Sa di Chmei

Cảm Nghĩ Trong Am
(Hj-ki)
 

 

Tu sĩ Kenk

Buồn Buồn Phng Bt
(Tsurezure-gusa)
 


Hai ty bt cổ điển Nhật Bản
 
 

Nguyễn Nam Trn

phin dịch, ch thch v khảo dị

 

BẢN THẢO

(2007)

    

Lời Ngỏ

 

Thuở nhỏ, khi cn ngồi trn ghế trường trung học, người dịch đ cảm thấy gần gũi với thể loại văn chương gọi l bt k v qua đ, tc giả như ni ln được tnh cảm trung thực họ muốn gửi gắm. Khi đọc những ty bt v k sự cổ xưa, c cảm tưởng đang nghe người mun năm cũ ni chuyện trực tiếp với mnh, trong lng khng khỏi dậy ln một niềm cảm khi. Ấn tượng su sắc nhất vẫn l những tc phẩm như Vũ Trung Ty Bt, Tang Thương Ngẫu Lục hay Thượng Kinh K Sự. Rồi người dịch lẩn thẩn tự đặt cu hỏi : Thế th tm tnh người Việt Nam vi trăm năm sau ra sao khi họ cầm trong nay những Si Gn Năm Xưa, Thương Nhớ Mười Hai hay Hương Rừng C Mau của hm nay ?
Đến khi c cơ hội tiếp xc với văn học nước ngoi, d l Đng hay Ty, tnh cảm gắn b với thể loại văn chương bt k vẫn trọn vẹn. Từ đ nẩy ra định giới thiệu với độc giả Việt Nam những ty bt cổ điển của Nhật Bản m mnh yu thch v nhờ đ m đ " đọc " được những người Nhật mỗi ngy gặp nhau ngoi đường phố d khng cần trao đổi qua lời ni. Mng văn học bt k vốn dĩ rất phong ph ở Nhật v c truyền thống lu đời trn mười thế kỷ. Chng c một gi trị nhất định khiến cho đến ngy nay vẫn cn được người trn đảo quốc gối đầu giường, đọc trn xe điện, giảng dạy cho thanh thiếu nin ở cấp cơ sở v hnh diện khi chng được dịch ra tiếng nước ngoi.

Vng, mười thế kỷ đ tri qua từ lc cuốn Makura no Sshi (Ghi Nhanh Bn Gối), tập ty bt tối cổ, ra đời. Tm thế kỷ từ ngy c Hj-ki (Cảm Nghĩ Trong Am) v bảy thế kỷ từ khi người ta nhặt nhạnh lại được bản thảo của Tsurezure-gusa (Buồn Buồn Phng Bt) m tc giả của n chp trn những mảnh giấy dn tường hay sau những cuốn kinh. Tuy ngy nay chng ta đ bước vo thời đại du hnh vũ trụ, thng tin vi tnh v kinh tế tan cầu, thế nhưng những tnh cảm yu, thương, hờn, giận, ght bỏ, đam m, chắc vẫn khng khc bao nhiu so với người xưa, nếu khng ni họ cn tinh tế v bn nhạy hơn chng ta nhiều. Qua những trang ty bt của hai nh ẩn sĩ trung cổ Nhật Bản l sa di Chmei v tu sĩ Kenk sau đy (xin được giới thiệu Makura no Sshi của nữ học sĩ Sei Shnagon trong một dịp khc), chng ta sẽ thấy hnh bng của con người mun thuở nhưng đang thủ hai vai trn hai sn khấu khc m thi.

Đy l dấu ấn của hai tm hồn cao đẹp - chứ khng hẳn l hai bậc thnh hiền - để lại cho chng ta. N phản nh nhn cch độc đo của hai ng. Ta thấy đi khi họ c những ngoan cố, sai lệch, lầm lẫn cũng như mu thuẫn nhưng nội dung của những điều viết ra lun lun do dạt tnh người v đau đu một nỗi lo đời. Cũng qua hai tc phẩm, ta c thể hnh dung x hội Nhật Bản trung cổ với tất cả tập tục cung đnh v dn gian. Chng hiện trước mắt ta như một cuốn phim sống động. Ngoi gi trị triết l, văn chương, hai tập ty bt ny cn l một kho tư liệu về sử học v dn tộc học gip ta hiểu nhn sinh quan của người Nhật đ được hnh thnh từng bước một như thế no.

Quyển sch ny được soạn ra trước hết để khỏa lấp chuổi ngy giờ trống vắng của người viết trong những năm thng lưu lạc trn xứ người. Mục đch thứ hai l đem đến cho qu độc giả mến yu cht giải khuy, " mua vui cũng được một vi trống canh " trong cuộc sống tất bật hằng ngy, hay như cch ni của L Thiệp, nh thơ đời Đường, c được " nửa ngy nhn hạ giữa đời ph du ".

Thiển nghĩ dịch thuật l " dịch văn ha " nn người viết đặt nặng phần ch thch để lm sng tỏ nghĩa lồng dưới mỗi cu chữ m khi chuyển qua một ngn ngữ khc, văn bản sẽ mất đi nhiều thng tin. Knh xin độc giả lượng thứ những chỗ rườm r cũng như vui lng dạy bảo về mọi khiếm khuyết m người viết, d với tất cả cố gắng v thiện ch, vẫn khng sao trnh khỏi.

Cuối cng xin gửi một lời cảm ơn trn trọng đến những thn hữu nhất l cc bạn trong Nhm Dịch Thuật Văn Học Nhật Bản đ khch lệ v gp cng trong việc hiệu đnh bản thảo, cc tiền bối v bầu bạn đ khng quở trch cn ưu i hạ bt cho lời giới thiệu cũng như nh xuất bản đ tận tụy lm việc để quyển sch ny sớm được gp mặt với đời.  

Gc trọ nhn ra vịnh Tky, ma bo 2007. 

 

Nguyễn Nam Trn

 

 

MỤC LỤC

 

1-       Cảm Nghĩ Trong Am
 
2-       Buồn Buồn Phng Bt
 
                        Lời Giới Thiệu

                        Phần I: Đoạn 1 đến 46
                        Phần II: Đoạn 47 đến 110
                        Phần III: Đoạn 111 đến 182
                        Phần IV: Đoạn 183 đến 243

 
3-       Bạt -
CHMEI V KENK
                                       TRONG DNG VĂN HỌC ẨN SĨ NHẬT BẢN

 

 


* Nguyễn Nam Trn :

Một trong những bt hiệu của Đo Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đ Lạt. Nguyn qun Hương Sơn, H Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) v Đại Học Sư Phạm Si Gn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đng Kinh (University of Tokyo) v Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thng. Gio sư đại học. Hiện sống ở Tokyo v Paris. E-mail: nntran@erct.com 

.........................

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của tc giả 
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com