ĐÔI CÁNH

(Tsubasa, 1951)

Một câu chuyện kể theo kiểu Gautier

 Nguyên tác: Mishima Yukio

Dịch: Nguyễn Nam Trân

 

Mishima Yukio (1925-70), văn tài lớn của Nhật Bản, cũng là nhân vật gây nhiều tranh căi trong đời thường v́ những ư tưởng ái quốc cực đoan và cái chết đầy kịch tính. Dù bài bác quan điểm chính trị quá khích của cá nhân ông, ta phải tiếc cho một con người trí thức uyên bác, tinh tế và một cây bút có văn phong hoa lệ, tân kỳ. Như một cầu thủ thừa sức bao sân, Mishima lúc sinh thời đă bay nhảy trong nhiều lănh vực nghệ thuật từ truyện ngắn, truyện dài, tùy bút, nghị luận, kịch nghệ đến điện ảnh.  

Đoản thiên Đôi Cánh (Tsubasa) dưới đây được đăng tải lần đầu trên số báo tháng 5/1951 của tạp chí Bungakukai (Văn học giới) trước khi in lại trong nhiều tuyển tập của nhà văn. “Một chuyện kể theo phong cách Gautier”, câu nói kèm theo tựa đề trên đây ngụ ư là khi sáng tác, ông đă lấy cảm hứng từ cách viết phi hiện thực của nhà văn lăng mạn Pháp Théophile Gautier (1811-1872).

Một đôi cánh trắng mọc từ vai xuống lưng 

Hai đứa thường gặp nhau nơi người bà của chúng sống ẩn dật. Cứ mỗi tuần hai lần, Yôko có thói quen đem bánh ngọt và thức ăn mẹ làm riêng ở nhà đến cho bà. Và bà của cô cũng có thói quen mỗi ngày là đánh một giấc trưa dài bốn tiếng đồng hồ.

Ở nhà, bà chỉ có một chị giúp việc tính khí khờ khạo tên là O-Tetsu làm bạn. V́ O-Tetsu ngớ ngẩn như vậy nên đôi khi đùa, bà hay sai bảo kiểu : “Cô ngốc ơi, mang trà lên cho bà!”, “ Cô ngốc ơi, khách ra về rồi đấy nhé!”

C̣n Yôko th́ mỗi ngày thứ bảy, sau khi tất tả từ trường về nhà th́ phải đem ngay bánh trái hay các thức ăn mà mẹ cô đă làm sẵn, giống như cô bé quàng khăn đỏ, đến nơi bà ở khoảng một tiếng đồng hồ trước khi cụ già thức giấc.

Nơi bà của cô sống đời ẩn dật nằm lưng chừng một quả đồi cao nh́n xuống ḍng sông Tamagawa. Nhà chỉ có năm buồng nhưng vườn th́ rộng thênh thang. Ở một góc vườn là ḥn giả sơn với cái đ́nh hóng mát. Từ chỗ đó là con đường, một phía đi về hướng cây cầu nhỏ bắc ngang ḍng suối của khu vườn, một phía ăn thông dưới cái cổng ṿm luồn ra tới bên ngoài. Để khỏi làm vướng tầm mắt nh́n xuống ḍng sông, ḥn giả sơn được xây hơi chếch về một bên vườn. V́ có những bụi cây con bao bọc chung quanh, từ phía ngôi nhà chính nên khi đưa mắt nh́n ra đ́nh hóng mát, trừ những ngày mùa đông lá rụng thưa thớt, thường người ta chỉ có thể thấy mỗi cái mái.

Ngày nào trời đẹp, sau khi mang quà của mẹ đến giao cho O-Tetsu xong, Yôko thường ra ngoài vườn, leo lên đ́nh hóng mát, rồi lại trở xuống, ra mở cánh cửa cổng ṿm đứng chờ. Sugio trên đường từ trường về cũng canh chừng giờ giấc để đến đó. Xong, hai đứa lúc th́ cùng nhau tản bộ dọc bờ sông Tamagawa, có khi th́ Sugio leo theo cô lên đ́nh hóng mát để tṛ chuyện. Hai đứa rất yêu cái đ́nh. Tầm ngắm từ ngôi đ́nh này thật đẹp mà lại có cái thú là kín đáo, ở đây không bị người nhà bắt gặp. Khi nào thinh thích th́ có thể hôn nhau tí ti.

Sugio là con trai ông bác của Yôko, vị chi cậu là anh họ. Nhưng thực ra, lợi thế tự nhiên đă làm cho cậu trở thành ông anh họ kiêm cả chức người yêu. V́ hai đứa giống nhau ở nhiều điểm nên đôi lúc c̣n bị người ta nhầm là anh em ruột. Sự giống nhau như người nhà thường đem đến cho chúng một thứ t́nh cảm ngọt ngào. Hai đứa chẳng phải chỉ giống nhau đơn thuần. Có thể nói trong cái giống nhau của chúng có một sự đồng điệu không lời, một sự thông cảm từ trong ư nghĩ, và một ḷng tin tưởng thầm lặng của người này đối với người kia. Đặc biệt hai đứa có cùng đôi mắt trong vắt. Đôi mắt ấy giống như một cái máy lọc nước, biết gạn đi mọi loại nước bẩn để chúng trở thành thứ nước tinh khiết có thể uống được. Nó không ngừng tẩy sạch chất ô uế đang làm vẩn đục cuộc đời. Không chỉ thế thôi đâu! Ta có thể hiểu là cái máy lọc nước này lại c̣n cung cấp làn nước trong trẻo đó cho kẻ sống chung quanh. Ngày nào ḍng nước tuôn ra từ đôi mắt của chúng thấm đẫm được thế giới này th́ nhất định bao ô trọc của cơi đời sẽ trở thành tinh khiết.   

Một buổi sáng Sugio và Yôko chợt nhận ra hai đứa đang đứng đâu lưng với nhau trong một toa xe điện chật. Chúng đang trên đường đến lớp.Thường ngày, cơ hội gặp nhau như thế này hầu như không thể có nhưng v́ hôm trước, Sugio qua đêm ở nhà một người bà con khác và đi thẳng từ đó đến trường cho nên cả hai đều không hay rằng chúng đă lấy cùng một chuyến xe. Dạo đó đang độ mùa thu nên trong không khí thoang thoảng hương hoa cúc.

Cả Sugio lẫn Yôko đều cảm thấy sau lưng có một làn hơi ấm nhưng không giống hơi ấm có thể cảm thấy được từ da thịt người thường. Hai đứa nghĩ thầm không hiểu có phải do ánh sáng mặt trời đang chiếu rọi vào lưng của ḿnh hay không! Nó tựa hồ hơi ấm do một luồng ánh sáng thanh tĩnh tự cơi xa xôi nào đó mang đến. Lúc đó, không đứa nào có ư lén nh́n gương mặt người đứng sau lưng để xem sao. Thế nhưng Yôko th́ cô cảm nhận được bờ vai rộng của một anh con trai trong bộ đồng phục may bằng vải “séc”[1] màu đen và Sugio cũng cảm thấy có đôi vai nhỏ nhắn mềm mại của một cô con gái trông bộ đồng phục nữ sinh kiểu lính thủy. Rồi giữa khi đó, cùng với sức chèn ép xô đẩy vào nhau của đám hành khách trong toa xe điện nghẹt người, hai đứa đều cảm thấy trên vai của ḿnh một sức mạnh phấn khích đang chuyển động. Cả hai đều tự hỏi chẳng lẽ ḿnh đang mọc cánh. H́nh như có mấy cái cánh đang chồng lên nhau thành tầng, xếp lại và nằm ép trên lưng khiến chúng phải kín đáo gh́m lấy hơi thở. Đôi khi, có một sức đẩy nào từ bên ngoài làm cho hai cái lưng cọ xát vào nhau th́ cả hai đều ngượng chín người. Chúng đang muốn dấu đi đôi cánh của ḿnh nên có hổ ngươi cũng là điều hợp lư. Ngay giờ đây, bất cứ ai nếu phải dấu diếm một vật ǵ thừa thải và lạ lùng như chúng th́ có cảm thấy bối rối cũng là chuyện b́nh thường.

Hai đứa muốn bật lên cười khúc khích v́ cảm thấy sau lưng đôi cánh như đang cù lét chúng. Lúc đó, lần đầu tiên chúng mới lách người qua một bên để hai khuôn mặt có thể nh́n thẳng vào nhau. “Ủa, em Yôko đấy à?”. Sugio mắt mở tṛn và kêu lên. “Lâu rồi ḿnh không gặp nhau đấy nghe anh!”. Yôko đáp lại. 

Hai anh em họ hôm đó thực ra không có chút hứng thú nào để lên lớp, chúng bàn với nhau hay là ḿnh đi xem xi-nê. Thế nhưng không muốn cuộc gặp gỡ t́nh cờ này đem đến một kết quả thiếu nghiêm túc, rốt cuộc Sugio chọn đi đến trường thay v́ rong chơi và Yôko cũng nghe theo ư kiến ấy. Ở nhà ga nơi Sugio phải đổi tàu, sau khi cậu xuống xe, Yôko đi theo tiễn chân đến tận cửa toa của đoàn tàu mà hành khách đă xuống vơi quá nửa. Chỉ một khoảnh khắc trước khi cánh cửa khép lại, cô mới ch́a tay ra bắt một cách vội vă như biết sắp có một sự chia cắt đột ngột. 

Hôm đó, trong giờ Anh văn, Yôko bị khựng lại trước một chương sách khá lạ lùng. Đó là một tiểu truyện về nhà văn William Blake[2] được viết khá dễ hiểu. Đầu chương, cô thấy những câu như sau đây đă làm rung động ḷng ḿnh: “Khi c̣n nhỏ, chú bé Blake có lần một ḿnh đi chơi ngoài cánh đồng vắng và bất chợt nhận ra ở trên ngọn một thân cây lớn có đàn thiên sứ đông đảo đang vẫy cánh lượn bay. Chú bé bèn chạy về nhà kể lại cho mẹ. Không những chẳng thèm tin con, bà mẹ c̣n mắng chú là ngu xuẫn và tẩn cho một trận”. Vừa nghe ông thày dịch đoạn văn đó, thiếu nữ vừa đọc đi đọc lại những ḍng chữ ấy và ngẫm nghĩ: “Câu chuyện thấy được thiên sứ chỉ khiến cậu bé Blake đâm ra nửa tin nửa ngờ. Thế nhưng rơ ràng là cậu bé đă tin chắc như đinh đóng cột về điều đó từ khi bị mẹ mắng và cho ăn đ̣n. Hẳn là sự trừng phạt hay roi vọt của bà mẹ là một thủ tục tất yếu để củng cố hoàn toàn ḷng tin nơi chú bé. Ông thày chỉ biết cười trước hành động của bà mẹ Blake, thái độ của ông như thế là sai lầm. Bà mẹ là người đă đóng được một cách trung thực vai tṛ của ḿnh mà thôi”.

Lối suy luận kiểu này t́nh cờ phảng phất một hương vị sắc t́nh (erotic). Có phải chăng đó là kiểu trừng phạt mà thiếu nữ đang muốn nếm?

Cũng trong thời gian đó, Sugio đang ngồi trong lớp nhưng cậu chẳng để vào tai những lời thày giảng. Cậu chỉ nghĩ đến cô em họ, sau mấy năm không gặp, bây giờ đă lớn phồng như thổi. Đầu óc cậu tập trung vào chuyện đôi cánh của Yôko. Loanh quanh luẩn quẩn cậu tự hỏi v́ cớ ǵ Yôko lại có thể mọc cánh như thế. Từ đó trở đi, ư tưởng muốn nh́n cho được đôi cánh của Yôko không bao giờ ĺa khỏi tâm trí cậu. Để đạt được việc đó, cậu phải được thấy Yôko khỏa thân. Khổ là Sugio chỉ mong mỏi được thấy đôi cánh của Yôko chứ không phải muốn nh́n cô em họ trần truồng.

Cậu ta nghĩ : “Nhất định em ấy có cánh! Chỉ v́ nó mọc ra từ từ theo tuổi tác nên dù người thân trong nhà cũng không thể nhận ra được”. Được cái thuận lợi là em ấy đă đến tuổi đi tắm o-furo[3] một ḿnh nên chẳng bao lâu nữa đă có thể tự để cho đôi cánh phát triển mà không để ai nh́n thấy. Chắc chắn là như thế. Nếu không th́ dù có muốn giữ cho ḿnh sự bí mật, em ấy cũng không tài nào giữ nổi. Một người bà con lắm chuyện nào đó đă phải loan tin đồn về nó đến tai ḿnh rồi chứ!”

Cô gái đứng nh́n ra cửa sổ, đôi cánh mở rộng 

Sau đó ít lâu, Sugio đă bắt đầu thấy một Yôko mọc cánh trong những giấc mơ của cậu. Cậu chỉ nh́n được h́nh ảnh khỏa thân mờ nhạt trong ánh hoàng hôn của cô bé, người đang tựa vào thành cửa sổ và quay lưng lại phía ḿnh. Một đôi cánh trắng bọc lấy khoảng thân thể từ vai xuống lưng giống như tấm áo khoác. Khi Sugio tiến lại gần th́ thiếu nữ dù vẫn đứng nguyên tư thế nh́n ra cửa sổ nhưng đôi cánh bỗng x̣e ra, bộ lông vũ chập vào nhau như muốn gh́ chặt cậu lại. Sugio ngột ngạt đến nổi phải la toáng lên rồi choàng tỉnh cơn mê. Thế nhưng cậu không hề hay biết là, về phía người con gái, trong ḷng cô đă âm thầm nuôi ư nghĩ rằng Sugio có một đôi cánh mọc sau lưng giống như cô. 

“Mùa hè sang năm chắc ḿnh sẽ có cơ hội đi tắm biển cùng với Yôko. Ḿnh sẽ quan sát chiếc lưng trần của em ấy xem có dấu hiệu ǵ có một đôi cánh đang mọc ra từ đó hay không. Chắc ḿnh cũng có thể cho tay sờ thử. Nhưng bây giờ mới là mùa thu, phải c̣n lâu lắm ḿnh mới thỏa măn được điều nguyện ước thầm kín đó”. Sugio c̣n lo sợ thêm một nỗi: nếu như cậu không thấy được một phần nhỏ của đôi cánh ấy lộ ra th́ có lẽ đưa đến kết quả là nỗi thất vọng sẽ làm cho cậu không c̣n yêu cô ấy nữa.

Sau đó, dù hai người đôi ba dịp để gặp nhau nhưng họ không bộc lộ  những hoang tưởng hơi trẻ con, những điều ao ước hay nỗi lo sợ của riêng ḿnh. Nhất định là nếu một trong hai bày tỏ cho kẻ đối diện điều ḿnh tin là người ấy có cảnh th́ sẽ chuốc lấy sự cười cợt hay khinh miệt từ phía kia. Hơn thế nữa, làm sao họ có thể bắt người kia chấp nhận một ảo tưởng trẻ con như thế trong khi chính ḿnh c̣n không có lư do rơ rệt nào để tự thuyết phục về điều đó... Hai anh em họ mỗi người nh́n vào mắt người kia như ḍ xét. Giữa đôi đồng tử trong xanh xinh đẹp của người đối diện, h́nh như cả hai đều thấy tựa hồ có một lối ṃn đưa thẳng, thẳng măi về hướng một cánh đồng xa diệu vợi để rồi khuất hẳn bên kia chân trời. 

....Yôko mở cái cửa cổng ṿm và đứng đợi bên lề đường. Đó là một ngày đầu mùa hạ năm Shôwa 18 (1943). Bởi v́ nơi đây hơi xa trung tâm Tôkyô nên khả năng bị dội bom có lẽ cũng ít hơn, nhà cửa chưa phải sơ tán và chủ nhân những ngôi nhà đó cũng không vội ra đi. Hố pḥng không nếu đào th́ cũng chỉ làm cho có nên cái hầm tránh bom nằm theo chiều ngang và rất kiên cố mà bà của Yôko cho đào ở một bên ḥn giả sơn đă là đầu mối cho sự ganh tỵ và cười cợt trong cḥm xóm. Nói cách khác, khi nh́n thấy một cái hầm tránh bom kiên cố như thế, ngược lại, thiên hạ chỉ cảm thấy lo lắng thêm. Có lẽ những người xấu miệng kháo nhau là cái hầm an toàn đó nay mai sẽ thành kim tỉnh đựng tro cốt của bà già chính là những kẻ đang lo sợ cho sự an toàn của bản thân hơn cả.

Yôko đứng trước cửa cổng ṿm. Thay v́ mặc quần dài – cái cô ghét – bên dưới cái áo kiểu lính thủy cộc tay, Yôko mặc thêm một chiếc váy xếp nếp thẳng li lai. Trước ngực, cô thắt một giải “nơ” trắng, mỗi khi gió thổi, nó ngập ngừng không dám bay lên như cả thẹn v́ sợ phải làm phồng ngực áo. Hai cánh tay trần của cô trắng muốt, nh́n mà cứ ngỡ là hai giải lụa lấp lánh ánh sáng. Dù mùa hè đă đến mà chúng vẫn giữ màu trắng như tuyết tàn đọng lại.

Rốt cuộc, bóng Sugio với chiếc áo mặc để làm việc mang trên tay, áo sơ-mi trắng và quần dài bó lại trong đôi ghệt, đă thấy từ trên dốc đi xuống. Hai đứa vui mừng đưa ngay hai bàn tay c̣n đẫm mồ hôi ra bắt lấy nhau.

Lúc đó hoa đỗ quyên hầu như măn khai chung quanh đ́nh hóng mát. Trắng có, hồng tươi có. Hoa cánh nhiều màu pha lẫn vào nhau cũng có. Ngoài tiếng ong vo ve như hơi thở nhẹ của người đang ch́m trong giấc ngủ trưa, con đường lát sỏi vắng vẻ của ngôi đ́nh chỉ in rợp bóng thẫm của những lùm đỗ quyên im ắng. Ở một nơi như vậy, không ai có thể ngờ rằng ḿnh đang sống giữa thời buổi chiến tranh.

Hai đứa ngồi bên nhau trên chiếc ghế dài làm bằng loại ván thô đóng thuyền, cùng đưa mắt nh́n dơi về mặt sông xa sáng lóa trong cái nắng của buổi chiều tháng năm. Thoáng thấy một sợi dây cần câu ve vẩy trong không gian, nhưng khi vừa ánh lên th́ nó chợt biến mất. Sugio đặt câu hỏi:

-  Em có nh́n thấy cá không?

-  Không, anh!

-  Anh cũng không. Dám chắc cái mà ḿnh thấy giống như con ṃng là cái phao thôi.

Thế rồi hai đứa cùng tưởng tượng ra khuôn mặt bí xị của ông thợ câu vừa bắt hụt cá và cười như nắt nẻ. Sau tiếng cười ḍn chỉ c̣n cái im lặng của một tấm kính dễ vỡ. Và hai đứa đều hiểu lư do ǵ đă khiến cho chúng phải trầm ngâm.

Ngoài xa, trên khung trời rộng, những đám mây tản ra rồi cuộn vào nhau tạo thành h́nh thù những đoá hoa diên vỹ (iris). Vượt lên khỏi màu xanh của bờ bên kia là màu vàng của những cái ghế gắn trên một guồng xe quay để dạo chơi giữa không trung, đang được treo lơ lửng một cách lạ lùng. Chúng có vẻ như nôn nao chờ đợi một ai đó từ trên trời giáng hạ. Từ khi chiến tranh đến hồi khốc liệt, máy móc đủ loại trong khu giải trí này đều đă phải ngưng hoạt động để tiết kiệm điện. Hôm ấy đúng là một ngày tạnh ráo nên khung trời rộng ra và xanh ngăn ngắt. Bầu trời ở Tôkyô nếu có thể xanh như thế, đêm đến lại trong vắt và đầy sao như thế, cũng là v́ kỹ nghệ sản xuất không c̣n phấn chấn làm cho bụi khói trong khu vực thủ đô giảm đi nhiều. Tuy nhiên hăy c̣n lư do khác nữa. Vẻ đẹp của thiên nhiên trong giai đoạn trận chiến sắp tàn này đă làm ta tự hỏi phải chăng có sự góp sức âm thầm của linh hồn những người đă chết để tạo ra. Thiên nhiên có đẹp là v́ được chăm bón bằng cái chết. Nếu vào giai đoạn cuối cuộc chiến mà bầu trời cứ đẹp và xanh ngăn ngắt như thế này, chẳng phải cũng bởi v́ màu xanh trong những khu mộ địa càng ngày càng mượt mà óng ả hay sao?

Thực thế, phong cảnh hai đứa đang nh́n ngắm đang được bao trùm bằng ánh sáng huy hoàng của sự chết. Mỗi viên cuội dưới ḷng sông dường như đều mang h́nh ảnh ấy. Như thế, hai người anh em họ trẻ trung, đầy sức sống, đă đâu đôi cánh của chúng lại, cùng lắng tai nghe tiếng trái tim hai đứa đang đập mạnh. Tiếng vọng họ nghe từ trái tim của người bên cạnh như có cùng một nhịp điệu, ăn khớp với tiếng đập của trái tim ḿnh làm sao! Làm như hai người là một sinh vật duy nhất trên mặt đất này mà đôi tim cùng chung nhịp đập vậy.

Giữa lúc này, những điều họ suy nghĩ cũng chỉ là một. Thế nhưng khi họ chưa nói thành lời th́ nó đă trôi qua cho nên hai người vẫn không hề hay biết về điều người kia đang ấp ủ trong đầu. Về phần Sugio, anh nghĩ: “Người con gái mày chắc có một đôi cánh và bây giờ cô đang chực bay lên đấy. Chuyện này ḿnh không thể lầm được!”. Yôko th́ lại nghĩ như sau: “Người con trai này nhất định phải có đôi cánh. Khi anh ấy bất chợt ngoái đầu nh́n lại phía sau lưng th́ không phải v́ muốn xem có ai đang đi đến hay không đâu! Như hồi học tiểu học, nhiều khi học tṛ phải quay đầu lại kiểm soát cái cặp đựng sách vở đeo trên lưng, anh cũng bất chợt quay nh́n nơi có đôi cánh quen thuộc đang mọc ra đấy thôi. Anh ấy làm sao che mắt ḿnh được!”   

Việc xác nhận được điều đó trong ư nghĩ của ḿnh làm cho hai đứa  vừa vui nhưng cũng vừa buồn. Nói cách khác, nếu chúng để mặc cho sức mạnh nội tại của t́nh yêu cổ vũ th́ ngay tức khắc cả hai đă có thể cùng nhau bay bổng đến bất cứ đến một khung trời nào  trong tầm mắt – như từ nơi đây đến tận bên kia bờ của con sông xa tắp kia. Khi nghĩ như vậy th́ việc mang đôi cánh đă nhuộm được một chút màu sắc hiện thực lên những ư tưởng viễn mơ của chúng. Thế nhưng cả hai đều tin rằng chỉ người kia mới là kẻ có đôi cánh trên vai, và họ thấy khó nói làm sao cho người ḿnh yêu hiểu về sự mất mát khi người ấy cất cánh bay đi để ḿnh phải ở lại. Hai đứa hầu như đoan chắc rằng người ḿnh yêu một ngày nào đó sẽ ra đi và không c̣n ở bên cạnh nữa.

Sugio bảo: 

-  Tuần sau anh phải rời Tôkyô đấy!

-  Sao vậy anh?

-  Lao động quân sự ở thành phố M.

-  Trong quân xưởng ấy à?

-  Ở một nơi đóng máy bay.

Yôko tưởng tượng Sugio sẽ đi đến một nơi người ta chế ra nhiều đôi cánh. Cậu bị bắt buộc tŕnh bày mẫu mă chế tạo cho công nhân lao động ở đó xem. Nếu thế th́ cậu chỉ cần đem đôi cánh trắng to lớn lấp lánh sẵn có trên vai ra cho họ là đủ. Sau đó, chắc phải đến giai đoạn thực nghiệm, tŕnh bày những tính năng của đôi cánh. Cậu hẳn phải phải bay một ṿng cho họ xem thử chứ. Có khi phải ngừng lại một chốc trong không trung. Rồi c̣n vẽ bảng thiết kế nữa! Như khi đo ni tấc để làm mẫu, người ta chắc sẽ đo cả ni tấc đôi cánh. Tuy nhiên đó là một đôi cánh thiên nhiên nên không ai có thể chế được một cách hoàn hảo. Chắc người ta sẽ nh́n cậu với cặp mắt đầy đố kỵ. Rồi họ sẽ bắt cậu bay thử thêm một lần nữa. Cậu bay. Lúc đó họng súng sẽ ngắm ngay vào đôi cánh của cậu. Cánh của cậu sẽ nhuộm đầy máu và thân xác cậu rơi thẳng xuống. Như một con chim bị đạn, trong chốc lát, đôi cánh ấy sẽ đập cuồng loạn khi cậu ngă lăn chiêng trên mặt đất. Cậu sẽ chết ... Đôi mắt cậu không c̣n động đậy, chúng chứa chất sự u ẩn của một con chim nhỏ bị người ta giết.   

Nghĩ đến đấy, Yôko cảm thấy bất an và muốn ngăn Sugio lại nhưng cô thừa biết làm sao ḿnh có thể để chuyện ấy không thể xảy ra. Cô lo lắng hỏi thăm chừng nào hai đứa lại có dịp gặp nhau. Lúc đó, để cô vững bụng, Sugio mới cho biết là mỗi tháng một lần nhằm ngày nghỉ, dù chỉ ngắn ngủi thôi nhưng hai đứa sẽ t́m ra cơ hội.

Cậu hẳn phải bay thử một ṿng cho họ xem 

Thực ra, trong ḷng Sugio, sự tiếc nuối là ḿnh đă không thực hiện được điều mong muốn buổi đầu nào có kém nỗi buồn chia tay. Mùa hạ c̣n chưa tới. Cứ nh́n chiến sự bây giờ th́ việc lấy được một ngày hè để đi tắm biển là điều không ai dám chắc. Lại nữa, mối liên hệ hăy c̣n rụt rè giữa hai người khiến cho Sugio không sao có được cơ hội kiểm soát cái chỗ Yôko mang đôi cánh trên người.

Thấy dáng điệu lúng túng của Sugio khi định mở miệng nói điều chi nhưng lại cứ chần chờ, Yôko đâm ra hiểu theo một cách khác. Hay là anh ấy định thú thực với ḿnh là ảnh đang có cô nào, nếu không phải điều đó th́ hẳn là ... cái điều chưa nghĩ tới ḿnh đă đủ mắc cỡ. Chắc chắn chỉ một trong hai thôi. Thế nhưng cách phỏng đoán nào cũng làm cho cô bé không cảm thấy hài ḷng. Cô làm mặt giận, cứ ngồi làm thinh.

Cái điều Sugio mở miệng nói ra sau đó là điều cô không hề chờ đợi. Vẫn cái giọng b́nh thường mỗi ngày, anh phát ra một câu nói tỉnh tuồng giống như đang làm thói quen là đưa mũi giày đá lăn những ḥn sỏi dưới chân:

- Hay là hai đứa ḿnh qua thăm bà đi em.Mấy lần anh muốn lên bà nhưng lại ngượng nên không dám gặp, bỏ về mất. Coi bộ lâu lắm anh sẽ không có dịp gặp bà.

- Vậy th́ tốt quá! Để em thưa bà là trên đường về em t́nh cờ gặp anh và kéo anh cùng đến chơi, nghen? Thế nào bà cũng mừng lắm.

Cô bé vui vẻ làm lành và trả lời như thế.

Hai người quay lại nh́n về phía ngôi nhà th́ thấy trên ống khói, thỉnh thoảng có vài đợt khói mỏng bay lên. O-Tetsu đang đun nước tắm cho bà. Cứ hai ngày một bận, sau khi ngủ trưa dậy, bà có thói quen ngâm ḿnh trong bồn tắm. Không hiểu lời đề nghị của Sugio có liên quan ǵ đến việc những làn khói nhẹ đang tỏa lên bầu trời xanh hay không, ai mà biết được! 

Bà của chúng vừa mới thức dậy sau giấc trưa. Cạnh bên gối bà nằm hăy c̣n đặt sấp một cuốn tiểu thuyết của Kyôka[4] mới xuất bản lần đầu. B́a sách trông thật đẹp với h́nh ảnh một đóa hoa phù dung to tướng in kiểu tranh khắc gỗ. Bà ngồi bệt xuống giường tiếp hai đứa, trên vai khoác một chiếc áo thêu màu xanh lam trông rất nhă. Bên cạnh bà và ngay trên sàn là cái bàn thấp bày nón sắt và bị vải dày để trùm đầu pḥng khi phi cơ oanh tạc. Nếu ngay giữa ban đêm mà có c̣i hụ báo nguy th́ bà sẽ lấy cái bị trùm lấy đầu, đội nón sắt lên trên rồi nằm mọp dưới sàn, mở ra-đi-ô theo dơi tin tức.

- Lâu lắm bà mới gặp lại Sugio đấy nhé! Ngoảnh đi ngoảnh lại mà cháu đă ra dáng đàn ông rồi. Cháu th́ có xinh trai đấy nhưng chưa bằng ông chúng mày ngày xưa đâu đó. Cháu chỉ đẹp tàm tạm thôi nghe. C̣n con Yôko cũng vậy. Cháu chỉ trên b́nh thường một nấc. Nhưng như thể đă đủ. Cũng như đi xin xăm, nên tránh xin quẻ Đại Cát. Nh́n nét mặt, bà thấy các cháu là những kẻ biết phải trái, như vậy là có được quẻ Cát rồi đấy.

Bà nói vui như thế rồi phá lên cười.

Hai cô cậu quay mặt lại nh́n nhau. Thế nhưng khi bà quan sát thấy ánh mắt long lanh của Sugio và Yôko th́ lại nói thêm:

- Ôi chao, hai đứa bay coi bộ khắng khít với nhau quá rồi mà c̣n muốn dấu cả bà à. Anh em họ như bay th́ dễ phải ḷng nhau. Thôi, dẹp chuyện đó qua một bên là tốt hơn nghe các con. Bà cũng không ngờ Sugio lại có thể đi yêu con bé ranh này. Cháu phải kiếm cô nào xinh xắn cỡ bà mới được nha con. Nhưng trên đất Nhật này chắc không có người thứ hai đẹp như bà đâu!

Bà chẳng tiếc lời tấn công tới tấp làm Sugio thiếu điều muốn lỉnh đi cho nhanh; thế nhưng bà đă cắt để chia phần chiếc bánh bông lan mà Yôko vừa mang lại khiến cậu phải nấn ná ở thêm. Vừa khi đó O-Tetsu xuất hiện, báo cho bà hay là nước tắm vừa đủ nóng. Bà đi tắm trước tiên, sau đến phiên Sugio rồi cuối cùng là Yôko. Lúc đầu Yôko không định bụng đi tắm nhưng v́ Sugio bảo ḿnh cũng đi nên cô bắt chước theo. Trong một t́nh huống đột ngột như thế này, cô gái nào cũng không quên chiều ư người cô thương. Qua hành động bắt chước, cô nàng như muốn biểu lộ t́nh yêu của ḿnh. Đó là đặc điểm làm ta phân biệt được rơ ràng t́nh cảm của một thiếu nữ như cô nếu đem so sánh với một người đàn bà ở tuổi trung niên.

Sugio và Yôko hơi bối rối khi phải giao đầu với nhau ở cánh cửa vào buồng tắm. Sugio ra ngoài, ngồi xuống bên hàng hiên của gian tiền đường trước cửa pḥng tắm và đưa mắt nh́n lên bầu trời đang từ từ ngả bóng chiều. Có tiếng động cơ của một đơn vị máy bay trinh sát bay về căn cứ rền lên từ xa.

Giờ đây, chắc Yôko đă cởi bỏ cái áo tay ngắn kiểu lính thủy nên thế nào những vùng da thịt trắng nuột hơn cả hai cánh tay trần của cô cũng đang in lên trên tấm kính trước mặt. Chắc giờ đây đôi cánh của cô đang bị hơi nước nóng phủ mờ và thấy như được quét lên trên bằng một lớp sơn trắng óng ả. Có lẽ cô đang qú trên tấm ván dùng để gạn nước làm bằng gỗ trắc bá, đôi cánh co rụt lại v́ hổ ngươi. Nếu như Sugio xuất hiện vào lúc này ngay nơi đó th́ nhất định sẽ làm cô thẹn thùng đến độ làm ửng hồng như có màu ánh hừng đông đang nhuộm lên tận đầu mút của đôi cánh ấy.     

Sugio không khỏi xua đuổi ư tưởng có lẽ đây là dịp may cuối cùng để cậu có thể nh́n thấy đôi cánh của Yôko. Cậu đứng ngồi không yên, cuối cùng bật dậy và ra chỗ đằng trước pḥng tắm; chần chừ ở đó một đỗi rồi đi qua đi lại dọc hành lang, tự giận ḿnh sao mà ḿnh thiếu can đảm đến thế.

Cánh cửa làm bằng kính mài ráp của gian pḥng tắm v́ đẫm hơi nước nên từ từ đổi qua màu trắng đục như sữa, tựa màu của mặt hồ vào buổi sáng. Có tiếng róc rách như tiếng sóng nhỏ táp vào kè đá vọng lại từ bên trong pḥng tắm. Cuối cùng cô gái cũng từ cái bồn bằng gỗ bước ra. Cô không ngờ rằng cánh cửa kính thô ráp nửa trong nửa đục đang làm lộ những đường nét vàng kim trên thân thể không che đậy của ḿnh. Yôko xoay qua xoay lại, nhanh tay lau da thịt cho khô. Trong khi đó, Sugio chăm chú theo dơi động tác của đôi cánh tuy nhiên hơi nước mờ mờ không cho phép cậu thấy những đường nét rơ ràng hiện ra sau từng động tác đó. Cậu chỉ mường tượng như có một vầng sương mù, một đôi cánh trắng hư ảo đang treo lên trên bờ vai nhỏ nhắn. Thế mà Sugio tin rằng cậu đă thấy được đôi cánh ấy. 

*          *          * 

......... Gần một năm trời trôi qua kể từ ngày hôm đó. Sugio vẫn chưa nh́n thấy được đôi cánh của Yôko. Cơ hội gặp gỡ của họ cũng hiếm. Tuy nhiên hai kẻ yêu nhau vẫn không lơi là việc trao đổi thư từ. Hai cô cậu hứa sẽ yêu nhau và c̣n thề thốt cho tương lai. Thành thực mà nói, họ chỉ mới thề thốt mà thôi. Những lời ước nguyện của hai đứa trẻ trong trắng kia nếu chôn lấp được, để cho nỗi lo âu của thế giới và của thời đại không thể lan rộng ra, th́ sẽ khiến cho ta có cảm tưởng rằng, giống như khi dùng vữa hồ để đặt được từng viên gạch một lên nhau một cách vững vàng, ta sẽ xây lên được một mái nhà kiên cố và ấm cúng một ngày nào đó. Hai đứa trẻ này không có một sức mạnh nào khác. Đứng trước một nỗi lo lắng, chúng chỉ có thể phóng ra một câu nói. Như cách những người dân bán khai sắp sửa bị tiêu diệt phải nương tựa vào thần chú, hai đứa chỉ c̣n biết gửi ḷng tin vào ma lực của những lời thề thốt vô hiệu quả[5].  

Trong một trận oanh tạc vào tháng ba năm sau, Yôko đă chết.Lúc đó, trường của cô gửi đám nữ sinh lên một ṭa nhà thuộc trung tâm thành phố để giúp đỡ quân đội lo một số công chuyện. Trên con đường đến chỗ làm, cô tử nạn v́ trúng bom.

Nhóm của cô c̣n có ba người bạn khác nhưng mỗi một ḿnh cô là ăn mặc áo cộc tay kiểu lính thủy với cái váy có đường nếp thật thẳng thớm. Trong khi cả bọn vừa bước ra khỏi nhà ga gần trung tâm thành phố th́ bất chợt có vài hồi c̣i báo động vang lên. Ba người bạn vội vàng nhảy xuống cái hào tránh bom gần nhất mà họ thấy. Thế nhưng không hiểu sao Yôko lại chậm chạp và lạc lối đằng sau. Từ trong bờ hào, giữa bom nổ đạn bay, mấy người bạn gào lên gọi tên Yôko. Rốt cuộc họ thấy cô xuất hiện và đang băng qua con đường lớn lúc đó chợt sáng rơ, im ắng, không có một bóng ma. Cô gái đang gấp rút chạy đến một nơi ẩn nấp và khi chỉ c̣n khoảng hai mươi mét nữa là tới đích th́ một mảnh bom đă đánh trúng cô từ phía sau lưng.

Yôko bị bom cắt mất đầu. Cô gái dù mất đầu vẫn tiếp tục qú trên mặt đường, và như được một sức mạnh lạ lùng nâng lên nên không chịu ngả. Duy, hai cánh tay x̣e ra như đôi cánh, đập lên đập xuống tất bật ...

Nghe được tin này, Sugio than thở khôn cùng, cậu chỉ muốn chiến tranh giết chết cả ḿnh cho xong. Thế nhưng cũng như bao nhiêu người vẫn tiếp tục sống, Sugio hăy c̣n sống cho đến bây giờ. Tốt nghiệp đại học xong, cậu trở thành nhân viên mẫn cán trong một hăng buôn.

Sugio không hề hay biết là Yôko đă từng tin rằng cậu cũng mang một đôi cánh sau lưng. Về đôi cánh của Yôko th́ thực sự cậu tin chắc chắn chúng hiện hữu. Yôko đă chết để cho điều cậu tin là có bằng cớ.

Một buổi sáng, đi xuống con dốc rất đứng ở trước mặt nhà về hướng đại lộ nơi xe điện đường chạy qua chạy lại vào một buổi sáng mùa thu nắng đẹp, Sugio có cảm tưởng như có ai đang đặt một bàn tay trên bờ vai ḿnh. Cậu quay lại nh́n nhưng không thấy bóng dáng nào cả. Cậu thử sờ lên vai. Vẫn hoàn không. Thế nhưng không hiểu v́ sao kể từ hôm ấy, cậu cảm thấy trên vai có cái ǵ nằng nặng. Cậu lắc đầu với vẻ ngờ vực, lắc vai rồi lại bước tiếp.

Vào một buổi sáng mùa thu nắng đẹp 

Lần đầu tiên Sugio có cảm tưởng ḿnh đang đeo một đôi cánh trên vai là đúng vào ngày hôm đó. Dù vậy cậu không nhận ra chúng là những cái cánh. Những người khác chung quanh cậu, có lẽ v́ quá bận rộn cũng không nhận ra nốt. Chỉ có cái cậu nhân viên hăng buôn chân chỉ, lầm ĺ này phải khổ sở v́ vai ḿnh căng cứng một cách lạ lùng, mỗi ngày mang hai cái cánh đồ sộ và vô tích sự mà đến sở làm. Một lao động đáng buồn cười như thế mà bản thân cậu ta cũng không nhận thức được, cứ việc sáng sáng đeo theo đôi cánh phất phơ đến hăng, chiều chiều phất phơ đeo chúng về nhà. Hầu như cậu không bao giờ đi một đường chổi phủi bụi cho nó nên đôi cánh kia đă ố bẩn đi, lông cánh xám xỉn giống như cánh của một con chim nhồi rơm.

Mang đi rồi cứ thế mà mang về. Hai món đồ đ̣i hỏi biết bao nhiêu là cố gắng vô ích này có h́nh thù như thế nào, Sugio cũng không biết nữa. Nếu chỉ cần không có đôi cánh ấy thôi th́ có lẽ cuộc đời của cậu cũng phải nhẹ nhơm đi đến bảy phần mười. Đeo đôi cánh để mà bước trên mặt đất quả là không tiện chút nào.

Mùa xuân đă đến. Từ hôm qua Sugio phải cởi áo choàng.

Nói thế chứ dù đă bỏ áo choàng nhưng vai cậu vẫn c̣n đau cứng như có vật ǵ nặng trĩu tụ lại bên trên.

Sự thực là đôi cánh đáng bực ḿnh mà cậu không thể thấy được đang bíu lấy cái vai như có một con chim ưng đứng bất động trên đó, đưa đôi mắt nh́n ngang khuôn mặt của cậu một cánh trang nghiêm.

.... Rồi sẽ có hay chăng một người biết khuyến cáo Sugio về điều mà cậu không hề lưu ư là, đôi cánh trên vai tiếp tục làm một trở ngại kín đáo cho con đường tiến thân của ḿnh và để nhắc cậu rằng cần phải vứt bỏ chúng đi?   

 

Đăng trên Tạp chí Bungakukai số tháng 5 năm Shôwa 26 (1951)

              Dịch xong ngày 15 tháng 4 năm 2016

 

Tư liệu tham khảo: 

1)     Mishima Yukio, Tsubasa (tr. 100-117) trong Manatsu no shi (Chết giữa mùa hè), 1970, Tuyển tập truyện do tác giả tự chọn, Shinchôsha xuất bản, ấn bản lần thứ 57, Tôkyô, 2013. Nguyên tác.

2)     Marc Mécréant (thuộc Groupe Kirin) dịch Mishima Yukio, Les ailes (Tsubasa, trang 21-36), trong Les ailes, la grenade, les cheveux blancs et 12 autres récits, Editions Picquier, Paris. Bản tham chiếu.

3)     H́nh ảnh mượn từ Internet.


 

[1] Serge: ( phiên âm là séc hay xẹt ) tiếng từ gốc Ḥa Lan để chỉ một loại vải đặc biệt dệt bằng sợi bông vải và tơ lụa để mặc cho mát trong mùa hè.

[2] William Blake (1757-1827), thi nhân và họa gia người Anh, khuynh hướng lăng mạn và thần bí nhưng để lại nhiều tùy bút và nghị luận phê b́nh xă hội sâu sắc.

[3] Ở Nhật, có lẽ v́ lư do an toàn, trong nhà con cái trai hay gái đều đi tắm trong bồn nước o-furo chung với cha hay mẹ cho đến một lứa tuổi nào đó.

[4] Kyôka: Izumi Kyôka (1873-1939), nhà văn khuynh hướng duy mỹ, chuyên viết truyện kinh dị huyền ảo.

[5] Đoạn này có thể phản ánh tư tưởng “ngôn linh” (kotodama) trong văn hoá Nhật Bản, vốn tin vào sức mạnh của ngôn từ.

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: dhdungjp@yahoo.com

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com