Những cảm nghĩ khi đọc

“40 Năm Văn Học Việt Nam Tại Nhật”

 

Nghiêm Nguyễn

 

  “40 Năm Văn Học Việt Nam Tại Nhật” là đặc tập được nhà  xuất bản và nhóm chủ trương Nam Nghệ  Tân Xă tại Nhật Bản ấn hành vào tháng 7 năm 2019. Đây là một tác phẩm văn học, một công tŕnh văn hóa được thực hiện khá kỹ lưỡng và công phu từ h́nh thức đến nội dung.

  B́a sách được tŕnh bày khá mỹ thuật và ư nghĩa. Nền b́a sách màu xanh dương đậm với h́nh ch́m là chiếc trống đồng Đông Sơn. Phía trên b́a sách là tựa đề của Đặc Tập với 3 kiểu chữ khác nhau khá đẹp mắt. Nằm giữa trang b́a là bản đồ Việt Nam mà h́nh nền là những hoa văn họa tiết trống đồng với màu vàng và xanh lục.  Nổi bật ở phần giữa bản đồ tức miền Trung nước Việt Nam là 3 sọc đỏ thắm như 3 ḍng máu Bắc, Trung, Nam cũng là biểu trưng cho lá cờ chính nghĩa VNCH.  Điều đáng chú ư là h́nh bản đồ VN không chỉ có mảnh giang sơn h́nh chữ S mà c̣n có thêm những đảo nhỏ ở vùng biển Đông, nơi mà bấy lâu nay Tàu Cộng đang ngang ngược lấn chiếm.  Phần dưới b́a sách là 2 câu thơ của nhà chí sĩ Phan Bội Châu:” Khí thiêng đất nước c̣n nguyên đó, Chín suối ai ơi đứng dậy cười”.  Nh́n h́nh b́a sách người ta cũng hiểu đươc phần nào mục đích và lập trường của nhóm chủ trương.

 Quyển sách dầy khoảng 800 trang gồm 7 chương được sắp xếp, phân bố một cách có hệ thống.

Chương I ghi những tiến tŕnh thành lập cộng đồng người Việt tại Nhật. Từ những bước đầu h́nh thành, những hoạt động của cộng đồng và sau cùng vai tṛ, sứ mệnh của cộng đồng không chỉ với đất nước tạm dung Nhật Bản mà c̣n đối với quê hương đất nước VN.

Chương II kể về lịch sử h́nh thành nhà xuất bản Nam Nghệ Xă từ lúc phôi thai, phát triển cho đến lúc phải ngưng hoạt động khi thế giới bước vào thời đại e-book, sách báo điện tử. Bây giờ nhà xuất bản Nam Nghệ Tân Xă ra đời một mặt để kế thừa tinh thần, di sản của Nam Nghệ Xă, mặt khác để đáp ứng những nhu cầu về văn hóa, giáo dục của cộng đống người Việt tại Nhật.

Chương III Dư Hương Ngày Cũ trích đăng lại những bài viết từng được đăng rải rác trước đây trên các báo chí Việt ngữ như Người Việt Tự Do, Nguyệt San Hiệp Hội, Phụ Trang Á Châu... Một số tác giả nay đă ra người thiên cổ v́ lư do này hay lư do khác. Đọc phần bài viết tưởng niệm những người quá cố, trong ḷng chúng ta không khỏi mang một nỗi ngậm ngùi, thương tiếc. Những người đă nằm xuống này, người th́ hy sinh cho đại nghĩa dân tộc, cho một VN tự do dân chủ, người th́ đóng góp bao tâm sức cho những hoạt động văn hóa, xă hội, tất cả họ đều mang chung hoài băo về một tương lai đất nước tốt đẹp. Xin đốt nén hương ḷng cho những hy sinh, đóng góp vô cùng cao cả, quí báu này.

Chương IV là những bài viết, biên khảo về phong tục, tập quán, về những nét đặc thù trong văn hóa, văn học và xă hội Nhật. Đọc những bài viết này chúng ta sẽ hiểu xuất xứ và ư nghĩa niên hiệu Lệnh Ḥa của Nhật Hoàng vừa mới đăng cơ, về môn thể thao truyền thống Sumo, về ngày lễ Tết Nhật….Tuy nhiên trong bài viết "Nhật Bản tôi thế đấy" ở câu  mở đầu "Nhật Bản gồm 4 đảo chính:Kuyshu, Hokkaido, Tứ Quốc, Bản Xuyên"  tác giả nên sắp xếp  theo thứ tự từ lớn đến nhỏ hay từ bắc xuống nam , thêm vào đó nên thay tên đảo Tứ Quốc bằng Shikoku, Bản Xuyên bằng Honshu th́ được nhất quán hơn chứ không nên pha trộn nửa số đảo danh từ tiếng Hán, nửa số đảo kia tiếng Nhật khiến người đọc có thể bị rối rắm. Đặc biệt nếu ai thích t́m hiểu về văn học Nhật Bản, th́ 2 bài tiểu luận“Mấy nét đổi thay của văn học Nhật sau thảm họa” và “Mấy cảm nhận về văn học đương đại NB” là những tư liệu rất hữu ích và có giá trị.

Chương V là những sáng tác của các tác giả hiện đang sống tại Nhật, những bài viết này khá thú vị và đặc sắc. Một số tác giả tuy là những cây viết mới nhưng bút pháp khá điêu luyện và già dặn không kém những tác giả đă thành danh. Chẳng hạn tiểu luận “Một trăm cái trứng, mười tám ông vua?”  mà tác giả, cũng là một người trong nhóm chủ trương Nam Nghệ Tân Xă, được biết tuổi c̣n khá trẻ nhưng có những nhận định, hiểu biết khá sâu rộng về lịch sử, huyền sử dân tộc Việt.

Chương VI có thể xem như là chương cuối cùng của những bài viết trước khi quyển sách được đóng lại với lời bạt ở chương VII. Chương VI qui tụ những bài viết của bạn hữu khắp năm châu. Những tác giả này ngoài vài người là cựu du học sinh tại Nhật nay đă sang định cư  quốc gia khác,  c̣n đa số những người kia tuy chưa từng có cơ duyên sống tại Nhật nhưng h́nh như có một sợi dây vô h́nh nào ràng buộc giữa họ và nước Nhật, người Nhật. 

Riêng về bài viết “Kiếm Sĩ Samurai-Những Ánh Thép Hào Hùng Thời Trung Cổ Nhật” không thể xếp vào loại tùy bút. Tùy bút là thể văn tác giả dùng để diễn tả một sự kiện qua những nhận xét, cảm xúc hay cảm nghĩ của ḿnh. Bài viết này ghi chép lại lịch sử của Samurai nên không thể gọi là tùy bút được. Nó có lẽ thuộc loại sưu khảo hay biên khảo.

  Như trong lời bạt của chương VII, thực hiện được quyển Đặc Tập này là một công tŕnh đáng ngưỡng phục của nhóm chủ trương. Không kể những tác giả đă bỏ th́ giờ sáng tác, những người thực hiện, mà nhân số thể đếm trên đầu ngón tay, đă bỏ biết bao công sức để biên tập, đánh máy,dàn trang, hiệu đính,xuất bản, phát hành…, của biết bao miệt mài, cặm cụi sớm khuya để chỉ trong ṿng một năm đă hoàn thành ấn phẩm văn học rất đặc sắc và giá trị này.  Khi bước vào các hoạt động về văn hóa, vào thế giới văn chương chữ nghĩa là chấp nhận dấn thân vào một cuộc hành tŕnh đầy gian nan, vất vả.  Bởi v́ con đường cho cuộc hành tŕnh này không là con đường bằng phẳng, dễ đi mà ngược lại là con đường đầy gai góc, hiểm trở, tốn rất nhiều tâm sức, kiên nhẫn và nghị lực để hoàn thành.  Cho nên thực hiện, biên soạn ấn phẩm như thế này là việc làm vô cùng hữu ích rất đáng được hoan nghênh, khuyến khích và hỗ trợ. Riêng về phương diện văn học, hy vọng nhà xuất bản Nam Nghệ Tân Xă cùng với những người chủ trương sẽ là những người tiếp nối phục hồi ḍng sinh mệnh văn học Việt Nam hải ngoại đang trong t́nh trạng lăo hóa v́ người viết lẫn người đọc ngày một thưa dần.

 Quyển Đặc Tập này xứng đáng nằm một chỗ trang trọng trong tủ sách gia đ́nh VN. Nó không chỉ là một tác phẩm giá trị văn học mà c̣n bao gồm những tư liệu về cộng đồng người Việt tại Nhật, những bản sắc văn hóa đặc thù của nước Nhật, người Nhật. Mong rằng sau Đặc Tập này nhóm chủ trương Nam Nghệ Tân Xă sẽ c̣n tiếp tục thực hiện những ấn phẩm giá trị khác nữa.

  Cuối hạ 2019,

 Nghiêm Nguyễn