Trốn thuế

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Đóng thuế là trách nhiệm và cũng là nghĩa vụ của mỗi công dân và các doanh nghiệp. Nó không phải là số tiền đóng góp tự nguyện, biếu tặng mà là số tiền bắt buộc phải đóng cho chính phủ được quy định bởi cơ quan lập pháp.

Trên thực tế, không phải ai cũng mong muốn được đóng thuế nhiều. Đa số đều muốn tránh thuế , lợi dụng những lỗ hổng của luật thuế để được giảm thuế phải đóng là 1 hành vi không phạm pháp. Thế nhưng, dùng các thủ đoạn như khai man, khai không đầy đủ với cơ quan thu thuế để không phải đóng thuế theo quy định của luật pháp là phạm tội, là bất hợp pháp. Hành động này được gọi là trốn thuế.

Đủ kiểu trốn thuế

Trốn thuế là 1 vấn đề nghiêm trọng của hầu hết các quốc gia trên thế giới bởi v́ nó làm giảm thu ngân sách của quốc gia, gây nên nhiều hiện tượng tiêu cực trong xă hội, góp phần tạo nên khủng hoảng kinh tế. Trốn thuế là 1 tội phạm, người phạm tội phải nộp 1 số tiền phạt hoặc ở tù, Ở một số nước, trong đó có Trung Quốc, mức phạt nặng nhất cho hành vi trốn thuế là tử h́nh.

Mức độ trốn phụ thuộc vào một số yếu tố như: số tiền phải đóng thuế ít hay nhiều, độ nghiêm khắc xử phạt của luật thuế, hiệu quả kiểm tra của cơ quan quản lư thuế. Tham nhũng của cán bộ thuế làm cho việc kiểm soát thuế gặp khó khăn hơn.

Tháng 5/2013 vừa qua, 1 trong những trong điểm của Hội nghị thượng đỉnh EU tại Brussel, Bỉ là vấn đề chống trốn thuế. Hy Lạp là quốc gia bị rơi vào t́nh trạng khủng hoảng kinh tế do bởi tham nhũng và trốn thuế. Tỷ lệ trốn thuế của các doanh nghiệp của nước này là 85%, dân nhà giàu Hy Lạp, cũng như các công ty Hy Lạp ngoài nước đang kư thác 200 tỷ đồng Euro (267.3 tỷ USD) tại Thụy Sĩ, trong khi GDP vào năm 2012 của nước này chỉ có 243 tỷ USD. Đây là vụ chuyển tiền trốn thuế lớn nhất của thế kỷ.

Nhiều công ty lớn của Mỹ lợi dụng những lỗ hổng trong luật thuế nước này để tránh phải đóng thuế với số tiền lên tới nhiều tỷ USD hàng năm. Các công ty như: General Electric, Wells Fargo, Verizon, PG&E Corp, Corning Inc., Boeing, DuPont, đă bỏ ra 1 số tiền lớn để thuê nhiều chuyên gia về thuế, những người đă từng làm trong Thuế vụ Mỹ (IRS) hoặc Bộ Tài chính nước này và vận động hành lang quốc hội .

Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đang nổ lực đề xuất những giải pháp quyết liệt để thay đổi nguyên tắc quốc tế về thuế v́ ngày càng nhiều các công ty đa quốc gia tận dụng kẽ hở của quy định để tránh thuế và gian lận thuế. Điển h́nh là công ty Starbucks, là 1 trong những thương hiệu lừng danh trên thế giới, có giá trị thương hiệu gần 4,1 tỉ USD , hạng thứ 88 trong số 100 thương hiệu sáng giá nhất thế giới. Sau Đức, Anh là thị trường quan trọng thứ hai của Starbucks ở châu Âu. Doanh số kinh doanh năm 2012 của Starbucks tăng 4% so với năm trước đó và đạt 413 triệu Bảng Anh. Vậy mà Starbucks báo cáo là thua lỗ 30 triệu Bảng Anh nên không phải đóng thuế lợi nhuận, và cứ như thế suốt 15 năm qua. Lư giải của Starbucks là các chi nhánh của Starbucks ở nước Anh tuy kinh doanh phát đạt thật, nhưng phải nộp "lệ phí bản quyền" cho Cty mẹ rất nhiều nên thua lỗ. Trốn thuế không những rất phổ biến mà c̣n trở thành nghệ thuật.

Theo ước đoán, hàng năm Hoa Kỳ thất thu thuế khoảng 337 tỷ USD, Brasil : 280 tỷ Ư : 238 tỷ , Nga: 221 tỷ , Đức : 215 tỷ, Pháp : 171 tỷ, Nhật : 171 tỷ, Trung Quốc : 131 tỷ , Anh: 109 tỷ USD, Việt Nam : ?

Người ta ước chừng tổng số tiền thất thoát do trốn thuế của toàn cầu chiếm khoảng 5 % kinh tế toàn cầu, tức 5% của 72 ngàn tỷ USD, tương đương với 3,6 ngàn tỷ USD.

C̣n Việt Nam ḿnh th́ sao?. Thuế là nguồn thu chủ yếu của Ngân sách quốc gia . Hệ thống thuế Việt Nam gồm 9 sắc thuế bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, thuế nhà đất, thuế từ dầu khí, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế xuất nhập khẩu, …. Thuế thu nhập dành cho người có thu nhập cao, thuế tài sản đánh vào mua sắm và sở hữu bất động sản, thuế tài nguyên nhằm điều tiết hợp lư nguồn thu từ tài nguyên thiên nhiên đang được bổ xung.

Thuế gián thu như thuế xuất nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt, phí xăng chiếm khoảng 46% ngân sách. Riêng thuế nhập khẩu đóng góp tới 1/3 ngân sách. Tuy nhiên, khoản thu này đang giảm đi do các hiệp định tự do hóa thương mại mà Việt Nam đang tham gia. Thêm vào đó, việc quản lư số thu thuế, t́nh h́nh nợ thuế, t́nh trạng trốn thuế, gian lận thương mại trong lĩnh vực xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp ngày càng nghiêm trọng và phổ biến với nhiều phương thức và thủ đoạn rất tinh vi, phức tạp, gây thiệt hại cho Ngân sách quốc gia mỗi năm hàng trăm tỷ đồng.

Do cơ chế quản lư c̣n yếu kém và tham nhũng nên một số lượng lớn thuế đă bị thất thu. Hiện tượng “thông đồng” trên thị trường bất động sản, người bán và người mua cấu kết với nhau tránh thuế thu nhập cá nhân, cùng với sự bao che, hám lợi của nhà quản lư làm thất thoát của nhà nước hàng trăm tỷ đồng mỗi năm.

Nhiều doanh nghiệp luôn t́m mọi cách lách luật để giảm thiểu số thuế phải đóng, chiếm đoạt tiền thuế của nhà nước. Dựa vào con số thống kê cho thấy,chỉ trong hai năm 2005- 2006, cơ quan thuế và công an đă khám phá và xử lư tới 1.259 vụ với 179 đối tượng điển h́nh như Công ty Dược phẩm (Công ty dược liệu trung ương 2, xí nghiệp liên hiệp dược Hậu Giang) với hành vi gian lận thuế qua hoạt động đại lư tiêu thụ hàng hóa cho công ty nước ngoài. Số thuế thu nhập doanh nghiệp bị truy thu là 3.132 triệu đồng. Hay trong thời gian gần đây, là sự phanh phui ra hàng loạt các doanh nghiệp và liên doanh khai lỗ để trốn đóng thuế thu nhập . Công ty VietNam Credit đă trốn thuế trên 1 tỷ đồng. Cơ quan CSĐT Bộ Công an xác định, Nguyễn Đức Kiên (Bầu Kiên) đă có hành vi trốn thuế tại Công ty B&B với số tiền lên tới 25 tỷ đồng. Công ty cổ phần Vận chuyển Saigontourist (STT) xuất hoá đơn sai nội dung và có dấu hiệu trốn thuế, … Các công ty nước ngoài như Coca Cola trong nhiều năm có mặt tại thị trường Việt Nam liên tục thua lỗ, trung b́nh mỗi năm lỗ100 tỷ đồng mặc dù doanh thu ngày càng tăng. Công ty con của Tập đoàn Keangnam và cty Samsung Electronics (Hàn Quốc) tại Việt Nam cũng bị nghi ngờ trốn thuế,.. Hiện có khoảng 400 ngàn doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp trung b́nh mỗi năm vào khoảng 7% trong tổng thu Ngân sách nhà nước,

Gần đây nhất là vụ lợi dụng việc miễn thuế nhập khẩu, thuế giá trị tăng của ô tô đối với Việt Kiều khi hồi hương, một số nhà giàu ở Việt Nam đă “lách” luật bằng cách mua “suất” Việt kiều hồi hương để nhập xe siêu sang về Việt Nam, trốn thuế gần 400 000 USD (8 tỷ đồng) cho mỗi chiếc xe siêu sang. Tính đến ngày 30-5-2013 đă có 178 xe ôtô nhập khẩu đă qua sử dụng nhưng không đáp ứng điều kiện được chuyển về Việt Nam và đang lưu giữ tại các cảng để chờ xử lư. Số tiền thuế thất thu có thể lên đến 71 triệu USD.

Tổng thống Hoa Kỳ, Obama đă phát biểu như sau khi nói về việc tăng thuế đối với người giàu (Buffett Rule). “Tôi chưa thấy người nào chỉ thích đóng thuế, không ai thích đóng thuế cả. Trong 1 thế giới hoàn hảo, không ai sẽ phải đóng thuế…thế nhưng đây là thế giới thực mà chúng ta đang sống. Chúng ta có những sự lựa chọn chân chính và những kết quả xứng đáng ( "I have yet to meet people who just love taxes, nobody loves paying taxes. In a perfect world nobody would have to pay taxes… but this is the real world that we live in. We have real choices and real consequences,")

Người có thu nhập cao phải đóng thuế nhiều hơn người có thu nhập thấp và người sử dụng hàng hóa công cộng nhiều hơn th́ phải đóng thuế nhiều hơn. Đó là b́nh đẳng, công bằng xă hội, là đạo lư. Không phải chỉ là lư thuyết mà phải được biểu hiện bằng luật pháp. Các chính phủ cần phải sớm tăng cường nhân sự, áp dụng nhiều biện pháp kiểm tra nghiêm khắc và xử phạt thật mạnh tay để buộc các công ty đa quốc gia, các doanh nghiệp và giới giàu có phải tuân theo luật pháp, “chia sẻ công bằng” với xă hội ?

Để phát triển đất nước không phải chỉ là nâng cao nâng suất lao động, cắt giảm chi tiêu để giảm nợ nần mà c̣n phải minh bạch hóa các hệ thống ngân hàng ḥng ngăn chặn việc trốn thuế của nhóm tài phiệt, giới nhà giàu gây nhiều thiệt hại cho đất nước , làm nghèo đói kinh tế lẫn nghèo đói nhân văn ?

Xin mượn bài thơ của cô Huỳnh Huệ để kết thúc bài viết này:

Lạc quan không ta vẫn cứ chờ
Mỗi ngày đọc báo thấy bơ vơ
Có người lương ” khủng” mà trốn thuế
Lắm bác dân cày thiếu cái ăn
Ác thay tham nhũng mọc ngh́n đầu
Chặt vài đầu có hết được đâu
Chế tài, luật pháp và minh bạch
Không được phen này, đợi hay mơ!

Montréal, ngày 30 / 9/ 2013

Ngô Khôn Trí

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"
Ư kiến, cảm tưởng xin gởi về nktri@yahoo.com