AOI NO UE

葵上

(CNG NƯƠNG HOA QU)

Hnh trnh từ N cổ điển đến N cận đại

 

Sống l cuộc chiến chống lại những bng ma trong tm hồn

    (Life is a contest with the phantoms of the mind).

Henrik Ibsen (1828-1906)

 

Nguyễn Nam Trn khảo dịch

 

Rokuj với php sư: khi t niệm đối đầu đạo l

 

 

Mục lục:

I- Aoi no Ue cổ điển theo Zeami

II-  Aoi no Ue cận đại theo Mishima

III- Hnh trnh từ N cổ điển đến N cận đại

 

Phần I: Aoi no Ue cổ điển theo Zeami

1- Thưởng thức tuồng N như tc phẩm văn chương:

N l một vở tuồng, mục đch của n l để được xem (trnh diễn, y trang, vũ, phng cảnh, đạo cụ) v nghe (ca ht, ni lối, đn phch, kn trống) chứ khng phải để được đọc. Tuy nhin, d muốn d khng, kịch bản N tự thể đ l một tc phẩm văn học đng thưởng ngoạn, c thể hm dưỡng tri thức v giải tỏa tnh cảm (catharsis) của chng ta v n gắn liền với tiểu thuyết, thi ca, tn gio, triết học.

Nguyn văn kịch bản tuồng N (ykyoku = dao khc) đ được học giả Donald Keene v von với một bức gấm dim da được dệt bằng những tấm lụa sắc mu rực rỡ [1]. Thật ng đ khng ni qu lời. Chỉ cần đọc vở N ngắn như Aoi no Ue thi, chng ta đ c thể thưởng thức gi trị của một ng văn chương sc tch. Nh thơ Ezra Pound[2], trong quyển sch chung viết với Ernest Fenollosa[3], đ xem N như một trong những hnh thức nghệ thuật sng gi, su sắc, uyn o nhất[4] của thế giới. Nữ sĩ Shirasu Masako[5], người theo đuổi N từ thời thơ ấu v suốt đời phấn đấu gn giữ di sản nghệ thuật nước nh cũng tỏ ra đồng cảm với Keene lẫn Pound khi xem N như l nơi kết tụ tất cả tinh hoa của ngn ngữ Nhật Bản từ trước đến nay.

Cốt truyện của N c thể bắt nguồn từ cc tc phẩm văn chương Trung Quốc như Trường Hận Ca (806), sự tch về Ty Vương Mẫu, về Ban Tiệp Dư, hay Nhật Bản như Truyện Ise (đầu thế kỷ 10) Truyện Genji (đầu thế kỷ 11), Truyện Heike (đầu thế kỷ 13, 14), Gempei jsuiki (Truyện thịnh suy của hai nh Genji v Heike, thế kỷ 13), Gikeiki (Truyện chng Yoshitsune, thế kỷ 14) vv...Văn từ của N đến từ cc bi tanka trong Man.yshuu (Vạn Diệp Tập, sau 759?), Kokinshuu (Cổ Kim Tập, 905), Shin Kokinshuu (Tn Cổ Kim Tập, 1206) hay Wakan Reishuu (Ho Hn Lng Vịnh Tập, 1013) [6]. Điều đ kh dễ hiểu v văn chương của tuồng N gần với thơ hơn l văn xui v nhịp điệu 5-7 cơ bản của n dễ bắt phch với m nhạc. Trong cc vở N ni về c quỉ người ta lại  sử dụng Hn điệu tức giọng văn cứng ci hơn bnh thưởng, nội dung c cả kinh văn Thần đạo cũng như lời nh Phật từ Duy Ma Kinh, Qun V Lượng Thọ Kinh, j Yshuu (Vng Sinh Yếu Tập, 985) đến những bi tn (wasan) Phật gio.

Cc soạn giả N biết tận dụng cc hnh thức tu từ đặc biệt của thơ waka như chữ trang tr (makurakotoba), chữ đồng m dị nghĩa (kakekotoba), chữ gợi (jokotoba), chữ h ứng (engo), đ l chưa kể việc dao khc N cn chứa đựng biết bao thnh ngữ, điển cố, ca dao, tục ngữ. Một v dụ nhỏ về chữ đồng m dị nghĩa ni trn: bến Futami cn c nghĩa l Bến-ti-ngộ, lng Nagamatsu cn c nghĩa Lng-ngng-đợi, tn hai anh em nhn vật Matsukaze v Murasame cn c nghĩa l Ngọn-gi-tng v Trận-mưa-ro vv...

Chủ đề của N cũng l những chủ đề lớn của văn học v phản nh hon cảnh x hội, c thể mượn cch phn chia lm 6 loại theo Armen Godel v Kano Koichi[7] như sau:

1-     Người đn b v tnh yu: chia ly v đợi chờ, lang thang (trong Hanj), chia ly, đợi chờ, đin dại, tự st (trong Matsuzake), đam m, tnh yu cấm đon, yu vượt qua ci chết (trong Teika), chia ly, chờ đợi, ghen tung, u uất v tự st (trong Kinuta), khng chấp nhận chia tay, chống đối, ghen đin cuồng, hnh động st nhn để trả th (trong Aoi no Ue), ghen tức, căm th, trả th tn khốc (trong Kanawa)...

2-     Tuổi gi: sự suy sụp của nhan sắc v thn xc, ci chết gần kề: (trong Obasute, Higaki, Sanemori, Sotoba Komachi)...

3-     Kh khăn v khổ tm trong tnh yu, hn nhn: cha mẹ chống đối (trong Funabashi), bị người đẹp từ khước (trong Nishikigi), người con gi bối rối khi phải chọn lựa (Motomezuka), chơi tro khi yu người khng cng giai cấp (trong Koi no Omoni)...

4-     Sinh ly v trng phng: mẹ tm con bị bn lm n lệ (trong Sumidagawa), cha gặp đứa con mnh đ đuổi khỏi nh (trong Yoboroshi), con tm lại được cha (trong Utaura), mẹ nhận ra xc con bị mẹ mn hm hại (trong Take no yuki), chủ lạc tớ trong ni (Tanik), cha mẹ mất con gi bị bắt lm vật tế thần (trong Ikeniye), mẹ đi nợ mu đứa con bị giết oan (trong Fujito), con gi tm cha thất lạc hồi cn nhỏ (trong Kagekiyo)...

5-     Chiến tranh, chiến trường v ci chết: chết giữa tuổi thanh xun (trong Atsumori), tướng gi muốn chết giữa sa trường (trong Sanemori), ci chết của một tướng lnh yu thơ (Tadanori), hồn tử sĩ tm về khu phng (trong Kiyotsune), hận mnh khng được chết theo chủ tướng (Tomoe) ...

6-     Ước mơ v kinh sợ một thế giới siu hnh: thần linh xuất hiện (trong Kamo), tin nữ ging trần (Hagoromo), c quỉ hiện hnh (trong Kumasaka, Kurumaz). 

 

2-Xuất xứ Aoi no Ue:

Aoi no Ue (Cng nương Hoa Qu) bắt nguồn từ chương thứ 9 nhan đề Aoi (Qu) [8] của Truyện Genji (Genji Monogatari) do b Murasaki Shikibu[9] viết. Aoi l tn của người con gi quan Tả thừa tướng (Sadaijin). ng ny l cha đỡ đầu của Hong tử Genji, đ đội mũ cho chng trong ngy lễ thnh nhn (genpuku), lại gả con cho. Aoi nghĩa l c Qu nhưng trong cch dng chữ đầy ẩn dụ của người Nhật th n cn c l ngy gặp gỡ (Afuhi) hay cuộc gặp gỡ giữa đi tnh nhn nữa.

Chương Aoi c 5 nhn vật chnh: Hong tử Genji (lc đ khoảng 22, 23 tuổi), cng nương Aoi, chnh thất của chng (25, 26 tuổi), cng nương Rokuj (29, 30 tuổi), quả phụ của một đng cung tiền triều v l người yu cũ hồi chng mới 16, 17, đang bị Genji cho rơi, cng nương Murasaki no Ue, người lc đ cn ở tuổi chanh cốm (14, 15) nhưng đang được Genji vỡ lng yu v sẽ l vợ kế của chng, sau cng l cung nhn nội thị Gen no Naishinosuke, một người đn b lớn tuổi (khoảng 50) đ c chồng nhưng cn lẳng lơ tm đến với Genji. Tuy nhin trong tuồng Cng nương Hoa Qu th chẳng thấy một ai trong bọn họ xuất hiện. Ngay Aoi cũng khng ln sn khấu. Nng chỉ được tượng trưng bằng một tấm o lụa. Cn như Rokuj, người mang mặt nạ quỉ đứng trước khn giả kia, l biểu tượng của lng on hờn ring một mnh nng nhưng cũng c thể l tượng trưng cho địa ngục của sự ghen tung trong tm hồn Aoi ni ring v của loi người ni chung.

Đề ti về Aoi no Ue rất được yu chuộng. Nh văn Mishima Yukio (1925-1970) đ chuyển thể Cng nương Hoa Qu thnh một vở N cận đại m ta sẽ gặp lại trong những trang sau.  

 

3-Cốt truyện:

Cha của Genji l Hong đế Kiritsubo băng h, truyền ngi cho người anh khc mẹ của chng, Suzaku (hay Shujaku, cả hai đều l nhn vật tưởng tượng) . Tn qun Suzaku lại lập đứa con rơi giữa Genji v Hong phi Fujitsubo (vai mẹ kế của chng v cũng l người con gi trẻ m chng c một mối tnh ngang tri), lm đng cung thi tử. Oi oăm thay, Genji lại được lệnh trng coi dạy dỗ đng cung mới. Phải ni l chng vừa mừng vừa thẹn trước vinh dự đ. 

Năm đ, lễ hội Kamo được tổ chức trọng thể. Kamo l một trong 3 đại lễ của người  Nhật.Thường thường lễ ny nhằm ngy Dậu thng 4 m lịch v cn mang tn l...Aoi Matsuri hay Lễ hội hoa qu v người ta giắt l qu (mallow, hollylock) ln tc v ln xe lc đi rước kiệu. Genji được chọn để gia nhập vo đon diễu hnh. Vợ chng, cng nương Aoi, lc đ đang c mang, cũng cng thị nữ đnh xe v chen chc giữa đm đng đi xem. Thế nhưng lc đ người yu cũ lớn tuổi hơn của Genji l Rokuj (Cng nương phủ đệ đường số su) cũng nhn dịp ny lẫn vo trong đm đng ngy lễ để nhn cho được mặt người tnh yu dấu tnh thch lang bang đ bỏ nng c đơn. Chẵng ngờ lc đ xe (thường do b ko) của con gi quan Tả Thừa Tướng v chnh th của Genji cũng đang dẹp đường tiến ln. Nhn v xe của Rokuj khng chịu nhường lối (v d sao nng cũng l ga phụ của một đng cung chứ !) nn mới xảy ra đụng độ gọi l vụ tranh xe (kuruma.arasoi) hay ni đng hơn l tranh đường. Xe Rokuj bị lấn v thiệt hại nặng, st mất một bnh. Kể từ ngy đ, Rokuj tự i bị tổn thương nn kh uất bốc ln đến bất tỉnh hn m, cn Aoi về nh trong lng hả h.

Ngay hm xảy ra sự cố ni trn th chng Genji v tm v tnh lại đi xem hội ring rẻ  với c b Murasaki no Ue tức Cỏ Tm, chu gi của Hong phi Fujitsubo v l người c khun mặt giống tnh nhn cũ ấy của chng như đc. Murasaki no Ue sau ny sẽ thế vo chỗ của Aoi. Trn đường, Genji tnh cờ gặp phải Gen no Naishinosuke, một người thầm yu chng, d b đ luống tuổi v đang c chồng (c thuyết cho rằng nng Gen l chị du của Murasaki Shikibu. B ta vốn bất ha với nh văn nn mới bị tc giả Truyện Genji đưa vo đấy đng một vai tr khng ra g để tru cho bỏ ght).

Chẳng bao lu, Cng nương Aoi lm vo cảnh bị ma m (mono no ke), sống trong khổ muộn. Lc nng sinh con trai (chng Yuugiri hay Sương Chiều Thu) th người ta mới biết l nng bị linh hồn của nng Rokuj v tức tối đến đin dại, thot khỏi thn xc đi theo m ảnh khng rời. Vừa lc tưởng l sinh đẻ mẹ trn con vung th bỗng nhin nng tắt thở. Ci chết đ lm cho Genji trải qua những thng năm hối hận trn trề.

Genji ở lại dinh Tả thừa tướng một thời gian di sau tang lễ của Aoi, sau đ mới trở về vương phủ với Murasaki no Ue. Từ lc ấy, Murasaki chnh thức trở thnh vợ cả của Genji.

Mn N ny m tả khung cảnh nng Aoi bị ma m, đang chữa chạy, phải cầu cứu đến php thuật của c đồng v php sư để giải hạn.Về Rokuj, người ta bảo nng cũng c php thuật đng kể v trong qu khứ, đ diệt được một tnh địch khc l Yuugao (Tịch Nhan hay Hoa bm buổi chiều), lm người con gi một thời xinh xắn ấy chết v suy nhược trong vng tay Genji.

Về ma m (spirit persecution) th c hai loại: do hồn người sống (living phantom) m ảnh hay do hồn người chết (dead phantom) m ảnh. Trong vở ny, n thuộc loại thứ nhất như theo cch hiểu thng thường v đơn giản của những người tin c linh hồn v của cả học giả người Anh Arthur Waley. Tuy nhin, gio sư Ernest Fenollosa lại cho rằng, người ghen tung v bị m ảnh bởi Rokuj chỉ l chnh Aoi m thi. Nng l nạn nhn của chnh mnh chứ khng l nạn nhn của ai hết. Fenollosa cũng dẫn lời Ibsen: Sống l cuộc chiến chống lại những bng ma trong tm hồn (Life is a contest with the phantoms of the mind).

Ngoi chủ đề địa ngục của lng ghen tung, c nh nghin cứu cn ni đến tnh chất phản khng của vở tuồng đối với chế độ hn nhn thời Heian, nhất l tập qun đa th v tảo hn, v n m bao nhiu người đn b phải nếm ci kiếp lấy chồng chung, kẻ đắp chăn bng kẻ lạnh lng.

 

4-Tc Giả:

Sch Go.on (Ngũ m) do đại sư Zeami Motokiyo (Thế A Di, Nguyn Thanh, 1363-1443?) viết khng ni đến tn tc giả của tuồng Aoi no Ue nn người ta cho rằng vở ny l tc phẩm của chnh ng. Tuy nhin Sarugaku Dangi (Thn Nhạc Đm Nghi, 1430), tập bnh luận về N cũng của ng do một người con thứ (Kanze Motonari) chỉnh l c nhắc tới việc diễn vin Inu Dami ( ? -1413) ở vng mi (một địa phương gốc gc của N), người đồng thời với cha Zeami (tức đại sư Kan.ami, Quan A Di, 1333-1384) đ từng diễn vở ny. Do đ, người ta ngờ rằng Zeami chỉ cải bin một vở đ c sẳn từ trước ở mi. Ngoi ra cũng c vi sch chp rằng tc giả l Konparu Zenchiku (14051470?), con rể ng.

 

5-Thể Loại:

Đời xưa, c nhiều kiểu phn loại N nhưng đến thời cận đại người thường gom lại thnh 5 cho tiện như sau:

1-Waki no mono (diễn hồi đầu, c tnh cch chc tụng v chỉ l một phần phụ (waki).

2-Shura no mono (diễn ở hồi thứ hai, ni về cảnh chm giết trong địa ngục chiến tranh)

3-Katsura no mono (diễn hồi thứ ba, lin quan đến cuc đời cc mỹ nhn).

4-Shiban no mono (diễn hồi thứ tư). Trong hệ thống thần, nam, nữ, cuồng, quỉ th n thuộc loại cuồng nhưng thực tế th đề ti của nhm thứ tư kh phức tạp.

5-Kirin (diễn cuối cng, c nhiều dị vật, c cả yu tinh lẫn cầm th).

Cng nương Hoa Qu được xếp vo loại thứ tư.

 

6-Cch phối vai trn sn khấu:

Shitetsure.......................................................C đồng Teruhi[10]

Wakitsure.......................................................Đnh thần (của Thin hong)

Maeshite........................................................Cng nương Rokuj (trong mặt nạ Deigan)

Ai hay Kygen...............................................Kẻ ty tng (của đnh thần).

Waki...............................................................Php sư ở Yokawa (trn ni Hieizan)

Atoshite (Nochijite).......................................Cng nương Rokuj (trong mặt nạ Hannya)

 

 

 Cy tng n ngữ giữa sn khấu, nơi thần thnh ging hạ, tượng trưng cho thời gian trường cửu.

Người ln sn khấu đầu tin l waki (assistant, witness, như một phụ t, nhn chứng) hay diễn vin thứ. Vai tr của người ấy l để giải thch trong hon cảnh no shite (doer) hay vai chnh phải đến giữa sn khấu v vũ. Hai diễn vin chnh v thứ (shite v waki) tức diễn vin chủ yếu (main actors) c khi km theo những bạn đồng hnh hoặc ty tng (wakitsure, shitetsure, ai hay kygen) (adjuncts, companions)[11]. Ring cc vai ai được sử dụng trong ai, khoảng trống giữa hai mn (ai = gin = interlude) để lấp chỗ khi diễn vin chủ yếu đổi mặt nạ hay y trang chuẩn bị cho mn sau. Họ khng phải l diễn vin N theo đng nghĩa của n m thường l nghiệp dư, c khi l dn lng, thin về kygen ( = cuồng ngn = mad words). Kygen trước l loại kịch ngắn xen giữa hai mn N sau trở thnh một loại kịch ni độc lập c nhiều tnh hi hước.

Lắm vở N chỉ cần hai diễn vin chnh, nghĩa l một waki v một shite nhưng c khi con số ln đến 10, 12 người. Đặc biệt trong trường hợp ny c đến hai shite Rokuj: vai Rokuj I trước tin xuất hiện với mặt nạ Deigan (N Nhn, mặt trt bn xm ngot, mắt v răng mu vng, ni giai đoạn sống trong buồn rầu v hờn ghen) l Maejite (shite trước), sau đ l Rokuj II với mặt nạ Hannya (Bt Nh, c hai sừng, mắt lồi v miệng cau c, ni lc giận dữ uất ức bng nổ) l Atoshite hay Nochijite (shite sau). Cả hai đều l mặt nạ dng trong tuồng quỉ m v on hờn. C đồng Teruhi mang mặt nạ trắng, tướng con gi. Khi diễn vin mang mặt nạ ln sn khấu l đ từ gi ci thực để đi vo thế giới mộng huyễn.

Tuồng ny c đặt trống lớn. Năm chi phi lớn của N đều diễn n. Năm chi phi (goryuu = ngũ lưu) ấy l Kanze, Hosh, Konparu, Kong, Kita.

 

7-Vi thuật ngữ cơ bản của N gip theo di diễn tiến của văn bản:

Bản tuồng N gồm c phần từ chương v nhạc phổ. Bộ phận từ chương gọi l utai hay ykyoku (dao, dao khc). N được phn ra thnh những đoạn (shdan = tiểu đoạn). Nhn vật bước ra c thể xướng 3 cu thơ (shidai), theo sau đ 9 cu thơ khc (sashi) rồi đến 3 cu ht (sageuta) hay 11 cu ht (ageuta). Thế xong, diễn vin c thể tiếp tục với những cu văn xui (như hnh thức của tsukizerifu). Lối sắp xếp cc shdan ty theo vở tuồng. Cc shdan văn xui th c những cch ni như xưng danh tnh (nanori), hay giải thch l do tại sao mnh đến chỗ ny, nơi sự tch xảy ra (tsukizerifu) v vấn đp giữa cc nhn vật (mond). Shdan c tnh m nhạc l cc hnh thức shidai, sageuta v ageuta. Ring noriji l lời khi kết thc vở tuồng.

Hayashi tức m nhạc dng trong N để bắt nhịp nhặt khoan khi cc nhn vật ht hoặc ni lối. Gin nhạc hayashi c địch (nkan), trống lớn (taiko), trống vai (kotsuzumi), trống bn hng (kawa), đn ba giy (samisen), ching vv...Hayashi cũng cn l tn gọi cch diễn tấu trch đoạn một bi ht, thường được p dụng trong N. Hayashi dng trong lc ma (mai) gọi l maibayashi. Một thuật ngữ khc đng nhắc đến l jiutai. N m chỉ ban hợp xướng ngồi ở một gc sn khấu, nơi gọi l jiutaiza (chorus position), v ht những bi ht dn gian phổ biến từ xưa của địa phương nơi vở tuồng pht tch (jiuta = địa dao).

Mặt nạ nữ Z Onna[12] (cho vai c đồng Teruhi) 

  

8-Kịch bản:

Người phụ trch đạo cụ trải di một tấm o lụa ra giữa sn khấu. Tấm o tượng trưng cảnh Cng nương Aoi ở trn giường bệnh. Khng c tiếng hayashi thp tng nhn vật ln sn khấu. Vai shitetsure l c đồng Teruhi xuất hiện, ngồi vo chỗ dnh cho waki (wakiza =witness position). Vai wakitsure l người đnh thần trong trang phục đại thần, lc ln sn khấu cũng khng c m nhạc hayashi đi km. ng ta đứng ở chỗ gọi l jza (thường tọa = base square ) một khung vung ở pha tri sn khấu (nhn từ pha khn giả), sau khi nanori (xưng danh tnh) xong, đến ngồi trước chỗ của người ht jiutai (jiutaiza) v hướng về shitetsure l Teruhi m ln tiếng. Cn shitetsure th ngồi một chỗ m ht.

Đnh thần (vai waki) của Thin hong Suzaku cho biết Cng nương Aoi con gi Tả thừa tướng bị ma m trầm kha, d đ hết lng chạy chữa nhưng vẫn v phương. V muốn tm hiểu nguyn nhn nn phải mời c đồng Teruhi (vai tsure) đến.

Đnh thần (xưng danh tnh):

Ta l đnh thần dưới trướng Thin hong Suzaku. Nay được tin i nữ của quan Tả thừa tướng l Cng nương Aoi bị ma m, bệnh tnh nay v cng trầm trọng. Ta đ cho mời biết bao nhiu tăng nhn đạo cao đức trọng đến dng php mầu cũng như lập đn trng giải hạn. Lại rước những thầy hay thuốc giỏi, hết lng hết sức, thử biết bao nhiu phương kế nhưng thảy đều khng kết quả. Nghe tiếng c đồng tn gọi Teruhi l người c thuật lạ dng cy cung bằng gỗ tử để triệu hồn ma[13] nn nay vừa cho mời đến.

Đnh thần (hướng về pha vai shitetsure c đồng Teruhi đang ngồi im):

Thế th với cy cung gỗ tử ny, mong c hy trổ ti để ta xem con ma đang m cng nương l hồn người sống hay l hồn người chết đi no!

C đồng Teruhi (niệm ch):

Thin thanh tĩnh, địa thanh tĩnh, nội ngoại thanh tĩnh, lục căn thanh tĩnh![14]

C đồng Teruhi (ht kiểu isei[15]):

Kẻ m ta muốn gọi. Giờ đang lỏng dy cương. Cưỡi con ngựa mu tro. Vượt qua bi biển di[16]. Xem chừng cũng sắp tới.

Nghe tiếng cung gỗ tử của c đồng bật băng băng, hồn on của Rokuj ngồi trn chiếc xe b bị ph gy tm đến. Nng than thở cho nỗi phiền muộn của kiếp người v tỏ ra sầu khổ v xe gy nn khng c phương tiện thot khỏi kiếp lun hồi. Nng cũng by tỏ lng on hận của mnh đối với Aoi, người đ gieo ra cảnh khổ đ.

Rkuj I (ht kiểu isei):

Để thot cảnh lửa chy. Phật dạy sắm tam xa[17]. Nhưng ci thn xe gy[18]. Biết tm đu đường ra. Nh hoa bm chiều xuống[19]. Bao buồn khổ xt xa!

Rkuj I (đọc thơ kiểu shidai[20]):

Như bnh xe b lăn[21], ưu sầu tiếp nối. Như bnh xe b lăn, ưu sầu tiếp nối[22]. Ta đang trả nợ kiếp ny hay chịu quả bo kiếp no xưa!

Rkuj I (đọc thơ kiểu sashi[23]):

Bnh lun hồi cũng giống bnh xe thi. M một khi mang ci nghiệp lm người. Ci lục đạo tứ sinh[24] ai thot được. Thn kia đ yếu mềm như tu chuối. Lại chập chờn bo ảnh nhấp nh[25]. Hoa hm qua nay l mộng vật vờ. Cn chưa hiểu, sao m ta dại dột. Ngoi cay đắng cn mang niềm uất hận. Bởi giận người khng thể ngui qun. Cho nn khi cung gỗ tử gọi ln. Hồn oan ức của ta bn tm đến.

Rkuj I (bước thm một bước ra pha trước, ht bi sageuta[26])

i chao hỗ thẹn lm sao. Hnh dạng ta nay c khc no ci buổi tranh xe! Cứ phải len ln đi, chẳng muốn cho ai thấy.

Rkuj I (ht bi ageuta[27])

Nơi đy nhn ln trăng thấy con trăng chiếu sng[28]. Nhưng dầu c sng, trăng chiếu cho ai kia chứ bng trăng chỉ soi vật vờ[29] trn thn hnh thảm hại của ta thi. Ta c đ m như khng c đ, linh hồn cư ngụ mỗi trn chỗ mắc sợi dy cung gỗ tử. Hy để ta trt hết niềm cay đắng. Hy để ta trt hết niềm cay đắng!

Shite (Rokuj I) tiến ra giữa sn khấu trước chỗ đặt gin trống (daishmae) su vo bn trong, ngồi xuống v tiếp tục ht jiuta. Như thế, c đồng đ vời đưọc hồn oan tới v đnh thần biết người đ l Cng nương Rokuj.Giữa vai wakitsure l đnh thần v vai shitetsure l c đồng như thể đang c một cuộc đối đp (mondo). Hồn oan (vai shite) độc thoại kể lại cuộc sống vinh hoa một thời của mnh v by tỏ nỗi hận lng đối với Aoi

Rokuj I : 

Tiếng cung gỗ tử đến từ pha no ka? (bước một bước qua bn tay phải). Tiếng cung gỗ tử vọng lại từ đu nhỉ? (tiến một bước ra đằng trước lm như nghe ngng)

C đồng Teruhi (như ni với Rokuj):

Ti đang tựa vo cnh cửa chỗ vo chnh điện[30] đy m....

Rokuj I:

Khng những ta khng c hnh dạng (hướng về pha shitetsure) m cũng khng ai thm ln tiếng hỏi han ta (đi ra pha trước, qu trn chiếc cầu, ngang cy tng thứ nhất, quơ cnh tay phải ln lm động tc gọi l shiori như đang chi nước mắt).

C đồng Teruhi:

Lạ lng thay! Cớ chi m một vị phu nhn cao qu ti khng biết l ai lại ngồi trn chiếc xe gy, c một đm thị nữ theo hầu, đang tiến đến đy. Người đn b ny hy cn rất trẻ, nng đang nắm lấy cng một chiếc xe khng thắng b, sụt si than khc, trng m tội nghiệp!

C đồng Teruhi (ni với đnh thần):

Hay l chnh l người nầy đy, phải khng thưa ngi?

Đnh thần:

Phỏng chừng đ l người chng ta đang ngng đợi! (rồi lm như muốn đặt cu hỏi cho hồn on qua c đồng). Cớ sao hồn lại dấu diếm tnh danh?

Rokuj I (lẳng lặng tiến ra ngồi xuống giữa sn khấu):

Mang ci thn sống trong cuộc đời hư ảo v thong qua như nh chớp ny, cũng như mọi người, ta đu phải l kẻ từng đem lng hận th ai v ta no đ biết buồn khổ bao giờ [31]. Thế m chẳng biết tự lc no, hồn ta la khỏi xc v bắt đầu cuộc sống lang thang.

Rokuj I:

Vừa nghe được tiếng cung gỗ tử nn ta mới lần m đến. Khng biết cc ngươi đon biết ta chăng! Thực ra ta l linh hồn Cng nương Rokuj, kẻ mang nặng on hờn. Trong qung đời vinh quang nay đ xa xưa, ta từng dự bao bữa tiệc thưởng hoa [32], tai nghe quen tiếng đn tiếng địch buổi sng ma xun trong ngự sở, mắt nhn mi cảnh chiều thu l đỏ bn cạnh thin hong [33], dưới nh trăng vng, say trong hương sắc [34]. Thế nhưng ngy nay đến hồi hẩm vận, ta chỉ cn l một cnh hoa bm buổi sng[35] đợi mặt trời ln để chịu cảnh ho tn. Khng biết tự bao giờ, trong lng ta bng ln một nỗi hận mnh mang như cnh dương xỉ [36] đang nh mầm trn cnh đồng hoang. V muốn rửa hận th m ta xuất hiện nơi đy.

Ban hợp xướng (ht sageuta thay cho Rokuj I):

Người ơi, người c biết cho chăng? Nếu l chưa, xin hy nhớ rằng. Trn đời ny, đừng bao giờ lm cho ai phải đau lng. Khng ring g người kia chịu khổ thi đu. Lng on th của ta nay đ phơi by ra như chiếc l sắn bị lật thấy mặt sau[37]. Cả kẻ gy ra cảnh khổ cũng phải mang quả bo (Rokuj đưa tay ln lm động tc shiori như quệt nước mắt).

Ban hợp xướng (ht ageuta thay cho Rokuj I):

V nng lm cho người khc khổ, v nng gieo nỗi khổ cho ta, nng phải nhận phần quả bo. By giờ cn than thở nỗi g? (Đứng một chỗ, nhn trừng trừng vo tấm o lụa tượng trưng cho Aoi đang nằm trn giường bệnh). Hận lng ta mun thuở quyết khng tan! Hận lng ta mun thuở quyết khng tan! (Lại lm động tc shiori).

Trong khi ban hợp xướng jiutai ht hai bi, vai shite l Rokuj I đứng dậy, tiến về pha tấm o rồi đnh vo n). Theo tiếng ht kakeai (ht đối đp) của jiutai, shite ma. Lc bi ht chấm dứt, shite nắm lấy tấm o trm ln đầu mnh rồi đi về chỗ ngồi của người phụ trch đạo cụ (kkenza) ở gc tri sn khấu nhn từ chnh diện. (V lng hận th dng cao, hồn on của Rokuj khng cầm lng được mới đnh vo tấm o tượng trưng cho Aoi. Đối với nng, nếu Aoi sống th hy cn được chung sống với Genji v như thế hận tnh của nng sẽ khng tan nn nng leo ln trn chiếc xe gy, mang theo cả Aoi ra đi).

Rokuj I:

(Nhn về hướng shitetsure tức c đồng) Chao i, căm tức qu đi thi. By giờ ta phải đnh con đn b ny một trận cho bỏ ght!

C đồng Teruhi (ni thay thị nữ)[38]:

(Nhn thẳng vo mặt shite Rokuj) Sao người lm chi điều xấu hỗ . Địa vị chủ nhn phủ đệ đường số su, nguyn chnh phi của đng cung, ngi cao qu như thế m lại giỡ tr con nh thường dn, vợ cả hnh vợ b. Trng c được khng? Dm xin lệnh b nghĩ lại!

Rokuj I:

(Đứng một chỗ, hướng về pha shitetsure) Ngươi muốn nghĩ thế no, ta cũng mặc. (Vẫn đứng). Giờ m khng đnh n th lng ta chưa thỏa. Đến bn gối m đnh cho ny, đnh ny (Ni xong, tiến lại chỗ đầu nằm, hơi qu xuống v đnh xuống chiếc o bằng l quạt đến thnh tiếng phnh phạch).

C đồng Teruhi (ni thay thị nữ):

Như thế đ đủ rồi. (shitetsure đứng ln, tiến đến gần Rokuj). Nếu lm qu, mai sau lệnh b lại phải chịu quả bo đấy! [39]

Rokuj I:

Ny Aoi, quả bo ngươi nhận lảnh hm nay l kết quả những hnh vi trong qu khứ khi ngươi gieo mối hận cho ta! (Đi về pha gc vung jza pha tri sn khấu)

C đồng Teruhi (ni thay thị nữ):

Giận hờn g m cứ hừng hực như lửa!

Rokuj I:

V trong ta, ngọn lửa hờn đang thiu đốt chu thn [40].(Nhn trừng trừng vo chiếc o lụa tượng trưng cho Aoi)

C đồng Teruhi (ni thay thị nữ):

Giờ đy người hiểu ra rồi ?

Rokuj I:

Ta đ hiểu chứ sao khng hiểu. (Vẫn nhn trừng trừng vo chiếc o lụa)

Hợp xướng (ni về Rokuj) :

Hận th của nng (Rokuj) đ xm nhập vo hồn cng nương Aoi. Hận th của nng đ xm nhập vo hồn cng nương Aoi. (Lc đ, shitetsure ngồi xuống cn shite th dậm chn v đưa tay ln quệt nước mắt). Mối hận của nng (Rokuj) su xa đến nỗi trn giường bệnh cng nương Aoi phải khổ đau than khc (shite tiến ra pha trước). Than khc mặc lng, nếu nng để cng nương hồi phục (shite nhn trừng trừng chiếc o), e b ta lại sẽ c dịp quay về, mi mi snh đi với Hong tử Genji (shite xo quạt, đưa ln khỏi đầu, mắt vẫn khng rời chiếc o), con người tỏa nh sng hơn biết bao lần lửa đom đm nh bn bờ ao tối[41] (shite đưa mắt nhn xuống thấp, đi thụt li vi bước).

Rokuj I:

Trong khi đ đời ta vi chn trong đm cỏ bồng[42].

Hợp xướng (ni thay Rokuj) :

Nghĩ mnh nay khng lm sao trở lại thời chưa biết đến chng Genji v phải tan biến đi như giọt sương kh đọng trn l cỏ bồng [43], th lm sao chẳng căm hận cho được (xoay vng vng tiến về pha đặt gin trống daishmae). D l trong giấc mộng (dậm chn theo nhịp phch), cn mong g sống bn cạnh người xưa! (tiến ra trước mặt sn khấu) Chuyện đ qua lu rồi m sao lng cn tưởng nhớ khn ngui. Soi tấm knh trong vắt kia (nhn chầm chập tấm o) m hỗ thẹn cho hnh ảnh những kỷ niệm phai tn (gục đầu xuống)[44]. Ta hy ko Aoi ln chiếc xe gy ta đang dựng đầu giường (lại nhn chầm chập tấm o) v ln bắt b ấy đi theo. Hy lẳng lặng đem đi khng cho ai hay biết ( ci xuống, trm o ln v ci gầm mặt đi về chỗ người lo đạo cụ).

Đến đy l đoạn nghỉ (ai) giữa hai mn. Wakitsure (đnh thần) gọi vai ai (ty tng của đnh thần) ra v ra lệnh (đi tm php sư Yokawa, người cao tay ấn hơn c đồng Teruhi v b ta đ thất bại trước hồn on của Rokuj). Vai ai đi đến pha cy tng thứ nhất (the first pine, ichi no matsu) ở trn cầu hay hashigakari (bridgeway, đường từ bn tri hướng ra sn khấu) gọi waki ra. Waki tiến ra chỗ cy tng thứ ba tức san no matsu (the third pine), nằm gần mn (agemaku hay curtain) buồng tr (mirror room, kagami no ma) v xa sn khấu nhất về pha tri chnh diện. Sau khi vấn đp với ai, waki bước vo sn khấu.Ai đến bo tin cho wakitsure (đnh thần) l waki (Php sư ở Yokawa) đ đến, xong, rt lui khỏi sn khấu. Waki đứng ở khung vung jza ở gc tri, đối đp với wakitsure (đnh thần) đang đứng trước ban hợp xướng (jiutaimae). Sau đ waki đến qu xuống trước gin trống, chỉa l quạt vo ngực mnh v chuẩn bị tụng kinh. Wakitsure ngồi trước chỗ người thổi địch (fuezamae).

Đnh thần:

C đứa no khng đấy?

Ty tng (ra trước gin trống daishmae, qu xuống thưa):

Thưa ngi dạy g

Đnh thần:

Mi ln ngọn Hieizan đến cha Yokawa thỉnh vị php sư[45] cho ta thật gấp để ngi đến lm ph php chữa bệnh nương nương[46].

Ty tng:

Xin tun lệnh!

(Ni xong bước ra ngoi đến khung vung jza bn tri sn khấu)

Ty tng:

Khổ ơi l khổ. Ti nghe ni cng nương Aoi bị ma m tưởng l đ đỡ ra, ai ngờ cng ngy cng nặng. Phải đi gấp đến cha Yokawa thỉnh php sư ngay mới được.

Ty tng (đứng ở cy tng thứ nhất, nhn vo buồng tr hỏi):

Thưa chẳng hay vị no đang ở bn trong đ vậy?

Php sư Yokawa (ở vị tr cy tng thứ ba nhn ra chnh diện sn khấu):

Người m ngoi cửa sổ th cửu thức[47] phn minh, tm hồn thanh tĩnh, trn sng b mật luyện thập thừa[48] qun php, dng php tam mật[49] để hợp nhất mọi niệm với chư Phật . Chứ ai đang hỏi thăm ta đ vậy?

Ty tng (hướng về pha php sư):

Ti l người quan đại thần[50] sai đến.

Php sư Yokawa

Thế ngi sai ngươi c việc chi no?

Ty tng:

Thưa Cng nương Aoi đang bị ma m, bệnh tnh cng ngy cng trầm trọng, khổ sở khng sao chịu nổi. Vậy xin thỉnh ngi đến ngay v dng php thuật để cứu lấy nương nương.

Php sư Yokawa:

Hiện nay ta đang bận luyện một php thuật đặc biệt nhưng nếu đại thần đ c lng mời như thế th ta sẽ đi thi. Ngươi hy về trước bo tin đi.

Ty tng:

Thế th xin php thầy cho ti về thưa trước.

Ty tng:

Thưa tiểu thần đ thỉnh được php sư đến nơi.

Đnh thần:

Thế l tốt lắm.

Php sư Yokawa:

Ti đang luyện php dở dang nhưng nghe đại nhn cho gọi nn xin đến hầu ngay.

Đnh thần:

Đm hm như thế m nh thầy cũng chịu kh cất cng đến. Hạ quan xin cm ơn.

Php sư Yokawa:

Dm xin đại nhn cho biết con bệnh hiện đang ở đu?

Đnh thần (hướng về tấm o lụa tượng trưng cho Aoi):

Ở nơi đy. Thầy hy xem bệnh trạng đ đến đu.

Php sư Yokawa (nhn về kha tấm o):

Đy l triệu chứng của người bị t kh bn ngoải xm nhập. Hy để bần đạo thử một php xem sao.

Đnh thần:

Thầy ra tay nhanh cho.

Php sư Yokawa:

Xin tun lệnh.

Php sư ra sức khấn khứa. Hồn on lại hiện ra nhưng trong hnh dạng c quỉ v đuổi rượt php sư. Php sư bn khấn nguyện Ngũ Đại Tn Minh Vương, rốt cục hng phục được c quỉ. Trong phần ny, trước tin vai waki tức php sư theo tiếng nhạc hayashi bước ra giữa sn khấu. Vai atojite (shite mn thứ hai) l Rokuj II chong o gấm đẹp đến nằm phủ phục bn chỗ khung vung jza. Php sư lần trng hạt v đọc kinh th Rokuj II vng đứng ln, vung đả trượng (uchizue) đấu nhau với php sư. Rốt cục trước uy lực Thần Phật, bị php sư hng phục, Rokuj lui về ngồi yn một chỗ ở khung vung jza sau khi đ nm gậy đi.

Phần ny c Notto (chc từ, nguyn l chữ Norito đọc rt ngắn lại), với mục đch ca tụng thần linh, với m nhạc hayashi mở đầu cho lời khấn nguyện của tăng lữ, php sư.

Php sư Yokawa:

Ta l kẻ hnh giả dng php thuật để cứu người, theo gương của ngi En no Ozuno[51] ngy trước. Xưa ngi tu trn hai đỉnh mine v Kasuragi[52] v xem đ như Thai Tạng Giới v Kim Cương Giới[53], cũng l hai bộ phận của một vật đồng nhất.Lc đ ngi đ qut sạch sương bm đầy như bảy loại chu bu[54] trn tấm o mnh. o ngi mặc l tấm c sa của lng nhẫn nhục[55] c thể đẩy lui mọi vật khng thanh tịnh. Vừa lần trng hạt bằng gỗ tử đn ku lch cch, ngi khng hề ngơi đọc kệ.

Php sư Yokawa (hướng về pha Rokuj):

Hng Tam Thế Minh Vương trấn phương đng[56], mamakusa mandabasarada[57] !

(Rokuj nằm phục xuống)

Khấn (inori) : Theo nhịp m nhạc hayashi, php sư khấn khứa. Rokuj II vung cy đả trượng chạy theo rượt php sư. Php sư vừa khấn vừa thối lui.

Rokuj II:

(Qu trước tấm o tượng trưng cho Aoi)

Ny, thầy tu kia, hy ct ngay.

(tay vung cy đả trượng)

Khng ct đi, đừng trch ta độc c.

(Mắt trừng trừng nhn tấm o)

Php sư Yokawa:

D nh ngươi l quỉ dữ đến mức no (Rokuj II đứng dậy), kẻ tu hnh ny hy cn nhiều php thuật cao hơn (Rokuj II đi vng vng đến trước gin trống).

Ta sẽ tiếp tục lần trng hạt (php sư đứng ln, tiến về pha Rokuj II v tiếp tục khấn khứa).

Hợp xướng (ht lời php sư):

(Rokuj nng gậy bằng hai tay) Ging[58] TamThế Minh Vương trấn phương đng! Ging Tam Thế Minh Vương trấn phương đng! (Rokuj dậm chn theo nhịp phch)

Qun X Lợi Minh Vương trấn phương nam! (Rokuj chỉ tay về pha cầu bn tri sn khấu)

Đại Uy Đức Minh Vưong trấn phương ty! (Rokuj hướng về pha ban hợp xướng)

Kim Cương trấn phương bắc! (Rokuj đi vng đến trước gin trống)

Dạ Xoa Minh Vương! (Rokuj về chnh giữa sn khấu)

Đại Thnh trấn trung ương![59]( Rokuj bước theo một vng nhỏ, cha cy đả trượng trn tay ra pha trước).

Bất Động Minh Vương, mamakusa mandabasarada! (Rokuj dậm chn theo nhịp phch)

Sendamakaroshana (Rokuj quay vo trong một gc (sumi), pha tri, trước sn khấu) sowatayauntarasendakanman! (Rokuj vung đả trượng trước php sư, lại đến bn tấm o, qu xuống rồi lại đứng ln).

Thnh ng thuyết giả đắc tr tuệ (Rokuj dương gậy chực đnh php sư), tri ng tm giả tức thn thnh Phật![60] (Rokuj thụt lui về chỗ jza tức khung vung bn tri bn trong sn khấu v ngồi yn).

Rokuj II:

Ối chao i, bt nh thanh[61] (php sư ngồi ở giữa sn khấu, nhn thẳng mặt Rokuj) kia, ấy l tiếng ni của chư Phật, mạnh kinh khủng thật!

Hợp xướng (lời Rokuj):

Ny oan hồn (Rokuj nhn thẳng php sư), ngươi phải ngừng lại ở đy thi. Về sau, khng được đến tc qui nữa nghe! (Rokuj cầm quạt ln)

Lc đ, php sư tiếp tục đọc kệ lm cho lng của oan hồn lắng dịu v hồn tm được sự an ủi. Bồ Tt cũng hiện ra cứu độ, hồn oan được thnh Phật.

Hợp xướng (ht kiri tức l bi để kết thc):

Lời của nh tu khi niệm tn Bất Động Minh Vương v chư thần (Rokuj đứng ln, php sư cũng đứng ln v đi về utaiza nơi c ban hợp xướng v ngồi xuống) đ đi thẳng vo lng c quỉ, hiện thn của Cng nương Rokuj. Nng đ được Bồ Tt cứu độ. Vị Bồ Tt ấy cũng đ hiện ra đy với hnh dng đầy lng từ bi v sự nhẫn nhục. Ngi đ gip cho nng qun hết mọi on hờn xưa cũ (Rokuj xe cnh quạt lm động tc yuuken[62]) v đưa nng về ci phc của những người được ho thn thnh Phật ( Rokuj chắp tay v nhn về chnh diện sn khấu). Thật l việc vui mừng no c chi hơn

(Kết thc vở)

 

Mặt nạ quỉ (cho vai cng nương Rokuj II)

 

Phần I : Aoi no Ue cận đại theo Mishima:

Mishima Yukio (1956), 31 tuổi, đ viết xong Aoi no Ue

1-Dẫn nhập:

N c một lịch sử lu di. Tiền thn của n, sarugaku (vin nhạc, hnh thức tuồng chủ yếu dựa vo tr nhại người khc v tạp nghệ kho tay) đ được nhắc đến trong cuốn Nihon Shoki (Nhật Bản Thư Kỷ, 720), bộ cổ sử của Nhật Bản, nhn khi c buổi diễn tuồng vo dịp lễ cng dường đức Phật của Thi tử nhiếp chnh Shtoku vo năm 603 dưới đời Nữ thin hong Suiko. N đ c những giờ pht quang vinh dưới thời Mạc phủ Muromachi (1363-1573) với cc nh bảo trợ yu sn khấu l những Shgun họ Ashikaga yu nghệ thuật v văn ha như Yoshimitsu (1358-1408), Yoshimochi (1386-1428). Đ cũng l lc m hai nhn ti kiệt xuất của N, cha con soạn giả Kan.ami (cn đọc l Ka.nami, 1333-1384) v Zeami (1363?-1443) xuất hiện. Thế rồi dưới thời Tokugawa (1602-1868), N đ trở thnh nghệ thuật chnh thức của mạc phủ. N được gọi một cch trịnh trọng l O-n (o l một tnh từ để trang trọng ha danh từ theo sau n), lớp lang trnh diễn được gọi l O-n-gumi, cc diễn vin l O-n-yakusha, sn khấu l O-n-butai. Cuộc trnh diễn đầu năm, Utai-zome, c một nghĩa nghi thức quan trọng đối với chnh quyền.

Thế nhưng cng với cuộc Minh Trị Duy Tn v sự sụp đổ của Mạc phủ. Cc kp N mất mối theo chủ về sống m thầm ở Shizuoka, lnh địa cũ của dng họ Tokugawa. N bị rơi vo qun lng v đứng trước nguy cơ diệt vong. May l c những người đi sứ nước ngoi được chnh phủ bn đ tiếp tn, cho xem sn khấu cổ điển Ty Phương, khi trở về đ khuyn chnh phủ Minh Trị nn bảo tồn N để giới thiệu văn ha nước nh mỗi khi tiếp đn khch khứa ngoại quốc. D. Keene cho biết Tổng thống Mỹ Ulysses S. Grant đ thưởng thức một buổi trnh diễn N vo năm 1879 nhn chuyến cng du đưa ng đến thủ đ Nhật Bản. Ngoi ra cũng l nhờ c những nghệ nhn đầy nhiệt huyết như Umekawa Minoru đ chiến đấu để xy dựng lại truyền thống N. Ezra Pound kể rằng: Umekawa từng sống cảnh kh khăn, chỗ ở l căn nh nhỏ trong một con phố ngho, bn quần o để mua mặt nạ v y trang từ những rạp bị ph sản, nhiều khi ăn cho thay cơm.

Tất cả đi hỏi một sự đổi mới kể cả tuồng tch v thời đại đ đổi thay. Sau 1868, người ta chỉ chuộng những g của Ty Phương. Thay v đi xem N, giới thượng lưu thời đ chỉ - theo cch ni của D. Keene - đến ta nh Rokumeikan, nơi giới thượng lưu đi lại, để lm quen với muỗng nĩa v học nhảy waltz. Nếu N c sống st th chỉ đng được đem vo viện bảo tng. Sau khi bị lợi dụng trong thời chiến (sở văn ha thời qun phiệt đ cho viết một vở N về định mệnh bi trng của một chiếc tu ngầm để vinh danh qun đội) v mất đi những nt đẹp trong ngn ngữ cũng như khng kh của N truyền thống. N hầu như bị quần chng bỏ rơi. Chnh lc đ, một nh văn tn trọng truyền thống v yu mến nghệ thuật cổ điển l Mishima Yukio (1925-1970) đ thử viết những vở N cận đại hng lm sống lại một mảng nghệ thuật qu gi, tuy vẫn giữ những yếu tnh của N (tnh tượng trưng, tnh giu ẩn dụ...) nhưng với một hnh thức thch hợp hơn với người đương thời (dĩ nhin trong N của Mishima khng c ban hợp xướng, y trang sặc sỡ hay mặt nạ).

Tuy l một hnh thức sn khấu cổ điển bắt đầu từ thế kỷ thứ 7 v đạt đến đỉnh cao ở thế kỷ 14 tại Nhật Bản, N đ c những đặc tnh mới mẻ đến khng ngờ. Ngoi tnh cch qui ước v tượng trưng cao độ m ht bộ v cc hnh thức tuồng cổ điển khc khng thể snh kịp, n cn l một sn khấu hầu như độc diễn (one-man-show), trong đ người kể chuyện (shite) thủ một lượt rất nhiều vai khc nhau cng một lc như c khả năng phn thn. Đ l chưa kể tnh hồi tưởng (retrospection) gip cho kịch bản N khng cần phải đi theo tuần tự thời gian từ qu khứ đến hiện tại hay phải giữ luật tam nhất của sn khấu. N c thể từ hiện tại đi trở ngược ln qu khứ để sau đ lại quay về với hiện tại, hoặc chuyển đổi vị tr địa l của cu chuyện, như thủ php flasback thấy trong Citizen Kane của Orson Welles m giới điện ảnh thế kỷ 20 xem như l một sng kiến tn kỳ. Những đặc tnh trn l lợi thế đối với Mishima khi ng lấy cảm hứng từ N cổ điển để soạn N cận đại.

Mishima từng phng tc cc tc phẩm cổ điển ngoại quốc ra tiếng Nhật. Shiosai (Xn xao tiếng sng) của ng dựa vo tc phẩm cổ điển Hy Lạp Daphnis v Chloe, Suzakuke no metsub (Sự diệt vong của dng họ Suzaku) dựa ln Heracles của Euripids. Một cuốn tiểu thuyết khc đ dng chất liệu của Maupassant trong La Maison Tellier, một vở kịch lại mượn chủ để D ghẻ Phdre của Racine (vốn c nguồn cội xa hơn với Phedra của Euripids v Snque). Do đ, ng khng gặp mấy kh khăn khi lm cng việc phng tc N cổ điển. Năm 1950, mới 25 tuổi (sinh năm 1925), ng đ bắt đầu lm cng việc ni trn v đ thnh cng đưa ln sn khấu Tky 5 vở, trong đ c Aya no tsuzumi (Ci trống gấm, 1955) v Aoi no Ue (Cng nương Hoa Qu, 1956). Ba vở khc sẽ đến sau (Djji, Yoroboshi v Yuya), tổng cộng 8 tất cả, đều l những giai tc.

Đặc điểm ở đy l Mishima rất phng tng trong việc cấu tứ v cho biết khung cảnh c thể thay đổi ty theo địa điểm trnh diễn v đặc điểm của khn giả.

 

2- Phn phối cc vai:

Rokuj, Yasuko người yu cũ của Hikaru, phụ nữ hơi lớn tuổi.

Wakabayashi, Hikaru, tư chức.

Aoi, vợ của Hikaru.

Nữ khn hộ

Anh tư chức Hikari Wakabayashi bn c tnh nhn cũ Rokuj Yasuko

3-Kịch bản:

Cảnh bệnh viện, đm đ kh khuya. Bn mặt sn khấu c cnh cửa sổ với mn cửa. Trong su l ci giường, Aoi đang nằm. Bn tri sn khấu c cnh cửa lớn.

Hikaru:

(C khn hộ đưa Hikaru vo bn trong. Vẫn mang trn người chiếc o đi mưa, anh đặt ti xch đi đường xuống. Một thanh nin hết sức điển trai. Thấp giọng hỏi):

C ấy ngủ ngon đấy nhỉ?

Nữ khn hộ:

Vng, b nh ngủ ngon lắm.

Hikaru:

Nếu ti ni giọng bnh thường liệu c ph giấc c ấy khng?

Nữ khn hộ:

Khng đu ạ. Thuốc thấm rồi, ng ni lớn một cht cũng chả sao.

Hikaru:

(Hikaru đưa mắt nhn xuống khun mặt Aoi).

C ấy ngủ trng bnh yn qu.

Nữ khn hộ:

By giờ th ngủ yn rồi đấy!

Hikaru:

C bảo by giờ, nghĩa l...?

Nữ khn hộ:

Vng, chứ cứ đến nửa đm th b lại...

Hikaru:

Khổ sở lắm sao?

Nữ khn hộ:

Như chịu cực hnh, ng ạ!

Hikaru:

Hừmm (Đọc tấm cc c nhn đề tn họ bệnh nhn treo ở đầu giường). Wakabayashi Aoi. Nhập viện hồi 9 giờ tối ngy 12 ! C khn hộ c chỗ no cho ti nằm tạm đm nay ở đy khng?

Nữ khn hộ:

C ạ! (Chỉ về pha tay tri). Phng st cạnh đấy ng.

Hikaru:

C chăn đệm g cho ti khng?

Nữ khn hộ:

Thưa c chứ. ng muốn đi nghỉ ngay by giờ?

Hikaru:

Khng, ngồi đy thm một cht đ. (Ko chiếc ghế ngồi xuống v chm điếu thuốc)....Ti đang đi xa v cng chuyện hng th nghe người ta bo tin c ấy ốm. Hỏi ra mới biết khng sao cả. Thế nhưng lạ qu, khng c g ai lại bắt nhập viện bao giờ, c nhỉ!

Nữ khn hộ:

Thế b nh thường ngy c hay ln cơn kiểu ny khng ng?

Hikaru:

Chả phải lần đầu đu c ạ! Khổ ci, ti đang bận đi một chuyến p-phe rất quan trọng. Sng nay rốt cuộc mới thu xếp xong chuyện hng, vội vng chạy về. V ở xa nn mnh cng sốt ruột.

Dĩ nhin l thế, ti hiểu.

(Điện thoại trn bn c tiếng chung reo reng reng)

Hikaru:

(Hikari thử đưa ng nghe ln bn tai) Khng c tiếng ai đầu giy hết!

Nữ khn hộ:

Cứ vo khoảng giờ ny, hay c tiếng chung kiểu đ!

Hikaru:

Chắc my hỏng. Thế nhưng ở phng con bệnh sao lại đặt điện thoại?

Nữ khn hộ:

Dạ ở bệnh viện chng ti phng no cũng gắn điện thoại ng ạ!

Hikaru:

Cần lin lạc với người bệnh ?

Nữ khn hộ:

Thưa đặt cho bệnh nhn dng đấy chứ. Chng ti khng đủ nhn vin nn nhỡ người bệnh c chuyện gấp, gọi theo đường giy bn trong viện th chng ti sẽ c mặt ngay. Với lại khi họ cần sch bo chẳng hạn, c thể tự mnh lin lạc với hiệu sch nhờ mang tới. Đ l đường giy gọi ra ngoi. Gọi ra phải qua tổng đi, c ba c thay phin nhau phụ trch hăm bốn giờ trn hăm bốn. Thế nhưng đối với những bệnh nhn cần tĩnh dưỡng th chng ti trnh chuyển tin vo.

Hikaru:

Nh ti khng thuộc loại bệnh nhn tuyệt đối cần tĩnh dưỡng sao hở c?

Nữ khn hộ:

Vng. Thế nhưng lc no vo giường nằm xuống ngủ b vẫn cứ loay hoay, lc th đưa tay đưa chn ln, lc th ht hỏng, c lc lại xoay tri xoay phải cho nn kh c thể ni b thuộc loại chịu tĩnh dưỡng hon ton. 

Hikaru:

(Tức giận) Sao ci bệnh viện ny lại...

Nữ khn hộ:

Bệnh viện chng ti lm sao c thể lnh trch nhiệm cả lc con bệnh nằm mơ hở ng.

(Một thong im lặng. Nữ khn hộ tỏ vẻ bực bội)

Hikaru:

C g lm c phải bực mnh?

Nữ khn hộ:

G th khng biết nhưng chắc chắn khng bởi v ti thấy ng l ngưi hấp dẫn đu.

Hikaru:

(Đnh cười trừ). Ci bệnh viện ny mỗi pht cng ly kỳ.

Nữ khn hộ:

Thật tnh m ni th tướng ng thật điển trai, chẳng thua g Genji Hikaru đời xưa.Thế nhưng trong bệnh viện ny, khn hộ chng ti đều đ được huấn luyện rất nghim khắc.Bọn chng ti ai nấy đều được chữa trị theo phương php phn tch tm l. Hon ton được giải phng khỏi mọi mặc cảm về tnh dục (Dang rộng tay). Tất tất! Khi chng ti c nhu cầu g th liền được thoả mn đầy đủ ngay. Ở điểm ny th từ ng gim đổc bệnh viện cho đến cc bc sĩ, họ đều thấu đo.Khi cần thiết th ra toa cho thuốc ngay, thuốc gọi l Sex đ m. Hai bn hon ton thng suốt, chẳng hề c vấn đề..

Hikaru:

(C vẻ cảm phục) i ch!

Nữ khn hộ:

V vậy theo ti, những giấc mộng của b nh, tất cả đều do vấn đề sinh l cả đấy thi. Khng cần phải phn tch tm l chi cho tốn cng, bọn chng ti đều biết tỏng hết. Khỏi cần phải lo nữa đu, cứ cho phn tch tm l đi rồi giải phng cho b ấy l xong ngay. Cch thức th chỉ cần cho b ấy ngủ theo phương php chữa bệnh bằng giấc ngủ.

Hikaru:

Thế th nh ti đang được chữa trị bằng phương php cho đi ngủ đấy !

Nữ khn hộ:

Phải! (Vẫn cn bực bội) Do đ, theo ti th cả người bệnh - v php m ni chứ - cả gia đnh thn thch của họ, ngay cả khch đến thăm, chẳng c ai hiểu được vấn đề đến nơi đến chốn. Khng phải thế sao ng? Ai m khng bị con ma tnh dục n m ảnh.Ngay cả ci người khch lạ lng mỗi tối cứ đến thăm bệnh b nh cũng thế.

Hikaru:

Mỗi tối? Ai m mỗi tối đến thăm nh ti?

Nữ khn hộ:

Chết, vả ci miệng. Từ hồi b nhập viện tới nay, đm no m người đ chẳng đến. Thường l đến trễ vo khoảng đm hm như thế ny, chắc v khng được rảnh sớm hơn.Ti rng kn tiếng nhưng khng ngờ lại lỡ buột miệng.

Hikaru:

Đn ng con trai ?

Nữ khn hộ:

Xin ng yn tm. Đ l một b đứng tuổi. Đẹp lắm cơ...Chắc b ấy sắp đến rồi đ.Mỗi bận b ấy tới th ti lc no cũng lợi dụng lc bả c mặt để rt lui đi nằm một cht. Với lại, khng hiểu sao khi ở bn cạnh bả, ti cứ cảm thấy người mnh gy gy kh ở lm sao ấy!

Hikaru:

B ta hnh dng thế no?

Nữ khn hộ:

Một mệnh phụ giu sang. Như thể dn đại tư sản. Nhưng coi bộ hễ người ta thuộc gia đnh tư sản gh gớm chừng no th cng ẩn ức sinh l chừng ấy, ng nhỉ...Chắc bả sắp đến đ thi.(Đi về pha tay mặt, nng tấm mn cửa sổ để dm chừng)....Ny, ng xem, nh no cũng tắt đn hết rồi.Chỉ cn thấy mỗi hai dy đn đường xếp thnh hng. By giờ l lc tnh yu xuất hiện đấy ng! Yu nhau, chm giết nhau, hận th nhau. Hết chiến tranh ban ngy lại chiến tranh ban đm. Mu cng đổ ra bao nhiu, cng đin cuồng chm giết loạn, khng biết ngơi tay. Đm đến l lc kn bo tin khai chiến vang ln, người đn b phải đổ mu, chết đi rồi sống lại bao lần. Lc đ, để được sống, lc no họ cũng phải chịu chết một lần. Đn ng hay đn b cũng vậy, trn vũ kh của họ đ treo sẳn ph điu mu đen tang tc. Cờ của bọn họ lc no cũng trắng tot. Thế nhưng l cờ đ sẽ bị dẫm ln, bị dy xo nhăn nhm v nhiều khi cn nhuốm mu nữa. Tay trống th đnh ầm vang tiếng trống đại. Ci trống đại của tri tim. Ci trống lớn của danh dự v nhục. Họ l những kẻ sắp phải chết, khng hiểu tại sao lại c thể cn thở ra ht vo một cch thoải mi như thế. Hoặc giả những con người ấy muốn trước khi chết đi khoe cho người ta thấy ci miệng của vết thương tr mạng của mnh. C người đn ng chết đi m mặt ci gục trong vũng bn. Đ l tấm huy chương dnh cho những người cn biết nhục nh. ng hy nhn xem. Nếu khng thấy được nh sng ngọn đn th cũng l chuyện đương nhin.Những g đang đứng dn thnh hng cho đến tận đầu kia khng phải l những ngi nh m chỉ l một vng mộ địa thi. V khng phải vầng trăng kia đang chiếu lấp lnh trn những phiến hoa cương kia đu. Đ chỉ l những ngi mộ đầy nhơ bẩn thối tha

.... Đem so snh với họ th bọn chng ti l những thin sứ đấy. Thế giới tnh yu v thời khắc tnh yu của chng ti l những vật siu nhin. Chng ti đi khi chỉ gy ra một vi phản ứng ha học trn giường m thi.Phải chi trn thế giới c được nhiều bệnh viện kiểu ny th hay biết bao nhiu. ng gim đốc bệnh viện chng ti lun lun tuyn bố như vậy.

... Ấy, đến rồi, đến rồi ka! Lc no b ta cũng li chiếc xe hơi ấy.Một chiếc xe lớn sơn mu bạc, phng như bay đến v đổ xịch ngay bn bệnh viện. Ny, ng xem (Hikaru tiến gần cửa sổ). By giờ xe b ấy đang chạy trn cy cầu cao bắc ngang đường. Lc no b ấy cũng đến từ hướng đ. Rồi b mới qunh lại ở qung kia cơ. ...Thong ci, b đ đến trước bệnh viện rồi. Cửa xe mở ra ka. Thi, ti xin php ng để đi nghỉ một cht.

(C khn hộ tất tả rời căn phng bằng cnh cửa bn tri. Một thong im lặng. Điện thoại lại rung ln reng reng rồi như nhỏ lại như lu quu. Một thong im lặng. Từ cnh cửa bn tri, hồn on của Rokuj Yasuko hiện ra với thn xc trong một bộ o Nhật cổ truyền dim da v mang găng tay mu đen).

Hikaru: , cho b Rokuj.

Rkuj: ...Anh Hikaru, lu qu hả anh!

Hikaru: T ra người khch đến thăm con bệnh lc nửa đm l b đấy!

Rkuj: Ai bảo anh thế?

Hikaru: .....................................................

Rkuj: Lại c khn hộ phải khng? Người sao m bp xp. ...Em đu c tới đy để thăm bệnh ai. Chỉ v thấy anh bận đi xa v cng chuyện nn mỗi đm, thay mặt anh đem một b hoa đến cho c ấy thi.

Hikaru:

B hoa no?

Rkuj:

(Cha bn tay đang mang găng) Anh thấy c g trong tay em đu. B hoa ny l b hoa v hnh, anh ơi. B hoa của sự đau khổ. B hoa ny (lm ra vẻ như đang cắm hoa trn chỗ đầu nằm của con bệnh), khi em cắm n trn đầu nằm như thế th nụ hoa sẽ nở thnh những đa mu tro xm. Dưới cnh l của chng lởm chởm ton những ci gai đng sợ. Từ trong hoa tiết ra một mi hương kh chịu. Hương hoa tỏa ra khắp gian phng. Anh lại xem đy ny! Người bệnh nay đ mất hết thần thi bnh yn, đi m run ln v đầy sợ hi (đưa bn tay mang găng qua lại như hơ trn mặt người bệnh). Khun mặt Aoi by giờ đang hi hng bởi v c ấy thấy những điều đ trong mơ. C ta đang nhn ra gương mặt đẹp đẽ của mnh mỗi khi soi trong knh từ trước đến nay, hiện ra đầy vết nhăn nheo. V nếu by giờ em đưa bn tay mnh phớt nhẹ vo chỗ yết hầu của c ấy (cho tay chạm vo khoảng yết hầu bệnh nhn) th trong chim bao, c ấy sẽ thấy cảnh mnh bị siết cổ. Mặt c ấy sẽ căng phồng mu, hơi thở nghẽn, tay chn run bần bật một cch khổ sở. 

Hikaru:

(Lật đật nắm tay Yasuko đẩy ra một bn) B đang định giỡ tr g với Aoi đấy?

Rkuj:

(Đứng dang ra xa, dịu giọng) Muốn cho c ấy khổ chơi thi m.

Hikaru:

Xin lỗi b chứ Aoi l vợ ti đấy nh. Ti khng đời no để cho b quấy ph c ấy đu. B về đi cho!

Rkuj:

(Cng lc cng dịu dng) Em khng về.

Hikaru:

B thật l....

Rkuj:

(Tiến đến gần, nắm lấy tay Hikaru một cch tru mến) Đm nay em tới l để gặp anh đ.

Hikaru:

(Vội hất ra) Tay g m lạnh như nước đ.

Rkuj:

Dĩ nhin l phải thế thi. Bn trong mu n c chảy đu anh.

Hikaru:

Cn ci găng tay kia nữa!

Rkuj:

Nếu anh ght đi găng ny, em sẽ cởi n ra. Chuyện dễ dng thi m. (Rồi vừa bước vừa tho găng tay v đặt n bn my điện thoại)....Thật ra em c một việc rất quan trọng, phải giải quyết bằng mọi cch. V l do đ m em cất cng chạy đn chạy đo tới đy đm nay. Ngay giữa đm hm...(Đưa mắt nhn đồng hồ). Đ qu một giờ sng. Khc với ban ngy, đm đến, thn thể con người ta tự do. Con người cũng như mọi vật v tri, tất cả đều cần được ngủ nghỉ.Bức tường ny, ci tủ ny, tấm knh cửa sổ ny, cnh cửa ra vo ny, tất cả đều ngủ. Khi ngủ như thế, chng sẽ để lộ đầy kẻ hở vết nứt, muốn đi xuyn qua chng cũng khng kh g. Muốn xuyn tường th phải bất kể n l ci tường. Cn anh c biết đm tối l g khng ? Đm tối l lc m mọi người giao hảo thn thiện với nhau. Trong lc ban ngy th nh mặt trời v ci bng phải đấu tranh knh chống, chứ đến lc đm về th bng đm trong nh v bng đm ngoi ngỏ đều nắm lấy tay nhau.Bởi v chng chỉ l một. Khng kh ban đm cũng trở thnh kẻ đồng la. Ght no khc g yu, đau khổ với khoi lạc cũng giống nhau thi. Mọi vật đều tay bắt tay trong bầu khng kh ban đm. Ở giữa bng tối, kẻ st nhn nhất định cảm thấy gần gủi hơn với người con gi m hắn tước đoạt mạng sống (cười). C sao no, lm g nhn em trừng trừng như thế! Hay l anh kinh ngạc khi thấy em đ biến thnh một mụ gi cằn cỗi?  

Hikaru:

Khng phải b từng hứa suốt đời sẽ khng tm gặp lại ti nữa sao!

Rkuj:

Em nhớ hnh như lc ấy anh rất mừng khi được nghe em hứa thế. Để m sau đ anh đi cưới Aoi (hằn học nm một ci nhn về pha giường người bệnh), ci con nhỏ yếu ớt o uột ny. (Ng mng lung) Rồi từ dạo ấy đến nay, c tối no em chợp mắt được nữa đu. Ngủ m cũng như khng, lm g trn giấc.

Hikaru:

C phải b đến đy v hy cn muốn được ti thương?

Rkuj:

i chao, em no c biết v sao mnh lại đến đy! Nhiều lc em nui nghĩ muốn giết anh, c lẽ v em tưởng chết đi rồi anh sẽ biết thương em. Biết bao nhiu tnh cảm phức tạp dậy ln cng lc trong lng em.Thật lạ lng, lm sao trong thể xc em, đồng một loạt lại c những con người khc nhau như thế cư ngụ.

Hikaru:

Ti khng hiểu nổi những g b muốn by tỏ.

Rkuj:

(Đưa mặt lại gần) No, hn em đi!

Hikaru:

Thi b ơi!

Rkuj:

Hai hng lng my đẹp của anh, cặp mắt trong xanh kinh khủng của anh, ci mũi lạnh lng của anh, đi.....

Hikaru:

B cho ti xin.

Rkuj:

..... Đi mi của anh (Hn nhẹ như gi thoảng)

Hikaru:

(Nhảy thối lui) Đ bảo l ti xin b m!

Rkuj:

Em nhớ lc mnh mới hn nhau lần đầu, anh cũng nhảy li như con hoẳng nhỏ.

Hikaru:

C thế thật.Lc đ ti no yu thương g b tị no đu. Ti chỉ l một đứa trẻ t m muốn biết sự đời. B đ lợi dụng sự t m của ti. Đn b m đi lợi dụng sự ngy thơ của đn ng sẽ bị trừng phạt như thế no, chắc by giờ b đ sng mắt.

Rkuj:

Th anh c yu thương g em đu no.Anh chỉ xem em như một đối tượng nghin cứu. t nhất đ l điều anh tin chắc trong đầu. Nghe đng yu chưa! Thế anh cứ việc tiếp tục suy nghĩ kiểu đ đi nh.

Hikaru:

Ti đu cn con nt con ni. Ti l một người chủ gia đnh. B khng biết mắc cỡ sao.Người đang nằm trn giường trước mặt b l vợ của ti đấy.

Rkuj:

Em chỉ đến đy để thực hiện mục đch của mnh thi. Em khng mắc cỡ với ai hết.

Hikaru:

Thực hiện mục đch g?

Rkuj:

L được anh yu!

Hikaru:

Thế b c đin chưa hở Rokuj?

Rkuj:

Em tn l Yasuko cơ m!

Hikaru:

Khng ai cấm được ti gọi tn b theo cch của ti.

Rkuj:

(Đột nhin qu xuống, m lấy hai chn của Hikaru đang đứng thẳng. Lấy m dụi st vo đầu gối Hikaru) Em van anh. Đừng lạnh nhạt với em như vậy.

Hikaru:

Đy l lần đầu tin ti thấy b khng biết giữ thể diện.(Như ni một mnh) M lạ thật. Mnh khng cảm thấy l c ai đ đang m. Vậy m sao chn mnh khng cch chi động đậy.

Rkuj:

Ngay từ đầu, c bao giờ em giữ thể diện đối với anh đu!

Hikaru:

Nếu b cho ti biết điều đ sớm một cht c phải tốt hơn khng? Chuyện chng mnh biết đu chẳng c thể đổi thay t đỉnh.

Rkuj:

Mỗi điều đ m cũng khng nhận ra được, anh mới l người đng trch. Chứ khi nhn vo mắt em, anh chẳng thấy l em hết cn biết giữ thể diện rồi hay sao? Khi người đn b ăn ni một cch knh kiệu l họ đ đnh mất tất cả thể diện của mnh rồi đấy. Sở dĩ đn b chng em muốn tỏ ra mnh l một b hong chỉ v b hong l người c nhiều danh dự để mất hơn cả.... i, đầu gối của anh! Hai đầu gối ny sao n lại giống như một chiếc gối lạnh v cứng ngắc!

Hikaru:

ny, Yasuko....!

Rkuj:

K đầu vo chiếc gối ny em mới ngủ được. Chiếc gối lạnh v cứng, no c ấm p mảy may. Thế nhưng k đầu ln n l em thấy nng bừng. Hơi nng từ chiếc gối tỏa khắp đầu em, xua tan ci lạnh lẽo v lm đm tối sng ra. Người dm dng chn trần đi trn ct nng của sa mạc chưa chắc đủ sức giẫm ln chiếc gối của em đy.

Hikaru:

(Hơi dịu dng thm một t) C coi chừng đấy nghe. Ti l thằng con trai nhạy cảm, dễ bị xiu lng.

Rkuj:

Thi, em hiểu ra rồi. Thế anh lấy Aoi cũng chỉ v tội nghiệp c ấy.

Hikaru:

(Đẩy li Yasuko) Ci c ny, đừng tự tiện kết luận vội v. (Ngồi xuống ghế. Rokuj lại cng đeo cứng đi chn của Hikari, dụi m ln đầu gối của chng như một con mo)

Rkuj:

Đừng bỏ rơi em nghe anh!

Hikaru:

(Ht một hơi thuốc) Bỏ th đ bỏ từ lu rồi.

Rkuj:

Em biết anh vẫn cn yu em.

Hikaru:

Đến đy l để ni cho ti nghe cu đ ? (Dằn vặt) Khng phải c tới đy với chủ tm hnh hạ Aoi hay sao?

Rkuj:

(Buồn b) Th em cũng định một cng đi việc.Cho em xin điếu thuốc!

(Hikari rt ra một điếu thuốc l nhưng Yasuko bất chợt giật lấy điếu thuốc chng đang ht giở trn mi m ht.Hikari đnh lấy điếu thuốc định cho nng đưa ln miệng mnh v chm lửa).

Hikaru:

Ny nh, lc đ ti cn sống đời lng bng, chưa an định. Nn mới tm ci g để kha chn. Muốn được nhốt mnh vo trong một ci lồng. C l ci lồng giam ti.Thế rồi đến khi ti muốn tm lại tự do một lần nữa th c vẫn lm ci lồng kha tri, khng cho ti ra.

Rkuj:

Niềm vui của em lc đ l được nhn anh khao kht tm tự do khi bị em giam trong lồng v kha chn lại. Chnh khi ấy lần đầu tin em cảm thấy yu anh thực sự. Dạo đ ma thu c phải khng anh? Đầu thu năm ấy, anh đến thăm em ở nh nghĩ mt của em ven hồ. Em lấy du thuyền ra đn anh, anh nhỉ! Em đỗ thuyền ngay trn bến cạnh nh ga....Hm đ trời thật quang, cnh buồm bay phần phật. i, chiếc chiếc du thuyền đ....

Hikaru:

Cnh buồm ...

Rkuj:

(Đột nhin sắc bn ra) Bộ anh thấy việc chia sẻ chung kỷ niệm với em c g khng ổn thỏa hay sao?

Hikaru:

Hai chng mnh tnh cờ c mặt bn nhau chứ c chung kỷ niệm no đu!

Rkuj:

Nhưng hai đứa đ cng ở trn một con thuyền[63]. V trn đầu chng ta l cnh buồm bay phần phật.Mong sao cnh buồm đ hiện ra nơi đy lần nữa. Một lần nữa bn trn đầu chng ta.

Hikaru:

(Nhn ra ngoi cửa sổ) N khng đến từ pha kia l g!

Rkuj:

Ấy, n đến thật!

(Một điệu nhạc qui dị cất ln. Từ bn tay mặt, chiếc thuyền chầm chậm lướt tri vo giữa sn khấu như một con thin nga. Con thuyền ngăn hai người với chiếc giường con bệnh v lm ta c cảm tưởng như Yasuko v Hikaru đ ln thuyền)

Rkuj:

Mnh đang ở trn hồ!

Hikaru:

V trời lộng gi!

Rkuj:

Đấy l lần đầu tin anh đến nh nghỉ mt của em, anh nhỉ? Ci nh nằm ở ven hồ dưới chn rặng ni đằng kia ka.Thấy được mi nh rồi. Ci mi mu sứ xanh nằm ẩn sau tng cy đ.Mỗi khi đm về lũ chồn vẫn thường đi ruồng quanh nh. C thể nghe được tiếng chồn tru từ pha sau ni nữa. Anh c bao giờ nghe tiếng chồn tru chưa?

Hikaru:

Chưa.

Rkuj:

Đm nay anh sẽ được nghe.V anh sẽ nghe cả tiếng con g thất thanh giẫy chết khi n bị chồn cắn nt cổ họng, ngậm ko l đi[64]

Hikaru:

Ci thứ tiếng đ chẳng ai muốn nghe đu.

Rkuj:

Nhất định anh sẽ thch khu vườn nh em cho coi. Ra khỏi thảm cỏ xanh l thấy đm rau cần mọc đầy, hương thơm lan tỏa khắp khu vườn. Đầu h, khi ma mưa đến, khu vườn chm trong biển nước. Nước lặng lẽ dng khỏi đm cỏ v từ từ ngập ln như muốn dm mấy đm hoa tử dương (ajisai) chết đuối. Anh c thch ngắm cảnh những bụi tử dương đang chm dần khng? Cn vo ma thu như by giờ, từ đm lau trong vườn, sẽ c v số chuồn chuồn bay ra. Chng bay l l trn mặt hồ như những thanh vn lướt sng. 

Hikaru:

Nh c đằng kia đấy ?

Rkuj:

Vng, ci nh mi mu sứ xanh.Buổi chiều, khi nh mặt trời chiếu ln, d ở tận đằng xa cũng thấy r mồn một.Cả mi nh lẫn cc cnh cửa sổ đều sng la. Tia sng của chng phng thật xa như ngọn hải đăng muốn soi đường cho người ta biết chỗ ngi nh xa mất bao nhiu (Dừng một cht) Sao thế anh? Em khng nghe anh pht biểu g cả!

Hikaru:

(Dịu dng ra) V ti c cần phải thm bớt g đu.

Rkuj:

i, lời anh ni như một liều thuốc. N hn gắn được vết thương trong lng em trong giy lt đ. Một liều thuốc tuyệt vời. Thế nhưng anh ơi, em hiểu rồi...Anh sinh ra l như thế m. Lc đầu anh cho thuốc rồi sau anh mới rạch vết thương. Anh khng hề lm ngược lại điều đ bao giờ. Phải, cho thuốc rồi mới gy nn vết thương. Sau khi vết thương thnh hnh, anh bn ngừng cho thuốc...Khng, khng, em biết rồi. Em đ thnh một b gi. Giờ đy khi đ mang lấy vết thương, em khng cn hồi phục nhanh chng như một c gi trẻ được nữa. Mỗi lần anh ni ln một lời dịu dng l anh lm em run ln v sợ hi. Bởi sau khi nhận được một liều thuốc kiến hiệu, em cứ lo khng biết mnh phải đợi một vết thương no nữa. Nn mấy lc gần đy, khi nghe anh thốt ln một lời no khng tử tế th ngược lại, em mừng ra.

Hikaru:

Tại c lc no cũng cứ nghĩ mnh l nạn nhn.

Rkuj:

Như hết trưa rồi lại đến chiều, nỗi khổ tự n cứ ko đến.

Hikaru:

Ti khng thể no tin được mnh l người đủ sức đi gieo khổ cho kẻ khc!

Rkuj:

Tại anh cn trẻ. Rồi mai đy, mỗi buổi sng khi thức giấc, anh sẽ bnh tm một mnh dắt ch đi tản bộ, khng cần biết rằng, ở nơi no đ, c hng chục người đn b đang bị nỗi khổ tm thiu đốt. Chỉ một việc anh đang hiện hữu thi đ trở thnh mầm mống cho sự khổ đau của biết bao đn b. Mắt anh c thể khng nhn thấy họ chứ họ th cho d muốn gạt đi hnh ảnh của anh vẫn bị hnh ảnh ấy m ảnh. Giống như ci thnh trấn trn đỉnh ni cao, người trong phố khng muốn nhn vẫn phải thấy.

Hikaru:

Thi dẹp chuyện đ đi.

Rkuj:

Ờ hớ. Nhưng mỗi lần ni ln được những điều như thế ny l em cảm thấy hạnh phc.

Hikaru:

Nh nghĩ mt của c dần dần hiện r ra rồi ka. Đ thấy khung cửa sổ lầu hai v hng lan can gỗ. Thế nhưng sao chẳng c bng người.

Rkuj:

Phải rồi, khng c ai hết. V đ l nơi em muốn sống ring bn anh cho đến chết.

Hikaru:

Sống cho đến chết , ni chi chuyện dở hơi. C thể nay mai, v một l do no đ, ti với c cũng c thể chết ngay. V dụ con thuyền ny bị lật chẳng hạn...

Rkuj:

Thuyền bị lật! Em ngu g mua một con thuyền c khả năng bị lật ngay để đưa anh đi. Lẽ no c chuyện ngược đời như thế!

Hikaru:

(Lay cột buồm) Cho n lật ny!

(Yasuko bu lấy Hikaru. Hai người m nhau)

Tiếng của Aoi:

(Vọng lại từ pha xa) Cứu ti với! Cứu ti với!

(Cng với tiếng ku ny, c hnh ảnh Aoi đang khổ muộn trn giường bệnh vươn tay ra cầu cứu in ln nền cnh buồm của chiếc thuyền)

Hikaru:

Hnh như c tiếng ai đang ku go ở đu đấy, phải khng?

Rkuj:

Khng, chắc l tiếng chồn tru thi. Ban ngy, khi trời thanh tĩnh như thế ny th tiếng chồn d từ trong ni xa cũng c thể lướt sng tới, nghe được từ trn hồ.

Hikaru:

Ừ nhỉ...Giờ th khng cn nghe g nữa!

Rkuj:

Anh thiệt v tnh! C lần no anh mang nghĩ phải chi người đn b đang ở bn anh đy khng phải l em?

Hikaru:

Khng, đu bao giờ.

Rkuj:

Tại sao ở trong cuộc đời ny lại c bn phải bn tri v một sự vật c thể nhn được cả từ bn phải hay bn tri. By giờ em đang ở bn pha tay mặt của anh. Con tim của anh đ cch em một khoảng xa. Nhưng nếu như em đi qua bn tay tri th mắt em lại khng thể nhn thấy phần mặt bn phải của anh nữa.

Hikaru:

Ni kiểu đ th ti chỉ cn c cch l tan biến thnh hơi nước.

Rkuj:

Đng như thế. Bởi v khi đứng bn tay mặt anh th em ghen cả với bn tri của anh. Em cảm thấy pha bn đ nhất định c ai đang chiếm giữ.

Hikaru:

(Từ bn mạn thuyền, cho tay xuống lm ra vẻ đang nhng tay trong nước hồ) Bn tri của ti giờ chỉ c ci hồ. Nước lạnh cng cả tay....Ny xem (cho xem bn tay đang đẫm nước) n như muốn đng lại rồi ny. Mới đầu thu thi đấy nh!

(Bn kia cnh buồm, c tiếng rn rĩ )

Rkuj:

ka?

Rkuj:

Hở?

Hikaru:

Khng nghe sao? Dường như tiếng ai đang rn rĩ!

Rkuj:

(Lắng tai nghe) Khng, đ chỉ l tiếng cột buồm ku lch cch.

Hikaru:

Gi đ đổi chiều rồi nhỉ (Lm động tc như điều chỉnh cnh buồm)...Xem ka, đm lau bn bờ hồ r rng đ bị gi thổi oằn. Gi cũng khiến mặt hồ dậy sng.

Rkuj:

C phải khng no!...Em vừa mới nghĩ l cho d anh đi yu một người đn b no hết sức trẻ, đẹp hơn em nhiều v cưới họ đi nữa...

Hikaru:

 

Th lm sao!

Rokuj:

Th em cũng chả c chết.

Hikaru:

(Cười) Thế cn g hay bằng!

Rokuj:

Em khng chết đu v em sẽ tm cch giết người đn b đ chứ. Em vẫn sống đấy nhưng hồn em la khỏi xc v sẽ đi lm khổ người ta. Hnh hạ, trch mc, đay nghiến đủ điều, hồn sống của em sẽ khng ngơi tay cho đến lc diệt xong kẻ địch. Tội nghiệp c ta, hết đm ny tới đm kia sẽ bị em hnh, em m đến kiệt lực m chết.

Tiếng của Aoi

(Vọng lại từ xa) Cứu ti với! Cứu ti với!

Hikaru:

Tiếng ku lại nổi ln ka. C g đấy nhỉ?

Rokuj:

Gi đập vo cnh buồm chứ c chi đu! Tiếng gi đấy.

(Trn cnh buồm lại hiện ra r rng hnh ảnh của Aoi trong cơn thống khổ)

Tiếng của Aoi:

(Cng lc cng to) Ối! i! Cứu ti vớ Cứu ti với!

Hikaru:

(Ngạc nhin) Đng l c tiếng ai ku!

Rokuj:

Tiếng g bị chồn cắn đứt cổ đi khi theo ln gi từ bờ bn kia vọng đến đ.Mnh đu cn cch bờ bao xa nữa.

Hikaru:

Hay l ai đ đang bị chết đuối.

Rokuj:

C ai ở đ m chết đuối.Nếu chết đuối chắc chỉ c anh với em thi.

Tiếng của Aoi:

(R mồn một) Cứu ti với! Cứu ti với!

Hikaru:

Tiếng của Aoi!

Rokuj:

(Cười) Tiếng g đấy.

Hikaru:

R rng l tiếng Aoi m!

Rokuj:

i anh, đừng bỏ em nghe.

Hikaru:

Trch nhiệm ở b hết. V b m Aoi...

Rokuj:

Khng. Em khng c trch nhiệm g cả.Tất cả chỉ tại anh...

Tiếng của Aoi:

(Rn) Hừ, hừ...

Hikaru:

Aoi!

Rokuj:

Nhn thẳng vo mặt em ny! Aoi khng phải l người anh yu. Nhn kỹ em đy! Chớ c nhầm. Em mới l người anh yu. Chỉ mnh em thi.

Hikaru:

(Lắc đầu) Khng phải m!

(Hai người im lặng đu mặt với nhau. Một điều nhạc kỳ lạ nổi ln. Yasuko quay người lại, định đi về pha sau cnh buồm. Hikaru ko giữ. Yasuko giật tay ra v đi về pha sau cnh buồm.Hikaru chạy đuổi theo. Sn khấu tối sầm. Trong khi điệu nhạc kỳ qui vẫn trổi, chiếc thuyền từ từ lướt ra đi về pha tri sn khấu.Khi khng cn thấy bng con thuyền nữa, sn khấu sng trở lại. Khng thấy Yasuko đu, mỗi một mnh Hikaru đang đứng ngơ ngc).

Hikaru:

(Như chợt nhớ ra, Hikaru đưa tay nắm lấy ống nghe điện thoại đang đặt trn mặt bn). A l! A l!....A l! A l!....Phải rồi. Xin nối hộ đường giy ra bn ngoi. Đường điện thoi bn ngoi đấy hả? Đường bn ngoi...Khu Nakano, số 999. A l!...A l!...C phải nh b Rokuj khng đấy? Nh gia đnh Rokuj đấy hả? C Yasuko c nh khng? Vng, ti hỏi b chủ...Thế b đ đi nghĩ từ lu rồi cơ ? Hở? Đang ở trong phng ngủ? Khng sao, cứ đnh thức hộ ti. Hỏi ti l ai ? Tn ti l Wakabayashi. Wakabayashi Hikaru.Chuyện gấp lắm, chịu kh đnh thức c ấy hộ ti.Vng, vng...

(Một lc sau. Hikaru mới để , nhn lại giường người bệnh. Aoi nằm ngữa mặt ln, đang ngủ thiếp)

A l! A l! ...C phải c Yasuko đấy khng? Ci g? Từ ny giờ vẫn khng ra khỏi nh? Đang ngủ ? C chnh l Yasuko đấy chứ? (Ni một mnh) Đng l giọng ni của c ta....Nếu thế th người hồi ny vừa đến chỉ l hồn phch thi ....Vng vng...A l! A l!...

(C ai gỏ cnh cửa bn tri)

Tiếng của Rokuj Yasuko:

(Giọng nghe r rng từ ngoi cửa) Hikaru, em bỏ qun mất đồ, anh ạ. Em qun đi găng. N nằm bn cạnh điện thoại. Đi găng tay mu đen đấy, thấy chưa.Lấy đưa lại hộ em.

(Hikaru sửng sờ cầm lấy đi găng đen đưa ln v vẫn để mặc ống điện thoại trn mặt bn. Lửng thửng đi về cnh cửa lớn pha tri sn khấu, rồi mở cửa ra ngoi. C tiếng của Yasuko vọng ra từ ống điện thoại. Tiếng đ đột ngột to ln, ngay cả khn giả cũng c thể nghe r)

Tiếng Rokuj Yasuko qua điện thoại:

A l! A l! ....C g thế, Hikaru...Anh lm sao vậy? C chuyện g m anh gọi cho em giữa đm hm khuya khoắt, rồi đột ngột lặng im khng ni g hết! Anh cần em g đ? Sao khng trả lời em?......Hikaru?...A l! Al!.....

(Khi điện thoại vừa pht ra hai tiếng A l! Al! cuối cng th Aoi, trong manh o ngủ di v trắng tot bất chợt vươn cnh ta về pha my, tht ln một tiếng to khủng khiếp rồi ng lăn đng từ trn giường xuống đất v chết tức khắc. nh sng tắt ngấm v bng tối trm ln sn khấu).

(Kết thc vở)  

 

 

Phần III: Hnh trnh từ N cổ điển đến N hiện đại:

1-Từ tiểu thuyết đến kịch bản N:

Trước tin, chng ta đ nhận ra rằng tnh văn học của tuồng N khởi đầu ở việc kịch bản của chng bắt nguồn từ truyện, thơ hay truyền thuyết. Chng cn sử dụng nhiều kỷ xo tu từ v lin kết chặt chẽ với những cu văn, lời thơ của những tc phẩm đi trước. Tuy vậy, kịch bản N khng chỉ đơn thuần l tấm gương phản chiếu một tc phẩm văn học. N cn dựa vo những kỹ thuật đặc th của kịch nghệ, chỉ chọn ra những chi tiết cần thiết, v nếu cần, cường điệu hơn, để phục vụ nhu cầu (đạt hứng phấn cao độ v giải tỏa cảm xc) của người xem tuồng.

Thật vậy, nếu bỏ cng đọc Chương 9 của Truyện Genji, ta chỉ thấy c hai đoạn văn v một cu đối thoại l c dnh lu đến vở tuồng. Đoạn văn đầu tin tả vụ tranh xe giữa hai tnh địch v ta thấy Rokuj tỏ ra l người nhẹ nhng, tinh tế chứ khng phải một kẻ lăng lon để c thể trở thnh c quỉ. Đoạn thứ hai tả cảnh Genji đến thăm vợ đang bệnh nặng v gần ngy sinh nở. Trong lc chuyện tr th dng điệu v những g by tỏ qua miệng Aoi lại khng phải lời của nng m l của Rokuj như thể Rokuj đ nhập vo thn xc nng. Thế nhưng đ l những cu hờn trch chứ khng c g dữ dằn. Ngoi ra, ở đầu chương, tc giả cho ta biết Hong đế Kiritsubo, cha của Genji, chỉ c một lời cảnh co nhưng chỉ nhẹ nhng đối với Genji về mối lin hệ giữa chng v Rokuj m chng đ tỏ ra khng kho lo:

Đừng bao giờ con để một người đn b cảm thấy mnh bị khinh thường. Hy đối xử kho lo, chớ lm họ nổi giận

Với chừng ấy chi tiết trong cuốn truyện, tc giả no đ ở vng mi hay chnh Zeami đ dựng nn được một tấn tuồng ni về sức mạnh khốc liệt của lng ghen tung v trnh by cch giải thot khỏi mng vuốt của n. Hầu như mọi người đều cho rằng người ghen tung l Rokuj v nng đ nhập hồn vo xc Aoi để dằn vặt nng cho đến chết. Thế những nếu đứng ở vị tr con người hiện đại v với kiến thức về khoa tm sinh l học, ta sẽ dễ đồng với Fenellosa khi cho rằng chnh Aoi mới l người mang tm bệnh v ghen tung v nng khng phải l nạn nhn của ai khc trừ chnh mnh ra.

Aoi l con gi quan tả Thừa tướng nhưng mẹ nng lại l em ruột của Hong đế Kiritsubo nn nng vai em họ Genji tuy lớn hơn chng mấy tuổi. Khi mới lấy nhau th chng cn qu trẻ (12, 13 tuổi) v đối xử lạnh lng với nng (lc đ 15, 16) v trong đầu chng đang đầy ắp hnh ảnh của người mẹ kế m chng yu tha thiết, Hong phi Fujitsubo. Kịp khi lớn ln, chng đ nhảy từ người đn b ny qua người đn b khc, từ Yuugao, Utsusemi, Rokuj, Oborozukiyo cho đến Murasaki no Ue...Đnh rằng ăn chơi phng đng như Genji cũng l một cch thủ thn, để chứng tỏ mnh đứng ngoi lề những cuộc tranh chấp quyền hnh trong triều đnh, nhưng ở vị tr một người vợ bị bỏ b như Aoi th nng cần g thng cảm chuyện đ. Nếu nng c chua xt cũng l lẽ đương nhin. Thế rồi, trong lc thai nghn, tm hồn nng dễ bị xc động. Tuy đ chiến thắng trong vụ tranh xe nhưng cng hm đ, nng cũng nếm mi thất bại v chồng nng lại đi chơi ring với Murasaki nn ngọn lửa hờn đ bng ln trong nng một cch mnh liệt chứ Rokuj chẳng qua l ci cớ.

Trong vở N cổ điển, vai chnh (shite) l Rokuj. Trong vở N hiện đại của Mishima, nhn vật chnh cũng l Rokuj v Genji (Hikaru). Chưa bao giờ Aoi đng vai chnh. Trong vở cổ điển, nng chỉ được tượng trưng bằng chiếc o, trong vở hiện đại, nng nằm m man trn giường bệnh v được chch thuốc ngủ. Trong vở cổ điển, Rokuj thất bại trước php thuật của php sư, trong vở hiện đại, Rokuj chiến thắng, ko được anh tư chức Hikaru theo mnh để mặc Aoi chết trong tuyệt vọng. 

Zeami lạc quan khi cho rằng với lng từ bi v sự nhẫn nhục, con người c thể thắng được sự ghen tung khi ng để cho Rokuj chịu thua php thuật của tăng nhn Yokawa. Mishima th ngược lại, trong tc phẩm của ng, lng ghen tung đ thắng với ci chết của Aoi. Aoi tuyệt vọng ngả xuống khi đưa tay ra với tay nghe điện thoại trong lc Genji mở cửa chạy theo tiếng gọi của Rokuj.

Như thế, từ một chủ đề về lng ghen tung, hai soạn giả đ trnh by cho chng ta cch nhn v cch giải quyết khc nhau của họ. Zeami đặt vấn đề đạo đức v giải quyết n theo gio l nh Phật. Mishima th khng. ng khng đề cập đến đạo l v cũng chẳng tm cch giải quyết vấn đề. Một điều khc cần phải nhắc lại l để bn về một đề ti phổ qut của con người mun thuở, Mishima đ mượn một hnh thức diễn đạt mới với những nhn vật đặt trong hon cảnh mới để chuyn chở nghĩ của ng.

 

2-Ảnh hưởng của N trn cc ngnh nghệ thuật khc:

Khi nhắc đến ảnh hưởng của N (v bộ phận Kygen của n) trn cc ngnh nghệ thuật khc, trước hết người ta nghĩ ngay đến Kabuki.[65] V dụ vở Kabuki diễn lần đầu năm 1841 l Kanjinch (Thầy cha khng biết đọc kinh) đ phỏng theo tuồng N nhan đề Ataka (tn người) ni về cảnh thầy tr Yoshitsune v Benkei trong bước đo vong phải giả dạng thầy tu để vượt qua một cửa ải c trạm kiểm sot của chnh quyền Kamakura.

Lin hệ giữa N v Kabuki cũng thấy trong vi v dụ khc như trường hợp tuồng N nhan đề Ikkakusennin (ng tin một sừng) đ khởi hứng cho soạn giả vở Kabuki Narukami (Thần sấm). Tuồng N Djji (Cha Dojji) l tuồng gốc của kịch Kabuki c tn Kyga no komusume Djji (Nng thiếu nữ Kyga ở cha Djji). Chủ đề tnh yu cuồng nhiệt v hũy diệt gy nn tội lỗi như vậy đ được tiếp nối qua thời gian với bối cảnh l cha Djji vậy[66]. Khng ring chủ đề văn học m những bộ phận như vũ đạo của N v Kygen cũng được Kabuki ti sử dụng.

Văn chương thời tiền cận đại như thơ haikai, tiểu thuyết hoạt k (kokkeibon) v sn khấu ma rối Jjuuri đều c hnh bng N. Ihara Saikaku, Matsuo Bash đều lấy N lm đề ti cho tc phẩm, Chikamatsu Monzaemon từng sử dụng chi tiết của N. Tiểu thuyết gia thời Edo l Jippensha Ikku cũng lồng N vo tc phẩm nổi tiếng của ng, Tkaidchuu Hikakurizu (Rong ruỗi trn tuyến đường Tkaid). 

Vo thời cận đại th đ c những tn tuổi lớn như Tanizaki Jun.chir v Mishima Yukio. Khng kh trong Ashikari (Người cắt lau) hay Yoshino no kuzu (Sắn dy ni Yoshino) bng bạc chất u huyền của N. Ring Mishima đ vinh danh N bằng 8 vở N hiện đại, m phỏng những tc phẩm cổ điển như Kantan, Aya no Tsuzumi, Sotoba Komachi, Hanj, Aoi no Ue, Djji, Yuya v Yoroboshi. N cũng ảnh hưởng su sắc đến điện ảnh. Thủ php v kịch bản của Kurosawa Akira trong Rashmon (La Sinh Mn) v Shichinin no Samurai (Bảy người samurai nghĩa hiệp), của Mizoguchi Kenji trong Ugetsu Monogatari (Truyện đm trăng mưa) chẳng hạn. Ni lan man thm một cht, chng ta biết rằng Jean-Luc Godard cũng l người ngưỡng mộ phong cch của Mizoguchi.

 

 

Ci trống gấm (Aya no Tsuzumi) được cận đại ha bởi Mishima

 

3-N từ Zeami đến Mishima:

Trong tuồng N cổ điển của Zeami v cc soạn giả khc, đặc biệt trong loại N gọi l Mugenn (N mộng huyễn), ta thấy c một m tp đậm đ mu sắc Phật gio, được lập đi lập lại như sau:

Ban đầu, vai waki (nhn chứng) thường l một thầy tăng vn du bước ra sn khấu giải thch về mục đch chuyến đi của mnh, cho biết ci g đưa đẩy mnh tới địa phương đ. Sau vai shite (thường l maeshite tức vai chnh hồi thứ nhất) bước ra với hnh ảnh giả (con người bnh thường như c con gi vớt rong, lo tiều, ngư phủ, người lm nghề lấy muối biển, anh chng cắt cỏ...) giới thiệu về vng đất mnh đang sống. Tuy vậy, qua nội dung cu chuyện v vi cử chỉ đng nghi, nhn vật giả hiệu ấy liền bị thầy tăng căn vặn mới th thực mnh l một hồn ma khng được siu sinh tịnh độ v c nỗi niềm oan khuất. Hồn ma xin thầy tăng đọc kinh cầu siu cho mnh. Thầy tăng lm xong bổn phận như đ được yu cầu th lần ny shite (nochijite tức l vai chnh hồi thứ hai hiện ra vời đầy đủ uy quang của con người thật (vũ tướng, đại thần, cng cha...) kể lại cảnh ngộ bi đt của mnh, cảm ơn nh sư đ gip mnh gic ngộ v siu sinh tịnh độ rồi biến mất vo trong bng đm. Khi ngy rạng ra th cảnh vật vẫn hiện ra như cũ, thầy tăng c cảm tưởng mnh vừa sống trong một giấc mộng.

Trước kia, trong N truyền thống đ c hnh bng thần linh v N vốn c tnh chất tn gio. Thế nhưng N chỉ bộc lộ r rng tnh u huyền với cha con Kan.ami v Zeami. Người cha đặt nền mng v người con hon thiện hnh thức sn khấu gọi l N u huyền ny. Nhn chung, ta thấy lối giải quyết của N u huyền l dựa vo sức mạnh tinh thần của Phật gio tượng trưng cho tiếng ni của lương tri, dẫn dắt oan hồn trt bỏ vọng niệm, thot khỏi m lầm để được thanh thản trong ci vĩnh hằng. Khn giả khi xem tuồng nhờ ở sự ha mnh vo cc nhn vật trung tm của vở tuồng cũng c thể giải tỏa ẩn ức v thăng hoa tnh cảm trong cuộc đời ny. Triết l của N u huyền l dạy người ta nhận thức được tất cả những g c hnh danh sắc tướng đều l ảo ảnh, phải biết tha thứ v qun đi đau khổ để đạt được hạnh phc. C thể ni cch giải quyết của N u huyền kiểu Zeami l cch giải quyết c tnh lun l v thần b.

Thế nhưng khi đọc Cng Nương Hoa Qu (Aoi no Ue) dưới nhn quan của Mishima với những nhn vật đời thường: cặp vợ chồng tư chức Hikari-Aoi v c nhn tnh cũ Rokuj, ta thấy ng khng dng lối giải quyết c tnh lun l v thần b đ. Trong hồi chung cuộc, ta c cảm tưởng l đam m v tội lỗi, nghĩa l ci c, đ thắng. Rokuj khng bao giờ biết phục thiện, Genji bỏ b người vợ m mới pht trước anh cn lo lắng cho sức khỏe để đi theo Rokuj. Aoi th tuyệt vọng bung dy điện thoại v chết trong buồn khổ. Khn giả c giải tỏa được ẩn ức v thăng hoa tnh cảm hay khng, đ l một chuyện khc, chứ ring Mishima khng hề đưa ra giải php v khng hề gip đỡ họ thực hiện sự cứu rỗi trong tm hồn. Hơn nữa, thử hỏi sự cứu rỗi ấy c thật cần thiết cho họ hay khng?

Một điều kh l th l văn nghiệp một người Đng như Mishima lại hầu như gắn liền với văn học cổ điển phương ty (chẳng khc Eugen ONeill, Bertold Bretch, Jean Cocteau... ở u Mỹ), trong đ c vai tr quan trọng của thi nhn v soạn giả bi kịch Hy Lạp Euripids. Mishima đ dng chất liệu của Euripids để viết một truyện trung bin nhan đề Shishi (Sư tử ci). Suzakuke no metsub (Sự diệt vong của dng họ Suzaku) của ng, như đ ni ở trn, cũng dựa ln Heracles của văn nhn Hy Lạp ny. Về Euripids (480-406 TCN), được biết ng l bạn của Socrates v l người đ viết 92 vở tuồng tuy ngy nay chỉ cn giữ lại được 18. Tc phẩm của ng c Mede (431 TCN), Hippolite, kẻ đội mo (481 TCN), Iphigenie ở Aulis ( 405 TCN), Heraclides (khoảng 430 TCN), Andromaque ( khoảng 426 TCN), Người thnh Troy (415 TCN), Heracles nổi giận (khoảng 424 TCN), Người thnh Phenicie (khoảng 410 TCN), Oreste (408 TCN). ng chỉ nổi tiếng sau khi chết, cn lc sinh thời bị buộc tội l người theo chủ nghĩa hoi nghi, bng bổ thần thnh v khng knh trọng những sự tch anh hng của quốc dn Hy Lạp. ng đ sống v sng tc trong một thời m thnh phố Athenes bị suy yếu v chiến tranh, mọi tầng lớp x hội đứng ln chống đối những gi trị cũ. Euripids chỉ ch trọng đến việc trnh by cảnh đời thực của con người thời đại chứ khng tm cch suy tn thần thnh v bm theo những huyền thoại cc anh hng. Ni chung, ng l người đ bắt nhịp được với tro lưu của con người thời đại mnh đang sống.[67]

Hnh tượng Hanako hay Nng Ban (Hanj) trong N cận đại theo Mishima

 

Tuy chưa hnh dung Euripids đ ảnh hưởng Mishima đến mức độ no nhưng cch giải quyết vấn đề trong N hiện đại của Mishima xem ra c phần giống như của Euripids trong bi kịch Hy Lạp ở chỗ n khng c tnh lun l v thần linh m gắn b nhiều với hiện thực của đời sống con người đồng thời đại. Chẳng hạn trong Nng Ban (Hanj) một vở N hiện đại của ng, Hanako, người con gi bị tnh phụ, khng hề c một kết cuộc tốt đẹp, một happy end để đon tụ với người yu như trong N cổ điển m tiếp tục ha rồ cho đến cuối vở. Cậu b đng thương của Ch b m la (Yoroboshi) chẳng bao giờ được người cha từng đuổi mnh ra khỏi nh đn về như soạn giả tuồng cổ điển mong muốn. Với Mishima, ch ta phải ra trước ta n thụ l tranh chấp về quyền bảo hộ thiếu nhi rồi vĩnh viễn chịu cảnh c đơn trong bng tối khi c nhn vin sở an sinh x hội cũng lẻn bỏ ra đi. Mặt khc, trong Thp mộ nng Komachi (Sotoba Komachi), người con gi đẹp tuyệt trần từng lm điu đứng bao nhiu đn ng đ sẽ khng được tha thứ v siu thot như N cổ điển muốn m phải tiếp tục sống cho hết cuộc đời tn, lang thang nhặt những mẫu thuốc l thừa trong cng vin - c thể l Central Park ở New York theo gợi của Mishima nếu tuồng ny được đem diễn cho khn giả Mỹ - để trả ci nghiệp chướng mnh đ tạo ra. 

Ch b m la (Yoroboshi) trong N cận đại theo Mishima

 

Lời Kết

Trong loại tuồng cổ điển, từ Opera, Comdie Francaise, Kinh Kịch (kịch Bắc Kinh), Việt Kịch (kịch Quảng Đng), ht bộ cho đến N, Kabuki, khi khn giả đi xem, họ hầu như đ biết r trước về tuồng tch v ca từ. Người Nhật đi xem những Onoe, Nakamura, Ichikawa...người Php đến rạp v Gerard Philippe, Jean Poulain... nghĩa l họ chỉ đến xem ngn nghề trnh diễn của một đo, một kp hay một ban kịch chứ khng phải đến để tm hiểu, gặp gỡ một ci g mới trong nội dung kịch bản. Họ thường thụ động v đắm mnh vo trong thế giới tuồng, để cho mnh bị n m hoặc. Kha cạnh thẫm mỹ đng vai tr chủ yếu. Trong khi đ, cc tuồng kịch c tnh cận đại, người xem c sự khm ph, đối diện với một cảnh ngộ (situation) mới v c tm cảnh đồng thời đại, muốn tham gia giải quyết vấn đề hơn. Sự cứu rỗi phải đến từ sức của mnh (tự lực) chứ khng phải nhờ ở sức người (tha lực). Phải chăng đ l điều cơ bản chng ta c thể nhận ra khi theo di qu trnh biến thin từ N cổ điển qua N cận đại?

Duy c một điều khng thay đối từ bao nhiu thế kỷ m chng ta hy cn tm thấy cả trong Zeami lẫn Mishima. Đ l mỹ học về bng đm. Nếu trong N mộng huyễn, khng kh u huyền của ban đm v ci m (N truyền thống thường được diễn ban đm dưới nh lửa đuốc) l tượng trưng cho mỹ học đ th trong N cận đại, Mishima cũng đ lm sống lại khng kh ấy qua lời đối thoại của nhn vật Rokuj: Đm l lc mọi vật c tri gic hay khng đều giao hảo thn thiện v ở trong trạng thi ngủ nghỉ nn lộ ra nhiều kẻ hở v vết nứt c thể xuyn qua khng mấy kh khăn. Đ l mỹ học về bng m đặc biệt Nhật Bản m Tanizaki Junichir đ bn đến trong tập tiểu luận Ca ngợi bng m (In.ei reisan) của ng. N cũng c đọng lại trong cu ni của nữ sĩ Shirasu Masako, một nh quyền uy về N: Trong thế giới u linh th hồn ma chnh l những vật c thực.

 

Thư mục tham khảo:

1)      Fenollosa, Ernest, Ezra Pound, 1917, The Noh Theater of Japan, Dover ti bản năm 2004, New York.

2)      Godel, Armel, Kano Koichi, 1994, La Lande des Mortifications, Vingt cinq pices de N de Zeami et autres, Gallimard, Paris.

3)      Itoi Michiz, Kobayashi Yasuharu, 1993, Ngaku Handbook, bản in lần thứ 3 năm 2008, Sanseid, Tky.

4)      Kadokawa Thư Phng bin, 2000, Genji Monogatari Beginners Classics. Kadokawa Sophia Bunko, Tky.

5)      Koyama Hiroshi, Sat Ken.ichir, dịch ra kim văn v hiệu ch, 2010, Ykyokushuu (Dao Khc Tập), Shgakukan, Tky.

6)      Mishima Yukio, 1968, Kindai Ngakushuu (Tập tuồng N cận đại), Shinch Bunko xuất bản, 2010, ấn bản lần thứ 51. 

7)      Mishima, Yukio, 1957, Five Modern Noh plays, translated by Donald Keene, Tuttle Publishing, Tokyo, 1967.

8)      Shirasu, Masako, 1995, N no Monogatari (Cốt truyện tuồng N), Kdansha Bungeibunko, Tky.

9)      Tyler, Royall, 1992, Japan N Dramas, Penguin Classics, Penguin Books, London (ấn bản 2004).

10)  Waley, Arthur, 1922, The N Plays of Japan, An Anthology, Dover Book ti bản năm 1998, New York.

Yoshida Ken.ichi, Matsumiya Shir, 2001, N, Bunraku, Kabuki, dịch Donald Keene, N, 1966, The Classical Theater of Japan, Kodansha International Ltd) v cc tc phẩm bằng tiếng Anh khc, Kdansha, Tky.


 

[1] Donald Keene, Yoshida Ken.ichi v Matsumiya Shir dịch, N, The Classical Theater of Japan, tr. 110.

[2] Ezra Loomis Pound (1885-1972), thi nhn Mỹ.

[3] Ernest Francisco Fenollosa (1853-1908), học giả triết học v đng phương học người Mỹ, đến Nhật năm 1878, nguyn gio sư Đại học Tky.

[4] Ernest Fenollosa, Ezra Pound, 1917, The Noh Theatre of Japan, tr. 4.

[5] Shirasu Masako, 1995, N no Monogatari (Cốt truyện tuồng N), tr.10, tr. 236

[6] Royall Tyler, 1992, Japanese N Drama, Penguin Classics, Penguin Books, London, tr.4. 

[7] Godel Armen, Koichi Kano, 1994, La landes des Mortifications, Gallimard, Paris, từ trang 27.

[8] Nếu ni cho chnh xc th đy l loại qu mang tn futaba aoi (song diệp qu hay nhị diệp qu tức qu hai l hnh quả tim đu vo nhau).ma xun ra hoa tm hồng chứ khng phải d qu, cc qu tức hoa hướng dương (himawari, sunflower) mu vng như chng ta thường gặp bn vệ đường.

[9] Văn nhn thời Heian trung kỳ (thế kỷ 10-11), nữ học sĩ cung đnh, năm sinh v mất khng r. Truyện Genji c lẽ đ ra đời khoảng đầu thế kỷ 11.

[10] Nhn vật hư cấu của vở, khng xuất hiện trong Truyện Genji. Teruhi l mặt trời chiếu sng nn c nghĩa tượng trưng, tương phản với thế giới u m của cc oan hồn.

[11] Chữ dng tiếng Anh để tham khảo mượn từ tc phẩm đ dẫn của Arthur Waley v Royall Tyler.

[12] N c nhiều loại mặt nạ (men), mỗi mặt nạ đều c qui ước ring. Mặt nạ dnh cho vai nữ (onna) cũng vậy. Onna thuộc loại mặt nạ trung gian nghĩa l khng biểu hiện một c tnh hay tnh cảm hỉ, nộ, i, ố no v chỉ phn biệt bằng tuổi tc v phẩm cch. Z l loại mặt nạ tượng trưng cho tnh thần thnh nn Z Onna (thần thnh nữ) thch hợp với vai c đồng Teruhi.

[13] C nghĩa l hồn ma sẽ nhập vo xc v thc lời qua miệng c đồng.

[14] Cu thần ch ny khng c g kh hiểu, chỉ c mục đch gip c đồng tập trung tinh thần lc vo cuộc. Lục căn c nghĩa l 6 gic quan (Shadyatana = nhn, nhĩ, tỵ, thiệt, thn, ).

[15] Isei (nhất thanh) l cch ht những cu thể 5,7 c nhạc hayashi đệm theo. Thường l để giới thiệu nhn vật.

[16] Bi biển di (nagahama) nhưng c nhiều người dịch n như một địa danh.

[17] Trong truyện kể (setsuwa) của nh Phật c ni sự tch hỏa trạch (nh chy): muốn thot khỏi cảnh nh chy (m chỉ cuộc đời đầy chuyện đau khổ) th người ta được dạy c thể dng tam xa tức 3 chiếc xe do 3 con vật l d, nai, b để ko. Xe của Rokuj l xe b.

[18] Kowareguruma (xe gy): trong cuộc chạm trn với Aoi, xe Rokuj bị gy trục, mất một bnh xe.

[19] m chỉ trch nhiệm của Rokuj đối với ci chết của Tiểu thư Yuugao, một người yu khc của Genji (xem chương 4 Truyện Genji). Yuugao (Tịch Nhan) c nghĩa l hoa bm ban chiều. V xe gy, Rokuj vẫn phải luẩn quẩn chung quanh nh của nạn nhn Yuugao, khng siu thot được.

[20] Đọc kiểu 3 cu một.

[21] Bnh xe b tượng trưng cho vng quay của bnh xe lun hồi.

[22] Đng lẽ phải dịch biến đổi v sầu khổ, hai ni về bản chất cuộc đời (ukiyo) theo kỹ thuật kakekotoba (một chữ hai nghĩa). Tiếng Nhật thời Muromachi ukiyo l sầu khổ (ưu thế) cn tiếng Nhật thời Edo l biến đổi v thường (ph thế).

[23] Đọc 9 cu một.

[24] Chữ nh Phật: su m giới của chng sinh trong đ mọi sinh vật sinh ha dưới bốn dạng khc nhau: thai (người), non (chim chc), thấp (cn trng), ho (thần tin).

[25] Chữ Duy Ma Kinh: Thị thn như bo, bất đắc cửu lập. Thị thn như ba tiu, trung v hữu kin (Thn như bọt nước, kh giữ lu di. Thn như tu chuối, mềm uột bn trong)

[26] Ht ngắn 3 cu.

[27] Ht di 11 cu.

[28] nh trăng sng cũng c thể m chỉ chng Genji Hikaru v Hikaru l chiếu sng.

[29] Bng (kage), vật vờ (kager) gợi ra chương 52 trong Truyện Genji mang tn Kager (Cnh Chuồn).

[30] Chnh điện nguyn trong văn bản viết l Đng Ốc hay ngi nh pha đng (Azumaya), trng hợp với tn của chương 50 Azumaya của Truyện Genji. Pha đng l pha chnh.

[31] m chỉ địa vị chnh phi của Đng cung thi tử, trước khi chồng chết v trước khi ngả vo vng tay của Genji để rồi bị chng bỏ rơi.

[32] Hoa yến (tiệc thưởng hoa) mc nối một cch kn đo đoạn đối thoại ny với chương 8 Hana no Utage (Hoa yến) trong Truyện Genji.

[33] Lin kết trong văn với chương 7 Momiji no Ga (Hồng diệp hạ = Hội mừng tiết thu l đỏ) cũng của Truyện Genji.

[34] ni về sự giao tế giữa nam nữ.

[35] m chỉ chương 12 Asagao (Triu nhan = Hoa bm buổi sng) trong Truyện Genji, ni đời hoa mong manh, sớm nở tối tn, nắng ln l đ ho.

[36] Lin kết cu ni với thơ vịnh tảo xun qua hnh ảnh mầm dương xỉ (warabi) của Hong tử Shiki trong Man.yshuu (Vạn diệp tập) v thơ Ono no Takamura trong Wakan Reishuu (Ha Hn lng vịnh tập). Đồng thời nhắc kho tới chương 18 Sawarabi (Mầm dương xỉ) trong Truyện Genji.

[37] L sắn (kuzu no ha) ngoi đồng khi bị gi thổi lật ngược th lộ mặt sau hay bn trong (ura) mu bạc trắng ra. Người Nhật lin tưởng ura với urami l lng on hận, vốn cũng l thứ khng ai để lộ ra bn ngoi. Armel Godel v Kano Koichi dẫn thơ của Taira no Sadafun (Bnh, Trinh Văn, ? - 923) trong Kokinshuu (bi 823, Akikaze no / fuki uragaesu/ kuzu no ha no / urami te mo nao / urameshiki kana) trong đ người con gi hận người tnh đ chn ch (akiru) nng bỏ đi như trận gi thu (akikaze) lật ngược mặt sau (ura) l sắn v phơi by lng on hận (urami).

[38] Những chỗ ni thay cho thị nữ dường như đến từ qu trnh biến thể từ tuồng gốc. Trước kia c lẽ c vai shitetsure l thị nữ nhưng nay bị người cải bin cắt bớt v cho nhập lm một với vai c đồng Teruhi.

[39] Chnh ra trong nguyn văn l một hnh thức ni bng gi đnh đầu người mnh sẽ bị đau chn.

[40] Chữ trong Đại Trang Nghim Luận: Thn như can tn, sn khuể như hỏa, vị năng thiu tha, tin tự thiu thn (Thn mnh chẳng khc mớ củi kh hanh, cơn giận dữ nổi ln như lửa, c thể đốt chy người khc nhưng trước đ l đốt chnh mnh).

[41] thơ Hứa Hồn đời Đường chp lại trong Wakan Reishuu: Kim gia thủy m tri huỳnh dạ, Dương liễu phong cao tống nhạn thu. Cu trn c nghĩa l Khi ở bn bờ nước lau sậy trong đm tối tăm mới biết l lửa đom đm sng. C lẽ muốn so snh cảnh sống bn cạnh Genji Hikaru (c nghĩa l nh sng) v cuộc sống tối tăm v thiếu chng? Cũng nhằm gợi sự lin tưởng của khn giả đến chương 25 Hotaru (Đom đm) trong Truyện Genji.

[42] Kết nối với đề ti của chương 15 Yomogiu (Cỏ bồng, ngi cứu) trong Truyện Genji.

[43] Khởi đi từ một cu thơ của Fujiwara no Yoshitsune (Đằng Nguyn Lương Kinh, 1169-1206) trong Akishino Gesseishuu (Thu Điều Nguyệt Thanh Tập (1204): Yomogiu no / sueha no tsuyu no / kiekaeri / nao kono yo ni / to matan mono ka wa / . ni giọt sương đ tan biến trn ngọn cỏ bồng, ha thn rồi m nay cn trở lại trn đời ny l để đợi chờ g.

[44] Ở đy, c trường phi diễn xuất biểu lộ sự hỗ thẹn bằng cch lấy quạt che mặt hay vứt quạt đi.

[45] Nhn vật hư cấu khng c trong Truyện Genji.

[46] Dng php thuật Mật Gio như bắt ấn quyết đ-la-ni.

[47] Cửu thức: nhn thức, nhĩ thức, tỵ thức, thiệt thức, thn thức, thức, mạt na thức, a lại da thức, a ma la thức. ni c ci tm phn biệt được mọi sự, giống như cnh cửa mở toang.

[48] Mười qun php: qun bất tư ngh cảnh, pht chn chnh bồ đề tm, thiện xảo an tm, ph php biến, thức thng tắc, đạo phẩm điều thch, trợ đạo đối trị, tri thứ vị, năng an nhẫn,v php i. Tức l 10 php để nhập Niết Bn.

[49] Miệng tụng chn ngn (khẩu mật), tm qun bản tn ( mật), tay bắt ấn tướng (thn mật). Ba hnh động ny gọi l tam mật.

[50] ni quan Tả thừa tướng (Sadaijin), bố của Aoi, chứ khng phải đnh thần.

[51] En no Ozuno cn được gọi l En no Gyoja, một nh tu hnh c php thuật sống vo thời Nara, dưới triều Thin hong Mommu (Văn Vũ, trị v 697-707). ng l tổ của những php sư gọi l yamabushi, sống c độc v luyện php trn ni.

[52] En no Ozuno tu khổ hạnh trn ngọn Kasuragi ở Yamato, sau về vng Yoshino khai sơn ở cc đỉnh mine v Konpusen.

[53] Trong tư tưởng Mật Tng, Thai Tạng Giới tựng trưng cho lng sự từ bi thm su v Kim Cương Giới tượng trưng cho tri đức kin cố, cả hai hợp nhau lại thnh thai kim hổn hợp, ci đch người tu hnh tm tới.

[54] Thất bảo: kim, ngn, lưu ly, m no, pha l, x cừ, san h.

[55] Sự chịu đựng, nhẫn nại, d bị đy đọa, bức bch vẫn khng phản ứng lại. Tấm o c sa của lng nhẫn nhục dng để giữ mnh, trnh được mọi thứ hm hại đến từ bn ngoi. Kinh Php Hoa, phẩm Php sư, c cu: Như Lai chi y, nhu ha nhẫn nhục chi tm.

[56] Một trong 5 đại tn vương của Mật gio, giữ ci đng phương, để hng phục tam độc l tham, sn, si. C bốn mặt v tm tay mu xanh

[57] Thần ch ku gọi Bất Động Tn Minh Vương đến cứu gip khi bị lửa chy hay cầu xin cho một nguyện vọng được thnh tựu.

[58] Ging cn c một m khc l Hng như hng phục.

[59] Gọi l Ngũ Đại Tn Minh Vương, đều l tn chư thần trong hệ thống Thần Phật hợp nhất của người Nhật để dễ tiếp thu Phật gio vo nước mnh. Cc vị thần ny trấn giữ mọi phương hướng, thường c tướng mạo dữ dằn, tay mang vũ kh (kiếm kch, cung, đao, lửa) v php cụ (ấn, vng, chung, giy để cột), gip chng sinh giải tỏa những phiền no của mnh hiện ra dưới hnh ảnh độc x, c long.

[60] Lời nguyện cứu đời của Bất Động Minh Vương (2 điều nằm trong 4 điều): Ai nghe lời ta thuyết php sẽ đạt được ci đại tr tuệ, ai thấu được lng ta th tức khắc thnh Phật.

[61] Dịch từ tiếng Phạn. ni lời của chn l.

[62] Động tc xe quạt v đưa về pha ngực mnh từ trn xuống dưới để biểu lộ niềm vui hay sự hứng phấn. Cũng được p dụng trong Kabuki.

[63] Cũng như chiếc xe gy trong tc phẩm cổ điển, con thuyền buồm ở đy chỉ l một ci cớ. Chiếc xe gy l ci cớ để hồn tm Rokuj m hnh hạ Aoi, con thuyền l ci cớ để Yasuko khơi gợi kỷ niệm yu đương trong qu khứ với Hikaru (nhn vật ny khng thấy xuất hiện trong tc phẩm cổ điển).

[64] Ẩn dụ về chồn v g lin quan đến Rokuj v Aoi. Lm ta nhớ đến The Fox của D.H.Lawrence.

[65] Amimoto Naoko, Ykyoku, Kygen (Dao khc v Cuồng ngn), trang 313.

[66] Truyện về một nh sư trẻ v muốn trốn người con gi si tnh đ trốn vo trong quả chung lớn của cha Djji nhưng chung lại đổ ln trm kn anh. Tnh yu cuồng nhiệt biến c thnh rồng lửa. Rồng quấn quanh chung bảy vng, dng miệng phun lửa đốt v lấy đui định đập vỡ quả chung cho anh phải ra nhưng rốt cuộc anh chết chy trong đống đồng chảy lỏng.

[67] Le Petit Robert des nom propres, Editions Petit Robert, Paris, 1997, trang 700.

 


* Nguyễn Nam Trn :

Một trong những bt hiệu của Đo Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đ Lạt. Nguyn qun Hương Sơn, H Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) v Đại Học Sư Phạm Si Gn trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đng Kinh (University of Tokyo) v Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thng. Gio sư đại học. Hiện sống ở Tokyo v Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của tc giả (dhdungjp@yahoo.com)
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com