Ư nghĩa lịch sử của đền thờ Yasukuni của Nhật Bản

Ngô Khôn Trí (Exryu Canada)

Đền thờ Yasukuni tạiTokyo

Trước đây đền thờ này có tên là "Tōkyō Shōkonsha" (東京招魂社) , được xây dựng tại Kyoto vào năm 1869. Đến năm 1875, Thiên hoàng Minh Trị quyết định dời về Tokyo và đổi tên thành Yasukuni (靖国神社) . Ban đầu chỉ đơn thuần thờ các bài vị của những người lính Hoàng gia chết trong các cuộc chiến tranh giữa các phe nhóm shogun thời phong kiến.

Sau thế chiến thứ 2, Nhật Bản thua trận , đầu hàng quân đồng minh nên Thủ tướng Nhật Bản đương thời là Hideki Tojo (東條 英機) cùng hơn một ngh́n sĩ quan, quan chức cao cấp khác bị ṭa án quốc tế kết án tội phạm chiến tranh. Hideki Tojo và 13 người trong đó bị xếp vào nhóm tội phạm chiến tranh hạng A. Hậu quả là Thủ tướng Hideki Tojo cùng 1.068 người bị hành quyết vào năm 1948.

Vào năm 1978, một số giáo sĩ đền Yasukuni và một số thế lực ở Nhật Bản bí mật đưa bài vị của những người bị hành quyết v́ tội phạm chiến tranh nói trên về thờ tại đền Yasukuni, mang một thông điệp ngầm rằng quyết định của Toà án h́nh sự quốc tế chỉ là hành động của những kẻ thắng làm vua, do đó phán xét của phiên ṭa này là vi hiến và trái pháp luật theo luật pháp quốc tế, cho nên không có bất kỳ lư do ǵ có thể ngăn cản đền Yasukuni vinh danh họ.

Nơi thờ cúng những tử sĩ trong đền Yasukuni

Từ đó trở đi sự tranh căi về việc các nhà chính trị Nhật tới thăm đền Yasukuni bắt đầu phát sinh. Cho đến nay có khoảng 2,5 triệu người lính Nhật Bản và thuộc địa của Nhật Bản (chủ yếu là Triều Tiên và Đài Loan) được ghi tên trong đền Yasukuni này.

Hàng năm, mỗi khi có 1 quan chức cao cấp trong chính phủ Nhật Bản đi thăm ngôi đền tử sĩ Yasukuni (靖国神社) th́ các chính phủ Trung Quốc, Hàn Quốc, Bắc Triều Tiên đều phản đối mạnh mẽ, coi đó là cử chỉ tôn thờ những tội phạm chiến tranh có bài vị trong đền, chứng tỏ rằng chính phủ Nhật Bản phủ nhận những sai lầm trong Thế chiến thứ hai.

Ngay chính trong nước Nhật, một số chính trị gia phe cánh trái cho rằng đền thờ như một biểu tượng của chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản, trong khi một số chính trị gia cực hữu xem đền thờ là một biểu tượng của ḷng yêu nước.

Cựu Thủ tướng Junichiro Koizumi nói rằng ông không thể hiểu được v́ sao chuyến viếng thăm đền Yasukuni của ḿnh lại bị chỉ trích như vậy. ông nói việc ông đến thăm đền này là chỉ để bày tỏ những cảm nhận mà tất cả mọi người ai cũng nên làm đó là thề không bao giờ phát động chiến tranh giống như trước đây. Ông là vị thủ tướng đến thăm đền nhiều nhất, tổng cộng 6 lần. Cựu thủ tướng Yasuo Fukuda đă không đến viếng đền Yasukuni do muốn cải thiện quan hệ với các nước láng giềng.

Ngày 21/4/2013 vừa qua, để tránh hiểu lầm, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đă không đến thăm đền nhưng đă nhân danh cá nhân ḿnh gửi một số tiền 50 ngàn yen (khoảng 500 đôla ) đóng góp vào việc trưng bày một nhánh cây trên bàn thờ. ông Tomohiko Taniguchi, cố vấn Nội các tại Văn pḥng Thủ tướng Nhật cũng nói họ đến thăm đền là v́ đó là nơi thờ phượng chứ không v́ tôn sùng bất kỳ h́nh thức xâm lược nào. Đó là nơi để mọi người tưởng nhớ những người đă chết, đă hy sinh mạng sống trong các cuộc chiến tranh. Mỗi quốc gia có 1 cách suy nghĩ của riêng ḿnh, chúng ta không nên để cho nó ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao. Hơn nữa việc 1 vài bộ trưởng đi thăm đền là việc có tính cách cá nhân.

Thế nhưng, Các quốc gia bị đặt dưới sự đô hộ bạo tàn của Nhật Bản trong nửa đầu thế kỷ thứ 20 coi đền Yasukuni như một biểu tượng kéo dài của đế quốc Nhật.

Trung Quốc lên án việc thủ tướng cúng dường ở đền thờ và tuyên bố rằng bất chấp h́nh thức thờ phụng nào ở đền Yasukuni đều chứng tỏ một quan điểm lịch sử sai lạc có tác dụng như một cú đánh mạnh vào nền ḥa b́nh và ổn định ở châu Á. Chỉ khi nào hiểu rơ đuợc lịch sử đă qua của họ và tôn trọng cảm nghĩ của các nạn nhân thuộc địa của ḿnh th́ Nhật Bản mới có thể phát triển một mối quan hệ hợp tác với các nước Á châu khác.

Ngoại trưởng Hàn Quốc Yun Byung-se đă huỷ bỏ chuyến đi Tokyo để phản đối. Đáp lại câu nói của ông Abe nói rằng: “, Không có định nghĩa chính xác về "xâm lược", nói theo ngôn ngữ hàn lâm hay theo luật quốc tế. Theo ông, định nghĩa này phụ thuộc vào quan điểm của mỗi người.”, ông Yun cho rằng một lănh đạo có trách nhiệm nên hành động theo nhận thức đúng đắn về lịch sử.

Nhật Bản đă xâm lược Triều Tiên 2 lần, cuộc xâm lược thứ nhất (1592–1593) được gọi theo nghĩa đen trong tiếng Triều Tiên là "Nổi loạn của cướp biển Nhật Bản năm Nhâm Th́n" (1592 là năm Nhâm Th́n). Cuộc chiến thứ hai (1594-1596) gọi là "Chiến tranh Đinh Dậu". V́ Triều Tiên chưa bao giờ coi Nhật Bản là một quốc gia ngang bằng và chỉ coi đó là một vùng đất thấp hèn cho đến tận thời hiện đại, các sử gia của Nhà Triều Tiên không ghi chép về cuộc xung đột với tư cách một cuộc chiến trong các thư tịch chính thức. Trong khi đó, người Nhật gọi hai cuộc chiến này là Trận chiến Văn Lộc (文祿の役: Bunroku no Eki) và trận chiến Khánh Trường (慶長の役: Keichō no Eki) v́ Văn Lộc và Khánh Trường là hai niên hiệu của Thiên hoàng Hậu Dương Thành.

Ngoài thiệt hại nhân mạng, Vương quốc Triều Tiên c̣n phải chịu mất mát khủng khiếp về văn hóa, kinh tế và cơ sở hạ tầng, bao gồm việc suy giảm với số lượng lớn đất trồng trọt được,bị thiêu hủy và cướp phá nhiều tác phẩm nghệ thuật, thủ công quan trọng, các thư tịch lịch sử, nhiều thợ thủ công và nhà kỹ thuật bị bắt đi, nhiều phụ nữ đă bị bắt đi làm nô lệ t́nh dục trong chiến tranh, v.v…

Trong Thế chiến thứ hai, Nhật đă chiếm Trung Quốc, đánh Việt Nam và nhiều nước khác ở châu Á-Thái B́nh Dương và gây ra hàng loạt tội ác mà đến nay, những con người từng phạm tội và cả nạn nhân vẫn chưa quên được. Qua những lời tường thuật của những nhân chứng sống sót, sự tàn sát, hăm hiếp phụ nữ ở Nam Kinh, Trung Quốc của lính Nhật thật ghê tởm và khủng khiếp.

Khi mà những tội ác gây ra trong quá khứ do những người lănh đạo nước Nhật lúc bấy giờ gây ra chưa được quên đi trong ḷng người dân và nhất là trong giới lănh đạo của những nước bị xâm chiếm (Trung Quốc, Nam Hàn, Bắc Triều Tiên) th́ vấn đề phản đối các quan chức Nhật đến thăm đền Yasukuni sẽ vẫn c̣n tiếp tục. Một vấn đề nhạy cảm trong quan hệ quốc tế khó có thể giải quyết được trong tương lai gần nếu như quan điểm của tầng lớp lănh đạo của 2 nước hiện nay không thay đổi.

Người có lỗi phải biết phục thiện và nhận lỗi. Người bị đau khổ rất khó quên đi những tội ác của người đă gây cho ḿnh, nhưng nếu biết tha thứ th́ không chỉ làm cho mối giao lưu giữa 2 dân tộc trở nên tốt đẹp hơn mà c̣n tạo ra nhiều cơ hội mới để hợp tác cùng nhau phát triển đi lên.

Nếu như Ba Lan và các nước Đông Âu khác không tha thứ cho những tội ác gây ra bởi Đức Quốc Xă và Liên Xô, và nếu như Đức và Nga vẫn không nh́n nhận lỗi lầm của ḿnh th́ máu đă tiếp tục đổ ?

Dân tộc Việt Nam ḿnh rất khoan dung và biết tha thứ. Chưa bao giờ chúng ta thấy chính phủ cũng như dân chúng Việt Nam phản đối cuộc viếng thăm mộ chiến sĩ của chính phủ Pháp cũng như của Nhật. Đó là đức tính cao đẹp của dân tộc ta ?

Montréal, ngày 24/4/2013

Ngô Khôn Trí

 

 

© "Khi phát hành lại bài này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"
Ư kiến, cảm tưởng xin gởi về nktri@yahoo.com