RUỘT THỪA

Mocho  -  Abe Kobo

Lê ngọc Thảo dịch.

Người ta đă giải phẩu, ghép ruột thừa của cừu vào ḿnh K, làm vật thí nghiệm cho một học thuyết mới. Nay được đúng ba tháng. Sau một ngày khám sức khoẻ tỉ mỉ, giờ đă đến lúc K. chỉ được phép ăn toàn là rơm. Gọi là rơm, nhưng dĩ nhiên không phải là loại rơm mới lấy từ ngoài đồng về, mà là một loại rơm đặc biệt được chưng hấp trong nồi cao áp, trộn chung với cùng một lượng rơm chưa qua xử lí, cho lên men khoảng mười ngày, sau đó cho thêm một vài sinh tố vào. Thân rơm có màu hơi đen, nhơn nhớt, được cắt đều khoảng mười phân, giống hệt như rau đuôi ngựa phơi khô. Thế nhưng nếu để ư th́ sẽ biết ngay đó là rơm, v́ cái mùi độc đáo đó đúng là mùi rơm thúi.

“Thầy thấy sao. Đúng là mùi của mùa xuân, phải không ạ?”

Giáo sư đang dang tay trên vành ghế bành xoay, rung đùi với vẻ thỏa măn, khi nghe anh trợ giáo mặc áo trắng nháy mắt nói như thế, đă gật đầu vui vẻ cười dài.

K. cũng gật đầu, lặng lẽ mỉm cười. Không phải nuối tiếc v́ đă trót làm vật thí nghiệm, mà v́ K. đă trải qua một cuộc đấu tranh lâu dài và gian khổ để có được khoảnh khắc này.

“Xem ḱ cục lắm sao?”

Tuy K. vẫn giữ vẻ tươi cười, cố nói thật dịu nhưng giáo sư và các trợ giáo đă rùng ḿnh nhăn mặt.

“Ḱ cục à, làm ǵ có chuyện đó…”

Giáo sư đưa tay lên nắm mũi, vuốt mạnh, nói với giọng như bị không khí làm loăng.

“Chỉ v́ mừng quá đó thôi …”

Sau một phút lúng túng, K. đưa tay lấy rơm đă được gia công, bứt thử th́ thấy có một dăy trứng côn trùng được bọc trong những thớ sợi giống như những bong bóng trắng, lần lượt ḷi ra. Giáo sư lật đật giật lấy nắm rơm để lên ḷng bàn tay, lật qua lật lại, chọt tới chọt lui.

“Tất cả chết hết cả rồi.”

Như được hú vía, ông ngẩng mặt quay sang phía một anh trợ giáo.

“Jiro, cái ǵ đây?”

Anh trợ giáo được gọi là Jiro – trong số bốn trợ giáo, có đến ba người cùng họ, nên mọi người quen gọi tên thay v́ họ - chưa nh́n kĩ mà đă nói một hơi cái tên thật dài.

“Mấy con sâu sọc xanh vạch đứng.”

Rồi với vẻ bức xúc, anh ta lấy nắm rơm ném vô sọt rác.

Không khí càng trở nên ngột ngạt. K. t́m cách làm dịu.

“Miễn nguyên lí không sai, ngay như tôi, tôi cũng có cảm giác là ḿnh có thể vui được.”

Giọng nói có vẻ hành chính, tỉ như không phải là chuyện của ḿnh. Thế nhưng, ngược lại giáo sư đă nghiêm mặt cắn môi ra vẻ bất ngờ, ông đăm đăm nh́n K. nói.

“Thế là ngay đến bây giờ cậu cũng vẫn c̣n nghi ngờ nguyên lí à.”

“Chuyện nghi ngờ, dĩ nhiên tôi có thể nghi ngờ. Chính v́ thế, việc nh́n nhận sẽ có ư nghĩa, phải không nào?”

Giáo sư đánh mũi nói.

“Hừ …m. Nguyên lí là cái để xác định chớ không phải là cái để nghi ngờ. Thầy Alex cũng nói rằng chính v́ nguyên lí là điểm bắt đầu cho nên nó cũng là điểm kết luận.”

Không có ai có ư kiến. K. cũng im lặng gật đầu. Thế nhưng thầy Alex là ai, ngoài giáo sư ra không có ai biết. Đây là lời giáo huấn nhất định được mang ra sau mỗi lần tranh luận như thế này, nhưng chưa có lần nào giáo sư muốn giải thích nó, và cũng chưa có lần nào có ai đó đặt câu hỏi. Có lẽ lời giáo huấn này có sức mạnh ngăn chặn mọi cuộc tranh luận. H́nh như giáo sư cũng để ư biết hiệu quả của nó.

“Thôi, hôm nay đến đây là hết.”

Giáo sư vỗ bụp hai tay giống như để phủi bụi rồi đứng dậy. Anh trợ giáo Jiro lấy một bọc rơm ra, nói lại một lần nữa những điều cần phải chú ư trong cách ăn.

“Trước hết, đây là bốn trăm gram dành cho ngày hôm nay. Ăn một trăm gram đầu tiên vào lúc năm giờ chiều, kế đó ăn một trăm gram nữa vào lúc bảy giờ rưỡi tối, đến mười giờ ăn thêm năm mươi gram, tám giờ sáng mai ăn một trăm năm mươi gram c̣n lại. Tất cả đều được bó riêng rẽ và có đánh dấu … Ngoài ra, nên uống ít nước, và nên chia làm nhiều lần …”

“Nhớ nhai thật kĩ nha.”

Giáo sư vừa mới xen miệng như thế, Jiro đă vội tiếp tục nói.

“Nếu có cảm giác mắc ói, th́ hăy uống thuốc đă dặn, nằm nghỉ một hồi th́ nhất định sẽ khỏi ngay …”

K. gật đầu nhận lấy gói rơm, bắt đầu đi ra ngoài cửa. Anh trợ giáo có tên là Susumu vội gọi K. dừng lại căn dặn.

“Nhớ mỗi lần đi đại hoặc tiểu tiện đều phải lấy mẫu nha. Đồ đựng không biết có đủ không đây?”

Liền sau đó, giáo sư cũng gọi vói tới.

“Đừng quên đo và ghi nhiệt độ thân thể vô bảng nha.”

K. quay gương mặt hiền từ, nhưng có vẻ hơi xanh của ḿnh lại, nhè nhẹ gật đầu. Có thể thấy được trên đường thân thể dũi thẳng của K. có sự kiêu hănh của kẻ anh hùng, tự tin rằng ḿnh đă vượt qua được bản thân ḿnh. K. mở cửa bước ra ngoài hành lang. Như xoay một một tấm ván cứng, từ đầu ngón chân trượt về phía tương lai, K. mở cửa bước ra ngoài.

Hành lang tối tăm. Từ pḥng nghiên cứu hướng nam có ánh sáng sáng sủa bước ra th́ đúng ở đây tối đen giống như ở trong bụng súc vật. Trong cái tối đen này, có một vật c̣n đen hơn nữa ngóc đầu lên nhắm thẳng đến phía K.. Bóng đen đó bất ngờ chụp lấy vai, dúi vô tay K. một tấm danh thiếp h́nh như đă được chuẩn bị sẵn, th́ thầm bên tai như hỏi ép. “Anh K. đấy à? Xin được giới thiệu với anh, tôi là kí giả của “Nguyệt san tâm lí”. Xin anh cho biết tâm trạng của anh hôm nay có được không ạ? Câu chuyện của anh sẽ được dịch sang tiếng Anh, và sẽ được mọi người trên thế giới đọc.”

Bất ngờ K. vung tay tháo chạy ngược về pḥng nghiên cứu, đóng sầm cửa lại. Anh dúi tấm danh thiếp đến dưới cằm giáo sư, vừa đưa tay chỉ hướng cánh cửa, run giọng hét.

“Tại sao? Tại sao lại để cho cái thằng đó vô đây?”

Trên vẻ mặt hết sức kinh ngạc của giáo sư và các trợ giáo vẫn c̣n có nhiều chỗ có những u thịt gồng lên gần giống như cười. Bọn họ dễ dàng tưởng tượng chuyện ǵ đă xảy ra sau khi K. ra khỏi pḥng.

Nhưng đúng là có bản lĩnh, giáo sư liền lấy lại được b́nh tĩnh, mặt c̣n có cả nụ cười đầy ngụ ư.

“Thằng nào? Cậu nói sao ấy. Anh ta là kí giả của “Nguyệt san tâm lí” phải không? Bây giờ cậu là cái đích mà cả thiên hạ trên thế giới đều chú ư. Ngoài ra, ngay như cậu, cậu cũng công nhận là thí nghiệm của chúng ta không phải là một việc làm lén lút, mà là một việc đường đường cố gắng dự đoán tương lai của nhân loại, nên cậu đă chấp nhận chuyện giải phẫu, phải không nào? Ngay như trong khế ước, cũng có viết rơ là cậu sẽ đứng trên diễn đàn, trả lời chất vấn trong hội nghị học thuật dự dịnh nhóm họp vào tháng tới. Vậy tại sao cậu lại phải giận dữ như thế này. Tôi không tài nào hiểu được cậu.”

“Tôi không muốn bị nghĩ là tôi ngớ ngẩn nhẹ dạ.”

K. không muốn lớn tiếng nên đă dùng tay đang để trong túi xiết chặc hai bên hông.

“Ngớ ngẩn, nhẹ dạ à? … Thật không ngờ.”

Giáo sư vừa chụm hai tay trên đầu ngón, vừa trượt dần sang bên.

“Cậu có bao giờ nghĩ ngày hôm nay phải đáng được kỉ niệm đến mức nào không? Có lẽ đây sẽ là ngày kỉ niệm rực rỡ, ngày mà kết tinh của trí thông minh nhân loại lần đầu tiên tự ḿnh bắt đầu làm việc, ngày c̣n được ghi nhớ cả ngàn năm sau. Thường th́ người ta sẽ uống rượu, ḥ hét với nhau đấy. Nhưng v́ chúng ḿnh là những nhà khoa học, chúng ḿnh coi những khổ nhọc mà ḿnh đă trải qua sẽ được đền đáp bằng chính thành quả công việc của chúng ḿnh. Ước vọng nho nhỏ là ghi lại kí ức của ngày hôm nay trên mặt báo “Nguyệt san tâm lí”. Nếu bị nói là ngớ ngẩn, nhẹ dạ th́ thật là quá đáng.”

K. không chịu phục.

“Té ra chính thầy đă gọi nó đến đấy à?”

“Đâu, tiếc là không phải vậy. Ai đă đưa kí giả đó đến, không có ai đâu, ngược lại nên nghĩ đó là ư muốn của một vật ǵ đó có tính cách nguyên lí th́ đúng hơn.”

Không c̣n chịu được nữa, K. đă lớn tiếng.

“Thật là ngớ ngẩn. Dĩ nhiên tôi mong được theo đúng khế ước. Nhưng tôi muốn thầy hiểu là bây giờ không phải là thời điểm để làm chuyện đó. Tôi c̣n cần phải đấu tranh thêm một thời gian nữa kia mà. Dẫu sao đi nữa, tôi cũng sẽ đuổi tên kí giả đó về.”

“Chuyện lớn lao đến mức phải làm như vậy hay sao?”

Hơi bị đối phương áp đảo nên giáo sư đă lần sang phía bên kia mép bàn, dịu giọng t́m cách lần lần lách ra khỏi vấn đề.

Vừa đưa mắt theo dơi động tác của giáo sư, K. vừa đưa tay nâng dây thắt lưng lên, nói.

“Chưa đến lúc có thể nói là tôi có thể sống đàng hoàng được với cái ruột thừa của con cừu được ghép trong bụng tôi. Tôi muốn nói về vấn đề tư tưởng đấy, thầy có hiểu không? Sau khi ghép ruột thừa với trước khi được ghép, thằng tôi nào mới chính thật là tôi. Ngay trong lúc nói chuyện như thế này, thằng tôi nào đang nói đây? Khi đă bắt đầu để ư đến chuyện đó th́ nói cái ǵ cũng thấy chán. Cho là chán th́ cứ chán, thế nhưng chán thằng tôi bên nào đây.”

Bất ngờ K. chống hai tay lên bàn, trườn nửa phần thân trên sang phía giáo sư, nói tiếp.

“Trong ngày nhóm họp của hội học thuật, hai cái thằng tôi này đă kí khế ước là sẽ công khai quyết đấu trên bụt thuyết tŕnh. Cho đến ngày đó, hai đứa tôi chỉ muốn yên ổn, không muốn gặp ai cả.”

Giáo sư giả vờ như đang ṃ mẫm đồ vật trong tủ kéo, bỗng giật năy người thụt ḿnh cảnh giác.

“Hừ…m. … Chắc cậu đang mưu tính một việc ǵ đó …”

Ấn mạnh một đầu ngón tay cong quẹo lên giữa trán, ông nh́n quanh đám trợ giáo, hối hả t́m người tán đồng ư kiến của ḿnh. Thế nhưng không biết sao, đám trợ giáo lại làm ra vẻ lúng túng, tất cả đều đưa mắt liếc nh́n cụm tay của ông. Giáo sư bỏ ngón tay đang ấn trên trán xuống, vệt trắng c̣n in lại một lúc lâu.

K. chuyển nắm rơm sang tay khác, chầm chậm đứng thẳng lên, cố nén giọng nói.

“Tôi chỉ muốn nói một điều đó thôi.”

“ … nếu vậy th́ tốt hơn là nên nói chuyện với kí giả “Nguyệt san tâm lí” đi. Tôi nghĩ là tiếng vang sẽ lớn hơn rất nhiều.”

“Không, nói ǵ đi nữa cũng vô ích. Đuổi hắn về ngay bây giờ đi.”

Giáo sư đẩy đầu lưỡi vào giữa môi và lợi răng, chăm chăm nh́n K. như để dọ ư.

“Vậy, cứ làm theo ư ḿnh đi.”

Với điệu bộ dễ dăi không để ư của người lớn khi không c̣n cách đối phó với sự đèo ḅng của trẻ nít, hoặc làm ra bộ dễ dăi, tiện cho việc che dấu sự phẫn nộ, giáo sư ra lịnh cho trợ giáo không có họ là Sasaki đuổi kí giả về. Thế nhưng chắc v́ không thể đè nén nỗi, nên liền sau đó, vẫn với tư thế quay lưng lại phía trợ giáo có tên là Susumu, giáo sư lên giọng nghiêm nghị.

“Này, anh kia! Hành động và lời nói vừa rồi của K., nhớ ghi lại, không được quên nha!”

K. không c̣n muốn nói thêm ǵ cả. Ngoài hành lang có tiếng căi cọ qua lại một lúc lâu, cuối cùng khi biết kí giả đă ra về. K. lẳng lặng đi ra ngoài. Nh́n bóng người qua lại, K. cảm thấy nhẹ nhơm, lấy khăn mùi soa ra lau mồ hôi trên mặt. Chỉ trong vài ba phút, vậy mà giống như K. vừa mới vận động dữ dội, mắt đờ ra, quanh mắt thâm đen.

Để lấy lại b́nh tĩnh, K. tính đi bộ đến trạm xe điện nhà nước, nhưng khi nh́n đồng hồ th́ thấy đă quá bốn giờ hai mươi. Nếu phải trở về ăn rơm và lúc năm giờ, có lẽ tốt hơn nên dùng xe buưt. Trong lúc đứng dưới bóng cây phong trên đường dành cho bộ hành, nh́n xe cộ và người đi qua lại, không biết sao K. lại cảm thấy yếu đuối, buồn bă. Nghĩ thế là không được nên K. cố suy tưởng về những đau khổ lớn hơn của con người. Có lúc K. cố vẽ ra trong đầu nỗi lo sợ và bất an khi lần đầu tiên con người có tự giác ḿnh là con người.

Bỗng, bụng dưới bắt đầu ph́nh to lồi lơm, lên tiếng kêu rồn rột. Đây là đặc trưng sinh lí mới, phát sinh sau phẫu thuật. Thức ăn đọng trong ruột thừa to và mới, chưa tiêu hóa, trải qua một thời gian nhất định sẽ bị vi khuẩn làm cho lên men, ph́nh to lên, bị đẩy đi cùng với khí gây nên tiếng kêu. Theo tính toán của giáo sư th́ trong trạng thái khỏe mạnh cứ ba giờ sẽ có một lần như vậy. K. nh́n đồng hồ một lần nữa để xác định giờ có tiếng rồn rột để ghi vào sổ tay, vừa nghĩ là may thật v́ xung quanh ồn ào nên không có ai để ư.

Đang ghi th́ có người từ phía sau đưa mặt vô nh́n, nói.

“Tiếng kêu lớn quá nhỉ”.

Sợ quá, K. thụt người quay mặt lại nh́n th́ thấy anh trợ giáo thứ tư không phải là Sasaki đang đứng sau lưng ḿnh hồi nào không biết. Chỉ một ḿnh anh này có họ là Maki.

K. hiểu ngay không phải ngẫu nhiên Maki có mặt ở đây. Anh ta vừa đưa đầu ngón tay bên này sờ lên ngón tay nhỏ và dài như tay con gái ở bên kia, vừa đưa mắt nh́n xuống nhưng lâu lâu lại bất ngờ nhanh nhẹ ngẩng lên nh́n K. với vẻ lúng túng v́ h́nh như đang cố t́m cơ hội gợi chuyện mà không được. K. cố phớt lờ, đưa mắt nh́n về hướng xe buưt sắp đến, chân bước tới bước lui ra làm ra vẻ như đang nóng ḷng chờ đợi. Thế nhưng nh́n quanh th́ thấy chỉ có một hành khách đang đợi nên có lẽ xe buưt vừa mới đi qua, c̣n lâu mới có chuyến xe khác. Vốn xưa nay vẫn ghét Maki nên chỉ cần vài phút thôi, K. đă bắt đầu cảm thấy bực ḿnh.

-Có chuyện khó nói, nhưng … “

Maki tiến sát đến bên K.

-Thái độ của K. hôm nay thật t́nh làm tôi hết sức cảm động. Tôi cảm thấy cần phải nói chuyện với K. nên đă đuổi theo sau. Có phiền không nhỉ?

Mắt vẫn dơi theo hướng xe buưt sắp đến, K. cố ra giọng b́nh tĩnh hỏi lại.

-Bán chuyện cho kí giả đó bao nhiêu vậy hả?

Maki lùi lại một bước, sửa lại giọng.

-K. ! Sao anh lại nói như vậy. Tôi đang cố làm tốt với anh như thế này, thế mà anh lại quá lời với tôi. Chuyện chẳng có bằng chứng ǵ … “

-Lúc bỏ đi ra ngoài, tôi lấy làm lạ v́ không thấy có kí giả ŕnh rập ở đó nữa. Bây giờ thấy anh th́ mọi việc đều đă rơ.”

Maki lạnh lùng đưa mắt nh́n K., nói với giọng khô khan loạn nhịp.

-Thôi, không cần nói thêm, đủ lắm rồi.

Một hồi lâu, sau khi nghĩ ngợi mông lung, cuối cùng như đă có quyết định về một chuyện ǵ đó, Maki lên tiếng với dáng điệu vui tươi, dứt khoát.

-Đúng là không ai có thể hoa mắt được K.. V́ vậy, tôi cũng tin K. Tôi xin nói thật, tôi đă hợp đồng với kí giả “Nguyệt san tâm lí” với số tiền là năm ngàn yên. Nhưng mà K. à, ư định muốn thật ḷng nói chuyện với K. không v́ chuyện đó mà bị lung lay đâu. Trái lại, chính v́ có ư định đó trước nên nhân cơ hội được kí giả “Nguyệt san tâm lí” yêu cầu, tôi đă nảy ra ư tưởng đuổi theo K.. Nếu K. bảo rằng không muốn nghe, tôi sẵn sàng tránh những đề tài mà “Nguyệt san tâm lí” mong muốn và thả trôi lời hứa đi gặp kí giả vào tối hôm nay. Tôi muốn nói chuyện với anh về một vấn đề quan trọng hơn nữa ḱa.

K. buông lời lănh đạm.

-C̣n có chuyện ǵ đó khác quan trọng hơn cả chính chuyện của tôi à.

Maki vội vă đáp.

-Chuyện chính trị. Tôi đang khổ sở trước ngă rẽ trọng đại.

-Hơn cả chuyện của tôi à …

Maki có phần do dự.

-Tôi nghĩ là ḿnh hiểu được tại sao K. có thái độ như thế đó đối với tôi. Chắc K. nghĩ là ở pḥng nghiên cứu, tôi bị đối xử thấp hơn những trợ giáo khác một bậc, phải không. Thật ra là như vậy. Đó không phải từ địa vị trợ giáo của tôi mà chỉ v́ họ của tôi không phải là Sasaki thôi. Thật là ngớ ngẩn. Jiro, Susumu hay Toshio, ngay cả giáo sư nữa, không ai xem tôi là đồng bọn v́ tôi không phải là Sasaki …

-Cái khổ của anh thật là vĩ đại!

K. khoác tay, rời Maki như muốn nói là chuyện của anh quá đủ rồi. Chuyến xe buưt măi miết chờ đợi, bây giờ mới ló dạng từ xa xa.

Maki bước lên chận đầu K.

-Cho tôi hỏi thêm một chút nhen. Anh có đọc tiểu thuyết “Kẻ phá tan chiếc máy” chưa? Cuốn tiểu thuyết viết về nỗi khổ của một người thợ ở Mỹ hay ở Pháp ǵ đó, v́ đạo đức xă hội mà phải phá tan chiếc máy do ḿnh tự chế ra. Anh là chiếc máy do tôi chế ra đó. Không biết tôi có đủ can đảm phá nát anh ra không?

-Anh chế ra tôi à?

-Ờ, đúng vậy. Có thể nói trên địa vị trợ giáo, tôi là người đứng đầu. Pḥng nghiên cứu là cơ cấu mà giáo sư là người chỉ huy và điều hành, cơ cấu này gồm nhiều người giỏi từ nhiều lănh vực chuyên môn, kết hợp lại thành một nhóm trợ giáo, lên kế hoạch nghiên cứu dựa vào điều mà giáo sư cho là nguyên lí. Giáo sư là bác sĩ nội khoa, Susumu là bác sĩ ngoại khoa, Jiro có chuyên môn về sinh lí, Toshio về hóa học ứng dụng và tôi, tôi nhận công việc về sinh hóa. Anh có biết khó khăn bậc nhất trong việc hoàn thành anh là ở chỗ nào không? Đó là làm thế nào để có thể ghép ruột thừa của cừu, một chủng loại khác với người, vào người, làm thế nào để đối phó với những phản ứng của các chất đạm khác loại …

Xe buưt đến trạm. K. cố đẩy Maki ra, nhưng Maki h́nh như cứ muốn bám chặt không rời. Anh phụ lái xe buưt khúc khích cười bảo. “Lên nhanh đi chớ”. Hành khách trong xe cùng đưa mắt qua cửa sổ nh́n về phía hai người. K. đỏ mặt, tuy khó chịu nhưng cũng đành phải thôi không lên xe.

“K. ơi, chờ chuyến sau đi. Cho tôi phân trần đôi lời”.

Maki nh́n K. với ánh mắt lo sợ, mồ hôi nhễ nhại trên sống mũi. K. nheo đuôi mắt, lặng lẽ châm thuốc. Như lấy lại được b́nh tĩnh, Maki tiếp lời.

“Nếu không có tôi cộng tác th́ cuộc giải phẫu đó nhất định không thành. Không phải chỉ có vậy, ngay từ bây giờ, tôi chỉ cần thêm một cách xử lí, th́ anh chỉ c̣n cách đem ruột thừa ra ngoài, nếu không chỉ trong ṿng ba ngày, anh sẽ bị kiệt sức mà chết. Không, không phải là tôi dọa anh đâu. Kẻ bị hâm dọa v́ chuyện đó chính là tôi đây. K., anh hiểu không, đó là chuyện chính trị. Gần đây, tôi bắt đầu cảm thấy nghi ngờ cái nguyên lí của chúng tôi. Dẫu vậy nhưng không biết anh có tin cái nỗi khổ của tôi không?”

“Thế, anh là gián điệp à …”

Maki vội vàng nh́n quanh, thấp giọng.

“Sao anh lại nói như vậy. Đúng là anh hiểu lầm hết tất cả mọi chuyện. Để tôi nói cho anh nghe, hội nghị học thuật vào tháng tới sẽ là chiến trường quyết định giữa hai nguyên lí lớn liên quan đến vấn đề đói khát. Anh sẽ là người nắm ch́a khóa của sự thắng bại đó. Anh có bao giờ suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề này không?

“Hai nguyên lí ǵ …”

K. cảm thấy bất ngờ nên quay ngược mắt lại nh́n mặt Maki.

“Tôi không hiểu anh muốn nói cái ǵ?”

“Chuyện này, chính tôi, tôi cũng không rơ lắm. Xưa nay con người không ngừng tạo ra những biến đổi trong thiên nhiên. Nhưng thành kiến luôn t́m cách ngăn cản. Giờ đây, nguyên lí của chúng tôi cố t́m cách biến đổi thiên nhiên ở trong thân thể con người. Nguyên lí này gây đau khổ trong ḷng tôi. Có phải v́ trong ḷng tôi có thành kiến? … tôi cũng không biết. Tôi có cảm giác như ḿnh đang làm một điều ǵ đó bất chính.”

“C̣n một nguyên lí nữa chứ?”

“Một nguyên lí nữa, là cách mạng.”

“Anh có bao giờ bị đói không?”

“Dĩ nhiên là có.”

“Vậy th́ cần ǵ phải nói này nói nọ dài ḍng. Lâu nay, tôi bị thất nghiệp. Nhưng nay tôi được lănh lương mỗi tháng mười lăm ngàn yên để trở thành vật thí nghiệm cho một nguyên lí. Ngoài ra, tôi c̣n muốn thử ăn rơm …”

“Anh thật t́nh không bị dao động sao?”

“Ở trong đám khỉ, con đầu tiên biến thành con người không biết nó có cảm giác như thế nào nhỉ. Tôi thường hay nghĩ về con người đầu tiên đó.”

“Ngớ ngẩn đấy. Theo khoa học, không thể có ai đó là con người đầu tiên cả. Làm ǵ có chuyện con người tiến hóa từ khỉ như thế đó.”

Bỗng K. lộ mặt quạu ra, thốt lên.

“Nếu bảo là không có chuyện đó, ừ, không có cũng không sao… Anh là cái ǵ mà cứ đeo theo tôi măi như thế này. Chán không thể tưởng. Anh có lí do ǵ để bảo rằng để làm vui ḷng anh, tôi phải gặp bất hạnh?”

Xe buưt ló dạng. Vừa để ư th́ xe đă đến sát bên rồi.

“Lần này không được chặn đường tôi nữa, nghe không?”

K. chăm chăm nh́n Maki như thách thức.

“Anh hiểu lầm tôi rồi. Anh hiểu lầm tôi rồi.”

Maki lặp lại câu nói như muốn t́m sự đồng t́nh và như không c̣n cách nào để giữ chân được nữa nên Maki dồn hết sức ḿnh nói vói theo khi K. đang đặt một chân lên xe buưt.

“Chuyện vừa nói với anh, đem nói với “Nguyệt san tâm lí” được không?”

“Không được! Tôi có nói ǵ với anh đâu!”

K. hùng hổ quay mặt lại làm cho Maki rúm người, cười nhẹ như không c̣n nói ǵ được nữa.

Vợ K. nói.

“Vậy, để bọn em ăn sau nhen.”

“Không được, phải ăn chung với nhau.”

K. đáp lại với vẻ bực bội.

“Tại sao lại nghĩ như vậy hả. Nói thử coi. Tại sao lại nghĩ là ăn chung không được hả?”

Vợ K. luống cuống úp mắt xuống.

“Em thấy tội quá …”

“Kêu thằng Kazuo vô đây.”

“Có nó đâu … Nó đang đi chơi ở nhà bạn kia mà.”

“Mặc kệ … Cứ gọi nó về đây.”

Vợ K. vừa lau tay trên tạp dề vừa bước ra ngoài. K. chán nản, ngửa ḿnh lên trên nền chiếu. Ưu sầu lớn hơn cả bầu trời bao trùm lên người, K. mong sao cả quá khứ và tương lai của ḿnh đều biến mất. Một lát sau, vợ K. và thằng Kazuo về đến nhà nhưng chắc có lẽ từ thái độ của vợ K., thằng Kazuo đă cảm nhận được một điều ǵ đó nên nó tỏ vẻ rụt rè, lặng lẽ không nói ǵ cả. K. nghĩ phải t́m cớ nói đùa một chút, nhưng hoàn toàn không thể vẽ ra trong đầu bất cứ chuyện ǵ cả. K. đem gói rơm lên bàn mở ra, lấy bó rơm có ghi 100g để lên đĩa. Vừa để ư qua chéo mắt dáng vẻ cứng nhắc ḱ lạ, không muốn cầm đủa của hai người th́ bất ngờ cổ họng của K. phát ra tiếng eo éo.

“Làm mặt tươi lên một chút đi chớ!”

K. giật ḿnh sửng sốt. Vợ K. và thằng Kazuo cũng sửng sốt.

“Ờ, phải vậy chứ.”

Vợ K. cố mở miệng cười méo xẹo. Cô khom ḿnh nh́n thằng Kazuo, thúc nó.

“Thôi, ăn đi chứ.”

Kazuo có vẻ như mất cả hồn phách, mắt cứ chăm chăm nh́n vào đĩa của cha ḿnh.

K. chậm răi đưa tay bốc hai cọng rơm mềm nhất đưa vào miệng, cùng lúc đưa mắt thử nh́n lên trên th́ thấy vợ ḿnh và thằng Kazuo đă lật đật nhắm mắt lại. Cả hai như đang ôm lấy bàn ăn, hấp tấp lùa cơm vô miệng. K. trừng mắt nh́n hai người, vừa gắng sức ngấu nghiến cọng rơm, vừa run rẩy v́ cái giận không rơ lí do.

Cọng rơm có sức đàn hồi lạ lùng. Nhai mà không biết có phải là ḿnh đang nhai hay không. Nhai đi nhai lại th́ mới biết là nếu nhai với tốc độ b́nh thường th́ không thể nào cắn đứt được. So với thịt sợi bầy nhầy th́ thấy nó cứng hơn nhiều. Nhưng nếu nhai chầm chậm với tốc độ đều đều như nhau th́ không ngờ nó lại mềm, dễ dàng cắn đứt. Chỉ có cách là ráng kiên nhẫn, quen dần với cách ăn này, ngoài ra không c̣n cách nào khác nữa.

Vị của nó cũng lạ. Có từ ngữ nào có thể diễn tả đúng cái vị đó không nhỉ? Vừa hơi chua lại vừa đắng đắng ngọt ngọt. Nhưng cái đáng nói hơn lại là sự kích thích lạ lùng như nhằm để vắt nước bọt ra, nói đúng hơn đó không phải là vị, mà là một thứ cảm giác giống như đang bị cọ sát trong miệng bằng một bàn chải làm bằng lông heo.

Mùi à, cái này rùng rợn hơn. Mùi của mùa xuân à? Rất có thể. Nếu ai đó muốn điên lên, dùng cái mùi này th́ chắc chắn sẽ được toại nguyện. Nếu bảo là nói bậy th́ cứ thử úp mặt vô đống phân bón nửa tiếng đồng hồ th́ sẽ biết ngay. Bao tử nó sẽ ḅ lên miệng để bịt cuống họng lại, cho nên muốn nuốt cái ǵ đó vô bụng th́ ít ra cũng cần đến ba lần sức lực. K. không có tự tin rằng ḿnh sẽ quen với cái mùi này. T́m cho ra được chất trừ mùi là việc khẩn cấp.

K. ch́m sâu trong cuộc đấu tranh với rơm không biết từ lúc nào. K. nhăn răng, mặt mày nhăn nhó với độ phức tạp vượt qua những ǵ có thể nghĩ, giống như toàn sinh mạng đă bị đóng cứng quanh miệng. Vợ K. hỏi với giọng sợ sệt.

“Có vị thế nào?”

K. ngừng nhai, nhè nhẹ lắc đầu. Nhưng, lại tiếp tục nhai liền sau đó.

… chăm chú nh́n từ năy giờ, vợ K. không c̣n chịu đựng được, bất ngờ bật lên tiếng nấc.

May thay chỉ một lần nên không bị Kazuo biết. Kazuo cũng vậy, phân nửa chỉ là v́ tính hiếu ḱ của trẻ nít nên nó đang ở trong t́nh trạng không thể rời ánh mắt khỏi miệng cha ḿnh.

K. vẫn một ḿnh tiếp tục ăn, mặc dầu vợ con đă ăn xong lâu rồi. Vợ K. hỏi một cách buồn bă.

“Vậy là không thể ăn cơm được nữa phải không?”

K. trừng mắt nh́n vợ ra vẻ giận dỗi.

“Không phải là không ăn cơm được. Ăn được rơm nên bỏ ăn cơm.”

“Chuyện giống nhau mà. Bỏ ăn cơm nên đă ăn được rơm.”

Một lúc sau, vợ K. lại nói.

“Nhân dịp này, em thấy tốt hơn là cha mẹ con cái nên cùng nhau đi giải phẫu có được không.”

“Ờ, tui cũng có lần nghĩ như vậy.”

“Cuối cùng, chắc người ta sẽ để cho chúng ḿnh sống ở trong sở thú cũng chẳng biết chừng.”

“Vậy th́ sẽ là gia đ́nh nhân loại đầu tiên đó nha.”

“Hả, anh nói ǵ vậy?”

K. lập lại câu ḿnh nói một lần nữa. Thế nhưng, ôi thôi, với quai hàm đă bị mỏi mệt v́ nhai rơm th́ việc phát âm rơ ràng để nói về một cảnh tượng xa rời thực tế như thế này, đă trở thành quá khó khăn. Tuy đă nói đi nói lại nhiều lần nhưng vợ K. vẫn không thể hiểu được K. muốn nói ǵ. Thực ra sau hơn một tiếng đồng hồ, ăn hết 100g rơm, th́ quai hàm của K. đă bị sưng vù, phải đắp khăn ướt lên, cho nên ngay cả việc phát âm không ngọng nghịu cũng đă gặp khó khăn đừng nói chi đến việc nói ra một tiếng biểu hiện cho một quan niệm. Và nếu cứ thế này th́ lần lần chắc K. sẽ trở nên người ít nói. Quai hàm sẽ phát triển cho một mục đích duy nhất là nhai và một ngày nào đó, tướng tá của K. chắc sẽ thay đổi.

Trong lúc vợ K. thay khăn áp trên quai hàm của chồng, Kazuo từ bên kia vai mẹ, nh́n sang qua K. hỏi.

“Ba ơi! Nghề của ba là ǵ, ba! ”

K. không trả lời. Vợ K. cố giả vờ như không nghe.

“Nè ba! Cô bảo mẫu hỏi con đó.”

K. tuy đang phải đấu tranh với cái nặng của bao tử, cũng cảm thấy như bị dồn vào thế bí, đă mặc kệ để cho miệng thốt ra một tiếng t́nh cờ hiện ra trong đầu.

“ … nin-ghen (con người).”

Nhưng dĩ nhiên tiếng nói không rơ ràng. Vợ K. và Kazuo cả hai đều nghe như là I-en (xưng bao tử).

Thời gian yên ổn chỉ kéo dài được trong phút chốc, sắp đến 7 giờ rưỡi nên lại phải bắt đầu vật lộn vất vả với 100g rơm nữa rồi. Ở bữa ăn lúc 10 giờ sáng, vợ K. phải lấy khăn ướt áp hai bên hàm suốt lúc nhai. Bây giờ, Kazuo đă đi ngủ rồi, không cần phải để ư, hai vợ chồng cùng nhau khóc và tiếp tục nhai 50g rơm cuối cùng trong suốt hai tiếng đồng hồ. Vậy mà đến lúc sắp hết, quai hàm không c̣n đủ sức nhai nữa, phải dùng tay đẩy lên hạ xuống. Tay cũng đến lúc bị mỏi mệt, đến đây th́ đành phải chống cùi tay xuống bàn, lấy hai tay nâng hai bên hàm, dựa vào sức đầu ngấc lên gật xuống để nhai.

Ḱ lạ thật, cái mùi rơm khó chịu trong suốt tuần lễ đầu tiên bây giờ hầu như không c̣n gây chú ư nữa. Đến ngày thứ mười th́ K. cũng quen dần với vị rơm. Những ngày nóng nực, có lúc giáo sư ra toa tăng thêm lượng muối và cám, những lúc như thế, đôi khi K. lại c̣n cảm thấy ngon nữa ḱa. K. đă khổ sở với quai hàm của ḿnh trong một thời gian dài, vậy mà nửa tháng sau K. chỉ c̣n cảm thấy hơi bị mỏi thôi.

Những biến đổi như thế đă làm cho tính t́nh của K. thay đổi. Ban đầu K. rơi vào t́nh trạng thần kinh bị kích động đến độ có vẻ hung bạo, bất an đối với mọi việc, nhưng rồi lần lần K. trở nên ít nói, ít biểu lộ t́nh cảm lên trên mặt, thần kinh không c̣n bị căng thẳng như trước nữa, ngược lại tính t́nh đă trở thành thô kệch, nhút nhát. Việc phỏng vấn của kí giả, bây giờ K. cũng không từ chối. Chưa kịp đến ngày hội nghị học thuật với chuyên đề về nạn đói, thế mà mọi người, ngay cả bọn con nít, ai cũng biết tên của K.. Khi K. ra đường, con nít th́ đành rồi, ngay cả bọn người lớn không có chuyện làm, nhiều người theo sau K. đông nghẹt. Không biết nghĩ ǵ, trong bọn họ có người huưt sáo gọi K. như gọi chó, lại có người thảy cà rốt đến cho K. nữa chứ. Thế nhưng K. chỉ đưa ánh mắt lạnh lùng nh́n họ, mà không hề tỏ vẻ chống đối. Khi K. đứng lại quay mặt nh́n, bọn trẻ la hoảng lên bỏ chạy. Vợ con của K. v́ không thể nào sống được trong ngôi nhà trước nay, nên đă phải đổi tên họ, dọn nhà đi chỗ khác, cách đó rất xa.

Nhờ vậy mà trước khi hội nghị học thuật bắt đầu, K. đă trở thành trọng tâm tin tức. Cuộc đấu tranh giữa hai nguyên lí, thắng bại ra sao, mọi người đều thấy rơ. K. được gọi là “con người mới” hay “con người tương lai”, báo chí đăng h́nh và viết phóng sự về K., ngoài ra lại c̣n có cả sách nghiên cứu khá tường tận về mặt học thuật, h́nh thái của xă hội tương lai mà thắng lợi của nguyên lí tạo ra K. sẽ đem đến. Luật pháp qui định việc trồng ruột thừa là nghĩa vụ, ai không muốn giải phẫu di thực, phải trả thuế ruột thừa khá nặng. Những chuyện như thế hầu như trở thành thường thức, được đồ giải ngay cả trong những trang báo nhi đồng. Về phần K., tuy bị đối xử giống hệt như chó, vợ con cũng bị đối xử lạnh lùng đến nỗi phải đổi cả tên họ, nhưng trong tin tức, K. được mọi người chú ư, coi như nhân vật quan trọng. Tuy có vẻ mâu thuẫn nhưng không phải là chuyện hi hữu. Tuy đă cũ như “biết rồi cứ nói măi”, nhưng đúng đây là sự ghét bỏ con người của chủ nghĩa bác ái.

Để làm tăng hiệu quả của tin tức, báo chí cho đăng rùm beng h́nh dáng khủng khiếp của nạn đói thế giới. Chín mươi phần trăm nhân khẩu thế giới ở trạng thái thiếu dinh dưỡng măn tính, và đây là nguyên nhân làm cho sự sinh sôi nẩy nở gia tăng, càng làm cho thực phẩm trở thành thiếu thốn, và cái ṿng xoáy đó cứ xấu dần, cuối cùng nhân loại sẽ không tránh khỏi cảnh bị tiêu diệt. Liền sau miêu tả cảnh tượng như thế đó, báo chí tôn sùng K. lên như kẻ giải phóng con người khỏi cái đói không bao giờ dứt. Ngày hội nghị học thuật càng gần, bầu không khí trên càng trở nên náo nhiệt như lễ hội. Có người c̣n làm cả phim kể chuyện thực, với K. là vai chính. Nhưng, khi thiên hạ c̣n đang náo nhiệt, sức khỏe của K. bắt đầu suy giảm nhanh. T́nh trạng thiếu dinh dưỡng đă hiện ra rơ rệt, và khoảng mười ngày trước khi hội nghị học thuật bắt đầu, đă trở nên trầm trọng một cách nhanh chóng. Ba ngày trước hội nghị, đành phải tuyên bố t́nh trạng tuyệt vọng. Giáo sư bứt tóc tiếc hùi hụi. Trước mắt giáo sư, người ta phải kéo cái ruột thừa to lớn xám xịt ra khỏi bụng K. và cắt đi. Và K. đă trở lại con người b́nh thường của mọi khi. Thật ra phải nói là không thể nào hoàn toàn trở lại b́nh thường. V́ ruột thừa không chỉ đơn thuần là vấn đề của thể xác, mà đó cũng là vấn đề về tư tưởng.

Dẫu vậy, không như thường lệ, lần này giáo sư đă ra khỏi cổng để tiễn đưa K., và khi từ giă, giáo sư đă nói. “Khi nào mạnh ra, nếu vẫn c̣n có ư muốn giúp việc, chúng tôi sẽ vui ḷng đón nhận. Dĩ nhiên, đó là việc hoàn toàn tự do, tôi không có ư cưỡng bách một tí nào cả, nhưng đối với tôi, là bạn bè hiểu rơ tâm tính của nhau th́ sẽ an tâm hơn.” Giáo sư vừa lên tiếng nhỏ nhẹ, vừa thẹn thùng cười một cách ḱ lạ. Và, để làm kỉ niệm, giáo sư lấy báo cũ gói một kí lô rơm tặng cho K. Cái đói ở bên ngoài, cái đói thật sự, đang chờ đón K. …

Kuala Lumpur 13/9/2008.

Lê ngọc Thảo dịch.

 


* Lê Ngọc Thảo :

Sinh quán: Quơn long, quận Chợ gạo, tỉnh Định Tường (tỉnh Tiền Giang nay). Tiểu học Chợ gạo, Trung học Nguyễn đ́nh Chiểu (Mỹ tho) (1959-1966). Sang Nhật năm 1967, Đại học Tohoku, Cao học Công nghệ Thông tín. Hiện là Kỹ sư thiết kế hảng Sony EMCS Nhật bản. Sở thích: Săn lùng (&T́m hiểu) Rau dại (Sansai) và Nấm (Kinoko) Nhật bản. Nghiệp dư: Dịch thuật dữ liệu văn hóa và văn học Nhật bản sang tiếng Việt. E-mail:  

.............

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của dịch giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

.....