Góp ư về bài

"Nghiên cứu về Việt Nam ở Nhật"

Đàm Quang Tuấn

Đọc sơ qua bài viết này, tôi thấy tác giả đă bỏ sót một nhân vật quan trọng trong ngành "Nghiên Cứu về Việt Nam ở Nhật." Đó là giáo sư ngôn ngữ học Mineya Toru, Đại học Tokyo.

Giáo sư / sử gia Yamamoto được Huân Chương Văn Hóa c̣n Giáo sư Mineya được Huân Chương Công Lao Văn Hoá. Giáo sư Mineya chuyên về ngôn ngữ học và nghiên cứu xem tiếng Việt thuộc chi nhánh ngôn ngữ nào. Khi làm Phó Giáo sư ở Đại học Tokyo, ông sang Mỹ tu nghiệp và học tiếng Việt ở Đại học Yale. Giáo sư Nhật ngữ của tôi, ông Sato ở Đại học Tokyo Gaigo là học tṛ của ông Mineya; và ông Mineya từ mùa thu năm 1955 trở đi thỉnh thoảng gặp tôi trong thời gian tôi ở Tokyo, để t́m hiểu thêm về tiếng Việt. Cuối thập niên 1950, ông sang Việt Nam dzạy Nhật ngữ và để nghiên cứu Việt ngữ sâu xa hơn.

Mùa hè năm 1961, chi nhánh UNESCO ở Tokyo mở lớp giảng dzạy tiếng Việt có tính cách tập trung, cấp tốc (intensive) dzo Giáo sư Mineya đảm trách. Ông gọi tôi đến cộng tác. Truớc đấy mấy tháng, đài NHK bắt đầu thành lập ban Việt ngữ và ban Punjabi (Pakistan) cho phát thanh hai lần một tuần. Tôi và một sinh viên Pakistan được chọn vào sau một kỳ thi tuyển lựa. V́ sợ thiếu th́ giờ học ở Daigakuin, tôi nhờ anh Phan Văn Ngân thay giúp một nửa số giờ. Trong số những người theo học lớp tiếng Việt này có Giáo sư Yamamoto và ông Kawamoto (lúc bấy giờ là trợ tá giáo sư hay joshu ở Đại học Keio) và một số nhân viên thuộc các cơ quan nghiên cứu hay liên quan đến Việt Nam.

Sau đó, Giáo sư Mineya và tôi lại dzạy nhiều khóa tiếng Việt cho người Nhật dzo Hội Nhật Việt tổ chức. Lần này, tôi viết một cuốn hội thoại Việt-Nhật và Giáo sư Mineya viết phần giải thích.

Năm 1964, Bộ Quốc Gia Giáo Dzục Nhật Bản bắt đầu thành lập ban Việt ngữ ở Đại học Tokyo Gaigo và nhờ ông Mineya đảm trách. Giáo sư Mineya lại gọi tôi đến cộng tác, v́ đă là giáo sư ở Đại học Tokyo, ông không thể cáng đáng được cả hai nơi, nhất là khi này có ba lớp ở Đại học Tokyo Gaigo. Ông phân vân măi không biết tuyển chọn ai thay ông: ông Kawamoto hay ông Takeuchi. Cả hai ông này có dzạy Nhật ngữ ở Việt Nam. Cuối cùng Giáo sư Mineya tiến cử ông Takeuchi v́ ông Kawamoto đă có ghế ở Keio rồi.

Ông Tomita là sinh viên khóa III của tôi. Tôi không nghĩ ông Tomita có học ông Kawamoto.

Giáo sư Yamamoto chuyên về lịch sử Đông Phương và là một sử gia danh tiếng. Giáo sư cũng thuộc về một ḍng dơi quư tộc ở Nhật. Luận án Tiến Sĩ của Giáo sư viết về nhà Trần và nêu ra một vài điểm thiếu sót trong bộ sử "An Nam Chí Lược" của ông Lê Tắc viết trong thời gian lưu lạc ở Trung Quốc sau khi quân Nguyên bị Hưng Đạo Vương đánh bại. Giáo sư Yamamoto đă dùng nhiều sử liệu Hán văn khác để chứng minh lập luân của ḿnh.

C̣n ông Kawamoto nguyên thủy chuyên về tiếng Trung Hoa, và ông Takeuchi chuyên về tiếng Pháp trước khi chuyển sang tiếng Việt.

Tác giả bài này nói đến hai ông Kawamoto và Tomita, đều là học tṛ của Giáo sư Mineya, và ông Takeuchi, người được Giáo sư Mineya tiến cử, hướng dẫn, mà không hề đả động ǵ đến Giáo sư Mineya thật là một điều đáng tiếc, nhất là Giáo sư Mineya lại là một trong những người tiên khu trong ngành nghiên cứu Việt học ở Nhật Bản sau 1945 và sự đóng góp của giáo sư cũng được học giới nh́n nhận và v́ vậy chính phủ Nhật đă ban tặng giáo sư Huân Chương Công Lao Văn Hóa.

Một vài lời trao đổi với các anh chị em.

Thân kính,

Đàm Quang Tuấn