Vài nét về mối quan hệ giữa Canada và Mỹ

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

 

Đây là tấm h́nh chụp lúc Tổng thống Mỹ, Obama đón tiếp Thủ tướng Harper của Canada,
tại Hội nghi cấp cao về An toàn Nguyên tử, Washington ngày 12/4/2010 .

Cái vẫy ngón tay của T/T Obama đă gây ra nhiều câu chuyện trong giới truyền thông của Canada. Tấm h́nh đă gợi ra ngay tính bấp bênh bất diệt của Canada trước sức mạnh của Mỹ. Vẻ mặt của Thủ Tướng Harper nói “ Xin đừng đánh tôi bằng cây gậy lớn của anh. Tôi luôn thành thật xin lỗi về chuyện dầu cát , gỗ mềm và chuyện cướp lấy  huy chương vàng của đội hockey của anh.”. Trong khi đó, Obama dường như không có nghi ngờ ǵ hết, đầy tự tin trong việc chỉ huy bộ hạ phía bắc của ḿnh. Loại h́nh như vậy chỉ gợi ra t́nh cảm không thích Mỹ trong ḷng người Canada trong nhiều thế hệ qua. 

Canada và Mỹ trước đây đều cùng là thuộc địa của Hoàng gia Anh . Quan hệ giữa 2 nước có nhiều xung đột trong thời gian đầu lập quốc của Mỹ. Quân đội của Canada và Anh đă phản kích khi Mỹ đi xâm chiếm các thuộc địa Bắc Mỹ , kéo dài 3 năm (1812-1815). Sau chiến tranh, biên giới giữa 2 nước đă được giải trừ vũ khí và được bảo vệ trong hoà b́nh. Tuy 2 nước đă từng hợp lực quân sự trong 2 trận đại chiến thế giới nhưng vẫn làm Chiến tranh Lạnh với nhau 1 thời gian. Người Canada đôi chút nghi ngờ về những chính sách của Mỹ, mặc dù đă có những quan hệ mật thiết với nhau qua trao đổi 1 số lượng quy mô về mậu dịch và di dân. Người Canada luôn lo sợ bị áp đảo bởi người láng giềng có dân số và kinh tế gấp mười lần của ḿnh.

So sánh quốc lực của 2 nước ta thấy:

 

 

Theo thống kê của năm 2009, Canada đă xuất qua Mỹ những sản phẩm chính như:

-Dầu thô (37 tỷ), Xe chở hành khách, khí đốt, phụ tùng xe hơi, sản phẩm dầu hỏa, chất   pha chế thuốc, nhôm, hộp thùng, kính thủy tinh, nhiên liệu đốt, v.v…

Canada đă nhập lại từ Mỹ những mặt hàng như:

-Phụ tùng xe hơi,(14,5 tỷ), xe buưt, xe tải, xe chở hành khách, phụ tùng máy bay, thiết bị điện, chất pha chế thuốc, hóa chất plastic, phụ tùng và máy móc công nghiệp, v.v…

Điểm đáng chú ư là có những mặt hàng mà 2 nước cùng sản xuất và chia sẻ lợi ích cho nhau, ví dụ như: xe chở hành khách (Canada xuất 22,7 tỷ đô, nhập lại 8,4 tỷ đô), phụ tùng xe hơi (Canada xuất  7,6 tỷ , nhập lại 14,5 tỷ ), dược liệu (Canada xuất 5 tỷ,  nhập lại 4,7 tỷ ). Tháng 4/2009 cả  2 chính phủ  đă ra tay cứu giúp tập đoàn GM để không bị phá sản. Về nông nghiệp, gạo là mặt hàng mà Mỹ có ưu điểm cạnh tranh, đă xuất cho Canada 201,8 triệu đô. Canada có thế mạnh là dầu thô và nhờ kinh tế tăng trưởng ổn định nên hiện nay (20/4/2010) đồng đô la Canada đă vượt qua đồng Mỹ (=1,0043USD).

Hiện nay, quan hệ 2 nước được xem là 1 quan hệ quốc tế phát triển và thành công nhất,  2 nước là bạn đồng đội trong vấn đề kinh tế. Kể từ khi có Hiệp định Tự do Mậu dịch Bắc Mỹ (NAFTA) của 3 nước Canada,Mỹ và Mexico, kư vào năm 1994, kinh tế của 2 nước đă dần dần dung hợp với nhau, có biên giới phi vũ trang dài nhất thế giới, hổ trợ nhau trong việc pḥng thủ . Tuy nhiên, gần đây cũng có xảy ra nhiều cuộc tranh luận mậu dịch chung quanh vấn đề NAFTA như việc xuất cảng gỗ mềm và dầu của Canada, ảnh hưởng môi trường, di dân bất hợp pháp và vấn đề đe dọa của khủng bố. Về mặt ngoại giao, 2 nước có nhiều điểm bất tương đồng những vẫn luôn là đồng minh với nhau. Canada đă không đồng ư với chính sách của Mỹ về chiến tranh Việt Nam, quan hệ với Cuba, Chiến tranh Iraq, cấu tưởng pḥng vệ Missile , chiến tranh chống khủng bố, và 1 vấn đề tranh luận ngoại giao nhỏ là đường qua bắc tây là lănh hải quốc tế hay nằm trong quyền hạn của Canada. Hàng năm có khoảng 200 triệu người dân của 2 nước  vượt qua biên giới để thăm viếng lẫn nhau, trị giá giao lưu này lên đến 1,2 tỷ USD.

Khác với người tiền nhiệm, ngày 19 tháng 2 năm 2009, Sau khi nhậm chức, Tổng thống Obama đă chọn Canada là  nước đầu tiên cho chuyến công du ra nước ngoài. 2 vị nguyên thủ đă xác nhận tầm quan trọng của mối quan hệ hiện nay giữa 2 nước, là quan hệ hợp tác hữu nghị, đồng minh, bạn đồng đội và láng giềng. Ông Obama nói rằng trong 4 năm tới  2 nước sẽ ở cùng 1 vi trí (spot) như nhau, ông không ép Thủ tướng Harper tăng quân ở Afghanistan, mặc dù 1 tuần trước đó ông đă tuyên bố là sẽ tăng thêm 17 000 quân cho chiến lược mới ở Afghanistan. Để ám chỉ việc đánh thuế nhập gỗ mềm từ Canada của chính quyền tiền nhiệm Gorge W.Bush, ông Harper nói:  “Có 1 vài điều khoản trong hiệp ước WTO (World Trade Organization) và thỏa thuận NAFTA  (North American Free Trade Agreement) cho phép các chính phủ được quyền dành ưu tiên cho trong nước và chọn cách giăi quyết. Nhưng chỉ cho phép trong 1 vài trường hợp và có giới hạn. Chúng tôi tin tưởng nước Mỹ tôn trọng triệt để những giao ước quốc tế”. Ngoài ra 2 bên đồng ư sẽ hợp tác khai thác năng lượng sạch, tiến tới chiến đấu với sự hâm nóng của qủa địa cầu.

Ngày 30/3/2010, Bà Clinton khiển trách Canada đă thất bại trong việc mời người xcăng-đi-na-vi và nhóm người bản xứ để bàn về tương lai của tài nguyên giàu có ở Bắc cực. Bà nói vấn đề không phải chỉ riêng cho Canada mà là hậu quả chung của nó. Bà cũng phát biểu rằng Mỹ muốn Canada ở lại Afghanistan đến hết năm 2011. Hưởng ứng lời kêu gọi đó, Canada đă lập lại vị trí của ḿnh là sẽ duy tŕ 2800 lính hiện nay (thay v́ 600 như đă tuyên bố) đang đóng trú tại thành phố phía nam của Kandahar cho tới cuối năm tới. Mặc dù  cho đến nay đă có 140 lính Canada chết tại Afghanistan và theo kết quả thăm ḍ th́ sự ủng hộ của dân chúng Canada cho nhiệm vụ này đă xuống thấp.

Mối quan hệ của Canada và Mỹ có nhiều điểm tương đồng với mối quan hệ của người Anh và người Pháp chung sống trong Canada,  kể từ năm 1815 tới nay, ṛng 195 năm, mối  quan hệ này vẫn c̣n được duy tŕ và phát triển chính là nhờ:

-Hai nước đă tôn trọng và hiểu biết lẫn nhau.
-Cư xử b́nh đẳng cùng có lợi ngang nhau.
-Cùng xuất phát nhắm tới kế hoạch lớn , triển khai những điểm giống nhau và luôn t́m cách thỏa thuận trên những điểm khác nhau.
-Không can thiệp vào chuyện nội bộ của nhau.

Montréal ngày 21/4/2010
Ngô khôn Trí

Tham khảo:

http://fr.wikipedia.org/wiki/Relations_entre_le_Canada_et_les_%C3%89tats-Unis

http://www.canadainternational.gc.ca/boston/commerce_can/2009/index.aspx?lang=fra

http://ca.news.yahoo.com/s/capress/100330/national/us_cda_hillary_clinton_1

http://www.fina-nafi.org/fr/integ/alena.asp?langue=fr&menu=integ

http://www.canadainternational.gc.ca/boston/commerce_can/2009/ri.aspx?lang=fra

http://edition.cnn.com/2009/POLITICS/02/19/obama.canada/index.html

http://www.canadainfolink.ca/charteleven.htm

http://www.cdfai.org/PDF/Canada%20and%20the%20United%20States%20Good%20Neighbours.pdf

http://import-export.suite101.com/article.cfm/canada-trade-statistics-2009

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả (
và ghi rơ nguồn lấy từ
www.erct.com"