OPEN HOUSE

Người viết : Lê Hiền  -  Bài tham dự số: 3011-659-vb71012
Trích từ Vietbaơnline

Lê Hiền là bút hiệu của anh Lê Văn Hiền (Exryu 71 - Ashikaga daigaku). Anh Hiền đă được trao tặng giải thưởng đặc biệt với nhiều bài viết về nước Mỹ xuất sắc đăng trên "Thi Viết về nước Mỹ" do Việt Báo tổ chức.  Anh Hiền hiện đang làm việc và sinh sống  tại Irvine - Nam California. 

 

Đă mấy tháng qua bây giờ tôi mới có thời gian để ngồi tiếp tục viết về đời sống ở Mỹ.

Hơn 5 tháng qua, tôi đă phải miệt mài bỏ thời giờ đi kiếm căn nhà ḿnh ưng ư và vừa vặn với túi tiền. Tôi sẽ cố gắng kể một cách mạch lạc về những khó khăn từ lúc bán nhà cũ, chọn mua một căn nhà mới có những điều kiện về trường học và láng giềng tốt. Xin mời đọc giả nhẫn nại theo dơi bước chân tôi lê lết từ căn nhà này đến căn nhà khác, nhiều lúc thất vọng đến muốn bỏ cuộc.

Kể chuyện về mua bán nhà th́ rất khó khăn không có ǵ hứng thú, nhưng đây là kinh nghiệm sống thực trên đất Mỹ. Người Việt ḿnh quan niệm an cư lạc nghiệp, đó cũng chính là một phần đời sống của những người dân Việt tỵ nạn. Có khoảng hơn 150,000 người Việt vùng quận Cam, mà đă có đến gần 50% đầu người làm chủ căn nhà, một con số đáng kể và khích lệ cho cộng đồng Việt c̣n non trẻ so với cộng đồng khác.

Từ năm 1999 cho đến 2001 cơn sốt thuê nhà và apartment lên cao, đẩy giá nhà và apartment lên vùng vụt. Vào tháng 8 năm 2001 một người môi giới về buôn bán nhà cửa đề nghị tôi bán căn Fourplex. Thấy bán có giá và nhân tiện muốn tháo chạy khỏi cảnh làm landlord cho người Mễ mướn, tôi đồng ư. Khoảng 2 tháng sau có người Mễ mua căn này vừa để ở một căn, 3 căn khác cho mướn.

Đầu tháng 12, thủ tục nhà cửa cũng xong, tôi đến chào hỏi những người Mễ mướn nhà, họ lấy làm tiếc v́ tôi đă bán nhà. Vài tháng sau có người gọi lại nói người chủ mới rất khó tính hỏi tôi đă mua được căn nào mới chưa để họ có thể mướn. Tôi cũng chỉ ầm ừ cho qua chuyện. Đă “giă từ vũ khí” tôi đâu có dại ǵ lại lao vào vết xe cực nhọc cũ.

Từ đầu tháng 12 tôi bắt đầu đi kiếm cho gia đ́nh ḿnh căn nhà mới rộng răi hơn ở vùng Huntington Beach, Fountain Valley, Westminster, hoặc Garden Grove. Tôi kiếm nhà qua người môi giới, và chính tôi cũng đi kiếm các căn nhà bán bởi chủ (For sale by Owner). Thường ngày nào tôi cũng lên mạng điện toán để kiếm những căn nhà đăng bảng bán, thấy có căn nào cảm thấy được tôi gọi cho người môi giới để coi nhà, hay chính người môi giới gọi cho tôi biết để đi xem nhà bất kể giờ giấc trong ngày có khi cả vào lúc 9 giờ tối.

Mỗi cuối tuần thứ bảy và chủ nhật, tôi lái xe đi xem những căn nhà có bảng chỉ dẫn "Open House". Open house là một từ trong ngành địa ốc để chỉ cho người mua biết rằng có căn nhà người chủ bán để tự do cho bất cứ ai đều có quyền đi vào xem mắt căn nhà. Thời gian mở cửa cho vào coi thường là từ 12 giờ trưa đến 4 giờ chiều. MỌi chỗ riêng tư của căn nhà đều được phô trần ra cho hàng trăm con mắt xoi mói của người mua.

Ṛng ră năm tháng tôi đă đi xem có tới mấy trăm căn nhà, từ loại nhà rẻ tiền đến mắc tiền. Có những căn nhà mùi mốc meo xông lên mũi đến ngạt thở phải chạy dội ngược ra ngoài. Nhà th́ hư hại từ pḥng bếp đến pḥng tắm chủ nói sao bán vậy. Nhà th́ hồ tắm vĩ đại bị hư hại không có nước nên trông sâu thẳm đến hăi hùng. Có nhà sơn phết loang lỗ chung quanh màu trắng c̣n khoảng giữa trên tường là màu vàng, có lẽ chủ nhà sơn phết tới đây hết trớn mà trời về đêm home depot đóng cửa nên đành bỏ ngang. Nhà nào tôi thấy đươc định ngấm nghé th́ đă có người mua mất rồi.

Có người chủ nhà để giá 450 ngàn thấy có nhiều người gọi đến coi nhà quá tự động tăng giá lên 525 ngàn. Một tuần sau không có một mống nào đến coi họ giảm xuống c̣n 500 ngàn, tuần sau nữa xuống 475 ngàn, cũng không ai thèm ghé mắt, người chủ nhà lại trở về giá ban đầu, đó là cái giá của thị trường. Có căn nhà vùng Fountain Valley, tôi đ̣i bớt xuống 5,000 ngàn có người Việt khác trả trên giá hơn 25,000 đồng. Phải công nhận nhiều người Việt có rất nhiều tiền, lại đổ dồn về vùng Fountain Valley khiến cho giá nhà vùng này leo thang đến chóng mặt.

Sau vụ này tôi nản hết sức định không mua nhà, nhưng một hôm vô t́nh mở trên mạng lưới vùng Irvine xem thấy nhà c̣n rất rẻ so với Fountain Valley, tôi chạy xe ṿng vùng Irvine để xem phong cảnh và t́nh h́nh dân cư, chạy lạc đường tới một ngơ cụt phong cảnh hữu t́nh chợt thấy tấm bảng “For Sale By Owner” đập vào mắt tôi. Ghé lại, rút một tấm giấy quảng cáo về nhà đưa cho bà xă coi. Tối thứ bảy hai vợ chồng hẹn người chủ nhà đến coi th́ bị họ từ chối v́ có người đă mua và đang làm giấy tờ trong nhà, tôi năn nỉ chủ nhà cho vào coi, không được. Trong thâm tâm tôi cảm thấy như bị kỳ thị, chắc họ nghĩ dân da vàng chúng tôi không có tiền. Tôi bất măn trở về, định là thôi không đi coi nhà nữa.

Nhưng căn nhà và người mua có duyên với nhau sao đó, sáng sớm thứ hai người chủ nhà gọi cho vợ tôi hỏi có muốn coi lại căn nhà, đồng thời xin lỗi đă không cho chúng tôi vào coi nhà bữa trước. Người mua gốc da trắng tới bữa nay cho hay không đủ khả năng mượn Loan (tiền nợ) bị nhà băng từ chối.

Lái xe từ Little Saigon đến Irvine, gơ cửa trước khi vào nhà đưa cho chủ nhà tờ giấy chứng minh "pre-qualify" của nhà băng Bank Of America và tài sản hiện có của chúng tôi. Người chủ nhà da trắng nghe chúng tôi nói sẽ down payment tới 36% nên họ đổi thái độ rất niềm nở dẫn dắt và giải thích rất rơ ràng từng chi tiết cho chúng tôi.

Vào căn pḥng living room (pḥng khách) trần cao vút nh́n bắt mắt, ngó sang bên kia thông suốt là pḥng dinning room (pḥng ăn để trưng bày cho đẹp mắt hoặc khi tiếp đăi có khách đến chơi) với cửa sổ lớn nh́n thẳng ra vườn sau trồng đầy hoa quả và cây cối, lối cửa đi ngang qua là kitchen (pḥng bếp) rộng lớn với bộ bàn ăn tṛn để dùng cho mỗi ngày, tiếp nối là pḥng Family room (pḥng gia đ́nh) rất rộng, có hai cánh cửa lớn nh́n ra hồ bơi h́nh chữ L trông rất hữu t́nh. Cầu thang nằm gần pḥng living room dẫn chúng tôi lên lầu, bên phải là pḥng master có trần cao vút nh́n rất thoáng và khá rộng, 3 pḥng c̣n lại trông tươm tất.

Sau khi rảo một ṿng nh́n căn nhà chúng tôi đă quyết định liền là muốn mua căn nhà trong ṿng một tiếng đồng hồ. Người chủ nhà tiếp chúng tôi tại pḥng dinning room. Sau khi kỳ kèo qua lại họ chịu bớt xuống 15,000 đồng. Nếu căn nhà này tọa lạc tại Fountain Valley sẽ có người Việt khác trả trên giá đ̣i hỏi. Chắc là tôi sẽ không bao giờ mua được căn nhà v́ có nhiều người mua cạnh tranh.

Đúng là nếu căn nhà nào có duyên với ḿnh, th́ đúng ngày đúng tháng ḿnh sẽ kiếm được, c̣n không có duyên th́ làm cách nào cũng bị mua hụt.

Người Việt chúng ta có khả năng mua nhà rất cao nhưng lại thích quanh quẩn ở Vùng Westminster, Fountain Valley, Garden Grove gần Little Saigon để rồi khi mua nhà tranh dành nhau và phải trả giá cao hơn cái giá ấn định. Lên vùng Irvine chúng ta sẽ kiếm được một căn nhà tốt hơn và thủng thẳng bớt giá.

Thành phố Irvine có nhiều cái tốt tôi xin kê khai ra đây như là một chút tham khảo cho những ai có ư định mua nhà. Năm 1878 ông Jame Irvine mua vùng đất này có 150 ngàn dollars, truyền đến đời cháu cho đến năm 1959. Đại học Irvine được thành lập vào năm này, sau đó năm 1970 vùng Turtle Rock, University Park, Culverdale, The Ranch và Walnut được xây dựng lên. Thành phố Irvine thành lập năm 1971 với dân số 14 ngàn, cho đến nay đă lên tới 143 ngàn người.

Có thể nói Irvine là trung tâm hăng xưởng và kinh tế vùng quận Cam, diện tích 46 dậm vuông, là một trong những thành phố rộng nhất nước Mỹ. Cho đến năm 2040 dân số sẽ lên đến 200 ngàn. Đây là nơi trao đổi kinh tế với các nước Á Châu đặc biệt là Đài Loan, Nhật và Korea.

Những hăng xưởng ngoại quốc này khi gởi nhân viên làm việc qua Orange vài năm thường thuê nhà ở khu vực Irvine. Đường phố rộng lớn trồng cây xanh mát và rất sạch sẽ, nhà cửa được giữ ǵn sơn phết kỹ càng nh́n bắt mắt, thành phố với tỷ lệ tội ác rất thấp, học khu trung học Irvine là một trong những học khu nổi tiếng nước Mỹ được đánh giá rất cao, tỷ lệ học sinh lên đại học là khoảng 95%. Irvine chia ra làm nhiều dân cư riêng biệt như Green Tree, College park, El Camino Glen, The Colony, North Wood, Harvard Square, Shady Canyon, Deerfield, The Ranch, Westpark, Northpark, Woodbridge, Oak Creek, Turtle Rock, Quai Hill, Turtle Ridge. Ngoài ra cho đến năm 2040 sẽ có thêm khoảng 12 ngàn căn nhà, trường học, khu thương mại, công viên, khu giải trí sẽ được xây ở vùng đất thuộc căn cứ không quân Eltoro cũ nằm về phía đông bắc Irvine cí tên Northern Sphere. Giá nhà từ 350 ngàn cho đến triệu rưỡi cũng đều có. Căn condo hoặc townhome giá từ 200 ngàn là có thể mua được. Vùng mắc tiền nhất là Shady Canyon giá khoảng 10 triệu rưỡi. V́ thành phố Irvine khá rộng lớn nên có đến 4 trường trung học Irvine, University, Wood-bridge và Northwood.

Học khu Irvine tương đối tốt và nổi tiếng, có nhiều phần thưởng. Khoảng 57% là dân Mỹ trắng, 29.8% là dân gốc á châu gồm Việt, Tàu, và Đại Hàn, dân gốc Latino 7.4% dân gốc da đen 1.4%, c̣n lại các giống dân khác 4.4%. nhưng không chỉ có thành phố Irvine c̣n có những thành phố khác như Aliso Viejo, El Toro, Lake Forest, Laguna Hill, Languna Beach, Mission Viejo, Rancho Santa Magarita vv… Mong rằng một ngày nào đó hội đồng hương người Việt sẽ được thành lập ở thành phố Irvine được mệnh danh là vùng "Job Rich" để tạo cơ hội cho thế hệ thứ hai gặp gỡ nhau.

Ngày đóng Escrow cũng đă tới. Cầm ch́a khóa nhà mới, ḷng tôi thật vui vẻ. Giấc mơ mua nhà vùng Irvine của mười mấy năm về trước nay mới trở thành hiện thực.

Sau khi mua được căn nhà mới, tôi bắt dầu tiến hành việc bán nhà cũ đang ở. Việc sửa sang nhà cửa cho thật sạch sẽ cũng mất cả tháng trời, nào là thay hai cái bồn rửa mặt mới, đánh bóng và sơn phết lại pḥng tắm, thay bếp và máy hút khói mới, sơn phết lại tủ bếp, sơn trong và ngoài; mướn những anh Mễ ở góc đường Euclid & Westminster hoặc Home depot trên đường Westminster khoảng 7 đồng một giờ để cắt tỉa cây và đổ rác, và hàng trăm các công việc lặt vặt khác.

Cuối cùng căn nhà đă mang một bộ mặt khác. Đến phiên chúng tôi mở "open house" vào 2 ngày thứ bảy và chủ nhật. Chỉ mới có hai ngày open house mà đă có rất nhiều người đến coi nhà, đa phần là người Việt và Trung Đông. Phải nói đây là thời kỳ của người bán nhà, nếu căn nhà chịu khó sửa sang và trông bắt mắt sẽ bán được giá và có nhiều người ngắm nghé hơn. Chúng tôi cũng phải chọn người mua nhà nào có credit rating trên 680 điểm như thế sẽ bớt rủi ro về vấn đề mượn tiền, nếu không sẽ mất thời gian chờ đợi để mời một open house khác.

Mỗi người mua nhà biểu lộ một cá tính khác nhau, dân trung đông th́ bản tính keo sẳn trả giá rất thấp, người Việt tương đối trả giá nhà cao hơn. Người Việt ḿnh làm ăn cần kiệm ḅn tiền từng chút một nhưng khi chi tiền th́ cũng rất đẹp không có quá keo kiệt.

Có người mang cả ba đời đi coi nhà gồm ông bà vợ chồng con cái trên chiếc minivan đổ đến trước cửa nhà rồi tiến vào nhà như tiểu đội lính lùng sục dịch quân ẩn nấp. Vào ngày open house vợ chồng con cái phải đi shopping center để giết thời gian. Người ra vô coi nhà tấp nập như mở hội, chủ nhà đành phải vui ḷng hy sinh cả những tự do cá nhân từ ngay cả trong pḥng ngủ của vợ chồng cũng được phơi bày ra trước công chúng.

Chúng ta thường nghĩ dân Mỹ sống tự do cá nhân ít muốn cho người ngoài soi mói, nhưng trong trường hợp này người Mỹ lại rất cởi mở vui ḷng cho người ngoài tự do đi ra vào các căn pḥng. Căn nhà cũng đă bán được cho một người Việt mua nhà để đầu tư cho mướn, sau thời gian 27 năm số người Việt trả nợ hết căn nhà đă lên tới một con số rất đông. Con số không nhỏ này lại bỏ tiền ra đầu tư nhà cửa với sự giúp đỡ của con cái trưởng thành vào tuổi trên 23 cho đến 27 tạo cho thương vụ nhà cửa vùng Little Saigon trở nên sầm uất, khu tứ giác Euclid-Trask-Golden West-Edinger là nơi thu hút về đầu tư nhà cửa của những người Việt, đó là chưa kể đến Fountain Valley và Huntington Beach.

Thế hệ di dân thứ nhất của người Việt đă và đang thành công trên thị trường nhà cửa làm nền móng cho thế hệ thứ hai thành công hơn nữa, đây là một trong những thành tích tốt đẹp nhất của cộng đồng người Việt.

Có thể giá nhà c̣n lên nữa hay đang ở thời điểm cao nhất và có thể giảm giá, không ai có thể đoán được, nhưng có điều chắc chắn số người mua nhiều hơn số bán nhà, mà theo định nghĩa căn bản của kinh tế nếu số cầu nhiều hơn số cung th́ giá cả sẽ c̣n tăng dù có hơi chậm hơn.

Không có ǵ cũ mà bán được giá như căn nhà, giá nhà có những lúc trồi sụt, nhưng chu kỳ khoảng 10 năm giá nhà lại tăng vọt một lần. Đường dài đầu tư vào căn nhà là có lợi hơn cả, nếu mua nhà ở th́ lúc nào mua cũng đươc không kể giá nhà lên hay xuống. C̣n vấn đề đầu tư th́ phải biết lúc nào bán, lúc nào nên mua vào, đây là cả một vấn đề nhức óc cho người đầu tư nhà cửa.

Tin tức mới nhất trong tháng tư giá nhà trung b́nh quận Cam đă lên tới 337 ngàn đồng mức cao nhất từ xưa đến nay. Ông bà Solari đă tức lồng lộn lên v́ ông đă trả giá căn nhà ở Anaheim 263 ngàn đồng không bớt một đồng trên giá người chủ đ̣i hỏi mà ngày hôm sau có người trả giá tới 300 ngàn, một cách biệt tới 38 ngàn đồng thật là không tưởng tượng nổi. Cũng giống như trường hợp tôi rất chán nản v́ mua hụt căn nhà ở Fountain Valley bởi có người trả hơn giá bán tới 25 ngàn đồng.

Cặp vợ chồng Jame sau khi đi xem căn nhà mới ra thị trường, đang khi thương lượng thấy có những người khác qua lại trước mắt xem nhà tỏ vẻ thích thú, họ sợ bị mất nhà nên không có thời gian để suy nghĩ lại họ đă bấm bụng trả giá 736 ngàn đ̣ng dưới giá bán có 3 ngàn đồng.

Căn townhouse vùng Irvine hai pḥng ngủ, thảm rách nát, sơn cũ loang lỗ, mặt quay ra đường ồn ào, chỉ trong hai ngày có bốn offer, một offer cao nhất giá 269 ngàn đồng trên giá bán 4,000 đồng.

Người ta mong đợi giá nhà xuống nhưng ngược lại giá nhà tháng 5 tiếp tục leo thang đến 346 ngàn đồng vượt xa con số kỷ lục tháng tư v́ người mua vẫn tấp nập trong lúc tiền lời đang c̣n thấp, mặc dầu một số nhà nghiên cứu kinh tế cho rằng giá nhà lên cao giống như quả bóng ph́nh ra sẽ nổ bất cứ lúc nào.

Biết là vậy nhưng tâm lư người mua sợ rằng giá nhà sẽ lên cao măi không biết điểm đỉnh sẽ nằm ở đâu. Tôi cũng là một trong những người sợ giá nhà sẽ lên nữa nên bỏ tiền ra mua nhà trước khi không c̣n khả năng đáp ứng nổi.

Có hai điều làm người mua không sợ là quận Cam chưa bao giờ đi vào suy thoái và tiền lời c̣n quá rẻ chỉ có 6.5% so với những năm lên tới 10%. Điều khác nữa dù giá nhà có xuống rồi sẽ lên lại và c̣n mạnh hơn trước như trường hợp căn Fourplex của tôi đang từ 350 ngàn xuống c̣n 250 ngàn sau đó trở lại 450 đồng.

Hiện nay có mấy khuynh hướng của người mua nhà, có người chủ trương bán nhà giá cao bây giờ đi mướn nhà ở rồi đợi vài năm nữa giá nhà tụt xuống sẽ trở lại đầu tư tiếp, nhóm người thứ hai bán nhà vùng quận Cam lấy tiền mặt để trả đứt căn nhà vùng Las Vegas hoặc Palm Spring, nhóm thứ ba vẫn tiếp tục t́m kiếm mua nhà trong thời gian phân lời c̣n thấp, thà có phân lời thấp c̣n hơn nhà rẻ mà phân lời cao. Chẳng hạn một căn nhà năm 1991 giá chỉ có 189 ngàn đồng, tiền lời 9.7% phải trả mỗi tháng 1301 đồng, c̣n giá nhà năm 2002 dù có cao tới 246 ngàn đồng mà tiền lời thấp 6.4% chỉ trả có 1240 đồng.

Thị trường nhà cửa ngoài kia vẫn c̣n đang lên cơn sốt nóng bỏng với giá nhà trung b́nh của tháng 8 lại vọt lên tới 378 ngàn đồng, tôi tựa ḿnh thoải mái vào chiếc ghế trong căn nhà mới mua nh́n ra hồ tắm h́nh chữ L qua khung cửa sáng rộng mơ.û Nh́n các con vui tắm trong làn nước mắt, tôi khẽ thở ra cho hết đi mệt nhọc của những ngày tháng miệt mài t́m nhà cửa, thông cảm cho những người đang c̣n phải tiếp tục đội nắng ra ngoài để mong t́m một mái ấm mới. Ââu đây cũng là cái giá phải trả để có được một chút hạnh phúc trong căn nhà mới. Hạnh phúc nhỏ nhoi nhưng phải trả một giá hơi đắt. Dù đắt giá nhưng mỗi người đều muốn lao vào như con thiêu thân v́ ánh sáng hấp dẫn.

Thiếp đi lúc nào không biết tôi thấy ḿnh bay lơ lửng từ căn nhà này qua căn nhà khác.

Irvine, hè tháng 8/2002

Lê Hiền