Thông tin về một người đàn anh

Đặng Lương Mô

Người đàn anh đó là Lương Đ́nh Của, hay Lương Định Của, hay Lương Định Quốc, điển h́nh của lưu học sinh tại Nhật Bản sau phong trào Đông Du.

Gần đây, trên trang mạng Exryu Cuối Tuần, chúng ta thấy có giới thiệu mấy bài nói về người đàn anh nói trên. Tuy nhiên, nếu đọc kỹ, chúng ta hẳn thấy có vài chi tiết không được thống nhất giữa những bài viết đó. Sự việc chưa cũ đến nỗi không có tư liệu để kiểm chứng, nhất là khi người đàn anh đó sang Nhật đă là niên hiệu Showa(昭和), tức là lúc Nhật Bản đă trở thành một cường quốc thế giới thời đó, th́ không lẽ những tư liệu liên quan đă mất rồi sao?

Chi tiết thứ nhất là tên người đàn anh đó.

Tờ Thông tin Khoa học Công nghệ (Magazine of Technological Science) Đồng Nai (http://www.dost-dongnai.gov.vn/e9chuyenmuc.asp?cat=2&itm=27&idd=812) viết tên đó là Lương Đ́nh (dấu huyền) Của. Nhưng trong bài viết của báo Thanh Niên (http://www3.thanhnien.com.vn/Doisong/2007/3/8/184110.tno), bà quả phụ Nakamura Nobuko khẳng định là Lương Định (dấu nặng) Của. Các bản đồ có bán tại các tiệm sách ở TP HCM th́ có tờ viết Lương Định (dấu nặng) Của, có tờ viết Lương Đ́nh (dấu huyền) Của.

Chi tiết thứ hai là trường đại học mà người đàn anh đó xuất thân. Cũng theo bài viết trên tờ báo Thông tin Khoa học Công nghệ đă nêu trên, th́ quá tŕnh học hành cho đến lúc lấy được bằng tiến sỹ, rồi lấy vợ của ông, là như sau:

“Cha mẹ mất sớm, Lương Đ́nh (dấu huyền) Của được người bác ruột nuôi cho ăn học tử tế. Năm 17 tuổi, ông đỗ tú tài. Sau đó, ông đi du học ở Hồng Kông, đậu thứ 2 tại Trường đại học y khoa. Học đến năm thứ 3, ông không thích nghề y sang Trung Quốc học đại học kinh tế Thượng Hải, lúc mới 20 tuổi . Sau khi đỗ Tú Tài tiếng Anh, ông thi vào Trường đại học tổng hợp Kiustu, c̣n gọi là Trường đại  học Phukuôka ở về phía Nam Nhật Bản, quê hương của bà Nobuko Nakamura, tức là vợ của ông sau này. Có tài liệu nói rằng, Lương Đ́nh Của được học bổng của Hội Pháp – Nhật hữu nghị ở Đông Dương cho sang Nhật Bản học. Tại đây, ông vừa học chuyên môn, vừa học tiếng Nhật, vừa lao động sản xuất trên các cánh đồng Nhật Bản, vừa nghiên cứu trong các pḥng thí nghiệm hiện đại, ông đă tốt nghiệp vào loại ưu và được chuyển lên học cao học. Một giáo sư Nhật Bản đă nhận Lương Đ́nh Của vào làm trợ lư tại pḥng thí nghiệm di truyền (c̣n có tên gọi là “Dục chủng học” (nuôi cấy giống)). Từ đây, ông đă có điều kiện để tiếp tục nghiên cứu khoa học. Và cũng tại đây, ông gặp cô sinh viên Nhật Bản Nobuko Nakamura, con gái út của thầy giáo dạy ông. Nobuko kém hơn ông hai tuổi, đă tốt nghiệp đại học, là trợ lư khoa nông học Trường đại học Phukuôka. Một thời gian sau đó, Lương Đ́nh Của bảo vệ thành công luận án tiến sĩ nông học và được nhận làm giáo sư Trường đại học Phukuôka. Tại đây, Nobuko Nakamura và Lương đ́nh Của làm lễ kết hôn.”

Trước hết, tên Kiutsu khó có thể đoán được tiếng Nhật viết ra sao. Có lẽ là Kyushu chăng? Nhưng Đại học Kyushu (九州大学、福岡市東区箱崎6-10-1)và Đại học Fukuoka(福岡大学、福岡市城南区七隈8-19-1) là 2 thực thể hoàn toàn khác nhau, không thể nói rằng “Đại học Kyushu hay c̣n gọi là Đại học Fukuoka” được!

Trong khi đó th́ trong bài viết của báo Thanh Niên, đă dẫn ở trên, bà Nakamura nói:

Trước khi chiến tranh thế giới thứ II kết thúc, tôi là sinh viên ĐH quốc lập Kyushyu (Nhật Bản). Chồng tôi (tên là Lương Định Của chứ không phải là Lương Đ́nh Của như một số người hay viết nhầm) là một trong số lưu học sinh thuộc các nước Đông Nam Á học ngành trồng trọt tại trường này và chúng tôi quen nhau ở đó. Sau khi tốt nghiệp, do muốn học cao hơn nữa, chồng tôi chuyển đến ĐH Kyoto nghiên cứu về di truyền học tế bào. Năm 1945, kết thúc chiến tranh, được sự đồng ư của gia đ́nh, chúng tôi tổ chức đám cưới.”

C̣n một chi tiết phụ khác nhau giữa 2 tờ báo đă trích dẫn ở trên, là người lưu học sinh đàn anh này đă cưới người phụ nữ tên là Nakamura Nobuko năm 1945 sau khi chiến tranh chấm dứt, chứ không phải sau khi ông được học vị tiến sỹ nông học ở Đại học Quốc gia Kyoto.

Như đă viết ở phần mào đầu, v́ có sự khác nhau giữa nhiều nguồn tin như trên, tôi nghĩ với tư cách là những lưu học sinh Nhật Bản đàn em, chúng ta có bổn phận phần nào làm sáng tỏ những chi tiết trên.

Sau khi t́m hiểu với chính Đại học Quốc gia Kyushu (tức là Đại học Đế quốc Kyushu cũ) qua phương tiện truyền thông hiện đại, tôi đă có trong tay một tư liệu xét ra chính xác hơn cả, do Giáo sư Ogata Kazuo (緒方一夫) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nông học Nhiệt đới(熱帯農学研究センター), Đại học Quốc gia Kyushu viết (xem files đính kèm dưới đây) về 2 người tiến sỹ nông học xuất thân ĐHQG Kyushu này. Đó là Lương Định Của (Quốc) và Vơ Ṭng Xuân (đương kim Hiệu trưởng Đại học An Giang).

         

Tài liệu : (九州大学広報誌)

 

    Tài liệu tiếng Nhật này có vài chi tiết đủ làm rơ những ǵ không thống nhất giữa hai bài báo nêu trên. Đúc kết cả 3 tư liệu, những chi tiết khả dĩ chính xác, là như sau:

1.         Tên người lưu học sinh đàn anh, viết chữ Hán, là Lương Định Quốc梁定国. Một cách ngẫu nhiên thôi, chữ Quốc đọc âm tiếng Hoa là Của? Tên chữ Hán này ắt phải do chính ông viết ra, chứ người Nhật không thể nào gán (当て字) cho ông tên chữ Hán như vậy được. Vậy nay căn cứ vào tư liệu của ĐHQG Kyushu, chúng ta nên viết tên ông là Lương Định Của (Quốc) hay Lương Định Quốc (Của). Nhân tên chữ Hán, những tờ bản đồ TP HCM có chú thêm tên đường phố bằng chữ Hán, th́ thấy viết tên Của là, chắc là ate-ji (当て字) kiểu Hoa ngữ.

2.         Ông đă du học ở Hương Cảng (y học) rồi Thượng Hải (kinh tế) trước khi được học bổng(南方特別留学生)của chính phủ Nhật Bản, sang Nhật năm 1942, được nhập nganghennyuu 編入)vào năm thứ ba (chứ không phải thi vào như tờ Thông tin Khoa học Công nghệ đă đăng), Bộ Nông học, Đại học Đế quốc Kyushu(九州帝国大学農学部), có lẽ nhờ được nh́n nhận đă học hết phần đại cương ở Hương Cảng và Thượng Hải rồi.

3.         Năm 1945, ông tốt nghiệp ĐH Đế quốc Kyushu, coi như là đợt cuối cùng của chế độ đại học cũ (旧制大学)của Nhật Bản.

4.         Cũng năm 1945, sau khi Chiến tranh Thế giới II kết thúc, ông lấy bà Nakamura Nobuko(中村信子). Quan hệ giữa hai người bắt đầu từ khi cả hai c̣n học tại Đại học Đế quốc Kyushu và họ lấy nhau trước khi đổi chỗ ở sang Kyoto, chứ không phải họ đă biết nhau tại Đại học Quốc Gia Kyoto, như tờ Thông tin Khoa học Công nghệ, Đồng Nai, đă “làm văn!” Xin ghi chú thêm ở đây về danh xưng các đại học cũ của Nhật Bản. Trước khi cuộc Chiến tranh Thế giới II chấm dứt, Nhật Bản có 9 (chín) trường đại học nhà nước gọi là Đại học Đế quốc (Imperial University). Đó là các ĐH Đế quốc Tokyo, Kyoto, Tohoku, Kyushu, Hokkaido, Keijo (Seoul), Đài Bắc, Osaka và Nagoya, theo thứ tự thiết lập. Sau Thế chiến II, Triều Tiên và Đài Loan không c̣n là thuộc địa của Nhật Bản nữa, nên 2 trường ở Seoul và Đài Bắc không c̣n là đại học Nhật Bản, mà đă trở thành những đại học hàng đầu của Hàn Quốc và Đài Loan. Sau chiến tranh, các Đại học Đế quốc đă được cải danh là Đại học Quốc gia (National University).

5.         Rồi ông chuyển sang ĐHQG Kyoto, ở đó ông được cấp bằng Tiến sỹ Nông học 農学博士 (không rơ năm nào). Thật ra có thể t́m hiểu thêm chi tiết này tại ĐHQG Kyoto, nhưng xét rằng điều này không cần thiết lắm, nên tôi đă bỏ qua. Bạn nào hiện đang ở Nhật Bản, nếu điền thêm được chi tiết này th́ càng tốt.

6.         Ông về nước, cùng với vợ con, năm 1952.

7.         Năm 1966, ông được phong Anh hùng Lao động.

8.         Năm 1975, ông mất ở tuổi 55.

(Đặng Lương Mô)

Xem thêm : Tuyển tập tài liệu về cố Giáo Sư Lương Định Của