TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG NHẬT CÓ NHIỀU CHỖ GIỐNG NHAU

Đỗ Hưng

Năm 2009, tôi vào câu lạc bộ bóng bàn của nguời Tầu, nên tôi học được cách đếm bằng tiếng Bắc Kinh : í,ớ, san, xi,ù, líu, chí, pá, ch́u, sử ...

Khi ngồi nghỉ mệt với ông Viễn, 1 Hoa kiều ở Hải Pḥng, ông V cho biết tiếng VN rất giống tiếng Quảng Đông : nhất, nhị, tam, tứ, ngũ, lục, thất, bát, cửu, thập.... Lúc này tôi mới à một tiếng : " anh Viễn ơi, anh có biết NB đếm như thế nào không : ichi, ni, san, shi, gô, rôku, shichi, hachi, kyu, jyu.." Tức là giống tiếng Quảng Đông chứ hoàn toàn khác với tiếng Bắc Kinh.

Tôi nhớ ra rằng vào thế kỷ thứ 8, cả Á châu đều nghe tiếng các vua Tầu tại kinh thành Truờng An rất tài giỏi cả về kinh tế lẫn chính trị V́ vậy các tiểu quốc sau đây đều gửi các SV ưu tú sang Tầu mà du học : Nhật Bản, Đại Hàn, Mông Cổ, Tây Tạng, sau cùng VN mới có vài anh sang TQ du học. ( tôi biêt chắc người VN du học ít lắm v́ vào thời đó ông Phùng Hưng vừa đánh đuổi 1 ông quan Thái Thú TQ, ông Hưng lên làm vua, nhưng chẳng may chết sớm. Sau đó cac con ông dành ngôi nhau, nên nước VN chưa ổn định )

Trong đám du sinh ngoại quốc trên, các anh NB đi thuyền buồm từ Đông Kinh băng qua Nhật bản hải (Nihonkai - 日本海) mà đến TQ. Nhưng chằng may gió bấc thổi mạnh nên thuyền trôi dạt vào thành phố Quảng Châu (thuộc tỉnh Quảng Đông) nên các SV Nhật học ngay tiếng Tầu với thổ âm Quảng Đông (mà không được học tiếng Bắc Kinh).

C̣n 1 giả thuyết nữa : các anh du sinh NB không giỏi lắm, nên đă không được lên Bắc Kinh du học, mà phải đi xuống miền Nam mà học các trường tỉnh ???. Cac du sinh VN có lẽ cũng không có đủ tiền đi đến tận Bắc Kinh, mà đành học ở Quảng Châu chung với các anh NB, v́ vậy nên cách phát âm của VN và NB mới giống nhau đến như vậy.

Chính v́ VN ta bị TQ xâm lăng sớm quá nên tiếng VN chỉ mới có tai, mắt, mũi, miệng, mà không có Đông, Tây, Nam, Bắc ... Trong khi Nhật Bản chưa hề bị .. TQ xâm chiếm nên họ có tiếng riêng để nói về bốn phương hướng này (higashi, nishi, minami, kita)

Thời đại nhà Đường thăng hoa sớm quá, nên các tiếng sau đây NB va` VN đều học của TQ :

( Hán Việt )      ( Nhật ngữ)      ( Bắc Kinh ngữ)

Cảm t́nh............Kan jyo.............. càn xỉn

Triết học............Tetsu Gaku........cho chuyể

Ái t́nh................ Ai jyo.................ái xỉn

Học vấn..............Gaku môn.........chuể guan

Tư Tưởng............ shi jyo............... su x́ang

Vào thời nhà Đường, nước Tầu văn minh đến độ ngôn ngữ đă được gọt dũa thành những áng thơ văn tuyệt tác.

Thi dụ sau đây chỉ là một câu của một chàng trai mời một cô gái cùng vào quán trọ :

Nàng ơi, chân trời đă nhuộm màu tím sẫm. Hăy dừng chân nơi quán vắng với anh. Đợi gió về dâng hương đồng nội. Ngắm thôn quê duyên dáng duới trăng . Rôi ngày mai nàng hăy lên đuờng đâu đă muộn.

Câu văn này không phải của TQ, chỉ ảnh hưởng TQ thôi, mà đă du dương như thế là nhờ tiếng VN cũng có BẰNG TRẮC như văn TQ ( xin bạn đọc lại 1 lần nữa, nhưng chú ư đến các từ tôi đă gạch dưới thi thấy sở dĩ câu văn này nghe như có nhạc là nhờ tất cả các câu đều chấm dứt : BẰNG rồi TRẮC…

Hèn chi ông Du Bois, 1 tham vụ Văn hóa Pháp tại Bắc Kinh đă viết như sau :
Khi tôi đă rành tiếng TQ, tôi thấy cac bài văn nhu Xuất Sư Biểu của Khổng Minh sao mà nó trầm bổng và
du dương đến thế…
Ông Lương Khải Siêu khuyên dân TQ nên bỏ văn Biền Ngẫu mà dùng văn thường như mọi nguời Tàu vẫn nói với nhau hằng ngày cho dễ diễn tả các ư tuởng của ḿnh ( như các nước Âu Tây)

Nhưng tôi cam đoan : sau khi văn minh tiến bộ rồi thi người TQ cũng sẽ trở lại dùng lối văn Biền Ngẫu này mà nạm kim cương vào các bài văn của họ.

Để hạp với không khí vui xuân, tôi xin đan cử một bài thơ nói lên sự nhàn du của người TQ :

XUÂN, du phuong thảo địa ( mùa xuân đi chơi vùng đất có cỏ thơm)
HẠ, thưởng lục hà tŕ (mùa hè hưởng thú chèo thuyền trên sông hồ)
THU, ẩm hoàng hoa tửu (mùa thu, uống rượu hoàng hoa)
ĐÔNG ngâm bạch tuyết thi (mùa đông ngồi trong nhà ngâm thơ bạch tuyết)

Các du sinh VN cũng bị say đắm trong các bài thơ trữ t́nh (tàng trữ t́nh cảm) như 1 bài Thôi Hiệu khen một giai nhân có đôi má hồng như hoa đào :

Khứ niên kim nhật thử môn trung
nhân diện đào hoa tương ánh hồng
nhân diện bất tri hà xứ khứ
đào hoa y cựu tiếu đông phong

Đỗ Hưng tôi xin dịch bằng thơ lục bát như sau:

Hôm nay, năm ngoái, cổng này
má hồng ai đẹp sánh tày đào bông
hoa c̣n cười với gió đông
t́m đâu thấy bóng má hồng ngày xưa

Chính v́ các chàng du sinh trên, mà nền văn chương của nước ta thêm phong phú biết bao... Nhưng với người NB, th́ các du học sinh lại làm khổ ngựi Nhật nhiều lắm, Thí dụ : cùng một cách phát âm, mà danh từ kép SEI-KO đă làm dân NB rối mù không biết phải dùng nghĩa nào : thành công, tinh xảo, chế cưong, tính giao v.v.. Chính v́ vậy mà người NB không thể nào dùng chữ La tinh mà viết.

Trong khi VN ta th́ dùng thoải mái vô cùng. Lư do chính là v́ tiếng NB không có nhiều âm thanh và cùng giọng như tiếng VN. Ngôn từ là những cây cầu tư tưởng, tiếng nước ta cho phép chúng ta truyền bá các tin tức cho nhau dễ dàng hơn nguời Nhật.

Chắc chắn tương lai nguời Việt sẽ hơn người Nhật

Đỗ Hưng