ĐIỆN BIÊN PHỦ

Là một thung lũng nằm lọt thỏm giữa những ngọn núi cao vút, Điện Biên Phủ ẩn nấp trong những dăy núi hùng vĩ. Nh́n từ trên cao, thành phố Điện Biên là một ḷng chảo lớn, và cánh đồng Mường Thanh là vùng đất lành cho những hạt lúa chín vàng. Người dân nơi đây, ai cũng đều tự hào về cánh đồng này, sự màu mỡ và ph́ nhiêu đă mang lại những hạt gạo thơm phân phối lương thực cho cả nước, nơi đă từng ngấm rất nhiều kỷ niệm, vơi đầy những trăn trở của quá khứ và là nỗi niềm của tương lai. Với vẻ đẹp hoang dă, cánh đồng Mường Thanh c̣n rất lư thú và mạnh mẽ, qua bao tháng năm vẫn giữ được vẻ chân thành và hồn hậu, tạo cho thành phố Điện Biên vững chải hơn trong con mắt của những du khách thập phương.

Lần đầu tiên đến thành phố này, ngoài việc đi viếng các chiến tích lịch sử xưa, tôi c̣n ấp ủ niềm vui được đến thăm một người bạn học xa cách hơn 40 năm. Ngôi nhà sàn của bạn tôi nho nhỏ, một bên là sườn đồi, một bên là bờ suối nước chảy róc rách ngày đêm. Nơi đây chỉ cách trung tâm thành phố chừng hơn 4 cây số nhưng không khí tĩnh lặng như ở nông thôn vùng cao vậy. Mọi thứ thâm trầm, lắng đọng, mềm mại. Bữa ăn đầu tiên mà gia đ́nh bạn chiêu đăi là món xôi nếp cẩm, món này được nấu bằng gạo nếp và nước lá cẩm. Lá cẩm có màu xanh nhưng khi ṿ ra lấy nước trộn vào nếp sẽ có màu tím, khi xôi được nấu chín th́ thấy màu tím đậm hơn, ăn vào ngọt, dẻo và thơm thơm mùi lá, thường có hai món ăn kèm với xôi là ruốc thịt và muối vừng nhưng tùy theo sở thích khác nhau mà món ăn kèm cũng trở nên phong phú hơn. Sau hai ngày ở đây, tôi được thưởng thức nhiều món như: măng đắng luộc chấm với muối hạt dỗi – món ăn mà cả vùng Đông Bắc vẫn ưa chuộng. Món măng chua nấu với cá tươi, bất kể là cá ǵ cũng đều nấu được nhưng cá diếc vẫn là thơm ngon nhất. Mùi vị của món này đặc biệt v́ phảng phất mùi chua chua của măng, mùi ngậy thơm của cá diếc và gia vị nêm vào cũng có hạt dỗi để tạo vị cay. Đặc biệt hơn cả là món trâu gác bếp, người dân tộc Thái thường làm món này để dành cho mùa mưa. Bạn tôi lấy chồng là người Thái trắng và đến lập nghiệp tại thành phố này. Mọi vất vả lam lũ đă dần trôi qua như ḍng suối bên nhà đă cuốn trôi đi những luồng nước đục. Từ một nữ sinh trung hoc thơ ngây nơi thành phố, sau 1975 bạn đă chịu cảnh gia đ́nh ly tán và trải qua nhiều gian truân nơi vùng kinh tế mới. Rồi sau nầy với vai tṛ y tá, bạn đă từng xoa dịu vết thương cho bao người . Giờ đây bạn đă là mẹ của hai gái, một trai và là bà của 4 đứa cháu nội ngoại. Người con gái tôi từng biết năm xưa vẫn không thay đổi nét riêng, vẫn làn da trắng ngần, mỏng, mịn, hồng hào và tràn trề sức sống. Vẫn nụ cười hiền lành và chân thật, bạn tươi như một cánh hoa rừng. Ở tuổi ngoài ngũ tuần mà dáng dấp vẫn thanh thoát, nhanh nhẹn và hoạt bát. Có lẽ bởi không khí trong lành, mát dịu cùng với cảnh sắc tuyệt vời nơi đây như một bức tranh thanh thoát nên phần nào khiến cho con người trở nên nồng hậu như thế. C̣n ǵ bằng khi có một ngôi nhà sàn bên bờ suối với khí trời se se lạnh cùng hoa ban trắng nở khắp nơi. Tháng ba hàng năm đều có hoa ban trắng nở trên sườn đồi, c̣n ven bờ suối là những khóm hoa dại, hoa ngũ sắc và những bông cỏ bay bay theo gió.

Người dân nơi đây hiền ḥa, phần lớn là người dân tộc thiểu số, dân tộc Kinh chiếm tỷ lệ thấp nhất. Dân cư phân bố đều hơn các tỉnh khác thuộc vùng ven biên giới. Nghề chính của người dân tỉnh Điện Biên là trồng trọt, các ngành khác chỉ là thứ yếu. Tuy có huyện Mường Nhé giáp với tỉnh Vân Nam – Trung Quốc nhưng giao thương ở đây không thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa nên các thương nhân đều tập trung ở các cửa khẩu của các tỉnh dọc biên khác như Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Cao Bằng, Hà Giang và Quảng Ninh.

Ở những nơi xa trung tâm thành phố, hầu như các huyện đều nghèo, tỷ lệ người dân tộc thiểu số cao hơn nên văn minh vật chất chưa thể lấn át nề nếp cổ xưa. Nhiều nơi vẫn dùng nước mưa để ăn uống, dùng nước suối để tắm giặt. Họ vẫn giữ những phong tục cưới xin cầu kỳ, những lễ nghi rườm rà và những điều kiêng kỵ lạ lẫm. Tuy vậy, chính vẻ mộc mạc, đơn sơ của làng xă đă đem lại cho nơi này một không gian vừa thoáng mát lại vừa mang dấu ấn riêng. Họ quan niệm rằng, nếu thay đổi mà không thấy ḷng thoải mái hơn th́ thà cứ để vậy. Nhiều nơi, nghề dệt, thêu hay đan những đồ gia dụng hầu như không phát triển nhưng nhờ tính cách kỹ lưỡng, chắc chắn và đều đặn nên những làng như vậy cũng thu hút khá nhiều khách du lịch khi đến Điện Biên. Đi sâu vài chục ki lô mét, c̣n có nơi với những cây chè cổ thụ, cây chè đă tồn tại hơn một trăm năm tuổi và cho ra những ngọn chè non xanh mướt, mỗi khi thu hoạch th́ người dân địa phương đều phải vất vả leo lên tận ngọn cây, công việc này cần sự gan dạ và khéo léo v́ cây cổ thụ khá cao nên rất nguy hiểm. Giá thành của mỗi cân chè cũng đắt gấp 5 đến 6 lần so với loại chè ngon của tỉnh Thái Nguyên. Do vậy giá trị sử dụng cũng khác chè b́nh thường, ngoài mùi vị thơm ngon, đậm đà, loại chè cổ thụ to búp và phủ một lớp màn tuyết dày này có thể dùng tới nước thứ 10, ai tiết kiệm c̣n có thể pha đến nước thứ 12 mà vẫn cảm thấy hài ḷng với hương vị của nó.

Đây thật là một chuyến đi không giống như những ǵ tôi tưởng tượng, v́ Điện Biên ngày nay vừa hiện đại với cảnh nhộn nhịp của phố phường, xen lẫn những nơi ghi dấu của lịch sử, của quá khứ, lại đồng thời len lỏi sự b́nh yên, tĩnh lặng của một vùng quê lộng gió. Ở nơi cao ráo, thoáng đăng này hội tụ sông, suối, núi, đồi và bát ngát cánh đồng với trùng điệp rừng ngút ngàn, trời cao xanh thẳm. Và, phảng phất đâu đó bài hát của cô gái Thái với âm điệu nhịp nhàng, sôi động nhưng cũng trữ t́nh, lăng mạn và thiết tha.

Tạm chia tay với Điện Biên, với mảnh đất mà ở đó cái nắng, cái gió cùng những nhọc nhằn lắng sâu vào quên lăng, để mỗi một ngày là một sự kỳ vọng cho một tương lai tươi đẹp dù biết rằng những hiểm họa vẫn chờ chực đâu đó. Cho dù tỷ lệ động đất cao nhất nước và mỗi trận to nhỏ đều ảnh hưởng trực tiếp đến người dân đang sinh sống, nhưng với tinh thần mạnh mẽ và ư chí kiên cường, họ vẫn sẽ tiếp tục sinh sống, làm việc nơi quê hương bao đời. Nhiều người Kinh ở miền xuôi đến Điện Biên một thời gian, sau đó đă không ngần ngại khi quyết định lập nghiệp dù biết rất hiểm nguy, bởi họ đă yêu nơi này. Nếu nước Nhật trung kiên, dũng cảm và quyết tâm xây dựng lại đất nước sau những trận núi lửa phun, động đất, sóng thần, khiến cho cả thế giới phải cúi đầu nể trọng, th́ Điện Biên đáng được ví như một nước Nhật thu nhỏ trên lănh thổ Việt Nam. Điều tự hào đó có thể lan xa hơn nhưng sự khiêm tốn vẫn luôn tồn tại. Người Điện Biên không khoa trương, họ lao động trong âm thầm bởi họ không muốn hô to để bắt buộc ai phải noi theo mà chỉ chờ mong nơi người khác sự nhận thức đúng đắn để tự nguyện, chút lăng mạn để mở ḷng và những mộc mạc để yêu thương.

mỹnga