ng thợ giầy v c con gi

trch Mua cần cu cho ng ti,
tc giả : Cao Hnh Kiện, Nobel 2000
Nguyễn Hồi Thủ dịch từ tiếng Trung Quốc

Khi chng ti dậy sớm đi ra bờ sng th nhn thấy ại Kinh Tử, c ta đ chết. Ti ra sng gnh nước, sng sớm nước sng mt mẻ, chưa c người giặt dũ. Thm Trương đi vo gạo, nh thm ở pha bờ sng cao. Ti đứng trn cầu rửa, vừa xch thng nước đến, ngửng đầu ln một ci th thấy nổi lềnh bềnh pha dưới gốc liễu nước cong queo một bọc quần o. Ti cho l ai đ trước đấy đ giặt đồ nhưng v mới để quần o bị nước cuốn đi. Quay đầu nhn lại chỉ thấy c mỗi thm Trương. Ti liền gọi : "Thm Trương ơi, quần o nh thm bị nước cuốn đi ka !" Thm đp : "Lm g c, ti đang vo gạo m" Ti mới đặt gnh nước ln trn bờ, đến tận nơi xem. "Ối trời ơi, chết ti rồi !", ti ht ln. Thm Trương chạy ngay lại, rồi chng ti x đến gần. Chẳng phải l một người hay sao ? Quần o g đu ? Mặt ngửa ln, đầu vẫn chm trong nước, lại l một c gi... m. Chẳng phải l c con gi của ng thợ giầy, ại Kinh Tử, hay sao ? Chn cẳng chng ti đều bủn rủn cả. Sng tinh mơ, trn bờ sng chỉ c mỗi hai chng ti. Chng ti go to :
"Ối lng nước ơi, lại đy, lại đy, c người chết đuối !"

Người đầu tin l thm Trần từ trn dốc xuống, tay đang m ra giường. Sau ny thm bảo nếu thằng Nhị Mao nh thm m khng đi dầm ra giường th thm chẳng phải ra sng giặt đồ sớm như thế lm g. Sau đ l lo L chủ qun đậu phụ cũng nghe thấy tiếng gọi m đến.

"Mấy người đứng nhn g thế ? Khng nhanh m ko người ta ln ! Tiếng lo L ku, chng ti mới xuống nước vớt người, giầy cũng chẳng kịp cởi. Nhưng lm sao ko ln được ? Tc đ quấn hết cả vo rễ cy thế ny, hai bm tc di tết thật đẹp, mầu tc đen nhnh ng ả nhường no giờ đ thnh một mớ bng bong.
- tắt thở từ lu ! Lo L ni thế. Chị c nhớ khng ?

ến lc chng ti ko được thi thể ln th trn bờ đ đng người. Ai cũng đều nhn thấy, n l như thế, v cũng đ hơn năm giờ sng, hoặc nhiều lắm th cũng chưa đến su giờ. Trời đ sng r, mặt trời tuy chưa l dạng, nhưng bn kia sng pha trn rừng to bầu trời vừa ửng hồng. 

Sau đ, c người gọi : ""Lm h hấp nhn tạo đi !""

Bọn ti mấy đứa con gi chẳng ai c ci ti đ, bọn đn ng th khng muốn động tay, người ta cn l một c gi trinh m.

lu thế rồi th cn cứu g, mặt đ trắng bệch như tờ giấy, mi thm đen s, khng c một t sắc mu no. Bụng lại chương phnh, i, trng tội nghiệp qu. Một c gi thật tốt, vừa dậy th, đang độ mơn mởn đo tơ, chỉ khoảng mười bẩy, mười tm tuổi, ngoan ngon hiền lnh, thật th chn chất, hễ gặp người lạ hỏi chuyện l mặt lại đỏ bừng. Khng bao giờ c dnh lu đến những chuyện lộn xộn đấu đ, lại cũng hề ai thấy c từng đin khng g cả. Trong nh giặt dũ o quần, bếp nước đều một tay c, lại cn trng nom đứa em nhỏ của c l Tiểu Bảo nữa.

Mẹ c mới bị bệnh mất năm trước. Trn c cn c một chị gi, đ đi lấy chồng rồi, chỉ cn mỗi c cng đứa em trai v ng bố sống với nhau. Ci lo gi quỷ ny khng biết l loại g, hễ cứ động đến l đnh đập ! Cứ như thể khng phải con đẻ của y hay sao ấy chứ ? B mẹ quả thật l một con người tốt, đối với chng ti đều cứ như chị em. Hợp tc với người khc mở một sạp hng bn rau, b nui ba đứa con khn lớn c phải dễ g đu. Một tay lo gi đng giầy, phỏng kiếm được l bao ? Mấy năm đ ci g cũng  đều nằm trong "tổ chức", khng cho php lm tư, v như thế sợ sẽ thnh tư bản chủ nghĩa ! Ci lo gi ny cn c tật uống rượu, m lo uống như thng thủng đy, hễ mở mồm l chửi, giang tay l đnh. Vợ con l chỗ để lo trt tất cả tức giận, lm ầm ỹ cả bốn bề phường xm khng ai được yn với lo. Mẹ ại Kinh Tử chưa qu năm mươi m đ ho mn. B chết rồi, lại đến lượt con gi bị đnh. Thằng con trai th từ trước đến giờ lo khng nỡ đnh một ci. C ai đ bảo ại Kinh Tử mệnh bạc, đầu thai lm thn con gi. Giống như hễ l con gi th phải trả nợ, đ l nếp sống ở thị trấn ny. Trong thnh phố th khng thế, cc c gi trẻ đều trang điểm lộng lẫy, ăn mặc đẹp như hoa. Thế m chưa bao giờ thấy ại Kinh Tử mặc trn người một thứ quần o vải hoa. Ni thật ra th c c gi no m khng thch đẹp ? Huống hồ một c gi sng sủa, tươi mt với đi bm tc đen nhnh mượt m ng ả như thế. i, ni những thứ ny th c ch g ? Khng hiểu ci g đ khiến cho c bị sinh ra trong ci gia đnh như thế ?

Tại sao c bị đnh ? V cơm nấu nt, v trời tối sang thăm bn hng xm, v đứng một lt ở bậu cửa, v c cậu b no đ tm c để ni cu chuyện, tất cả đều l những chuyện kh trnh bị chửi đnh. Ai đời lại dậy dỗ con kiểu đ khng ? Mẹ mới mất, đang học trung học năm thứ nh đ bị bắt phải nghỉ, ng gio Tn ở trường trung học đến nh vận động, ni hết lời, lo gi cũng khng mở miệng. ến lc ng gio Tn vừa bước khỏi bục cửa, lo gi mới bảo : ""Tao cho tiền để my thnh đin ?"" Học tr tổ chức tiết mục nhẩy, y bảo l bọn đin ; cn bảo học nhiều th để dng vo việc g ? Sớm muộn rồi cũng chỉ đem gả cho người khc m thi ! Anh bảo như thế th cn ni g được với lo nữa ?

Con gi chng ti vốn ngồi cng bn với ại Kinh Tử, chị chị em em rất thn thiết. ến nh tm ại Kinh Tử , ni : ""Ngy mai hợp tc x c xe chở lợn sống ln huyện, chị em mnh đi vo thnh xem phim đi, mẹ tớ bảo để tớ mua cả v cho cậu nữa"". Lo gi liền pht ngn : "" Phim phiếc g ? ừng c m xem những thứ nhố nhăng !"". Lo bảo trong phim ton những thứ m m ấp ấp th c g l hay ho. Nhưng xem phim ảnh cũng c thể l gio dục chứ, cc vị thấy thế no ?

Lc cn chưa xẩy ra chuyện ny, chị Trương nh anh chả bảo về ng ta l : ""Chỉ thiếu điều đnh lấy ci xch sắt"". Cậu Ng ở tiệm cắt tc bn cạnh, vườn nh cậu tiếp gip với vườn nh ng thợ giầy, c lần cậu ny tưới vườn, ại Kinh tử đang hi rau, hai người đứng ni chuyện bị ng lo về bắt gặp, thế l lại một trận chửi rủa, ton những thứ kh m nghe cho lọt lỗ tai, lo khng hề sợ bẩn mồm, nhưng mọi người c thch bị bẩn tai đu ! Chỉ tội con gi lớn như thế, khng biết che mặt bằng g ?

ại Kinh Tử đến nh chng ti, đều l chỗ hng xm lng giềng, cũng phải hỏi năm ba cu, tại sao bố chu lại đnh chu ? C chỉ khc, chng ti thi khng dm hỏi thm nữa.

Ngay cả đến sch lo cũng cấm con b đọc, cứ cầm quyển sch đọc l như  đang lm chuyện bại hoại, len ln nht vo lưng đem đi rồi lại len ln đem về. C một lần, khng nhớ ci quyển ấy gọi l g ?  - ng rồi, l : "Thanh nin Trung quốc", n l một quyển khổ lớn, đng, l tạp ch. Lo nhn thấy quyển sch, liền đem ngay nht vo bếp l, đốt lun. l quyển con b nh ti mượn ở thư viện trường học, nn lại phải bồi thường mất mấy ho. chẳng phải l sch gip thanh nin học giỏi hay sao ! Lo gi, cả mấy chữ lớn ngoi ba cũng khng đọc được, chỉ thấy c ảnh nữ học sinh đang tập thể dục, ni rằng khng mặc quần để lộ cả đi ra. Con b nh ti đến đi lo đền sch, lo cũng ni y hệt như thế với n, lại cn bảo : ""My m cn đưa cho n xem những sch bậy bạ th đừng c bước vo nh tao nữa !"" Ci lo quỷ ny khng phải chng ti nguyền rủa y, nhưng như thế l đng kiếp cho y, bức chết con gi của chnh mnh th bản thn số phận cũng chẳng thể no kết cục đẹp đẽ được !

Cc người hỏi thế lo thợ giầy, y đ đến hiện trường chưa phải khng ? Dĩ nhin l lo đ đến rồi. Ni thế no th ni cũng vẫn l con của lo chứ. Thể no cũng c người đến gọi lo thi. Lo xỏ vội giầy vo rồi chạy đến. C thọt c thọt v một bn chn lo hơi qu, c lần đ bị bại liệt, chẳng qua v uống qu nhiều rượu. Thấy lo đến, khng ai ni năng g, mọi người đều dn ra xem hai cha con lo nhận nhau như thế no.

Lo gi khuỵu chn xuống, ng quỵ trn k đ bn sng, khng ngc ln được nữa. Lo khng khc nổi ư ? Nằm đấy l đứa con gi của chnh lo sinh ra. Lo run lẩy bẩy, b đến bn cạnh con, nắm lấy tay ại Kinh Tử rồi khc hu hu, trn trn lồi ln tất cả đm gn xanh. Quả tim ai khng l da thịt. ng đời lo ! M lạ thật, cũng thấy đng thương.

Sau đ phải tm một tấm vn để khing ại Kinh Tử về nh, đặt c nằm ở gian giữa nh c. Mỗi người đều khuyn nhủ vi ba cu, rồi chẳng biết ni g khc, chng ti giải tn. Từ nh lo đi ra, đ nghe được những điều chẳng c g hay ho, trn đường lc đ mọi người đều xầm x bn tn. Cch vch tường l phường hng dầu, ng kế ton ại Ma Tử v mấy người nh ng ấy mới kể cho chng ti nghe, đầu đui cu chuyện n như thế no ?

Tối ngy hm trước, lc đn điện vừa sng đ nghe tiếng ng gi đập bn qut mắng. Khng phải đều l nh bằng gỗ cả hay sao ? Cch một tấm tường vn th c g m khng nghe thấy ? Lo gi khng biết nghe từ ci mồm bp xp no ni rằng ại Kinh Tử đ ni chuyện với người đn ng no đ dưới rừng liễu hồng bn cạnh sng. Lo đập bn tra hỏi con gi. Trước hết chửi con gi khng biết dơ mặt, bắt con phải khai ra, ngy hm đ, từ giờ no đến giờ no, đi đu, gặp ai. Sau đ l đnh đập, chửi rủa no l đồ dm đng, dụ dỗ đn ng, rồi những thứ khng thể no nghe lọt lỗ tai được, ni lại chỉ bẩn mồm. 

Một c gi nhỏ lm sao chịu nổi ? Sau đ ại Kinh Tử khc, cn lo gi th đnh. Ma Tử cả gia đnh v hai bn hng xm khng thể khng nghe thấy, cc người c thể đến hỏi xem. Thế khng ai sang khuyn can g ? Ai m muốn dnh đến ci chuyện xi quẩy như thế ? Lại khng biết ci con quỷ thất đức no đ rỉ tai cho lo gi ci tin đ. Kỳ thực, c ại Kinh Tử, chng ti đều nhn thấy c ấy lớn ln, hon ton lm g c việc như thế. D c ni chuyện cng ai đi nữa, một c gi lớn như thế, c thể dậy bảo một cch m thắm bộ khng được hay sao ? i, đầu thai thnh con gi quả thật l tội nợ.

Chết lm sao ? Chết như thế đấy. Ti v thm Trương, chng ti mọi người tại bờ sng đều đ nhn thấy. Người xấu ư ? Chưa bao giờ nghe ni đến. Ấy, Cc người hỏi ng thợ giầy, ci lo gi đ ư ? ng ta khng phải l người xấu, khng thể lm việc như thế. iều ny chng ti cũng khng thể ni m được, d người ta đ chết ; v ngay buổi chiều hm ấy ng ta đ qua đời.

Mọi người đ r đm hết rồi ư ? Thi thể đ khing về đặt trong gian nh chnh của ng thợ giầy. ng lo ở đ giữ xc chết, y ngồi ngy người trn một ci ghế đẩu nhỏ bằng gỗ. Cửa gian nh chnh nhn ra đường ci, người qua đường đều nhn thấy r. ối diện bn kia đường l một tiệm tạp ho, anh họ iền to lớn  đang đứng bn bệ tủ hng. ến giữa trưa, người từ qu ra chợ đều đ vắng, những kẻ t m quanh đường cũng đ về nh ăn cơm. Từ sau bệ tủ của mnh anh chng to lớn c thể nhn thấy được bn trong gian nh chnh của ng thợ giầy. ng lo vẫn ngồi, ngồi suốt. Trước tin l đập đầu như người ngủ gật, sau đ l lệch người đi rồi ng xuống đất khng dậy nữa. Anh chng cao lớn khng để , m cũng khng muốn động đến ng lo. Thấy ng ta cả nửa ngy khng ngồi dậy, anh mới sang đường đi vo bn trong nh, đỡ ng ta dậy thử xem, th thấy mặt đ tm như gan lợn, mồm cũng mo xệch đi, thế mới h hon ln. Chờ để ko đến được nh thương ở pha đường đồ gỗ th đ khng cứu được nữa rồi. Anh chng cao lớn kia đ tận mắt thấy, cc người cứ đi hỏi m xem. Chuyện l như vậy. 

, cn Tiểu Bảo ? Tiểu Bảo th nhờ được người chị cả đ lấy chồng về đem đi. Sau khi thu xếp xong hậu sự, ngay ngy hm ấy họ đ bỏ đi, ci nh ng thợ giầy chỉ trong pht chốc đ trống khng, trn cửa dy xch kho.

Cc người ạ, cứ đến điều tra xem cũng được, cc người đều l cn bộ huyện, l những kẻ c văn ho, lại đ từng trải việc đời. Cc người bảo l khng, trong thnh lm g xẩy ra được chuyện như thế ư ?
 

Bắc Kinh, ngy 17 thng 2, năm 1982.

Nguyễn Hồi Thủ dịch từ tiếng Trung Quốc 
từ sch Mua cần cu cho ng ti,
tc giả : Cao Hnh Kiện, Nobel 2000
NXB Lin hiệp văn học, Đi Loan, 1989
 trang 95-100.

 

Bị ch : Bi đ đăng trn Chim Việt Cnh Nam. Chia sẻ trn ERCT với sự đồng của anh Nguyễn Hồi Thủ

 


"Khi pht hnh lại thng tin từ trang ny cần phải c sự đồng của dịch giả 
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com"