Đi víng vườn qúc gia Yosemite vào mùa cúi Thu


Huỳnh Văn Ba - Exryu USA  (*)

 

(click vào đy xem slideshow)

Thu vàng trn sng Merced

Yosemite là ṃt vườn qúc gia (national park sẽ vít tắt là NP) nằm trong tỉu bang California, được thành ḷp từ năm 1890 và là ṃt trong những vườn đẹp nh́t của Mỹ và Th́ giới. Năm 1984 vườn được UNESCO cho vào danh sách Di sản Th́ giới. M̃i năm có khoảng 4 trịu du khách đ́n víng vườn ǹy.

Đ̉ víng Yosemite NP bằng xe hơi từ vùng Bay của California, i.e., San Francisco, San Jose và Oakland,  ta có th̉ dùng các đường cao t́c chạy v̀ hướng Đng của t.b., thời gian lái xe ḿt khoảng 3.5 đ́n 4 tíng. Mùa cúi thu hay đng đường trn vùng cao của Yosemite thường có tuýt, đi khi khng cho xe qua. Mún được an toàn xe phải mang theo sn (chain) hay giy cáp (cable) có th̉ mua hay mướn ở các tịm auto parts. Ṃt cách đi thoải mái hơn là dùng shuttle bus của hãng YARTS (Yosemite Area Regional Transportation System) ở các thành ph́  g̀n Yosemite. Xe sẽ chở ta vào NP, trn đường bỏ và ĺy thm khách ở các hotel dọc theo ḷ trình, và cho mang theo cả xe đạp  (xin tham khảo website của YARTS).

Ph̀n chính của Yosemite NP nằm trong ṃt thung lũng (Y. Valley) xung quanh bao bọc bởi núi cao. Hai trái núi tạo ra ́n tượng mạnh cho người đ́n víng Yosemite là El Capitan và Half Dome đy là núi đá hoa cương ṃt mảnh (granite monolith) có hình dáng khác thường. Chữ El Capitan có nghĩa là ng đ̣i trưởng hay śp trong tíng Ty Ban Nha còn chữ Half Dome có nghĩa là nửa vòm vì trái núi ǹy bị sụp đi h́t phn nửa. Khi nhìn ngang đ́i với ti nó trng gíng như tượng Đức Bà Quang m. Đy là nơi thu hút du khách nhìu nh́t, ngoài vịc ngắm và chụp hình, người trẻ còn có trò th̉ thao là trèo ln vách đá thẳng đứng th́y mà sợ. Đ̉ xem 2 quả núi trn Tunnel View và Glacier Point là 2 địa đỉm t́t nh́t.  

Tunnel View

Tunnel View là ṃt trạm ngừng đ̉ xem cảnh i.e., scenic overlook" nằm trn đường Wawona. Nơi đy cảnh ṿt được trình bày theo chìu ngang của t̀m mắt, ṃt bn là El Capitan, ṃt bn là Half Dome. Còn Glacier Point là nơi cho ta nhìn xúng thung lũng từ trn cao. Nhờ đó ńu cộng thm chút óc đ̉ khảo sát ṃt cách khoa học ta sẽ đ̀ng ý ngay với John Muir người cha đẻ của Yosemite NP là băng hà đã cạo gọt vùng đ́t núi ǹy đ̉ tạo thành thung lũng như ta th́y ngày nay. 

Ŕt nhìu nhíp ảnh gia nhà ngh̀ chụp cảnh Tunnel View trong đó có ng Lương Quang Tún ṃt người Pháp ǵc Vịt hịn đang śng trong vùng San Jose. Hình Tunnel View của ng Tún chụp được chọn làm trang bìa của quỷn sách The National Parks Americas Best Idea do Dayton Duncan và Ken Burns bin soạn -và là sách tham khảo đi theo cún phim cùng tn do đài PBS ch́ tác khoảng năm 2009.    

Half Dome nhìn từ Omsted Point

Đ̉ đi lại trong NP ta có th̉ dùng Shuttle bus mĩn phí như trong Rocky Mountain NP(1) và  Zion NP (2). Đy là cách đi chơi vừa tịn lợi vừa đỡ ḿt thì giờ tìm ch̃ đ̣u xe, giúp làm giảm cng hại. Xe shuttle chạy theo vòng loop đánh ś 1 đ́n 20 trong thung lũng và ngừng lại những nơi có cảnh đặc bịt như thác nước, h̀, Half Dome, El Capitan, nơi có quán ăn, bãi ćm trại, hotel, v.v.  Trong tháng tuýt chưa rơi shuttle bus có bán vé đi ṃt chìu từ Yosemite Valley Lodge đ́n Glacier Point đ̉ cho dn leo núi từ đó hạ san xúng thung lũng (4.8 miles m̃i chìu). Đy là cách đi chơi ŕt lành mạnh. Giữa tháng 6 đ́n đ̀u tháng 9 shuttle cũng có phục vụ tương tự cho khách leo núi giữa Omsted Point và đèo Tioga trn vùng Tuolumne Meadows.

Omsted Point có ĺi vào trn đường d̃n đ́n đèo Tioga là ṃt cao đỉm nằm phía Bắc và 1300 m trn thung lũng Yosemite, từ đó ta có th̉ nhìn th́y h̀ Tenaya và mặt Bắc của Half Dome thay vì Nam của Glacier Point. Ti thích ghé vào nơi đy vì ít du khách và có cảnh đẹp lạ lùng hơn Glacier Point. Tuy nhin ta phải đi hiking trn đường đá khoảng nửa cy ś, đi khi gặp thú rừng. Cy ći thưa hơn phía dưới, những cy cedar và manzanita thường có  dáng như cy bonsai c̉ ŕt đẹp mắt.

Đường Tioga chạy ngang nhìu vùng địa lý và sinh thái - từ Foot Hill (549-900 m), Lower Montane (900-1800), Upper Montane (1800-2450 m), Sub-Alpine (2450-2900 m) và Alpine (2900-3900 m). Đy là nơi trình bài cảnh thin nhin khác nhau như thảo nguyn, h̀ nước trong xanh, rừng cy, sng, súi, thác gh̀nh, núi đá hoa cương trn ṃt con đường. G̀n Tuolumne Meadows có bãi đá cho ta leo ln chơi, trn đó chắc có vài cy cedar và thng bristlecone mọc r̃ trước khi Chúa Gi-su giáng sinh.  

Bình minh

Trong Yosemite NP có con sng mang tn Merced ŕt đẹp. Sng ĺy nước tan từ tuýt trn núi và thác đem v̀ hạ lưu đ̉ giải khát cho thung lũng San Joaquin kh cằn. Hai bn bờ sng cy cỏ xanh tươi ŕt tương phản với vùng ln c̣n - trong địa lý học gọi là Riperian zone. Nơi đy thu hút chim cò, cá, thú v̀ cư ngụ. Sng Merced có cả cá Chinook Salmon v̀ đẻ trứng.

Yosemite NP còn có nhìu thắng cảnh đ̉ cho ta xem. Ńu đi v̀ hướng Nam trn đường Wawona ta sẽ đ́n Mariposa Grove đy là rừng cy Giant Sequoias, trong đó có ng kh̉ng l̀ Grizzly Giant cao đ́n 63.7 m, với kh́i lượng là 963 m. Giant Sequoias là loài sinh ṿt to nh́t trn trái đ́t, thường được gọi l "Sierra redwood" v chỉ được tm thấy ở vng Sierra m thi. Coastal redwood hay California redwood  l một loi cy khc, thường sống dọc theo bờ biển Thi Bnh Dương vng Bắc California như trong Big Basin Redwood State Park hay Muir Woods National Monument, ngay cả trong thành ph́ San Jose. Ở bn Nhật c loi cy cng họ l cy Sugi (cy Sam/Cryptomeria)  thường được trồng ở gần thần cung hoặc cha. Bn cạnh những cy Giant Sequoias còn có nhìu cao thủ của giới thực ṿt trong đó có Douglas Fir (max. 100 m), Ponderosa Pine (max. 80 m) và Tsuga (max. 60 m).

Giant Sequoias

Ngoài cửa Ty Bắc của Yosemite NP có ṃt thắng cảnh xưa ít có người đ́n víng Đó là Hetch Hetchy. Đy là ṃt thung lũng ŕt hùng vĩ, có người cho rằng nó còn đẹp hơn Yosemite Valley. Năm 1923 chính phủ Hoa Kỳ xy cái đ̣p thủy địn kh̉ng l̀ nơi đy ĺy tn là OShaughnessy đ̉ trữ nước cung ćp cho thành ph́ San Francisco đang khát sau tṛn hỏa hoạn lớn. Th́  là thung lũng th̀n tin bị chìm đắm dưới  cái h̀ phẳng lặng v tình. Ngày nay ti đ́n đy như đ̉ tìm lại ṃt di tích trong huỳn sử!

Hetch Hetchy trước khi có đ̣p nước tranh của Albert Bierstadt

Cái lý thú khi đi du lịch của ti là xem cảnh, chụp hình và tìm hỉu lịch sử của nơi mình đ́n, và ńu được quan sát thm v̀ khoa học thực ṿt, địa ch́t và địa lý.

Yosemite v́n là từ do người da trắng dịch cho Yohhemeti hay Yos semeti của dn Miwok śng trong vùng Ahwahnee và có nghĩa là kẻ sát nhn. Ahwahnee là từ dịch trạy của Awooni hay Owwoni. Awo/Owwo là cái mịng còn ni là ṛng vì thung lũng trng gíng như cái mịng ṛng của con ǵu đang ngáp. Người śng trong Yosemite tự gọi họ là Ah-wah-nee-chee.  Sau khi vàng được phát hịn trong vùng Sierra người da trắng đ̉ v̀ đy đ̉ khai thác và gy ra sự xung đ̣t với dn bản xứ r̀i chím đoạt đ́t đai của họ. Th̉ dn từng śng trong vùng Ahwahnee bị đủi v̀ śng trong các khu bảo quản bn lưu vực sng San Joaquin i.e., Fresno River Farm Reservation ngày nay.  

Vào mùa Thu những cy aspen, black oak, black cottonwood, dogwood, willow đ̉i màu lá ra màu vàng nu ảm đạm tạo ra nét u s̀u cho rừng núi nh́t là lúc v̀ chìu. Trong thung lũng lúc nào cũng có ṃt mùi ǹng nặc phảng ph́t trong khng khí - Đó là mùi lá kh. Dưới lớp lá những hạt acorn (quả đ̀u) của cy black oak nằm chờ tuýt xúng phủ.

Mùa Thu là mùa ŕt ḅn ṛn cho con chipmunk (sóc rằn), sóc, chụt,  chim gõ kín. Đy là nhóm bít lo xa. Từ sáng đ́n chìu họ tìm ch̃ đ̉ gíu ćt những hạt acorn tìm được dưới mặt đ́t, trn cy, trong hang. Đy là ngùn lương thực quí báu giúp cho họ śng qua đ́n mùa Xun năm tới. Tuy đẹp nhưng Yosemite ŕt khắc nghịt. Mùa Xun chỉ đ́n cho kẻ bít lo xa...

Naruhodo!     

HVB - Mùa cúi Thu  2017

Mời xem thm 2 ṭp slideshows qua links dưới đy (click ln link, sau khi Google Photo hịn ra, click vào 3 ch́m đứng trn đ̀u, chọn option slideshow):  

https://photos.app.goo.gl/L0roZmKdNP1eMaNc2

https://goo.gl/photos/BiVL6m7Aa9Jix3YU7

Chú thích:

(1)  http://www.erct.com/2-ThoVan/HVanBa/Rocky/Rocky-Mountain.htm

(2)  https://www.erct.com/2-ThoVan/HVanBa/Zion-Park.htm

Ánh tà dương trn Yosemite View Lodge

 

Nửa đm ra nhìn sao

 

 

Sng Merced

 

Tunnel View

 

Cy manzanita

 

 

El Capitan vs. Half Dome

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thác Bridalveil và lá mùa cúi Thu

 

 

 

 

 

 

 

Cy Giant Sequoias

 

 

 

 

 

 

Hetch Hetcy

 

 

 
 

 

"Khi pht hnh lại thng tin từ trang ny cần phải c sự đồng của tc giả 
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com"

 

* Anh Huỳnh Văn Ba (67, Meisei - Tokyokyouikudai - Todai) khng những l một nhiếp ảnh gia trong gia đnh Exryu, anh Ba cn l vận động vin về leo ni, xe đạp v nui bonsai. Anh Ba v anh V Văn Thnh (68, Nodai) đ từng dng xem đạp đi khắp nước Nhật v xuyn lục địa Hoa Kỳ. Qua những lần đi ny anh Ba đ c nhiều tc phẩm hnh ảnh khắp nơi. Anh H.V. Ba hiện đang lm việc v sinh sống tại Ohio.

Cảm tưởng xin gởi về

[ Trở về đầu trang ]