Vài ḍng về bầu cử ở Canada năm 2011

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Mệt mỏi, thất vọng, buồn với nhiều tin tức trong nước nên muốn thay đổi không khí. Xin viết vài ḍng về cuộc bầu cử quốc hội Canada để trao đổi cho vui.

Ngày 2 tháng 5 tới này, mọi người dân Canada, trên 18 tuổi được quyền đi bầu để chọn ra người đại diện của vùng ḿnh vào làm việc trong quốc hội của chính quyền liên bang, tại thủ đô Ottawa. Đây là bổn phận và cũng là quyền lợi của 1 người dân sống trong 1 xă hội tự do dân chủ.

Cuộc bầu cử lần này được ban hành là v́ chính quyền do đảng Bảo Thủ lănh đạo bị các nghị viên của các đảng khác bỏ phiếu bất tín nhiệm với tỷ số: 156 - 145 vào ngày 25/3 vừa qua. Đảng Bảo Thủ chỉ chiếm 143 ghế trong tổng số 303 ghế, chiếm khoảng 47,2% (dưới 50%), được bầu ra trong cuộc bầu cử vào năm 2008. Trước đó, vào năm 2006 đảng Bảo Thủ cũng đă được chọn làm chính phủ thiểu số. Từ ngày Thống đốc David Johnston tuyên bố giải tán quốc hội và phát động 1 cuộc bầu cử cho đến ngày đi bầu 2/5 vơn vẹn chỉ có 38 ngày cho nên không khí chính trị trong mấy ngày nay thật là sôi nổi

Có 4 đảng chính trong quốc hội Canada, đó là : đảng Bảo Thủ, đảng Tự Do, đảng Bloc Quebecois và đảng Tân Dân Chủ. So sánh thành tích của 4 đảng này qua 2 cuộc bầu cử trước đó (2006 và 2008) ta thấy:

Kết quả bầu cử năm 2006 à Kết quả bầu cử năm 2008

Đảng                         Số nghị viên             Số phiếu bầu                              Tỷ lệ

Bảo Thủ (PC)               124 à 143      5.374.071 à 5.209.069       36.27 % à 37.65 %

Tự Do  (PL)                  103 à  77       4.479.415 à 3.633.185       30.23 % à 26.26 %

Bloc Quebecois (BQ)      51 à 49       1.553.201 à 1.379.991       10.48 % à  9.98%

Tân Dân Chủ (NDP)        29 à 37       2.589.597 à 2.515.288       17.43 % à 18.18 %

 

Đảng Bảo thủ là đảng hợp nhất của đảng Liên Minh Canada và đảng Bảo Thủ Tiến Bộ Canada vào năm 2003, trưởng đảng là đương kiêm thủ tướng Stephen Harper,sinh tại Toronto nhưng sau đó dọn về Alberta để làm việc cho cty Imperial oil, ông là một trong những thành viên sáng lập Đảng Cải Cách Canada. Vào năm 2002, ông kế nhiệm Stockwell Day làm lănh đạo Khối liên minh Canada. Ông hoàn thành thạc sĩ kinh tế tại đại học Calgary vào năm 1993. Ông là thủ tướng gần đây nhất không có bằng luật.Từ lúc đảng này cầm quyền, nợ của Canada đă tăng đến 36 tỷ đô (tháng 1/2010), trong khi trước đó đảng Tự Do lúc nắm quyền đă làm giảm nợ 42 tỷ đô la. Ông bị cựu thủ tướng đảng Liberal Paul Martin chỉ trích về việc ủng hộ Mỹ và Anh trong việc xâm chiếm Iraq. Trong lần vận động bầu cử này ông tuyên bố sẽ ủng hộ nông dân, giữ mức thuế thấp, giúp tăng trưởng kinh tế và tạo thêm việc làm.

Bloc Québécois (Khối Québec) được thành h́nh năm 1991nhầm mục đích tranh đấu cho quyền lợi của tỉnh bang Québec trong cấp liên bang và ủng hộ độc lập cho Québec. Mặc dù số phiếu bầu cho đảng này không nhiều nhưng cũng giành được nhiều ghế trong quốc hội v́ đảng này chỉ tập trung tại địa bàn Québec mà thôi. Cử tri trung thành với đảng này là thành phần lao động và dân chúng ở các vùng nông thôn. Bloc Québécois hiện nay là đảng lớn thứ ba trong Hạ Nghị viện Canada, sau Đảng Bảo thủ và Tự do. Đảng trưởng là ông Gilles Duceppe, người gốc Pháp, sinh tại Montreal, ghi danh học ngành khoa học chính trị nhưng chưa tốt nghiệp.Trong lần tranh cử này, đảng này yêu cầu chính phủ liên bang nên ưu tiên đầu tư thêm việc xây dựng và cải thiện những chung cư.

Đảng Tân Dân Chủ có số phiếu ủng hộ hầu như không thay đổi, đảng này được thành lập vào năm 1961 có tư tưởng Dân chủ Xă hội Chủ nghĩa. Trưởng đảng là ông Jack Layton, người gốc Anh, sinh tại Montreal, Quebec, tốt nghiệp đại học Mc Gill ngành Khoa học Chính trị, lấy tiến sĩ tại đại học York ở Toronto. Năm 1988 ông tái hôn với bà Olivia Chow, đến từ Hong Kong lúc mới có 13 tuổi, bà cũng là nghị viên quốc hội đại diên cho vùng Trinity-Spadina, Toronto. Ông nhấn mạnh về tính cần thiết cải thiện việc chăm sóc sức khỏe, tăng cường trợ cấp hưu trí, tạo ra công ăn việc làm, giúp các doanh nghiệp nhỏ. Đảng này khó nắm quyền v́ thiếu người có khả năng đảm nhận hết những trọng trách trong chính quyền, chỉ có thể liên kết với 1 trong 2 đảng lớn th́ mới có thể cử người ra nắm chính quyền. Đảng này quan tâm nhiều đến những thành phần nghèo khó trong xă hội, đóng góp rất nhiều trong việc phê b́nh chính phủ, nhờ đó tránh sự lạm quyền và tham nhũng.

Đảng Tự Do là đối thủ nặng kư nhất của đảng Bảo Thủ. Khác với cuộc bầu cử trước đây lần này đảng Tự Do có 1 trưởng đảng mới, đó là ông Michael Ignatieff, ông được biết đến như là 1 sử gia, tác giả, nhà ngoại giao, giáo sư, từng giữ chức cấp cao học ở các đại học nổi tiếng như: Cambridge, Oxford, Harvard và Toronto. Năm 2006, ông được bầu vào Hạ viện đại diện cho vùng Etobicoke—Lakeshore. Cùng năm đó ông ra tranh chức trưởng đảng nhưng thất bại trước Stéphane Dion là cựu bộ trưởng dưới thời 2 cựu Thủ tường Jean Chretien và Paul Martin. Do thất bại trong cuộc bầu cử năm 2008, Stéphane Dion từ chức. Tháng 5/2009 ông chính thức được chọn làm trưởng đảng của đảng Liberal. Cha ông là 1 nhà ngoại giao Canada gốc Nga, ông kết hôn với người vợ thứ hai bà Zsuzsanna M. Zsohar, người gốc Hungary và có 2 mặt con. Một vài tác phẩm nổi tiếng của ông được dịch ra nhiều thứ tiếng, ví dụ như: Blood & Belonging: Journeys into the New Nationalism(民族はなぜ殺し合うのか――新ナショナリズム6つの旅)

The Warrior's Honor: Ethnic War and the Modern Conscience (仁義なき戦場――民族紛争と現代人の倫理),Virtual War: Kosovo and Beyond, The Rights Revolution, Human Rights as Politics and Idolatry, 『人権の政治学』,

Empire Lite: Nation-building in Bosnia, Kosovo, Afghanistan,

『軽い帝国――ボスニア、コソボ、アフガニスタンにおける国家建設』

Trong cuộc bầu cử năm 2008, đảng Tự Do đă mất đi 26 nghị viên, mất đi gần 850 ngàn phiếu ủng hộ. Michael Ignatieff chỉ trích chính quyền Harper đă phí lăng số tiền 30 tỷ đô để mua chiến đấu cơ; ông hứa sẽ không tăng thuế, sẽ trợ cấp $1000 tới $1500 cho những học sinh trung học.v.v… Liệu ông có thể giúp cho đảng Tự Do lấy lại được vị thế của ḿnh hay không?

Điểm đặc biệt mà chỉ có ở Canada là trước ngày bầu cử các đảng trưởng đều tham dự 2 buổi tranh luận trên đài truyền h́nh, 1 buổi bằng tiếng Anh và 1 buổi bằng tiếng Pháp. Dưới sự điều hành của 1 hoặc 2 người điều phối, họ được b́nh đẳng về thời gian để trả lời và tranh luận trên nhiều câu hỏi của dân chúng ở khắp tiểu bang của đất nước Canada.

Sau buổi tranh luận, báo chí thường phân tích chỗ mạnh và chỗ yếu của từng đảng phái. Tuy ít ảnh hưởng đến lá phiếu của những cử tri đă có quyết định trước, v́ trong tranh luận không có ai thua mà tất cả đều thắng, nhưng điểm quan trọng hơn hết là tŕnh độ dân trí luôn được nâng cao.

Các trưởng đảng PC, NDP, PL, BQ bắt tay nhau trước khi tranh luận (13/4/2011)

52% dân Quebec ủng hộ việc liên kết 3 đảng đối lập để thành lập chính quyền, ở Ontario là 37% ủng hộ, nhưng 57% dân British Columbia phản đối.

Theo kết quả thăm ḍ vào ngày 31/3 vừa qua th́ tỷ lệ ủng hộ cho các đảng là:

PC: 36.9%, PL:26.2%, NDP: 17.2%, BQ: 8.5% (sai số +-1.8%)

Không thấy sự thay đổi lớn so với cuộc bầu cử trước đó vào năm 2008.

Qua cuộc bầu cử, người ta học được tính dân chủ, tính tôn trọng quyền tự do cá nhân, b́nh đẳng và tính ưu việt của xă hội đa văn hóa.?

Montreal ngày 14/4/2011

Ngô Khôn Trí

* Xin mời xem video clip vui của giới trẻ Canada nói lên tính tôn trọng đa văn hóa và quyền tự do cá nhân

 

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"
Ư kiến, cảm tưởng xin gởi về nktri@yahoo.com