THĂM HUẾ

Mỗi lần trở về nơi đất mẹ là hành tŕnh với những trải nghiệm sâu sắc và thú vị. Trên những nẻo đường của quê hương, lưu dấu trong tôi những kỷ niệm buồn vui về những mảnh đời, về thiên nhiên đất nước, về con người Việt nặng ân t́nh. Mỗi bước chân in hằn trong ḷng đất Mẹ là mỗi nốt nhạc với những giai điệu thiết tha mà năm tháng khó làm nguôi quên.

Điều ghi nơi tôi ấn tượng đậm đà nhất là những ngày trở lại cố đô Huế - xứ sở thần kinh. Mảnh đất sơn thủy hữu t́nh gắn với kinh đô vang bóng một thời qua các triều đại vua chúa. Mặc cho ḍng đời xuôi ngược, mặc cho cuộc sống hiện đại ồn ào, náo nhiệt, Huế vẫn giữ măi nét u trầm, thẳm sâu của một triết nhân trầm tư mặc tưởng. Huế là một thành phố vườn và thành phố thơ. Chất thơ lan tỏa trong thiên nhiên với những cánh rừng thông xanh mà nhạc sĩ Trịnh Công Sơn từng viết “hàng cây thắp nến lên hai hàng”. Ch́m khuất trong rừng thông già là lăng tẩm, đền đài, nơi vĩnh hằng của các đời vua Nguyễn. Chất thơ ẩn tàng trong giai thoại của ḍng Hương Giang. Ḍng sông huyền hoặc trong những đêm trăng bàng bạc lan tỏa của thơ, ca, nhạc, hoạ, của những ngọn nến tâm linh được người dân Huế thắp lên trong những ngày lễ hội. Tôi đă đạp xe trong sương sớm đi qua mấy nhịp Tràng Tiền, cây cầu nối những bờ vui đă trở thành một trong những biểu tượng của vùng Huế. Ḍng sông hiền hoà uốn ḿnh trong sương, lặng lờ trôi về phía biển, như nuối tiếc cố đô chưa muốn rời xa. Tôi đă đi qua nhiều ḍng sông ở những nơi tôi sinh sống, nhưng có lẽ sông Hương vẫn giữ được nét quyến rũ đầy nữ tính mà không nơi nào có được.

Trở lại Huế trên đường Lê Lợi, những con đường phượng bay, qua Đập Đá hay ngược dốc Nam Giao, được ngắm nh́n những nữ sinh Huế buổi tan trường, những tà áo dài trắng thướt tha nhẹ nhàng như mây đi giữa phố đông, qua mấy nhịp cầu cong đẹp cổ kính như những nữ sinh Đồng Khánh trong thơ. Dường như người con gái Huế là linh hồn của mảnh đất kinh kỳ này. Họ cũng là biểu tượng của thơ ca, nhạc hoạ. Ở họ, sự ngoan hiền, nề nếp, lễ phép, mộ đạo… toát lên một vẻ đẹp thánh thiện hiếm hoi của cái đẹp hướng nội. Sau mỗi chuyến thưởng ngoạn danh lam thắng cảnh nơi đây, tôi lại có dịp thưởng thức nghệ thuật ẩm thực Huế. Vốn nơi đây là kinh đô cũ cho nên món ngon trăm miền hội tụ về Huế để vua và quan ngự thiện. V́ vậy, ẩm thực Huế rất đa dạng, phong phú. Thêm nữa, người Huế nâng những món ăn lên tầm nghệ thuật thể hiện qua thành ngữ “bắt bông bẻ bài”. Đặc biệt, là các món chè Huế. Những tay đầu bếp ở đây chế biến hàng trăm loại chè nấu từ các loại đậu mang hương vị rất ngon và rất riêng. Sau những giờ thả bộ mệt mỏi, ngồi trong một quán nhỏ bên ḍng Hương Giang nếm một ly chè và thấy sự ngọt ngào, thơm ngon tan ra trên đầu lưỡi, cảm giác thú vị thật khó diễn tả bằng lời.

Huế là nơi có nhiều danh lam thắng cảnh, ẩm thực phong phú, con người gần gũi thân thiện và Huế c̣n đó những góc khuất cho những mảnh đời. Trong kư ức của tôi vẫn luôn ám ảnh khuôn mặt của một cậu học tṛ đi bán tranh dạo. Khi đêm về thành phố ngập dưới ánh đèn đường, cậu bé lại lầm lũi trên từng góc phố với những bức tranh trên tay. Cậu bé mời tôi mua tranh, những bức tranh vẽ đường nét rất kỳ công về cảnh sơn thuỷ hữu t́nh của xứ Huế được rao bán với giá rẻ. Sau một hồi lân la tṛ chuyện, mới biết cậu bé đang là một học sinh đi bán tranh dạo để giúp ba mẹ mưu sinh. Gánh lo âu cho cuộc sống đă hằn trên gương mặt thơ dại của cậu bé khiến ḷng tôi bỗng rưng rưng. Tôi đă chọn mua vài bức tranh để làm kỷ niệm trong chuyến hành tŕnh mà cũng để chia sẻ bớt những lo âu của người trẻ tuổi. Điều ngạc nhiên là dù trong cuộc mưu sinh khổ sở, cậu bé vẫn ánh lên tính thiện hiếm hoi. Tôi là người xa xứ lâu rồi nên không biết giá cả ở đây. V́ vậy, mở chiếc ví ra bảo với cậu bé rằng: “Con cứ lấy bao nhiêu cho đủ số tiền các bức tranh, chứ cô không biết”. Cậu bé đă lấy một số tiền lẻ đúng với giá của các bức tranh, trên gương mặt cậu bé ánh lên niềm hạnh phúc v́ đă bán được sản phẩm nghệ thuật của ḿnh. Người bạn ngồi bên cạnh khuyên tôi đừng nên đưa ví ra như thế dễ bị kẻ gian cướp giật. Nhưng tôi tin vào ḷng tốt của con người, của cậu bé bán tranh. Mặc dù cuộc sống đó đây vẫn c̣n nhiều điều gian dối nhưng cũng không thiếu những con người thật thà, và nhất là những người lao động trong thành phố nhỏ đáng yêu này. Đêm hôm đó, tôi đă ch́m dần trong giấc ngủ nhẹ nhàng và có một giấc mơ đẹp trong đó có bóng h́nh của cậu bé bán tranh đáng thương với ánh mắt lấp lánh trong veo, với nụ cười ấm áp và thân thiện. Đó là giấc mơ tuyệt vời nhất mà tôi có được những ngày đến Huế.

Huế trong ban mai tinh khiết, tôi tản bộ để hít thở và cảm nhận mùi hương từ những hàng long năo ven đường. Ḍng sông Hương vẫn lặng lờ trôi về phía biển, b́nh minh nhuốm màu hồng phơn phớt trên sông về phía Đông thành phố. Đi trong sương sớm, tôi mới cảm nhận được sự thanh b́nh, vẻ đẹp yên ả của Huế những ngày chớm thu. Thành phố c̣n đang ngái ngủ, đường phố vắng tanh, thỉnh thoảng mới có những người buôn bán xuôi ngược với những chuyến hàng nặng trĩu. Đâu đó vang lên thanh âm leng keng thật trong trẻo của những chiếc xích lô, h́nh ảnh vội vă của những người phụ nữ quang gánh trĩu vai từ các vùng ngoại ô đi vào thành phố cho kịp buổi chợ sớm. Tôi thản nhiên đi giữa những tán xà cừ vừa thể dục vừa ngắm thành phố đang tỉnh giấc. Và chợt nhận ra, Huế thật thơ mộng và yên b́nh, nhịp sống của thời đại công nghiệp dường như chưa chạm được đến xứ thần kinh này. Nơi góc phố, một ông cụ đă ngủ thiếp đi trên chiếc xích lô đậu bên một gốc cây già nua xù x́. Không biết đêm qua cụ có được một mối nào cho chuyến mưu sinh không nhưng nh́n dáng cụ gầy g̣, mệt mỏi mà nao ḷng. Đáng lẽ tuổi già phải được nghỉ ngơi, vui vầy bên con cháu nhưng cụ vẫn c̣n tiếp tục vật lộn với những bộn bề lo âu của cuộc sống, vẫn phải đẫm giọt mồ-hôi g̣ ḿnh trên chiếc xích lô. Đang suy nghĩ mông lung, bỗng tôi giật ḿnh v́ tiếng c̣i xe, chiếc xe sang trọng phóng vút qua làm cụ già bàng hoàng tỉnh giấc. Tôi lại tiếp tục rảo bước trên con đường mùa thu, làn gió nhẹ nhàng thổi chút se lạnh, nghe lá lay xào xạc trên những cành cây làm rơi vài chiếc lá vàng nằm chỏng chơ trên lối đi. Sự thanh b́nh vẫn luôn có mặt nơi mỗi con phố. Một vài cửa hàng ăn bắt đầu mở cửa chào đón thực khách. Những món ăn được bày ra c̣n nghi ngút khói, mùi thơm lan tỏa hấp dẫn kẻ qua đường. Đặc biệt là món đặc sản bún ḅ Huế và món cơm hến với mùi ruốc thơm, hương vị ớt cay đến xé lưỡi luôn níu giữ bước chân du khách mỗi lần đến Huế. Một đôi nam nữ ăn mặc sang trọng bước xuống từ chiếc xe đắt tiền đi vào tiệm ăn. Khi hai tô phở được mang ra, một em bé mặt mày lem luốc, quần áo bẩn thỉu đứng cạnh đó bước đến gần họ và ch́a tay xin. Đôi trai gái kia cứ thản nhiên như không hề có mặt em, trong khi mắt em vẫn không rời tô phở của họ, miệng nó mấp máy ra vẻ thèm khát như chưa bao giờ được ăn. Em vẫn đứng đó đợi bố thí trong thất vọng. Bỗng người đàn ông đang ăn quay ra mắng, rồi đuổi em đi, và em đă bỏ đi với dáng vẻ thất thiểu, không biết em sẽ đi về đâu? Có thể em vô gia cư, có thể em được sinh ra trong gia đ́nh đông anh em, có thể… bao nhiêu câu hỏi không có lời đáp cứ lởn vởn trong tâm trí trên quăng đường về. Khi ánh nắng ban mai đă tràn ngập cả không gian thành phố cũng là lúc tôi trở về nơi lưu trú. Ngồi bên tách cà phê, nh́n từng giọt đắng rơi tí tách xuống ly mà tôi thấy đắng ḷng. Ngẫm ra, sự giàu nghèo ở xứ này đă bắt đầu tạo ra chênh lệch quá lớn. Một số người giàu lên trông thấy rơ c̣n những người nghèo th́ vẫn khố rách áo ôm, họ ch́m sâu trong sự bần cùng, lạc hậu. Mặc dù, trên những phương tiện thông tin đại chúng, nhà nước vẫn có những chính sách ưu đăi cho người nghèo, các hội từ thiện vẫn hoạt động không ngừng nhưng lổ thủng định mệnh này không biết đến lúc nào mới có thể vá víu nổi hay chỉ là muối bỏ biển mà thôi. Đó vẫn là nỗi day dứt của những người con tha hương khi trở về trên đất mẹ, nơi chôn nhau cắt rún, cho dù có đi bốn phương trời cũng không thể nguôi quên, vẫn nao nao một nỗi u hoài.

Huế vừa là đất kinh đô xưa, vừa là nơi hội tụ của nhiều ngôi chùa cổ. Một người quen đưa tôi đến thăm một ngôi chùa nổi tiếng lâu đời, chùa Thiên Mụ - biểu tượng của Huế. Truyền thuyết trong dân gian cho rằng, ngôi chùa rất thiêng và nó gắn với huyền thoại của chúa Nguyễn Hoàng – vị chúa đầu tiên ở miền Nam và sau nầy trở thành triều Nguyễn của một nước Việt Nam thống nhứt. Cái linh thiêng của ngôi chùa thể hiện ở quan niệm cho rằng những cặp đôi trai gái yêu nhau mà đi đến chùa Thiên Mụ th́ sau đó sẽ đường ai nấy đi. V́ vậy, tôi cũng ṭ ṃ theo dơi trong đám du khách đến chùa, tuyệt nhiên không hề có sự xuất hiện của các nam thanh nữ tú. Ngôi chùa được đặt trên một ngọn đồi nằm cheo leo, phía trước mặt là ḍng sông Hương vẫn ngàn đời trôi chảy. Tiếng chuông Thiên Mụ đă đi vào thơ ca trở thành linh hồn của xứ Huế. Chùa đứng yên tĩnh dưới những cây thông già. Sau khi thăm cảnh chùa, tôi được người bạn dẫn vào ngôi chính điện. Nơi đây thờ tượng Phật bà Quan Âm lớn và rất đẹp. Hàng ngày, khách thập phương vẫn nườm nượp đến thăm chùa và nguyện cầu sự an b́nh, hạnh phúc. Phong cảnh chùa Thiên Mụ như bức tranh thủy mặc hữu t́nh pha lẫn vẻ linh thiêng. Nhưng chốn thoát tục, an nhiên vẫn c̣n vương vấn nhiều tục lụy. Chốn Phật thanh tịnh nhưng từ dưới chân đồi cho đến tận tượng Phật lại la liệt những người hành khất luôn miệng van nài xin xỏ khách viếng thăm. Họ gây nên không ít náo loạn giữa chốn tu hành làm du khách phải nh́n vào với ánh mắt ái ngại. Nghe đâu không phải chỉ những người thật sự thương tâm mà c̣n có những kẻ lợi dụng ḷng tốt của du khách đă giả dạng như thế. Dưới góc nh́n văn hoá, cảm thấy hổ thẹn khi nơi linh thiêng, cao đẹp đă bị nhuốm chút mưu toan cơm áo đời thường. Ḷng tự hào về mảnh đất kinh kỳ Huế dường như đă theo đó mà thương tổn ít nhiều.

Thành phố đă mệt mỏi lên đèn. Ánh đèn toả sáng trên những ṿm cây trong hoàng cung xen lẫn ánh đèn màu hắt ra từ các cửa hiệu làm cho phố xá lung linh hơn. Cả thành phố, đền đài duyên dáng soi ḿnh dưới ḍng sông với những nhịp cầu cong nối hai bờ Nam Bắc. Bây giờ là thời điểm mọi người dạo phố sau một ngày làm việc và học tập. Những giới trẻ quần áo bảnh bao chở nhau trên những chiếc xe máy đắt tiền mà giá của nó có lẽ bằng cả hàng chục năm lao động của những người nông dân chân lấm tay bùn, miệt mài sản xuất ra của cải, vật chất cho xă hội. Bên lề đường đêm, một cụ già với đôi quang gánh bày bán những nải chuối. Gương mặt của cụ hằn sâu những nếp nhăn dưới ánh đèn đường heo hắt. Cụ vẫn ngồi, đôi mắt trông đợi trong đám người ngược xuôi kia sẽ có ai đó dừng lại mua giúp cụ khi ngày đă tàn, nhưng ḍng xe và người cứ hối hả ngược xuôi trên phố, bỏ quên bên đường một phận người đen bạc. Bóng cụ già như dấu hỏi ngă dài trên phố khuya vắng người.

Sau một ngày rong chơi, tôi lại trở về với chính ḿnh trong căn nội trú. Đêm đă về khuya, một đêm không trăng, tôi vẫn nằm trơ và những cảnh đẹp ở Huế, những món đặc sản của địa phương, h́nh ảnh ngôi chùa cổ làm tôi khó quên. Tuy nhiên, trong cuốn phim hồi tưởng quay chậm ấy lại có những mảnh đời khiến phải thấy xót xa... Chợt trời đổ cơn mưa, mưa mùa Thu sao lê thê và buồn quá. Qua khung cửa sổ, con đường dưới mưa vẫn in đậm những bóng người lầm lũi. Tiếng rao bán ḿ, bánh bao, lúc lảnh lót, lúc yếu ớt nhạt nhoà trong gió. Bao năm tha hương t́m kiếm cho sự sống, trở lại quê hương, mảnh đất mà tôi yêu dấu này vẫn c̣n nhiều cảnh đời lam lũ, bất hạnh, lắm đau thương. Bỗng đêm nay sao thấy khó ngủ, dù ngày mai phải tiếp tục cuộc hành tŕnh.

Thời gian viếng thăm Huế không lâu nhưng cũng đủ để lưu lại trong tôi những cảm nhận thú vị về thiên nhiên, đất nước và con người của xứ mộng mơ này. Thành phố của di sản văn hoá vật thể và phi vật thể, Huế luôn có một chiều sâu lịch sử và truyền thống lâu đời ngang tầm với những thành phố di sản khác trên thế giới. Con người Huế vẫn luôn lưu giữ được nét đẹp cổ xưa trong ḷng hiện đại, vẫn tiếng dạ thưa lễ độ, dịu dàng của các cô gái, vẫn c̣n đó những chiếc áo dài thướt tha buổi tan trường, sự dung dị mà trọng t́nh trong ứng xử… mang phong cách thanh lịch hào hoa của chốn cố đô. Tất cả điều đó đă để lại trong tôi những cảm xúc mănh liệt, nhiều kỷ niệm đẹp làm hành trang cho tôi trở về. Bên cạnh đó, cũng mang theo nỗi ám ảnh về những mảnh đời, những thân phận éo le, ch́m nổi, cơ hàn … Nơi góc khuất của trái tim, trong giấc mơ yên b́nh, thỉnh thoảng lại hiện lên h́nh ảnh cậu bé bán tranh cho cuộc mưu sinh, cả tiếng leng keng của chiếc xích lô và cả bóng cụ già cô đơn…như một bức thông điệp không lời của cuộc sống.

mỹnga