À ... A ...A ... BA!

(Ababababa)

Nguyên tác của Akutagawa - Lê Ngọc Thảo dịch

 

  Yasukichi quen với người chủ tiệm từ lâu.

  Từ lâu, … hoặc có lẽ là từ ngày được phái đến dạy ở trường học của hải quân. Ngẫu nhiên có lần hắn đă vào tiệm để mua một hộp quẹt. Tiệm có một cửa sổ trưng bày nhỏ, trong đó có để những b́nh rượu cam hiệu Curacao, những lon ca-cao, những hộp nho khô xung quanh mô h́nh chiến hạm Mikasa[1] treo cờ đại tướng. Trước cửa tiệm có bảng đỏ khoét chữ “thuốc lá” nên chắc có bán hộp quẹt. Hắn đưa mắt nh́n vô tiệm nói.

  -Bán cho tôi một hộp quẹt.

  Gần cửa tiệm, sau bàn tính tiền cao nghệu có một người đàn ông trẻ mắt lé ngồi im ĺm chán ngắt. Khi thấy mặt hắn, người đàn ông dựng bàn toán thẳng lên, trả lời với vẻ mặt thờ ơ không một nụ cười.

  -Lấy cái nầy đi. Xui quá, không c̣n một cái hộp quẹt nào hết.

  Cái được bảo lấy đi là một loại hộp quẹt thật nhỏ đóng kèm theo bao thuốc lá.

  -Ai lại lấy không! Thôi bán cho tôi một bao thuốc Asahi [2] đi.

  -Đâu, không sao đâu. Cứ lấy đi.

  -Không. Bán cho tôi bao thuốc Asahi đi.

  -Nếu ưng ư th́ cứ lấy đi… Bắt ông mua làm chi một món đồ không cần thiết.

  Lời lẽ của anh chàng mắt lé nầy đúng là thật ân cần. Nhưng giọng nói và sắc mặt lại hết sức nhạt nhẽo. Khó mà ngoan ngoản nhận lấy. Nói thế nhưng nếu ra khỏi tiệm th́ lại thấy hơi tội nghiệp cho anh ta. Không c̣n cách nào hơn, Yasukichi đă để lên quầy tính tiền một đồng bạc cắc.

  -Vậy th́ bán cho tôi hai hộp quẹt đi.

  -Hai hay ba hộp cũng được, cứ lấy đi. Không tính tiền đâu.

  May thay vừa lúc đó có một thằng nhỏ, sau tấm bích chương quảng cáo nước xô-đa Kinsen [3] treo ở cửa ra vào, đưa đầu ra. Thằng nhỏ dáng điệu lơ mơ mặt đầy mụn.

  -Ông chủ. Hộp quẹt có ở đây, đây nè.

  Yasukichi cảm thấy vui v́ thắng cuộc, đă mua một hộp quẹt to. Dĩ nhiên chỉ tốn có một cắc. Nhưng không có lúc nào hắn cảm thấy cái hộp quẹt đẹp bằng lúc nầy. Nhất là thương hiệu có h́nh thuyền buồm nổi trên sóng nước h́nh tam giác đẹp đến độ có thể chưng nó vào trong khung h́nh. Sau khi cẩn thận buông hộp quẹt xuống tận đáy túi quần, hắn hớn hở ra khỏi tiệm. …

  Từ đó suốt nửa năm, trên đường từ trường về, Yasukichi thường ghé mua đồ trong tiệm nầy. Bây giờ dẫu có nhắm mắt lại hắn cũng có thể nhớ ra rơ ràng mọi vật trong tiệm. Vật treo lủng lẳng dưới cây xà ngang trên trần nhà đúng là xúc xích Kamakura. Kính màu trong khung cửa sổ trên cửa ra vào, rọi ánh sáng mặt trời xanh rờn lên trên mặt tường trét thạch cao. Vật để bừa băi trên sàn nhà lót ván có lẽ là giấy quảng cáo sữa đặc. Có một cuốn lịch to treo dưới cái đồng hồ trên cột nhà ở mặt tiền. Ngoài ra trong cửa sổ trưng bày c̣n có chiến hạm Mikasa, giấy quảng cáo nước xô-đa Kinsen, có ghế, có điện thoại, có xe đạp, có rượu whisky Tô Cách Lan, có nho khô Mỹ, có x́ gà Ma Ní, có giấy quấn Ai Cập, có cá ṃi hấp khói, có thịt ḅ lúc lắc kho ngọt phơi khô, hầu như không có vật nào mà hắn không nhớ. Nhất là ở phía sau cái bàn tính tiền cao nghệu, có gương mặt dửng dưng của ông chủ nh́n quen đến phát chán. Không, không phải chỉ có nh́n quen đâu. Ông ta ho như thế nào, ông ta ra lịnh cho thằng nhỏ giúp việc như thế nào, ngay trong khi mua một hộp ca-cao, “Hiệu Droste của Ḥa Lan đây., đừng lấy Fry, mua cái nầy đi” v.v … chuyện làm cho khách lưỡng lự biết bao… Mỗi một động tác của ông chủ nhà hắn đều biết hết. Biết như thế có ǵ xấu đâu. Nhưng đúng là chán ngắt. Đến tiệm nầy, lạ lùng thay, đôi lúc Yasukichi có cảm giác rằng ḿnh đă làm nghề giáo thật lâu. (Thế nhưng như đă nói ở phần trước, hắn chỉ sống bằng nghề giáo chưa đầy một năm! ).

  Nhưng những thay đổi chi phối vạn vật cuối cùng cũng đă không chừa cái tiệm nầy. Một buổi sáng đầu hè, Yasukichi đă vào tiệm nầy để mua thuốc lá. Mọi vật trong tiệm vẫn như thường lệ. Vẫn có những tấm quảng cáo sữa đặc để bừa băi trên sàn nhà có răi nước. Nhưng, thay v́ ông chủ mắt lé, có một người đàn bà bới tóc kiểu Âu ngồi phía sau bàn tính tiền. Cao lắm cũng chỉ khoảng mười chín tuổi. Gương mặt nh́n thẳng giống như mặt mèo. Giống như con mèo trắng không có một sợi lông khác màu, măi măi hé mắt trong ánh sáng mặt trời. Yasukichi ngạc nhiên đến gần bàn tính tiền.

  -Cho hai gói thuốc Asahi.

  -Vâng ạ.

  Người đàn bà thẹn thùng trả lời. Thế mà lại đưa ra những gói thuốc không phải là Asahi. Cả hai đều là thuốc lá hiệu Mikasa có vẽ cờ h́nh mặt trời mọc ở phía sau. Bất ngờ Yasukichi đưa mắt từ gói thuốc sang nh́n mặt người đàn bà. Đồng thời hắn lại tưởng tượng những sợi râu mèo dài ở dưới cái mũi của người đàn bà.

  -Cho Asahi đi chớ … Mấy gói nầy không phải là Asahi.

  -À, thật à. … Xin lỗi ông.

  Con mèo … không, người đàn bà đỏ mặt. Chuyển biến khoảnh khắc trong t́nh cảm nầy chính hiệu là thứ của đàn bà con gái. Nhưng lại không phải là những người con gái thời bây giờ mà là những người con gái mà nhóm văn học Ken-yusha[4] thích mô tả, đă biến mất từ năm sáu năm về trước. Yasukichi vừa lục lạo t́m tiền lẻ vừa nghĩ đến truyện “Takekurabe”[5], đến khăn bọc mở ra thành h́nh đuôi yến, đến hoa diên vĩ, đến vùng đất Ryogoku, đến họa sĩ Kaburagi Kyoka, … và mọi thứ khác. Dĩ nhiên người đàn bà trong khoảng thời gian đó cứ đưa mắt nh́n xuống dưới bàn tính tiền và đang ráng sức t́m kiếm thuốc hút Asahi.

  Chợt từ bên trong ông chủ mắt lé của chúng ta hiện ra. Chỉ cần nh́n gói thuốc Mikasa một lần, đại khái ông ta đă biết chuyện ǵ đă xảy ra. Hôm nay vẫn như thường lệ, vẫn với gương mặt khó chịu, ông ta đưa tay xuống dưới bàn tính tiền nhanh nhẹn lấy hai gói Asahi đưa cho Yasukichi. Nhưng trong ánh mắt, tuy hết sức là ít, có cái ǵ động đậy giống như là nụ cười.

  -Có hộp quẹt không?

  Nếu cho là con mắt của người đàn bà là mắt mèo th́ tiếng th́ thào trong họng đúng là giọng mèo kḥ khè làm đỏm. Ông chủ thay v́ trả lời, chỉ nhẹ gật đầu. Người đàn bà liền đưa một hộp quẹt nhỏ lên trên bàn tính tiền. Rồi … lại cười với vẻ thẹn thùng.

  -Xin lỗi ông.

  Chuyện phải xin lỗi không phải chỉ là chuyện không đưa thuốc Asahi mà cứ đưa thuốc Mikasa đâu. Yasukichi vừa so sánh nh́n hai người, không biết từ lúc nào hắn cảm thấy ḿnh đă mĩm cười.

  Sau đó, lúc nào đến đây hắn cũng thấy có người đàn bà ngồi ở phía sau bàn tính tiền. Thật ra bây giờ người đàn bà không c̣n bới tóc kiểu Âu như lúc ban đầu nữa. Tóc bới đổi sang kiểu búi tṛn to, có bịt băng đỏ đúng kiểu gái có chồng. Nhưng thái độ đối với khách vẫn ngây thơ ḱ lạ. Đối đáp không trôi chảy. Lẫn lộn hàng nọ sang hàng kia. Thêm vào đó, đôi khi lại đỏ mặt. Hoàn toàn không có vẻ là bà chủ tiệm một chút nào cả. Yasukichi lần lần bắt đầu cảm thấy thích người đàn bà nầy. Nói vậy không có nghĩa là đă yêu thương ǵ đâu. Chỉ v́ chớm cảm thấy sự vương vấn nhẹ nhàng ở chỗ không có chỗ nào có vẻ sành đời.

  Vào một buổi chiều nắng gắt cuối hè, trên đường từ trường về, Yasukichi đă ghé vào tiệm để mua ca-cao. Hôm nay người đàn bà vẫn ngồi ở phía sau quầy tính tiền, h́nh như đang đọc một cái ǵ đó, có lẽ là tạp chí “Câu lạc bộ Kodan”[6]. Yasukichi đă hỏi thằng bé giúp việc mặt đầy mụn rằng có ca-cao hiệu Van Houten[7] không.

  -Hiện giờ chỉ c̣n những loại nầy thôi ạ.

  Thằng bé đưa ca-cao hiệu Fry ra. Yasukichi nh́n quanh tiệm. Ở giữa những hộp trái cây có một hộp Droste dán thương hiệu h́nh một tu nữ Âu châu lẫn lộn bên trong.

  -Ở đó có hộp Droste kia ḱa.

  Thằng bé chỉ nh́n sang hướng đó một chút, vẫn với gương mặt lơ mơ, nói.

  -À, cái đó cũng là ca-cao đấy ạ.

  -Vậy th́ không phải là chỉ có cái nầy thôi phải không?

  -Dạ, nhưng chỉ có cái nầy thôi ạ. … Bà chủ ơi, ca-cao chỉ có cái nầy phải không?

  Yasukichi quay mặt nh́n người đàn bà. Người đàn bà với cặp mắt hơi nhỏ một chút, có gương mặt màu xanh đẹp. Thật ra cũng không có ǵ lạ. Điều đó hoàn toàn do tác dụng của ánh sáng mặt trời vào buổi chiều rọi xuyên qua tấm kính màu trong khung cửa trên cửa ra vào. Người đàn bà vẫn để tạp chí dưới khuỷu tay, trả lời với giọng đầy do dự như mọi khi.

  -À. Chắc chỉ có chừng đó.

  -Nói thật nha, ca-cao hiệu Fry đôi lúc có sâu ngo ngoe bên trong đấy.

  Yasukichi nói với vẻ nghiêm trang. Nhưng thật ra chẳng có lần nào hắn thấy có sâu ngo ngoe trong ca-cao cả. Hắn tin rằng chỉ cần nói một điều ǵ đó chắc chắn sẽ có hiệu quả trong việc xác định có ca-cao Van Houten hay không.

  -Con sâu đó nó to lắm đấy. Bằng cái ngón tay út nầy đây, …

  Người đàn bà có vẻ hơi hoảng, chồm ḿnh lên trên quầy tính tiền.

  -Ở chỗ đó cũng có, ḱa. À, trong cái kệ ở phía sau đó cũng có.

  -Toàn là những thứ màu đỏ. Cái ở đây cũng vậy nữa.

  -Vậy ở phía bên nầy th́ sao?

  Người đàn bà lật đật xỏ đôi guốc azuma[8], vô tiệm t́m kiếm với vẻ lo lắng. Thằng bé với vẻ lơ ngơ đành phải liếc mắt nh́n vô đống đồ hộp. Sau khi châm  thuốc hút, để thôi thúc bọn họ, Yasukichi đă nói tiếp theo.

  -Cho bọn trẻ uống sữa có sâu, tụi nó bị đau bụng đấy. (Hắn đang mướn một căn pḥng ở chỗ nghỉ mát và sống một ḿnh ở đó). Không, không chỉ có bọn trẻ không đâu. Nhà tôi đă có lần gặp khổ. (Dĩ nhiên hắn không có vợ). Dẫu sao đi nữa, thận trọng th́ tốt hơn. …

  Bỗng nhiên Yasukichi ngậm miệng lại. Người đàn bà vừa dùng khăn choàng bụng lau tay vừa ra vẻ lúng túng nh́n hắn.

  -Không thấy có ở đâu hết ạ.

  Người đàn bà đưa mắt láo liên, cố giữ nụ cười trên môi. Mồ hôi đượm lại trên mũi trông thật khôi hài. Trong một khoảnh khắc mắt của Yasukichi gặp phải ánh mắt của người đàn bà, bỗng nhiên Yasukichi cảm thấy như bị ma nhập. Người đàn bà nầy, nói là cây mắc cỡ th́ mới đúng. Chỉ cần kích thích một chút, nhất định sẽ có phản ứng đúng như hắn nghĩ. Hơn nữa chuyện kích thích lại rất đơn giản. Nh́n cḥng chọc vô mặt cũng được. Hoặc là lấy ngón tay đụng nhẹ cũng được. Nhất định người đàn bà sẽ thâu nhận ám thị của Yasukichi từ những kích thích đó. Những ám thị nhận được sẽ được xử lư như thế nào dĩ nhiên đó là chuyện chưa biết. Nếu may ra không có chống đối, …, ừ, nuôi mèo cũng được đấy chứ. Nhưng, v́ một người đàn bà giống như con mèo mà phải bán linh hồn cho ma, đúng là chuyện cần phải nghĩ một chút đấy. Yasukichi đă đuổi ma đang nhập ra ngoài cùng với điếu thuốc đang hút. Gặp chuyện bất ngờ, với đà lộn ngược, con ma đă bay vào trong lỗ mũi thằng bé. Chắc v́ thằng bé nhanh nhẹn rút cổ nên nó đă liên tiếp nhảy mũi.

  -Không có th́ đành vậy. Không c̣n cách nào cả. Thôi đưa cho tôi một hộp Droste đi.

  Yasukichi vừa gượng cười vừa đưa tay vô túi kiếm tiền lẻ.

  Từ đó trở đi, hắn đă nhiều lần thương lượng như thế đó với người đàn bà nầy. Nhưng kí ức về việc bị ma nhập chẳng có ǵ ngoài việc cảm thấy hạnh phúc. Đâu, có lần trong một diễn biến bất ngờ hắn c̣n cảm thấy như có thiên thần hiện ra.

  Vào một buổi chiều cuối thu, nhân lúc mua thuốc lá, Yasukichi đă mượn điện thoại ở tiệm nầy. Ông chủ tiệm đang loay hoay thụt ống bơm chuẩn bị sửa xe đạp ở chỗ có nắng trước nhà. Hôm đó h́nh như thằng bé đang đi ra ngoài mua đồ. Người đàn bà vẫn ở trước quầy tính tiền như mọi khi, h́nh như đang sắp xếp hàng hóa mới đến. Đôi lúc nh́n cảnh tượng của một cái tiệm như thế nầy cũng được đấy. Có chỗ giống như tranh dân gian Ḥa Lan, đầy tràn hạnh phúc êm đềm. Yasukichi đứng liền phía sau người đàn bà, đặt ống nghe trên tai. Hắn nghĩ ngợi đến một tấm ảnh giữ kĩ, chụp bức tranh của De Hooghe[9].

  Thế nhưng điện thoại măi cũng không nối được đến đầu giây bên kia. Không những thế, không biết tại sao, điện thoại viên lại cứ im bặt sau một hai lần lập đi lập lại câu hỏi “Số mấy?” . Yasukichi đă rung chuông gọi nhiều lần. Nhưng trong ống nghe đặt trên tai chỉ có tiếng lụp bụp. Đến nước nầy th́ làm sao nghĩ ngợi đến tranh De Hooghe được. Trước hết Yasukichi rút từ trong túi ra quyển sách “Để hiểu nhanh về chũ nghĩa xă hội” của Spargo[10]. May thay kế điện thoại có một cái hộp có nắp nghiêng như bàn đọc sách. Hắn để sách lên hộp, đưa mắt rà chữ in trong sách, tay chậm răi ngoan cố rung chuông gọi. Đó là một chiến thuật của hắn đối với những điện thoại viên thờ ơ công việc. Không nhớ là lúc nào khi vào được điện thoại công cộng ở trung ương Owaricho Ginza[11], hắn cũng vẫn rung chuông, rốt cuộc hắn đă hoàn toàn đọc hết cả truyện ngắn “Sabashi Jingoro”[12]. Hôm nay cũng vậy, hắn nhất định sẽ không ngừng tay chuông cho đến khi điện thoại viên ra nhận.

  Sau khi căi lộn với điện thoại viên đủ điều, hai mươi phút sau hắn mới điện thoại xong. Để cám ơn, Yasukichi đă quay ḿnh sang quầy tính tiền ở phía sau. Nhưng ở đó không có ai cả. Không biết từ lúc nào, người đàn bà đă đứng trước cửa nói chuyện ǵ đó với ông chồng. Ông chồng c̣n đang loay hoay sửa xe đạp trong ánh nắng chiều thu. Yasukichi vừa muốn bước sang hướng đó. Nhưng bất ngờ hắn đă chựng chân lại. Người đàn bà lưng quay về phía hắn đă hỏi ông chồng như thế nầy.

  -Hồi năy đấy anh, có ông khách hỏi có cà phê Zenmai[13] (cây ráng) không? Cà phê Zenmai có không anh?

  -Hả! Cà phê Zenmai?

  Giọng nói của ông chồng đối với vợ cũng khó chịu như đối với khách.

  -Cà phê Genmai chứ. Nghe lộn rồi phải không?

  -Cà phê Genmai? À, cà phê sấy từ gạo lức đấy à…. Em nghĩ sao lạ quá. Zenmai chỉ có ở tiệm rau mà?

  Yasukichi nh́n dáng lưng của hai người. Cùng lúc đó hắn đă cảm thấy thiên thần lại đến nữa rồi. Thiên thần đă bay lên chỗ treo xúc xích ở trần nhà, từ trên ban phước đến cho hai người, họ có biết ǵ đâu. Có chăng, chỉ có gương mặt hơi nhăn của họ trong mùi cá ṃi hấp khói. Bỗng Yasukichi nhớ ra ḿnh đă quên mua cá ṃi hấp khói. H́nh hài cá ṃi chất đống đáng thương trước mũi hắn.

  -Nầy cô, bán cho tôi con cá ṃi nầy đi.

  Người đàn bà liền quay lại. Quay lại đúng vào lúc hiểu ra được cây Zenmai chỉ có ở tiệm rau. Chắc chắn người đàn bà đă biết dĩ nhiên câu chuyện đó đă lọt vào tai của hắn. Cái mặt giống như mặt mèo vừa mới nhướng mắt lên đă đỏ rần v́ mắc cỡ. Như đă nói ở phần trước, từ trước đến nay Yasukichi cũng thường hay thấy người đàn bà đỏ mặt. Nhưng chưa có lần nào đỏ bằng lần nầy.

  -Dạ, cá ṃi à?

  Người đàn bà nhỏ giọng hỏi lại.

  -Ờ, cá ṃi đấy.

  Trước sau chỉ có lúc nầy, Yasukichi đă trả lời hết sức đứng đắn đáng khen.

  Khoảng hai tháng sau ngày xảy ra chuyện đó, có lẽ vào dịp tết năm sau. Người đàn bà đă biến mất đi đâu không biết. Không phải chỉ trong ba hoặc năm ngày. Vào tiệm mua đồ lúc nào cũng chỉ thấy có một ḿnh ông chủ mắt lé ngồi trong tiệm có để một ḷ sưởi cũ, với vẻ chán phè. Yasukichi cảm thấy thiêu thiếu một chút ǵ đó. Hắn đă tưởng tượng đủ điều cho lư do không thấy người đàn bà. Nhưng hắn không có đủ hứng đến hỏi ông chồng khó chịu “bà chủ đâu rồi”. Thật ra ông chồng, đối với người đàn bà hay mắc cỡ đó, dĩ nhiên ngoài việc nói “lấy cái đó đưa đây” không có nói ǵ khác, ngay như việc chào hỏi lẫn nhau.

 Sau đó không lâu, một ngày, rồi hai ngày, những tia nắng ấm áp bắt đầu chiếu xuống trên những con đường mùa đông khô khan buồn tẻ. Thế nhưng vẫn không thấy bóng dáng của người đàn bà. Không khí đượm vẻ tiêu điều chung quanh ông chủ tiệm. Không biết từ lúc nào, dần dần Yasukichi cũng quên mất chuyện người đàn bà không có ở trong tiệm.

  Thế rồi, vào một đêm cuối tháng hai, Yasukichi măi mới sớm chấm dứt được buổi diễn giảng bằng tiếng Anh ở trong trường, ra về trong gió nam hâm hẩm. Tuy không cần phải mua một món ǵ đặc biệt nhưng Yasukichi chợt đi ngang qua trước tiệm. Rượu Âu và đồ hộp v.v… được trưng bày lộng lẩy trong ánh đèn điện. Dĩ nhiên không có ǵ lạ. Nhưng bất ngờ để ư th́ thấy có một người đàn bà ngồi ở trước tiệm, hai tay ôm một đứa trẻ sơ sinh, không ngớt gợi chuyện với nó. Từ tiệm bước ra đường, dưới ánh đèn đường to rộng, Yasukichi biết ngay lập tức người mẹ trẻ đó là ai.

  -À ….a … a … ba!

  Người đàn bà đi đi lại lại trước tiệm âu yếm vuốt ve đứa bé sơ sinh một cách thích thú. Trên đà lúc lắc đứa trẻ, ngẫu nhiên mắt của người đàn bà đă gặp phải mắt của Yasukichi. Ngay tức khắc, Yasukichi đă tưởng tượng ra dáng vẻ do dự của cặp mắt của người đàn bà. Tiếp đến, ngay trong đêm, hắn cũng tưởng tượng ra gương mặt đỏ rần của người đàn bà. Nhưng người đàn bà vẫn dửng dưng. Cặp mắt lẳng lặng mĩm cười, gương mặt không hề lộ vẻ mắc cỡ. Không những thế, sau một phút ngạc nhiên, người đàn bà nâng đứa trẻ lên, đưa mắt xuống nh́n đứa trẻ, trước mặt người khác mà vẫn lập đi lập lại không một chút mắc cỡ.

  -À … a … a … ba!

  Đi ngang qua người đàn bà, vô ư Yasukichi đă bật cười. Người đàn bà không c̣n là người đàn bà của ngày nào. Một bà mẹ gan ĺ. Một trong đám những bà mẹ đáng sợ xưa nay, ban đầu cũng chỉ v́ con, nhưng cuối cùng đă dám gây ra nhiều tội ác tày trời. Dĩ nhiên sự biến đổi này tốt cho người đàn bà nên chúc lành thế nào cũng đáng. Có cái mới đây c̣n là cô vợ trẻ trung như thiếu nữ, nh́n lại đă thành bà mẹ chai dạn cỡ đó th́ ... Yasukichi vẫn tiếp tục đi. Hắn thẩn thờ đưa mắt nh́n bầu trời trên dăy nhà. Trong ngọn gió nam thổi trên bầu trời có vầng trăng tṛn mùa xuân lấp ló tỏa sáng.

 

                                            Lê ngọc Thảo dịch

Kuala Lumpur tháng 12 năm 2005



[1] Mikasa: Đại tướng hải quân Togo đă dùng chiến hạm này để chỉ huy hạm đội Nhật Bản, đánh bại hạm đội Baltique của Nga hoàng trong trận hải chiến ở vùng biển Nhật Bản năm 1905.

[2] Bao thuốc Asahi: thuốc lá hiệu Asahi có giá bán rẻ nhất vào thời đó.

[3] Xô-đa Kinsen: Xô-đa đầu tiên do người Nhật chế tạo.

[4] Ken-yusha: nhóm văn học do Ozaki Koyo, Yamada Bimyo thành lập vào năm 1885, có nhiều truyện diễn tả tâm t́nh phụ nữ trong giới hoa liễu được nhiều đọc giả phụ nữ yêu thích.

[5] Takekurabe: tác phẩm nổi tiếng của Higuchi Ichiyo, viết vào năm 1895 tả mối t́nh lăng mạn giữa một thiếu niên với một thiếu nữ trong lầu xanh.

[6] Câu lạc bộ Kodan: tạp chí b́nh dân có số đầu phát hành vào tháng 11 năm 1911.

[7] Van Houten: Ca-cao thượng hạng của Ḥa Lan

[8] guốc azuma: loại guốc có dán cói trên mặt, dành cho phụ nữ.

[9] De Hooghe: họa sĩ người Ḥa Lan (1629-?) có tranh vẽ cảnh sinh hoạt hằng ngày của dân chúng.

[10] Spargo: John Spargo (1876-1966) người Mỹ theo chủ nghĩa xă hội dân chủ.

[11] Ginza Owaricho: ngă tư nhộn nhịp nhất ở phố Ginza, trung tâm Tokyo.

[12] Sabashi Jingoro: truyện ngắn lịch sử do Mori Ogai viết, đăng ở tạp chí Chuo Koron.

[13] Zenmai: tiếng Nhật, có nghĩa là cây ráng, một loại rau.  


* Lê Ngọc Thảo :

Sinh quán: Quơn long, quận Chợ gạo, tỉnh Định Tường (tỉnh Tiền Giang nay). Tiểu học Chợ gạo, Trung học Nguyễn đ́nh Chiểu (Mỹ tho) (1959-1966). Sang Nhật năm 1967, Đại học Tohoku, Cao học Công nghệ Thông tín. Hiện là Kỹ sư thiết kế hảng Sony EMCS Nhật bản. Sở thích: Săn lùng (&T́m hiểu) Rau dại (Sansai) và Nấm (Kinoko) Nhật bản. Nghiệp dư: Dịch thuật dữ liệu văn hóa và văn học Nhật bản sang tiếng Việt. E-mail: lnthao@erct.com 

.............

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của dịch giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

.....

ERCT nhận từ tác giả ngày 9 tháng 8 năm 2006 - lên mạng ngày 12/8/2006