Hẹn Mùa Hoa Cúc

 

Nguyên Tác: Kikka no Chigiri

Tác Giả: Ueda Akinari (1734-1809)

Người Dịch: Nguyễn Nam Trân 

 

Lời Người Dịch:

Nguyên tác Kikka no Chigiri ( lời ước hẹn gặp lại nhau giữa mùa hoa cúc)  của Ueda Akinari (Thượng Điền Thu Thành) đă in trong Ugetsu Monogatari (Vũ Nguyệt Vật Ngữ) hay Truyện Đêm Mưa Trăng Lu. Theo lời tựa, tập truyện được viết xong vào một đêm tháng ba trời mưa trăng lu năm Minh Ḥa thứ 5 (1768), lúc tác giả 34 tuổi. Bản đầu tiên in năm An Vĩnh thứ 5 (1776). Người dịch dùng bản được Asano Sampei hiệu chú và nhà xuất bản Shinchô phát hành năm 1979.

Sinh năm 1734 trong một xóm yên hoa ở Osaka[1], Ueda là đứa con vô thừa nhận của một cô gái làng chơi. Lên bốn, mẹ bỏ không nuôi, được một thương gia giàu có và tốt bụng nhưng không con trai, đem về cho ăn học. Ông bị lên đậu ngặt nghèo, tuy thoát chết nhưng liệt hết mấy ngón tay (nên một trong những bút hiệu của ông là Zenshi Kijin[2] nghĩa là Quái Nhân Cụt Ngón). Sau khi sống một quăng đời thanh niên đồi trụy, ông sớm thức tỉnh trở lại nối nghiệp cha nuôi buôn dầu và buôn giấy nhưng không mấy chí thú v́ vẫn mang gịng máu nghệ sĩ. Năm 1771, sau trận hỏa tai làm tiêu tan sản nghiệp, ông chuyển sang nghề đông y và viết văn. Cuối đời (1793), về sống ở Kyoto và mất năm 1809, trong nghèo túng,  vợ chết, không con cái và hầu như mù.

 Tên tuổi Ueda Akinari gắn liền với văn xuôi Nhật Bản cận đại. Ảnh hưởng của ông rất sâu đậm đối với Kyokutei Bakin (1767-1848), tiểu thuyết gia số một thời Edo và những thế hệ đi sau[3]. Phần ông th́ chịu ảnh hưởng của các tiểu thuyết gia đời Minh như La Quán Trung[4], Phùng Mộng Long[5]… Riêng Hẹn Mùa Hoa Cúc đă mượn đề tài truyện “Phạm Cự Khanh Kê Thực Sinh Tử Giao”[6] sưu tập trong tiểu thuyết bạch thoại Trung Quốc của họ Phùng, Cổ Kim Tiểu Thuyết, quyển thứ 16. Akinari thích viết truyện quái đản v́ nó là loại văn phổ biến nhất trong quần chúng đương thời nhưng có thể một phần do bản chất thần bí của chính ông. Suốt đời, ông hay viếng đền thần chồn Inari v́ tin thần đă cứu mạng lúc ḿnh lâm bạo bệnh.

Giáo sư René Sieffert đă dịch truyện nầy sang Pháp văn (xem Le Rendez-vous aux Chrysanthèmes trong Contes de pluie et de lune, Unesco, Folio, Paris, 1956). Xin để ư lời văn trong truyện nầy tuy có dụng công nhưng chung qui rất thô phác, cổ kính, ngay khi đă được chuyển ra kim văn. Niên hiệu An Vĩnh (An-ei, 1772-1781) bên Nhật, lúc tác phẩm ra đời, tương đương với thời Nguyễn Huệ kéo quân ra Bắc phù Lê diệt Trịnh ở nước ta.

Liễu mùa xuân xanh mơn mởn nhưng xin đừng trồng liễu trong vườn nhà. Cũng như chớ kết giao với hạng người khinh bạc. Dương liễu xum xuê đấy nhưng không chịu nổi trận gió đầu thu, khác nào người khinh bạc dễ nhạt mối giao t́nh. Liễu kia c̣n thắm lại lúc xuân về chứ người khinh bạc một đi không hề trở lại.

Ở trạm Kako xứ Harima có người hàn sĩ học rộng tên gọi Hasebe Samon. Cam cảnh thanh bần, chỉ làm bạn với sách vở, trong nhà không của cải phiền toái. Mẹ già đưa thoi khác nào Mạnh mẫu[7], suốt ngày chẳng rời giường cửi, những mong giúp con đạt chí nguyện b́nh sinh. Cô em gái út đă về làm dâu họ Sayo cũng chỗ làng nước. Nhà Sayo của cải ức vạn nhưng vốn biết mẹ con Hasebe là hiền nên mới xin kết thông gia và rước cô ta về. Đôi lúc họ mượn cớ nầy việc nọ để đem đồ biếu xén nhưng mẹ con cho rằng « chớ v́ miếng ăn mà phải lụy người » nên vẫn thoái thác.

Một hôm, Hasebe Samon đến thăm người bạn tên Mỗ cùng thôn, trong lúc hai bên đang cao hứng bàn chuyện xưa nay bỗng nghe cách vách có tiếng rên rĩ bi ai. Samon bèn hỏi thăm. Chủ nhà trả lời : « Người nầy xem ra gốc gác ở miền Tây, nhân không bắt kịp bạn đồng hành để lỡ độ đường, mới xin tôi cho tá túc qua đêm. Tôi thấy ông ta tướng mạo đường đường như con nhà vũ sĩ nên nhận lời. Chẳng ngờ từ đêm hôm đó bị lên sốt nặng, nằm li b́, đáng thương lắm. Đă ba bốn bữa rồi cứ như thế, tôi lại chẳng biết nhà cửa quê quán ông ta, nghĩ ḿnh thật vụng tính. Bây giờ có hơi hối ». Samon nghe qua mới bảo : « Thế th́ tội nghiệp quá. Bác có lo lắng cũng đúng.Mang bệnh vào thân giữa đồng đất nước người không ai quen biết th́ cơ khổ.Thôi để tôi khám xem sao ». Nói xong, đă thấy chủ nhà lên tiếng : « Tôi nghe bệnh dịch hay lây, trẻ con trong nhà c̣n không cho bước vào pḥng đó. Đừng mang họa vào thân ». Samon mới cười : « Sống chết tại trời, ai truyền bệnh được. Thiên hạ không biết cứ nghe, ḿnh tin theo làm ǵ!» . Rồi đẩy cửa đi vào. Samon thấy người khách đang nằm, đúng như nhà chủ nói, có phong thái khác phàm nhưng đang nhuốm bệnh nặng nên mặt mày vàng vơ, người gầy đen, co quắp dưới một mảnh chăn cũ. Người ấy nh́n Samon với vẽ mừng rỡ, miệng nói « Làm ơn cho xin miếng nước nóng ». Samon ngồi sát con bệnh và bảo “Xin tôn ông chớ lo, thế nào tôi cũng chữa cho khỏi ». Thật bỏ rơi cũng chẳng nỡ, mới xin phép nhà chủ khám bệnh xong, tự ḿnh cho toa, bốc, sắc thuốc, lại đút cháo, lo lắng trông nom đủ điều chẳng khác ruột thịt. Người vũ sĩ thấy Samon tận tụy, cảm động ứa nước mắt thưa : « Ông đối xử tốt như thế đến cả kẻ trôi dạt nầy sao ? Tôi có chết cũng chẳng báo đáp nổi t́nh thâm ».Samon mới can: « Tôn ông thốt chi những lời bi quan thái quá. Phàm bệnh dịch tất phải chịu đựng ít hôm. Tai qua nạn khỏi c̣n sống dai nữa đấy. Tôi sẽ qua đây trông nom ông mỗi ngày ». Đúng như lời hứa chân t́nh, Samon săn sóc thật tận tâm nên dần dần, người vũ sĩ cảm thấy bệnh thuyên giảm, thân thể nhẹ nhỏm hẳn, nồng nhiệt tỏ ḷng cảm tạ. V́ kính mến công ơn, người ấy mới hỏi thăm gia cảnh Samon và thuật cho nghe gốc gác của ḿnh : « Tôi tên Akana Sôemon, sinh trưởng ở vùng Matsue xứ Izumo, vốn thông hiểu chút binh pháp nên được ngài Enya Kamon-no-suke, quan trấn thủ thành Tomita, tôn làm thầy. Nhân có việc cơ mật, ngài Enya mới gửi tôi đi gặp Sasaki Ujitsuna ở Ômi. Lúc đang ở công quán dưới đó chợt nghe tin chức trấn thủ cũ là Amako Tsunehisa kéo bọn Yamanaka về hùa, nhằm đêm giao thừa bất ngờ leo vào chiếm thành, giết hại chủ tôi. Nguyên lai, vùng Izumo vẫn là đất phong của họ Sasaki, c̣n ngài Enya phụ tá việc cai trị. Tôi mới khuyên Sasaki Ujitsuna « Xin hăy giúp bọn Mizawa và Mitoya tiểu trừ bè đảng Amako Tsunehisa hộ ». Khổ nỗi Ujitsuna bề ngoài xem ra dũng mănh, bên trong chỉ là kẻ khiếp nhược ngu tối. Tôi bắt buộc nán lại Ômi. Thấy ḿnh ở đó lâu cũng chẳng được việc, tôi mới lẽn trốn về xứ, ai ngờ giửa đường lâm trọng bệnh, để nhọc ḷng ông, thật thân này may có phước phần. Trong nửa đời c̣n lại, nhất định có ngày báo đáp ». Samon gạt đi :” Tôi giúp tôn ông là v́ t́nh người, thấy kẻ hoạn nạn làm ngơ không đành, đâu thể nào nhận lời cảm ơn quá nồng hậu của ông. Ông cứ nán lại nghĩ ngơi cho khoẻ đă ». Câu nói chí t́nh như thêm sức nên lần hồi con bệnh hoàn toàn b́nh phục.

Samon có cảm tưởng ḿnh đă t́m ra người tri kỷ. Những lúc ngày đêm tṛ chuyện, nhân bàn đến kinh điển bách gia chư tử, cách đặt vấn đề cũng như lối giải đáp của Akana chứng tỏ ông ta không hề thiếu kiến thức. Đặc biệt khách lại giỏi binh thư, mỗi lần bàn bạc, hai bên đều tâm đầu ư hợp, rất ư vui thoả nên cuối cùng, họ ước với nhau kết nghĩa anh em. Akana lớn hơn năm tuổi, nhận lễ làm anh, xong hướng về Samon nói: « Cha mẹ ngu huynh mất đă lâu, mẹ già của em tức là mẹ anh. Vậy anh xin phép đến vái chào để mẹ nhận tấm ḷng thành của anh xin được làm con». Samon khôn xiết vui mừng đáp : « Mẹ hằng tội nghiệp em một thân một ḿnh. Nếu được như huynh trưởng nói, chắc mẹ vui mà tăng tuổi thọ ». Họ đưa nhau về nhà, bà mẹ mừng rỡ tiếp đón : « Thằng con của mẹ bất tài, lại bỏ công đi học những chuyện chẳng hợp thời, đường mây lỡ bước. Chỉ xin anh chớ ghét bỏ mà dạy dỗ nó hộ ta». Akana vui mừng cúi lạy : “Đại trượng phu xem trọng nghĩa khí, chứ coi công danh phú quí có ra chi. Nay tôi được mẹ yêu, em kính, không dám trông mong ǵ hơn”, rồi ở trọ lại nhà đó ít lâu.

Hoa trên non mới nở hôm nào nay đă bay tả tơi, gió hây hẩy lăn tăn ngọn sóng, không nói cũng biết trời đă vào hè.Akana mới thưa với hai mẹ con : « Tôi trốn khỏi Ômi cũng v́ có chủ đích về Izumo thăm ḍ động tĩnh.Tôi sẽ xuống đó ít lâu nhưng cố gắng chóng quay lại đây và dù rau cháo qua ngày cũng cố gắng báo đáp ân t́nh. Vậy xin từ biệt ». Samon mới hỏi: « Thế huynh trưởng đă định ngày nào trở lại đây chưa ? ». Akana bảo: “Ngày tháng như tên bắn, chắc nội mùa thu này thôi, em ạ ». Samon lại hỏi: “Có thể nào hứa trước với em ngày anh về được không ? ». Akana nói : «Anh định về giữa tiết trùng dương, có được không ?  » Samon thưa : « Huynh trưởng đừng sai hẹn nhé. Em sẽ ngâm sẳn một cành hoa cúc trong ṿ rượu nhạt để đợi anh». Sau khi đă thành thực ước hẹn với nhau như thế, Akana mới sang miền Tây.

Bóng câu thấm thoát, những nhánh thù du dưới thấp đă sẫm mầu, chen với cúc dại vàng tươi lưng dậu, tháng chín đến rồi. Ngày mồng chín, Samon dậy sớm hơn thường nhật, quét chiếu nhà cỏ cho sạch, chưng trong lọ con hai ba nhành cúc vàng cúc trắng, vét cạn hầu bao bày cơm rượu.

Bà mẹ bảo: “Mẹ nghe Yakumo ở tận cùng xứ San-in bên kia núi cách đây đến cả trăm dặm đường, anh con làm sao về cho kịp. Vậy chờ khi nào anh ấy đến nơi hăy sửa soạn!”. Samon thưa: “Anh con là người trọng chữ tín, thế nào cũng giữ lời hứa. Nếu đợi anh ấy về mới hấp tấp bày tiệc th́ thật đáng thẹn ”. Bèn mua rượu ngon, nấu cá tươi để sẳn trong bếp.

Ngày hôm đó trời quang đăng, nh́n ngút mắt không lấy một gợn mây.Bọn lữ khách gối đất màn sương nhập bọn trên đường kháo với nhau “Ai thượng kinh hôm nay nhằm ngày tốt đấy. Trời quang mây tạnh là điềm buôn bán có lời”. Một người vũ sĩ xấp xỉ năm mươi nói với một anh trai trẻ khoảng hai mươi ăn mặc cùng một kiểu:”Trời đẹp thế nầy, nếu từ Akashi mướn được thuyền mà rong buồm đi sớm th́ chiều chắc kịp qua đêm ở cửa Ushimado. Chỉ v́ bọn trẻ ngại sóng gió, ḿnh đành chịu tốn kém.”. Anh kia vừa đi, vừa vuốt giận ông bạn: “Lúc lệnh bề trên nhà ta lên kinh, từ đảo Shôzujima qua bến Murozu, ngài cũng gần chết khiếp. Cứ theo lời bọn tùy tùng học lại, vùng biển này đáng sợ lắm đấy. Thôi đừng tức tối nữa. Để sang bến Uogahashi, tôi mời bác tô ḿ”. Một gă dắt ngựa đang phát cáu với con vật:“Cái con chết chương nầy, sao đi mà không chịu chong mắt ra cho ông nhờ!”, nói xong sắp ngay ngắn bọc hàng trên yên rồi ẩy ngựa bước tới. Quá ngọ vẫn chưa thấy bóng Akana. Rồi mặt trời ngă sang đoài, khách bộ hành ai nấy đều răo bước t́m chỗ qua đêm. Mỗi Samon mắt vẫn đăm đăm nh́n về xa xôi, ruột gan nóng như nung. 

Bà mẹ gọi Samon bảo: “Chỉ mong ḷng người không thay đổi như trời thu chứ hoa cúc đâu chỉ thắm mỗi hôm nay. Như anh con giữ chử tín quay về th́ dù phải chờ đến khi mưa lạnh báo thu tàn, con cũng chẳng có ǵ để trách anh. Thôi vào nhà nghĩ đi, mai hẵng đợi”. Samon không dám trái ư, mới cùng lui vào trong, mời mẹ đi ngủ trước, rồi ra ngoài cửa nh́n lên, thấy bên sông Ngân là vầng trăng bạc soi mỗi bóng ḿnh, ḷng lại thêm buồn. Chỉ nghe tiếng sủa của con chó giữ nhà và tiếng sóng vỗ ngoài bến vọng tới. Đến khi trăng lặn bên sườn núi, đang nghĩ ḿnh quên chưa đóng cổng, bất chợt nh́n lên th́ thấy trong khoảng đêm đen có một bóng người lay động theo làn gió lại gần, nh́n măi mới biết chính là Akana Sôemon.

Samon mừng rỡ nói như reo :” Tiểu đệ đợi từ sáng sớm đến giờ. Anh giữ lời ước về được thật không ǵ vui hơn. Mời anh vào trong cho!”. Nghe nói thế, Akana chỉ gật đầu mà không ừ hử. Samon đi trước dẫn đường, mời Akana ngồi vào chỗ dưới song cửa sổ phía nam, xong thưa:” Huynh trưởng chậm về, mẹ già không chờ được, e rằng anh mai mới đến nơi nên đă vào trong nghỉ rồi. Để em đánh thức mẹ nhé!”. Akana lắc đầu một lần nữa ngăn Samon lại nhưng vẫn chẳng nói chẳng rằng. Samon mới thưa:”Anh lặn lội đêm hôm, hẳn nhọc mệt v́ đường sá. Vậy xin anh uống chén rượu mừng cho lại sức”. Bèn hâm rượu, bày biện mấy món đưa cay. Akana nâng tay áo lên che mặt, làm như ngán mùi tanh của thức ăn.”Cơm nầy do chính tay em tuốt lúa giă gạo.Tuy chẳng có ǵ nhưng là chút ḷng thành. Xơi một miếng cho em vui”. Akana vẫn không trả lời, chỉ thở dài buồn bă, măi lâu mới lên tiếng: “Hiền đệ tiếp đón ân cần, anh từ chối sao đang.Tuy thế, anh không thể lừa dối em. Cho anh thưa thật và tuyệt đối đừng ngạc nhiên. Anh không c̣n là người trên dương thế nữa mà chỉ là một cô hồn vất vưỡng hiện ra trong thân xác vay mượn nầy thôi.”

Samon hoảng kinh. “Huynh trưởng nói chuyện ǵ lạ lùng thế nhỉ.Em không thể tin được.”Akana mới bảo:”Khi anh từ biệt hiền đệ về đến quê nhà rồi, thấy người nước sợ oai lũ giặc Tsunehisa, đều quên ơn ngài Enya mà ngă theo chúng, Anh liền đến thăm Akana Tanji, người anh em họ trong thành Tomita. Hắn ta giải bày điều lợi hại và đưa anh đến gặp Tsunehisa. Anh bèn nhân cơ hội ấy ḍ xét quân t́nh. Quan sát thật kỹ mới biết tên Tsunehisa sức địch muôn người, lại khéo rèn luyện sĩ tốt. Tuy nhiên, về mặt mưu trí th́ v́ tâm địa đa nghi như chồn cáo nên hắn không có một ai gọi là gan ruột nanh vuốt. Ở lâu không tiện, anh mượn cớ ước hẹn với hiền đệ phải về cho kịp tiết trùng dương để xin kiếu. Chẳng ngờ Tsunehisa đâm ra oán ghét và hạ lệnh Tanji giữ riệt anh tận đến bửa nay, không cho lọt khỏi ṿng thành. Anh sợ sai hẹn th́ hiền đệ chẳng c̣n coi anh là người tín nghĩa nữa. Hết sức khổ tâm mà không biết tính sao. Cổ nhân có câu: Con người không ai đi nổi ngh́n dặm mỗi ngày nhưng hồn phách th́ thừa sức. Nhớ lời dạy đầy đạo nghĩa ấy, anh tự đâm cổ chết để đêm nay hồn nương theo luồng gió lạnh cơi âm về cho kịp lời ước hẹn gặp nhau giữa mùa hoa cúc. Hiền đệ đă thấu ḷng anh chưa?”. Nói xong nước mắt ràn rụa: “ Từ đây, chúng ḿnh sẽ măi măi chia tay. Mong em thay anh chăm sóc mẹ già”. Mới thấy vừa đứng dậy khỏi chiếu tiệc, thoắt đă biến mất.

Samon lật đật chận lại th́ ngón âm phong đă che mắt tối sầm, không nhận ra phương hướng nữa. Anh ta trượt chân bổ sấp, rồi cứ thế mà khóc lớn. Bà mẹ choàng tỉnh, đứng dậy nh́n ra chỗ con ngă th́ thấy anh ta đang nằm giữa đống chén bát, b́nh rượu, đĩa cá, trên chiếu tiệc. Bà mới đến bên cạnh nâng dậy, hỏi “ Ǵ thế hở con?” th́ chỉ thấy Samon khóc vùi, nấc nghẹn chẳng thốt được câu nào. Bà mẹ bảo : «Nếu mày buồn khổ v́ anh mày lỡ hẹn th́ ngày mai, lúc nó đến hăy nói cho nó biết. Cứ khóc thế nầy có phải ngốc không nào!”.Trước lời quở trách nghiêm khắc, Samon vội phân trần :” Đêm hôm nay, huynh trưởng nhớ lời hẹn cúc hoa đă về đến nơi đấy chứ. Con đem rượu và thức nhắm ra mời, anh ấy hai ba bận từ chối và kể sự t́nh xăy ra như thế nào, v́ không muốn bội ước nên đă tự đâm cổ để linh hồn vượt trăm dặm t́m về”. Nói xong, anh ấy biến mất. Chính v́ vậy con đă làm kinh động giấc ngủ của mẹ. Cúi xin mẹ tha thứ!”. Thấy nước mắt con lă chă, bà mẹ mới bảo:”Người trong ngục tối mong được cởi gông. Kẻ đang khát chỉ ước có miếng nước mát mà nhấp. Chắc con đang mang tâm trạng ấy. Hăy lấy lại b́nh tĩnh đi!”.Nghe thế, Samon lắc đầu:”Không phải mộng mị ǵ đâu mẹ.Huynh trưởng con có về thật đấy!”. Nói xong lại khóc đến quị xuống. Lúc ấy bà mẹ mới hết nghi ngờ và cũng oà theo. Đêm hôm ấy cả hai mẹ con cùng khóc than không dứt.

Rạng ngày, Samon dập đầu thưa với mẹ :”Con từ thuở nhỏ theo đ̣i nghiên bút nhưng ở chốn làng nước chưa tỏ điều trung nghĩa, trong nhà không tṛn đạo hiếu kính, sống cũng như thừa. Nay anh Akana đă hũy tính mạng để giữ lời hẹn ước th́ đứa em như con cũng phải lên đường đi Izumo nhặt nắm xương tàn của anh cho tṛn chữ tín. Cho phép con đi một thời gian và nhớ bảo trọng ḿnh vàng”. Bà mẹ lại nói: “Con có đi cũng cố về sơm sớm kẽo mẹ già tựa cửa. Đừng để lần từ biệt hôm nay thành ra cuộc chia ly vĩnh viễn.” Samon mới thưa: ”Kiếp người bèo bọt, giữa ban mai nào biết được buổi chiều, nhưng con đi xong việc sẽ chóng quay về”. Nói xong lau nước mắt ra cửa, tạt qua bên Sayo nhờ chăm sóc mẹ già chu đáo, xong phăng phăng xuống Izumo. Trên đường đói chẳng buồn ăn, rét quên choàng áo, giữa giấc mơ cũng gào khóc, chỉ có mười hôm đă đến bên chân thành Tomita.

Việc trước tiên là t́m tới ngay phủ đệ của Akana Tanji, xưng tên xin gặp. Tanji bước ra nghênh tiếp, ngạc nhiên hỏi gặn : “Nếu không có tin nhạn đưa thư th́ làm sao ông biết chóng vánh như thế”. Samon trả lời: “Kẻ sĩ không luận bàn chuyện phú quí hay là t́nh huống thế nào mà chỉ lo giữ điều tín nghĩa. Nay huynh trưởng Sôemon trọng lời thề thốt, chẳng tiếc thân, hồn thu đường đất trăm dặm t́m về cho nên tôi mới ngày đêm không nghĩ mà tới nơi đây. Tôi chỉ xin đem chuyện sách vở để hỏi một điều, mong ngài giải đáp cho. Xưa khi Công Thúc Tọa[8] nước Ngụy nằm trên giường bệnh, vua Ngụy đến thăm, thân cầm tay hỏi: “Nhỡ mai khanh có mệnh hệ nào th́ lấy ai làm người chống đở xă tắc”. Tọa mới tâu: “Thương Ưởng tuy tuổi trẻ nhưng là bậc kỳ tài.Vương nếu không dùng hắn th́ hăy giết đi chứ đừng để hắn ra ngoài cơi. Nếu cho hắn đi nước khác, chắc chắn mai sau sẽ rước họa”. Thực bụng tâu như thế xong, Tọa mới ngầm kêu Thương Ưởng vào bảo nhỏ: “Ta đă tiến cử ngươi nhưng nhà vua có ư không dùng. Ta lại bảo đă không dùng ngươi th́ phải giết. Đó là đạo trước lo cho vua sau mới lo tới bầy tôi.Vậy ngươi nên mau mau trốn qua nước khác kẽo bị hại".Câu chuyện nói trên nếu đem so với t́nh cảnh giữa ngài và Sôemon, hỏi khác nhau thế nào?” Tanji chỉ biết cúi gầm, không có lấy một câu.

Samon mới xích người lại gần hơn: “Anh Sôemon của tôi không chịu khuất thân thờ Amako v́ nghĩ t́nh cựu giao với ngài Enya. C̣n ngài bỏ chủ cũ Enya đi hàng Amako là không làm tṛn đạo nghĩa của người vũ sĩ. Anh Sôemon giữ lời hẹn cúc hoa mà xă thân, hồn đi trăm dặm t́m về, coi chữ tín nặng nhường nào.C̣n ngài, để làm đẹp ḷng Amako, đă hành hạ cả cốt nhục để người ấy phải sát thân, quả không xứng đáng là một chiến hữu. Tsunehisa dù có ngăn chận thế nào đi nữa, ngài há không v́ chút t́nh cố cựu mà ngầm giúp như Công Thúc Tọa đă đối xử với Thương Ưởng được hay sao? Chỉ lo sự phú quí cho riêng ḿnh đâu phải là nền nếp vũ gia, có chăng chỉ là cách sống của bọn Amako mà thôi. Không hiểu sao anh ta lại không biết thế mà c̣n đưa chân đến chốn nầy làm ǵ? Ta hôm nay có mặt ở đây cũng v́ đặt ḷng trung nghĩa lên trên mọi sự. C̣n mi, mi sẽ chuốc lấy cái tiếng bất nghĩa thối tha.”. Nói chưa hết lời đă tuốt kiếm chém Tanji [9]một nhát chết lăn tại chổ.Thừa lúc bọn cận vệ c̣n đang nháo nhác bèn trốn đi không để lại dấu vết. Amako Tsunehisa nghe việc đó, thầm phục ḷng trung tín của hai anh em, không hạ lệnh đuổi bắt Samon.

Ôi, chính v́ thế mà ở đời, không nên kết giao với hạng người khinh bạc.

 

                  Dịch xong ngày 21 tháng 10 năm 2003


[1] Xóm Sonezaki, nơi Ueda Akinari chào đời là bối cảnh nhiều tiểu thuyết của Ibara Saikaku (1642-1693) và tuồng hát của Chikamatsu Monzaemon (1653-1724), hai nhân vật kiệt xuất của văn học Nhật Bản tiền cận đại và bậc thầy của Akinari.

[2] Ngoài biệt hiệu nầy, ông c̣n đặt nhiều bút hiệu có tính chất tự trào như Wayaku Tarô (anh chàng dịch ra văn Nhật), Muchô Kôji (người ngang như cua) hoặc Shiki Kôjin (kẻ học đ̣i khoác lác).

[3] Tiêu biểu có Kôda Rôhan và Higuchi Ichiyô, hai nhà văn tên tuổi thời Meiji, Akutagawa Ryunosuke và Satô Haruo thời Taishô, ngoài ra c̣n kể đến Izumi Kyôka, Hayashi Fumiko, Okamoto Kanoko, Ishikawa Jun vv…

[4] La Quán Trung tên thật là La Bản (?-?), sống vào thế kỷ 14, cuối Nguyên đầu Minh , tác giả các tiểu thuyết bạch thoại như Tam Quốc Chí Diễn Nghĩa, Tùy Đường Lưỡng Triều Sử Truyện, Đường Ngũ Đại Sử Diễn Nghĩa, Bắc Tống Tam Toại B́nh Yêu Truyện., Thủy Hử Truyện. Nhiều thuyết cho rằng Thủy Hử là tác phẩm của Thi An (tự Nại Am), người được xem như thầy của họ La.

[5] Phùng Mộng Long (1574-1646), sinh năm Vạn Lịch triều Minh và mất năm Thuận Trị triều Thanh, tác giả các tập đoản thiên tiểu thuyết bạch thoại Cổ Kim Tiểu Thuyết, T́nh Sử Loại Lược, Cổ Kim Tiếu, Tỉnh Thế Hằng Ngôn, Dụ Thế Minh Ngôn, Cảnh Thế Thông Ngôn.

[6] Truyện chàng Phạm Cự Khanh từ cơi chết về dự bửa cơm thịt gà với người sống

[7] Mạnh mẫu, mẹ thầy Mạnh Kha, từng chặt đứt khung cửi (đoạn cơ) và dọn nhà ba lần để cảnh tỉnh con (tam thiên chi giáo).

[8] Xem truyện Thương Ưởng trong Sử Kư Tư Mă Thiên.

[9] René Sieffert cho rằng chữ trung Nhật Bản cũng có giới hạn v́ người đáng bị chém phải là Amako Tsunehisa chứ không phải Tanji, một kẻ chấp hành.

 


® "Mọi trích dẫn hay đăng tải cần phải có sự đồng ư của dịch giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

..........