Viếng thăm Thành Himeji dưới bóng trăng

Huỳnh Văn Ba - Exryu USA  (*)

 

(Click vào link dưới đây xem Slideshow)

https://photos.app.goo.gl/3bKGmQ2zp5sHtcsY6 

Thành Himeji về đêm

Trong chuyến về thăm gia đình (bà xã) năm nay chúng tôi dành 3 đêm 4 ngày đi về miền Tây Nhật Bản để xem cảnh mùa Thu vùng còn sót trong những chuyến đi trước - trong đó có Himeji, Hiroshima và Kyoto. Hotel Monterey Himeji nằm sát bên nhà ga xe điện JR được chọn làm nơi để ngủ lại mỗi đêm. Với cái JR (Japan Rail) Pass mua trước khi đến Nhật và sự lợi dụng xe bullet train “original invention of Japan” chúng tôi di chuyển ở tốc độ 320 km/giờ xuôi ngược trên đường Tokaido và Sanyo Shinkansen giữa 3 thành phố nói trên không thấy mệt.

Sau gần 3.5 tiếng ngồi trên chuyến tàu siêu tốc hành Hikari Shinkansen từ Tokyo chúng tôi đến thành phố Himeji vào buổi xế chiều. Check-in xong với hotel liền ra phố tản bộ. Ngoài trời nắng chiều mùa Thu vàng ấm. Chúng tôi đi ngang qua một “shotengai” (shopping mall) dẫn về thành Himeji vừa “window shopping” vừa tìm nơi ăn vặt vì hơi đói. Trước khi đến Nhật tôi có xem chương trình Youtube nói về món ăn đặc sắc của Himeji là “oden” nên ngó láo liên tìm nhưng chẳng thấy quán nào. Rốt lại có quán “yatai” bán món thịt nướng “wagyu” (bò Nhật) khá hấp dẫn nên mua ngay một xâu ăn thử. Bỏ vào miệng ăn thấy quá ngon và đáng đồng tiền (600 yen) nên mua thêm xâu khác. Tôi thắc mắc tự hỏi không biết bò nầy có phải là bò Kobe không vì Himeji và Kobe rất gần với nhau và cùng nằm trong tỉnh Hyogo.

Khoảng cách từ Hotel đến thành Himeji độ chừng một cây số. Con đại lộ Otemae (大手前) dẫn về cửa thành rất khang trang, hai bên lề có trồng nhiều loại cây đẹp như Icho (cũng gọi là Gingko) và Sweet gum của Mỹ nên vào mùa Thu có lá vàng đỏ rất trữ tình. Ngoài việc di chuyển lề đường còn dùng làm gallery lộ thiên cho nhiều pho tượng đồng điêu khắc rất thanh nhã. Như ta thường thấy ở những nước văn minh, phố Himeji rất sạch sẽ và dễ thở vì không có biểu ngữ nhàm chán làm gay mắt người bộ hành. Đi hết con đường Otemae ta sẽ bước vào khuôn viên của cổ thành.

Cho đến năm 2018 thành Himeji được du khách Thế giới chấm điểm cho là ngôi thành đẹp nhất của nước Nhật. Năm 1993 thành được đăng lục vào UNESCO Cultural World Heritage Sites – đó là vinh dự đầu tiên cho NB. Ngày nay nhiều kiến trúc của thành Himeji được coi là quốc bảo và được chuyên gia ngành xây cất thế giới chiêm ngưỡng thán phục.

Festival of Light

Đi ngược dòng thời gian đất Himeji được chọn để xây thành từ năm 1333. Lúc bấy giờ thành còn rất đơn sơ chỉ đủ để phòng thủ lúc bị biệt kích. Sau nhiều thời đại chiến chinh kế tiếp đến năm 1545 thành được nhà Kuroda khuếch đại với hào lũy bao quanh. Năm 1580 chủ thành Kuroda Yoshitaka tặng thành cho bạo chúa Toyotomi Hideyoshi . Toyotomi cho cất thêm một lầu canh gọi là “tenshu” hay “tenshukaku” (天守閣 ) ba tầng. Sau khi Toyotomi Hideyoshi mất thành rơi vào tay của Tokugawa Ieyasu người khai nghiệp của triều đại Edo. Thành Himeji từ đó về sau trở thành tiền đồn phòng thủ cho chính quyền Edo và là nơi do các con rể của Shogun Tokugawa trấn đóng. Hình ảnh ta thấy ngày nay của thành đã được hoàn tất từ năm 1609. Qua hơn 400 năm chinh chiến tao loạn thành chưa bao giờ bị công phá.

Thành Himeji có tường màu trắng tinh và dáng như con cò đang tung cánh bay lên trời. Chính vì thế thành được dân gian ái mộ gọi là thành “Shirasagi”, thành “Hakuro” – Trong tiếng Nhật “shira” (shiroi là tỉnh từ) có nghĩa là trắng còn “sagi” là con cò, “hakuro” là tiếng Hán Nhật 白鷺 (bạch lộ) cho từ “shirasagi”.  

Có đi viếng thành Himeji vào đêm ta mới thấy được cái dáng đẹp huyền ảo của thành nầy. Vào mùa Thu giữa 11/16 đến 12/2 trong khuôn viên thành Himeji có lễ chiếu đèn – gọi “Festival of Light” hay “Hikari no shukusai” (光の祝祭) theo tiếng Nhật. Trong quảng trường San-no-maru của thành có dựng một cái màn “display” hình khối lập phương với chiều cao là 15 m. Trên đó những hoạt cảnh về thành Himeji và lịch sử của nó được chiếu bằng ánh sáng qua kỹ thuật “computer graphics 3 chiều” (3DCG) . Dưới bầu trời đêm giám đốc kỹ thuật Mitani Tadashi trình bày cho khán giả thấy cái huyền bí của ngôi thành bằng ánh sáng – ông gọi nó là “the castle of light”. Thỉnh thoảng hoạt cảnh là mấy con cò trắng tung cánh bay lên trời với những tia laser hội tụ trên đỉnh đầu. Đàng sau màn “display” là thành Himeji trắng bạch như phấn trên da mặt của các cô “geisha” đất thần kinh buổi chiều tối trong phố Gion. Dưới ánh sáng trăng khán giả đứng im lặng quan thưởng cái cảnh kỳ thú có một không hai của đất Banshu (播州・bá châu – tên cũ của tỉnh Himeji ).

Ngoài trò “light show” nói trên, về đêm thành có tổ chức một cuộc dạ du với đèn lồng gọi là “Hikari-no-kairo” (光の回廊). Người tham dự được cho mượn một cái đèn lồng LED và hướng dẫn đi trong hành lang “Hyakken Roka” trước khi bước vào vườn “Nishi-no-maru”. Cái hành lang nầy tối đen, lối đi được lót gạch thỉnh thoảng có chướng ngại vật để ngăn chận “địch” khi lọt vào. Nếu không có đèn chắc phải có kẻ vấp chân té ngã. Hành lang trong bóng đêm tạo ra một không khí uyển quặc ma quái. Đây là nơi được dùng để quay phim “quái đàm” thí dụ như “Banshu Sarayashiki” (播州皿屋敷・người tì nữ bị ghép tội oan ức vì đã đánh vỡ đĩa quí của chủ nên gieo mình xuống giếng. Về sau cô trở thành yêu quái về thành nhát người). Trong vườn “Nishi-no-maru” có một cái giếng nước rất sâu mang tên “Okiku”, i.e. người tì nữ nói trên.

Ban ngày đi thăm thành ta sẽ được cho vào bên trong và leo lên đến tầng trên nhất của lầu canh “tenshukaku”. “Tenshukaku” (天守閣) là những kiến trúc cao của thành như một lâu đài. Thành Himeji có cái “tenshukaku” cao đến 31.5 m trên cái nền đá 14.85 m. Nhìn từ bên ngoài “tenshukaku” nầy có 5 mái với 1 cái nền nhưng khi vào bên trong sẽ thành 6 tầng. Vách thành có song cửa kiên cố nên ánh sáng ít lọt vào. Hành lang thường chật hẹp và có bẩy để phát giác sự xâm nhập bất ngờ của “Ninja” phe địch. Sự thật với ngoại lệ của thành Osaka thì từ thời Edo trở đi “tenshukaku” chỉ được dùng cho việc phòng thủ, làm nhà kho hay “hoạc giả” làm nhà tù để sư Takuan giam giữ kiếm khách Miyamoto Musashi như theo tiểu thuyết “fiction” của nhà văn Eiji Yoshikawa (英二吉川) kể. Chủ thành và gia nhân sống trong cung điện phía dưới của “tenshukaku”. Lý do có lẽ vì thời đó chưa có thang máy và thiếu kỹ thuật chống sét cho lầu cao sanh ra hỏa hoạn.

Đi thăm thành Himeji giữa ban ngày và ban đêm lần nầy mang đến cho chúng tôi một trải nghiệm mới khó quên. Himeji nằm trong địa phận của Kinki chẳng xa Osaka và Kyoto mấy. Đến đây ta có thể nhìn thấy dấu tích lịch sử NB của nhiều thế kỷ trước. Trên trái núi Shosha (書写山) nhìn xuống thành phố Himeji là cổ tự Engyoji (円教寺). Từ hơn 1000 năm trước chùa nầy đã tiếp tục hướng dẫn pháp tâm của muôn dân. Đây là nơi có cảnh thiêng linh nên thường được giới điện ảnh đến quay phim, trong đó có phim “The last Samurai” do Tom Cruise đóng vai chánh rất nổi tiếng.

Đối với tôi ngoài yếu tố lịch sử thành Himeji còn có cái đẹp rất quyến rủ về kiến trúc. Khi nói đến kiến trúc tôi thường hay so sánh để tìm hiểu. So với Đại Nội - Huế thành Himeji quá đồ sộ, quá kiên cố mặc dù được xây hơn 200 năm trước cái của ta. Về vật liêu thành Himeji không dùng gạch mà dùng đá thiên nhiên để xây nền thành và lũy, xung quanh có hào sâu. Trong thành có nhiều “tenshukaku” với hệ thống phòng vệ chiến lược, nhiều lỗ châu mai hình dạng khác nhau để bắn tên, ném đá và đổ dầu sôi lên đầu địch. Sự sắp đặt của hành lang trong thành như một mê lộ. Có vào trong một lần ta mới thấy rồi tháng phục. Quả đúng như lời khen của du khách thế giới từng đến viếng Nhật Bản: thành Himeji là thành No. 1 của xứ nầy.

Là một cổ thành có tuổi hơn 400 năm đương nhiên huyền thoại xung quanh nó phải có. Ngoài chuyện Miyamoto Musashi và Okiku như kể phía trên còn có chuyện về Senhime. “Sen” là nàng công chúa và cháu nội của Tokugawa Ieyasu - người sáng lập ra nhà Edo. Lúc mới 6 hay 7 tuổi công chúa Sen bị ông nội bắt gả cho Toyotomi Hideyori – người con trai của Toyotomi Hideyoshi để cầu thân với ông nầy. Hideyoshi là một võ tướng của Oda Nobunaga cũng như Ieyasu, cùng có công trong việc kết thúc nội chiến và thống nhất nước Nhật. Vốn xuất thân từ giới bần cố nông, sau khi chiếm đoạt gian san từ con trai của Oda, Toyotomi Hideyoshi cho xây thành Osaka, trở thành bạo chúa và sống rất xa hoa phung phí. Ông đã từng phái binh đi chinh phục nước Triều Tiên và nhà Minh nhưng không thành công, là kẻ ra lệnh cho Sen-no-rikyu (i.e., một trà thánh của Nhật) phải tự tử bằng “seppuku” (mỗ bụng).

Sau khi Hideyoshi chết người nối nghiệp của ông bị Ieyasu tước quyền và lập ra nhà Edo kéo dài hơn 200 năm (1603 đến 1868). Tokugawa Ieyasu là người cao trí và kiên nhẫn. Lúc thành Osaka thất thủ Ieyasu buộc Toyotomi Hideyori cùng mẹ phải mỗ bụng tự sát. Công chúa Sen được cứu mang về nhà Tokugawa. Sau đó Shogun Tokugawa Ieyasu gả cháu lần nữa cho Honda Tadatoki lúc cô được 19 tuổi. Honda Tadatoki là cháu nội của Honda Tadakatsu - người có công trong cuộc chiến thắng quyết liệt ở Sekigahara giúp Ieyasu kết thúc nhà Toyotomi. Tadatoki được Ieyasu tặng cho thành Himeji và dọn về đó ở với công chúa Sen.

Chuyện ly kỳ của lịch sử còn khiến cho ta muốn tìm hiểu sâu thêm nữa là Tadatoki, i.e., người chồng của Senhime, chính là con của Kumahime - một cháu gái khác của Ieyasu. Vậy giữa Kumahime và Senhime vừa là chị em họ vừa là mẹ chồng con dâu. Còn mẹ của Hideyori, i.e., người chồng trước, là Yododono chính là chị em với mẹ của Senhime. Như thế Hideyori và Senhime là chồng vợ vừa là anh em bạn dì. Gia hệ của nhà Tokugawa thật phức tạp. Đây có lẽ là một chiến lược để người ta giữ gìn quyền thế chăng? Theo khoa học ngày nay giàn xếp hôn duyên như thế được gọi là “inbreeding” và sẽ mang đến sự suy nhược của dòng dỏi. Trong chính trị hay kinh tế cũng thế, nhất đảng nhất nghiệp rồi sẽ trở nên độc tài và thoái hóa vì không cạnh tranh được với đa nguyên đa dạng.

Sau cùng việc Ieyasu ép gả cháu cho nhà Toyotomi là một sách lược chiến tranh. Ở nước ta công chúa Huyền Trân cũng từng đi làm dâu xứ Chiêm Thành trong đời Trần. Tội nghiệp cho những người con gái trẻ nầy. Họ sinh ra trong thân thế quyền quí nhưng rồi cũng bị dùng như một món đồ để trao đổi. Có ai biết họ đã đổ bao nhiêu nước mắt và đau khổ đến mức nào? Dù là với danh nghĩa gì người đời nay như tôi đây thật khó chấp nhận.

Naruhodo! - Mùa vãn Thu năm 2018

 
 

 

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

* Anh Huỳnh Văn Ba (67, Meisei - Tokyokyouikudai - Todai) không những là một nhiếp ảnh gia trong gia đ́nh Exryu, anh Ba c̣n là vận động viên về leo núi, xe đạp và nuôi bonsai. Anh Ba và anh Vơ Văn Thành (68, Nodai) đă từng dùng xem đạp đi khắp nước Nhật và xuyên lục địa Hoa Kỳ. Qua những lần đi này anh Ba đă có nhiều tác phẩm h́nh ảnh khắp nơi. Anh H.V. Ba hiện đang làm việc và sinh sống tại Ohio.

Cảm tưởng xin gởi về

[ Trở về đầu trang ]