nhớ em,
Như con nt nhớ c rem vậy m
Như con dế trống đi xa,
Lu lu lại nhớ qu nh gy chơi
Con dế thường gy một hơi,
Cn anh gy hết ... một thời con trai, ..."
Đến đy ti chợt nhận ra rằng viết về "một thời để nhớ", về những kỷ niệm m đềm của tuổi thơ th rất dễ, dễ đến mức ci thằng văn dốt chữ nt như ti cũng "xổ nho" được vi dng.
Khi viết ci g t v thưởng v phạt hơn một cht th phải bắt đầu nhn trước ng sau, cu chữ trc trắc, vẫn trn nhưng sợ hiểu sai hiểu lệch, lại phải trnh chnh trị chnh em ...
Ti đ định dừng ở đy v cu chuyện đ nhạt dần đi, ci ho hứng ban đầu của bạn đọc chắc cũng khng cn nồng nhiệt nữa. Thế nhưng chẳng thể để lại trong lng bạn đọc ấn tượng về một Si Gn với 2 cy thuốc Jet, ti lại phải tm cch khc để kết thc. Chỉ sợ rằng cũng chẳng kh hơn 2 cy thuốc Jet l mấỵ

***

Nếu phải so snh Si Gn với H Nội chẳng hạn, th ta c thể so snh ngay hai loại ổi của hai xứ. Ổi đo H Nội thơm lừng, ngọt ngay, ruột đỏ tươi rất đẹp, nhưng ci mỏng, hột to, vừa kh nh vừa chỉ nhắm được t l hết. Ổi Si Gn to hơn nắm tay, ci dy, khng ngọt v thơm như ổi đo nhưng gin tan, cắn một miếng l mt lịm, lại c thể chia cho nhiều người ăn, chấm muối ớt nghe qua l chảy nước miếng.

Con gi Si Gn cũng vậy, nghe qua l chảy nước miếng. Con gi Si Gn dễ thương lắm! Họ c ci nhn trong trẻo về cuộc sống, lại chẳng giận dai vng vằng v l bao giờ. Đi đn trễ th: "anh để em chờ ny giờ đ coi c được hng? Ght dễ sợ lun h!" Cộng với một ci lườm, hai ci ngut th bọn To Si Gn hối hận qu cả 2 thng sau mới ... trễ lần nữa.
Con gi Si Gn cn biết ăn mặc, đi đứng, nhất nước. Tiền c thể thiếu chứ phong cch tiểu thư th chẳng thiếu bao giờ. Tiểu thư Si Gn khng ưỡn ẹo m nheo, m phng xe vo vo đứng tim To.
Giọng gi Si Gn th ngọt hơn ma lị Ci cu " hổng chịu đu" m nghe dn xứ khc ni th ngứa lỗ nhĩ, nghe con gi Si Gn ni th bọn To Si Gn như bong bng x hơi, biểu ci g cũng nghe ro trọị Con gi Si Gn lng mạn chẳng km ai, nhưng cũng rất thực tế. "Được th được hổng được th thi, lm chi m dzữ dzậy!"
Si Gn l vậy đ, t nhất l từ ci nhn của To ti. Si Gn dễ thương khn tả, khong đạt v bao dung, rộng ri v ho phng. Người Si Gn sống nhanh nhất nước, khng sợ ci mới, ght ci lỗi thời, sống rất thực tế.
Cn ti tỉ nhiều đề ti th vị về Si Gn m ti khng muốn đề cập v lười l chnh: cuộc sống sinh vin học sinh Si Gn, cc tr ma mnh " cua ghệ" của bọn To Si Gn, con trai Si Gn, bạn b Si Gn, ...
Ti đ nghe rất nhiều những lời nhận xt kiểu vơ đũa cả nắm: con trai Si Gn thế ny, con gi Si Gn thế kia, dn Si Gn thế nọ ... Cng nghe cng thấy buồn cười v đa số những người ni mấy cu đ chưa bao giờ thật sự sống ở Si Gn.
Khng hiểu c ai đ đọc bi ny xong th c thay đổi ci nọ ci kia trong nhận thức của họ khng? Hy vọng nhỏ nhoi của ti l những thay đổi, nếu c, l theo hướng tốt hơn.
Ring ti th ti vẫn nhớ day dứt ci ng nhỏ xn xao ấy ...

Si Gn từ đ ti xa
Mưa v mắt ướt một thời xa xi
Một thời m mấy chim bao
Những khi ngắm mắt nhớ sao Si Gn

 


Nguồn : Chia sẻ qua E-mail. Khng r nguồn