Bushido - The soul of Japan

 Nitobe Inazo

 VƠ SĨ ĐO

LINH HN CA NHT BN

 Lê Ngọc Thảo dịch (*)

 

LI NGƯỜI DCH

  Ngày xưa, Vit Nam chúng ta có phân chia các thành phn xă hi theo “sĩ nông công thương” nhưng không khc nghit đến biến thành giai cp.

  Nht Bn là nước chu nh hưởng ca Trung Quc, h cũng có ch ging chúng ta, cũng có “sĩ nông công thương” và h c̣n có mt giai cp khác trên là quư tc. Sĩ nông công thương Nht Bn là giai cp, và t cui thế k 16 đến thi Minh Tr Duy tân, thành viên các giai cp theo chế đ cha truyn con ni, không ai được quyn thay đi thân phn ca ḿnh (nông dân hoc thương nhân du là trí thc cũng không th tr thành thành viên ca giai cp ”sĩ”).

Ch “sĩ” Vit Nam thường được dùng đ ch nhng người trí thc, c văn ln vơ, nhưng “sĩ” Nht Bn có th nói tt c đu là nhng người xut thân t vơ sĩ, h là giai cp trí thc đi din cho qun chúng Nht Bn. “Vơ sĩ đo” là qui phm đo đc ca giai cp “sĩ” này.

  Xưa nay, Nht Bn liên tc du nhp tinh hoa ca văn hóa thế gii và liên tc biến nhng tinh hoa đó thành cái ca riêng ḿnh. Và đó là truyn thng ca văn hóa Nht Bn. Do đó, v bn cht nhng qui phm ca vơ sĩ đo tuy không có ǵ mi m đi vi nhng dân tc Á đông, nhưng qua cách vn dng, nhng qui phm này đă biến thành nhng cái ǵ đó có tính cách đc đáo, đm đà bn sc Nht Bn.

  “Vơ sĩ đo, Linh hn ca Nht Bn” ln đu tiên được xut bn Philadelphia (“The Leeds and Biddle Company, Philadelphia” xut bn) vào năm 1899. Tiến sĩ Nitobe Inazo[1] viết tác phm này vi mc đích gii thiu qui phm đo đc ca Nht Bn (ca giai cp “vơ sĩ”) đến nhng người Âu M. V́ thế các t d được tác gi đem ra đ so sánh vi trường hp ca Nht Bn phn ln đu được ly ra t kho tàng triết hc, văn hc v.v… ca Âu M. Nguyên tác được viết bng tiếng Anh vi cách viết cô đng, vi văn hóa đc đáo ca Nht Bn, nhiu ch có c tiếng La tinh nên rt khó hiu. Đ gii quyết nhng vn đ này, ngoài bn gc tiếng Anh đăng trên mng, người dch đă tham kho bn dch tiếng Nht được xem là rt ưu tú ca Yanai Haratadao (bn dch năm 1938). Trong phn dch thut, các chú thích ca ND (người dch) được viết bng ch nghiêng, nhưng đ tránh rườm rà, nhng chú thích dài hơn được viết dưới trang.

  Người dch xin chân thành cm t các bn trong “Nhóm Dch Thut Văn Hc Nht Bn” đă kh công kim tra, điu chnh đ bn dch được hoàn ho.

Ngc Tho

Kuala Lumpur, tháng 6, năm 2007.


[1] Nitobe Inazo (1862-1933): Tiến sĩ nông nghiệp, tiến sĩ pháp chính học, tiến sĩ văn học, nhà văn hóa tầm cỡ của Nhật Bản ở cuối thế kỉ 19, đầu thế kỉ 20. Sinh ra ở Morioka (vùng Đông bắc Nhật Bản) vào năm 1862, sau khi tốt nghiệp trường Nông học Sapporo, ông đi du học ở Mỹ và Đức. Ông từng đảm nhiệm các chức vụ như giáo sư Đại học Kyoto, hiệu trưởng trường Ikko (Đại học Tokyo ngày nay), Phó Tổng thư kí Hội Quốc Liên v.v… Ngoài “Vơ sĩ đạo” ông c̣n có “Tu dưỡng” v.v… Ông mất năm 1933 ở Canada. (H́nh ông hiện được in trên giấy bạc 5.000 Yên của Nhật Bản).

 

Trở về Mục Lục


* Lê Ngọc Thảo :

Sinh quán: Quơn long, quận Chợ Gạo, tỉnh Định Tường (tỉnh Tiền Giang nay). Tiểu học Chợ Gạo, Trung học Nguyễn đ́nh Chiểu (Mỹ tho) (1959-1966). Sang Nhật năm 1967, Đại học Tohoku, Cao học Công nghệ Thông tín. Hiện là Kỹ sư thiết kế hảng Sony EMCS Nhật bản. Sở thích: Săn lùng (&T́m hiểu) Rau dại (Sansai) và Nấm (Kinoko) Nhật bản. Nghiệp dư: Dịch thuật dữ liệu văn hóa và văn học Nhật bản sang tiếng Việt. E-mail: lnthao@erct.com 

.............

® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của dịch giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

.....