TẬP TRUYỆN NGẮN TRONG L̉NG BÀN TAY  

(Te no hira no shôsetsu)

Phần II

Nguyên tác: Kawabata Yasunari
(1899-1972)

Dịch: Nguyễn Nam Trân

Minh họa: Yorimitsu Takashi

 

 

 

Mục Lục

16) Người con gái đi vào đám lửa (Hi ni yuku kanojo, 1924)
17) Chết chung v́ t́nh (Shinjuu, 1925)
18) Tro cốt linh thiêng (Kami no hone, 1927)
19) Cô tiểu thư ở Suruga (Suruga no reijô, 1927)
20) Những con thuyền lá tre (Sasabune, 1950)
21) Mưa thu (Aki no ame, 1950)
22) Hàng xóm (Rinjin, 1962)
23) Công chúa thủy cung ((Ryuuguu no otohime, 1926)
24) Người đàn ông mù và cô gái trẻ (Mekura to shôjo, 1928)).
25) Tiếng sấm mùa thu (Aki no kaminari, 1928)
26) Anh chồng bị cột (Shibarareta otto, 1930)
27) Mặt trời lặn (Rakujitsu, 1925)
28) Thói quen trong giấc ngủ (Nemuriguse, 1932)
29) Trên cây (Ki no ue, 1962)
30) Người đẹp dưới trăng (Gekka-bijin, 1963)

Xem thêm    Dẫn nhập  và    Phần I

 

 

16.   NGƯỜI CON GÁI ĐI VÀO ĐÁM LỬA 

(Hi ni yuku kanojo, 1924)   (7) [1]

Mặt hồ ở măi xa, trông bé tẹo và sáng lấp lánh. Nó có cái màu của dải nước tù hăm trong khu vườn cổ một đêm trăng. Khu rừng bên kia mặt hồ đang lặng lẽ cháy. Chỉ trong khoảnh khắc, lửa đă lan rộng. Chắc là một trận hỏa hoạn.

Bên bờ hồ, những chiếc xe ṿi rồng chữa lửa chạy như đèn cù, bóng chúng ánh lên mặt nước trông chẳng khác mấy món đồ chơi con nít.

Trên con dốc, người ở đâu họp thành đoàn đen kịt, theo nhau leo lên không dứt.

Bất chợt tôi cảm thấy không khí chung quanh vùng bỗng dưng hanh ráo. Trời đất như sáng ra.

Cả một vùng phố xá dân cư dưới con dốc đă ch́m trong biển lửa.

Người con gái xông xáo vẹt đoàn người dày đặc, đi ngược chiều xuống phía dưới dốc.

Lạ lùng thay, đó là một thế giới hoàn toàn im lặng.

Nh́n người con gái xăm xăm tiến thẳng về phía lửa, tôi thấy trong ḷng ḿnh dâng lên một t́nh cảm xót xa.

Lúc đó, dù không dùng lời nói, thực ra tôi biết rơ ràng ḿnh đang đối thoại để hiểu những nỗi niềm cô ấy mang trong ḷng:

-Tại sao mỗi ḿnh em lại đi ngược chiều xuống dốc? Để cho lửa thiêu chết em sao?

- Em không muốn chết đâu!Tuy nhiên, hướng Tây là nơi có ngôi nhà anh ở. Cho nên em phải đi về đằng Đông!

Giữa những ngọn lửa sáng ḷa chỉ có một chấm đen là bóng dáng của nàng, nó chích đau nhức mắt và làm tôi bừng tỉnh dậy.

Có những giọt lệ trào bên khóe mắt.

Chuyện nàng bảo nàng không muốn cả việc đi về hướng nhà tôi là điều tôi đă tiên liệu. Nàng suy nghĩ thế nào, thôi cũng cam đành! Riêng tôi, v́ cứ tuân theo lư trí, đứng trước sự thực là t́nh cảm của nàng bây giờ đă nhạt phai, bên ngoài tôi làm như không c̣n tha thiết nữa nhưng thực ra vẫn tiếp tục nghĩ theo ư ḿnh mà không đếm xỉa ǵ tới nàng. Tôi cứ cho rằng cùng tận đáy ḷng con người ấy chắc hẳn hăy c̣n chút ǵ quyến luyến với ḿnh. Cười khinh miệt cái thằng tôi đấy nhưng sao tôi vẫn âm thầm nuôi dưỡng ư nghĩ đó như một sự thật.

Tuy nhiên, khi nằm mơ như thế, tôi đă chứng tỏ ư tưởng là người con gái không c̣n mảy may yêu thương ḿnh đă đâm sâu vào tất cả ngơ ngách của hồn tôi mất rồi.

Giấc mơ đó biểu lộ t́nh cảm của tôi. C̣n cái t́nh cảm của nàng mà tôi thấy trong giấc mơ chỉ là t́nh cảm tôi đem gán cho nàng. Nhưng nó chỉ phản ánh t́nh cảm của chính tôi thôi. Mà cái t́nh cảm đến trong giấc mơ nào có lừa dối hay kiêu kỳ với ai bao giờ đâu!

Nghĩ như thế, một nỗi buồn xâm chiếm ḷng tôi.

(Dịch xong ngày 28/02/2009)

 

 

17   CHẾT CHUNG V̀ T̀NH  

(Shinjuu, 1925)     (35)

Nàng nhận được một lá thư từ người chồng đă chán ghét ḿnh và bỏ nhà ra đi. Thư ấy gửi từ một miền xa, bẵng đi một dạo cũng tới hai năm.

-Đừng cho con chơi với mấy quả bóng cao su! Ở đây mà c̣n nghe tiếng động vọng tới. Tiếng đó như nhói vào tim tôi.

Nàng bèn giằng lấy quả bóng từ trong tay đứa con gái mới lên chín.

Lá thư của người chồng lại đến. Địa chỉ người gửi đề trên phong b́ khác với lần trước.

(-Đừng cho đứa nhỏ đi ủng tới trường! Ở đây mà c̣n nghe tiếng chân vọng tới. Tiếng ủng nó đi như dẫm lên tim tôi).

Nàng bèn cho thay đôi ủng của cô con gái ấy bằng đôi dép cỏ đi êm ái hơn. Thế nhưng đứa bé khóc và hết chịu đi học.

Thêm lần nữa, thư người chồng lại đến, sau lá thứ hai độ một tháng. Nàng có cảm tưởng chữ viết trong thư chợt già đi hẳn. (Đừng cho con ăn cơm bằng bát sành! Ở đây mà c̣n nghe tiếng nó vọng tới. Tiếng đó như phá vỡ tim tôi.)

Nàng mới lấy đũa ḿnh gắp cơm đút cho con như thể nó mới lên ba. Và nàng nhớ lại cảnh hồi đứa con gái mới lên ba, người chồng vui vẻ đứng bên cạnh hai mẹ con.

Con bé con tự tiện lấy cái bát sành của nó từ trong chạn bát mang tới. Nàng bèn giật lấy bát và giận dữ ném lên phiến đá ngoài vườn. Có tiếng trái tim của người chồng vỡ tan. Bỗng nhiên nàng quắc mắt, lông mày dựng ngược, rồi nàng ném cả cái bát của ḿnh ra luôn. Không biết tiếng động vừa gây ra có phải là tiếng động đă làm vỡ trái tim người chồng hay không? Nàng bèn ném tung cả mâm bàn ra ngoài vườn. Hay là v́ tiếng động này ? Nàng tông người thật mạnh vào tường và đưa nắm tay đấm lên tường liên hồi. Thân h́nh nàng mới đó c̣n vướng như một mũi giáo lên cánh cửa giấy chắn gian buồng, thế mà đă lọt qua bên kia và đổ gập xuống không biết lúc nào. C̣n cái tiếng này th́ sao?

-Mẹ ơi, mẹ ơi! mẹ ơi!

Nàng đưa tay tát bốp vào mặt đứa con gái vừa khóc vừa chạy đến bên mẹ. Nghe cái tiếng này đi nào!

Giống như âm hưởng tiếng động ấy vọng về, một lá thư khác của người chồng lại đến.Lần này nó mang dấu bưu điện nơi gửi, một vùng đất mới và xa xôi.

“Mấy người tuyệt đối đừng gây thêm một tiếng động nào nữa Đừng đóng hay mở mấy cánh cửa giấy ngăn buồng. Đừng thở nữa. Và cũng đừng cho đồng hồ trong nhà mấy người tích tắc!”

-Mấy người! mấy người! cứ gọi là mấy người!

Nàng th́ thào và để mặc nước mắt chảy xuống ràn rụa. Thế rồi nàng không làm bất cứ cái ǵ để phát ra một tiếng động nào nữa. 

Vĩnh viễn không c̣n một tiếng động vo ve. Tóm lại, hai mẹ con nàng đă chết.

Thế rồi, một điều hết sức kỳ lạ đă xảy ra: người chồng của nàng cũng thấy nằm chết trên gối bên cạnh họ.

(Dịch xong ngày 28/02/2009) 

 

18    TRO CỐT LINH THIÊNG 

(Kami no hone, 1927)    (56)

Kasahara Seiichi, giám đốc quản trị một công ty xe điện chạy đường ngoại thành, Takamura Tokijuurô, diễn viên điện ảnh chuyên đóng loại tuồng dă sử, Tsujii Mori, sinh viên y khoa đại học tư thục P. cũng như Sakuma Benji, chủ một cửa hàng cơm Quảng Đông, bốn người đàn ông, đều nhận được một lá thư riêng có cùng nội dung do cô gái tênYumiko, hầu bàn ở tiệm giải khát Aosaki (C̣ Xám) gửi đến.

“Em xin gửi một ít di cốt đến mấy anh. Xương của một vị thần đấy Đứa bé sơ sinh đă sống được một ngày rưỡi. Khi mới chào đời, nó đă ươn yếu rồi. Em nhớ mang máng nh́n thấy cô khán hộ nắm ngược hai chân lên và lắc, rốt cục đứa bé mới bật ra tiếng khóc. Trưa hôm qua, em nghe nói nó chết sau khi ngáp ngáp hai cái. Thế nhưng nó c̣n khá hơn đứa trẻ của bà nằm giường bên cạnh em, bảy tháng đă sinh non, sau khi ở trong bụng chui ra, chỉ bắn được một tia nước đái rồi đi luôn.

Đứa bé nhà em chẳng mang h́nh ảnh một người nào trong đám mấy anh cả. Nó cũng không giống em mảy may. Xin các anh cứ tưởng tượng ra khuôn mặt một con búp bê đẹp đẽ, dễ thương nhất trần đời là đủ rồi. Ngoài ra, nó không có ưu điểm hay khuyết điểm nào hết. Ngay đến em cũng chỉ nhớ mỗi đôi má bầu bầu hơi xệ, và sau khi nó chết rồi, cặp môi c̣n đượm chút màu máu nhợt nhạt của nó. Các cô khán hộ ai cũng quở thằng bé xinh xắn và trắng trẻo.

Nếu đứa bé này c̣n tiếp tục sống, nó chỉ vô phúc thôi v́ thân thể quá èo uột, nên em nghĩ, hay hơn để nó chết đi trước khi cả sữa mẹ cũng chê và hết c̣n biết cười. Em khóc hết nước mắt tội nghiệp cho đứa con ra đời mà chẳng giống ai trong đám các anh. Em tự hỏi phải chăng dầu chỉ là một đứa bé sơ sinh, đúng ra từ khi là một bào thai trong bụng mẹ, ḷng nó chắc đă đau đớn lắm khi t́m cách nào để sinh ra đời mà không giống bất cứ người nào trong đám các anh. Hoặc giả đứa bé đă sớm rời bỏ cuộc đời này v́ mang ư nghĩ là nó phải chết đi trước khi có thể trở thành một kẻ giống như mấy anh.

Anh ơi! Không, chắc em phải gọi rơ ràng là “Mấy anh ơi!” mới đúng. Đến nay, tất cả các anh đều tỉnh bơ không đếm xỉa. Cho dù em có ngủ với một trăm, một ngh́n người đàn ông, các anh cũng xem đó chẳng khác nào con số những cọc gỗ dùng để lát lề đường. Vậy mà, lạ làm sao, khi nghe tim em có bầu, các anh lại xôn xao đến thế! Lúc đó mới đi vác cái kính hiển vi to tướng của lũ đàn ông các anh đến để thậm thụt xoi mói bí mật đời một người đàn bà.

Tuy là chuyện đời xưa nhưng chắc các anh c̣n nhớ chứ? Ḥa thượng Hakuin[2] có lần bế đứa hài nhi, con một cô gái chửa hoang và nhận là con ḿnh. Đứa bé nhà em cũng được Thượng Đế cứu giúp như thế đó. Khi đứa con của em hăy c̣n là một bào thai trong bụng mẹ, nó đang buồn khổ suy nghĩ không biết ḿnh nên giống ai th́ ngài đă nói với nó:

- Này chú bé đáng yêu ơi! Con hăy mang h́nh ảnh của ta, h́nh ảnh thiêng liêng của Thượng Đế, mà ra đời. Con hăy là đứa con của cả loài người!

V́ vậy, lư do em không thể bảo con của em nên giống ai trong đám các anh là v́ em nghĩ đến từ tâm của đứa bé đáng thương ấy.Và em mới đem mớ di cốt của nó phân phát cho các anh.

Ông giám đốc quản trị công ty lấy một mảnh giấy nhỏ bọc mảnh xương tàn lại rồi lật đật dấu trong túi. Vào xe hơi, ông mới lén mở ra xem. Đến hăng, ông gọi cô thư kư đánh máy, khi muốn hút một điếu thuốc, mới cầm lấy miếng xương, rút từ túi ra một lượt với gói Happy Hits. Ông chủ hàng cơm th́ vừa cầm miếng xương ngửi lấy ngửi để vừa mở cửa tủ sắt, rút mớ tiền bán hàng thu nhập ngày hôm trước ra đưa đi ngân hàng rồi bỏ mẩu giấy trắng đựng cốt thay vào. Anh sinh viên y khoa ngồi giữa toa tàu điện đi trong tỉnh, rung theo nhịp tàu, bị cái đùi trắng chắc nịch và trắng bóc như hoa xoan[3] của cô nữ sinh viên bên cạnh đụng mạnh vào làm vỡ miếng xương đứa bé anh để trong túi. Ḷng anh bỗng đâm ra rạo rực với ư nghĩ làm sao lấy được cô nàng làm vợ. C̣n người diễn viên điện ảnh th́ dấu miếng xương phần ḿnh vào trong cái đăy bí mật có đựng mấy cái bào ngừa thai làm bằng da cá[4] và bột thuốc cường dương, phóng như bay tới phim trường để thu h́nh.

Thế rồi, một tháng sau, ông giám đốc Kasahara Seichi tự đến tiệm C̣ Xám và nói với Yumiko:

-Chắc phải đem mớ xương ấy mà gửi nhà chùa đi chứ nhỉ! Tại sao em cứ giữ riệt nó vậy?

-Ô hay! Em cái ǵ! Đă chia nó hết cả cho các anh rồi mà! Ai đâu c̣n giữ ǵ nữa!

(Dịch xong ngày 26/03/2009)

 

  19      CÔ TIỂU THƯ Ở SURUGA 

(Suruga no Reijô, 1927)    (51)

 

- Chao ôi! Sao ḿnh chỉ muốn sống đâu đó chung quanh vùng Gotemba này thôi. Làm người ta mất cả tiếng rưỡi đồng hồ chớ ít đâu!

Lúc đó, tàu hỏa vừa vặn ngừng ở ga Gotemba. Cô nữ sinh nhấc hai đầu gối lên như con châu chấu rồi dậm chân xuống sàn toa hành khách, má th́ áp vào cửa kính, nh́n theo bóng những người bạn đang ngây thơ ra hiệu chào nhau bằng mắt từ phía sân ga. Cô phát biểu ư kiến như thế với vẻ chán chường, tưởng chừng muốn xuôi tay. 

àu chợt vắng ngắt khi đến ga Gotemba. Những ai phải đi một lộ tŕnh dài bằng tàu chợ khi không bắt được tàu tốc hành đều hiểu được tại sao có cảnh tượng này. Sáng vào khoảng tám chín giờ, c̣n chiều th́ từ hai ba giờ, toa tàu như được chất đầy những bó hoa. Đám nữ sinh trên những chuyến tàu chở học tṛ đến trường đă làm cho mấy toa xe khách tươi sáng và náo nhiệt hẳn lên. Nhưng khoảnh khắc sáng sủa và xinh tươi như vậy sao mà phù du! Chuyến xe trước c̣n cả năm mươi cô nữ sinh, mới mười phút sau, trên chuyến kế tiếp đă không c̣n lấy một bóng hồng. Vậy mà tôi có cảm tưởng đă gặp trong những chuyến du hành bằng xe hỏa của ḿnh không biết cơ man nào những cô nữ sinh đến từ tất cả các vùng.

Tuy vậy, lần này tôi không phải là người đang làm một cuộc du hành dài. Tôi chỉ đi đoạn từ Izu lên Tôkyô thôi. Dạo đó, tôi c̣n sống trong vùng núi non miền Izu. Từ Izu đến Mishima phải đổi tàu qua đường Tôkaidô, thế mà chuyến tàu nào tôi đi cũng gặp đúng cái giờ hoa nở tưng bừng đó. Các cô là học sinh của hai trường nữ, một ở Numazu và một ở Mishima. Nhân v́ mỗi tháng tôi lên Tôkyô một đến hai lần, nên chỉ cần một năm là đủ nhớ hết mặt khoảng hai mươi cô trong đám.

Nó gợi lại bầu không khí thủa thiếu thời, lúc bản thân tôi cũng đáp tàu đi học trung học như thế này. Và tôi nhớ được ngay cả các chi tiết như các cô nữ sinh ấy thường sẽ leo lên toa số mấy.

Hôm đó tôi nhớ ḿnh đă chọn cái toa áp cuối. Cô gái vừa nói cô mất những một tiếng rưỡi th́ chắc phải lấy tàu từ Numazu về tận Suruga. Như thế, cô là dân vùng Suruga. Nếu là người từng lấy xe hỏa đi quá Hakone, ai cũng có thể đoán được việc ấy. Suruga là một thành phố nơi mà mấy cô thợ trong xưởng dệt lớn nằm bên kia ḥn núi ven sông vẫn hay vẫy những chiếc khăn trắng theo đoàn tàu từ cửa sổ hay từ sân nhà máy. Cô nữ sinh này có lẽ là con gái một ông kỹ sư hay nhân viên nào làm trong hăng dệt. Cô có thói quen leo lên toa tàu áp cuối. Cô c̣n là người xinh xắn và láu táu nhất đám.  

Mất một tiếng rưỡi, c̣n phải tính mỗi ngày hai bận đi về th́ đúng là lâu la, cái thân h́nh thoăn thoắt như nai con thế kia chắc đến thối thây mất. Nhất là mùa đông, ra khỏi nhà hăy c̣n tối mà phải về lúc trời đă nhá nhem.Chuyến xe lửa ấy về tới ga Suruga lúc 5 giờ 18 phút mà! Có điều đối với tôi th́ một tiếng rưỡi đồng hồ đó sao mà quá ngắn ngủi. Tôi nh́n - nhưng làm bộ như lơ đăng - cái cô bé hết nói chuyện lại lấy sách giáo khoa ra đọc, hết đan rồi lại bỏ chỗ ḿnh ngồi ghé qua đám bạn để quấy phá…mà thấy thời gian trôi sao quá nhanh. Rồi khi tàu vào ga Gotemba th́ tôi chỉ c̣n có mỗi 20 phút bên nàng.

Tôi cũng như nàng, cả hai đưa mắt nh́n theo như tiễn đưa mấy cô học tṛ bước trên sân ga trong màn mưa. V́ trời đă vào tháng mười hai rồi nên những ngọn đèn điện đẫm nước mưa chỉ sáng lù mù.Phía rặng núi xa đen sẫm, h́nh như có ánh lửa tươi tắn của một đám cháy rừng đang bùng lên. 

Cô gái năy giờ vẫn lí lắc bỗng trở nên nghiêm nghị, bắt đầu rù ŕ ǵ đó với chúng bạn. H́nh như cô đang hé cho họ biết chuyện tháng ba sang năm cô sẽ tốt nghiệp rồi lên Tôkyô nhập học một đại học nữ trên đó. 

Tàu đỗ ở ga Suruga. Đến đây th́ không c̣n bóng nữ sinh nào nữa. Mưa rơi ào ạt trên kính cửa sổ toa tàu nơi tôi áp mặt chực nh́n theo bóng cô gái. Giữa khi cô đang định rời chiếc xe th́ chợt có tiếng kêu:

-Cô, cô ơi!

Ḱa, không phải có một người c̣n gái hấp tấp chạy đến bên cạnh và đột ngột ôm choàng lấy cô là ǵ!

-Ơ kia!

-Em đợi cô đó. Đáng lẽ em lấy được chuyến xe lửa 2 giờ đó chứ, nhưng tại em muốn gặp cô…

Thế rồi hai cô nàng che chung một chiếc ô đen, quên cả trời đang mưa, hai khuôn mặt thiếu điều tựa sát vào nhau, họ tṛ chuyện huyên thiên. Có tiếng tu huưt báo xe chạy. Cô thợ trẻ vội phóng vào bên trong xe và ló đầu ra ngoài cửa sổ.

-Nếu tôi lên Tôkyô chắc ḿnh lại gặp nhau trên đó phải không? Nhớ ghé chỗ kư túc xá tôi chơi nghe!

-Em không đi được đâu cô!

-Ủa, sao vậy?

Hai người, mỗi người mang một nỗi buồn riêng trên gương mặt. Cô gái kia có lẽ là một nữ công nhân trong xưởng dệt. Cô định nghĩ việc hăng để lên Tôkyô. Nhân v́ muốn gặp cô bé học tṛ nên đă đến cái ga này và chờ bạn non ba tiếng đồng hồ.

-Ḿnh gặp nhau ở Tôkyô nhé!

-Vâng!

-Thôi, chào bồ nghe!

-Em chào cô!

Đôi vai của cô thợ trẻ ướt đẫm nước mưa. Chắc là đôi vai cô nữ sinh cũng đầm đ́a như thế.

(Dịch xong ngày 27/04/2009)

                    

 

  20      NHỮNG CON THUYỀN LÁ TRE 

(Sasabune, 1950)    (127)

 

Akiko đặt cái chậu xuống cạnh đám hoa thục qú, xong mới ngắt mấy lá tre lùn nấp dưới ṿm cây mơ, cô làm được bao nhiêu là thuyền lá tre và cho nó nổi trên mặt nước trong chậu.

-Này, thuyền đấy. Em thấy có hay không?

Đứa bé con đứng trước cái chậu, khom người nh́n mấy chiếc thuyền lá tre. Thế rồi, ngước mắt lên ngó Akiko, nó cười hăng hắc.

-Thuyền đẹp ghê. Thấy bé ngoan, chị Akiko làm thuyền cho con đấy. Hai chị em chơi với nhau đi nhé!

Người mẹ dặn ḍ xong, quay lưng đi vào pḥng khách.

Bà ta là mẹ người chồng chưa cưới của Akiko. Đoán là bà có chuyện muốn nói riêng với bố ḿnh nên Akiko muốn tránh mặt đi một chốc. Nhân đứa bé con hay ṿi vĩnh nên bà nhờ cô dắt nó ra ngoài vườn luôn. Thằng bé là đứa em út người chồng chưa cưới của cô.

Đứa trẻ đưa bàn tay nhỏ bé của nó chọc vào cái chậu, khoắng khoắng mấy ṿng.   

-Chị ơi, mấy cái thuyền đang chơi tṛ chiến tranh với nhau ḱa.

Nó có vẻ thích thú khi nh́n mấy con thuyền lá tre mất hướng cứ chạy loạn lên.

Akiko bước ra chỗ khác, vắt mấy cái áo yukata nàng mới giặt xong đem phơi trên sào.

Chiến tranh đă chấm dứt từ lâu rồi. Thế mà người chồng chưa cưới của cô không thấy về.

-Chiến tranh đi! Cứ đánh nhau nữa. Chiến tranh. Đánh nữa, đánh!

Đứa bé càng ngay càng hăng, cho tay ngoáy mạnh hơn trước. Nước bắn lên cả mặt mũi nó.

-Ô hay, đừng làm thế chứ em. Mặt mũi ướt nhem rồi ḱa!

-Em không bằng ḷng! Thuyền nó không chịu chạy mà!

Đúng thật, thuyền không chạy được một ḿnh, chúng chỉ nổi bập bềnh trên mặt nước.

-Thôi được, ḿnh ra ngoài con sông đằng sau nhà đi! Thuyền sẽ chạy nhanh cho em xem!

Thằng bé mang theo những con thuyền lá tre, c̣n Akiko th́ đổ nước xuống mấy gốc thục qú và đem cái chậu trả lại nhà bếp.

Hai người bước lên bậc đá dẫn xuống mé sông, họ thả từng chiếc thuyền một. Thằng bé con vỗ tay khoái chí. 

-Thuyền em về hạng nhất ḱa, chị ạ!

Sợ để mất dạng con thuyền đi nhanh nhất, thằng bé chạy men theo sông về phía hạ lưu.

Akiko vội vă phóng nốt những chiếc thuyền c̣n lại rồi đuổi theo thằng bé.

Bất chợt cô nhớ ra ḿnh phải cố gắng đi làm sao cho bàn chân trái chạm đất mới được.

Akiko vốn mắc chứng tê liệt trẻ em, gót chân trái của cô đi không chấm đất, do đó nó cứ bé xíu và mềm èo. Mu bàn chân bên trái của cô lại vồng lên. Do đó, cô không nhảy dây cũng như đi du ngoạn với bạn cùng lớp được. Cô định bụng ḿnh sẽ sống cô độc lặng lẽ cho hết một đời. Thế nhưng không dè rồi cũng mai mối đính hôn. Tuy thân thể tật nguyền nhưng cô tự tin ḿnh có thể dùng ư chí bù đắp. Gần đây cô đă quyết tâm tập đi đứng cho ra tṛ để gót chân bên trái có thể chấm đất. Thử làm như thế th́ quai dép bên chân trái lại tuột ngay nhưng Akiko vẫn tiếp tục chịu khó. Tuy vậy từ ngày nước nhà bại trận, cô bỗng đâm ngưng việc luyện tập. Chỗ xây xát v́ dẹp tuột hăy c̣n để lại dấu đỏ hỏn trên bàn chân trái.

V́ đứa bé con là em của người chồng chưa cưới cho nên Akiko phải cố đặt gót chân trái sát mặt đất mà đi theo. Đă lâu lắm nàng mới phải gắng sức như thế.

Chiều ngang của con sông th́ hẹp, mấy cḥm cỏ dại rủ xuống bên ḍng nước. Ba bốn chiếc thuyền lá tre bị vướng phải tấp vào đó.

Đứa trẻ đang đứng khoảng hai mươi bước trước mặt nàng, không để ư là Akiko đă đến cạnh ḿnh, vẫn chăm chú nh́n theo những con thuyền lá tre đang trôi. Nó không nhận ra cách đi đứng khó khăn của Akiko.

Chỗ lơm sau ót của thằng bé thật sâu giống như người chồng chưa cưới của cô làm cho Akiko bỗng cầm ḷng không đậu, muốn ôm lấy thằng bé và bồng nó lên làm sao!

Bà mẹ vừa ra đến nơi, chào từ giă Akiko rồi giục thằng bé về với ḿnh. Nó chỉ nói qua loa:

- Em về, chị!

Akiko thầm nghĩ không biết bà vừa báo tin người chồng chưa cưới của ḿnh đă tử trận hay đề nghị băi bỏ đám hỏi. Chịu đi lấy một người con gái thọt chân cũng là một chuyện thương tâm chỉ có trong thời chiến.

Akiko không đi vào nhà mà qua xem một ngôi nhà mới cất bên hàng xóm. Ngôi nhà thật lớn, hiếm thấy trong vùng này nên người đi qua đi lại ai cũng đưa mắt ngắm nó. Hồi c̣n chiến tranh, việc xây cất phải đ́nh lại, chung quanh nhà mấy đống gỗ cỏ dại mọc lên thật cao. Mấy lúc này bất chợt công việc tiến hành trở lại. Người ta đă đem trồng hai cây tùng dáng trông thật cứng cáp đằng trước cửa.

Akiko thấy sao ngôi nhà này không có chút ǵ dễ thương, lại c̣n có vẻ cứng nhắc nữa. Thế nhưng sao mà nó nhiều cửa sổ quá thể! Pḥng như pḥng khách bốn bên đều có cửa sổ cả[5].

Hàng xóm x́ xào mấy chuyện như ai là người sẽ dọn đến nơi đây thật t́nh chả có người nào biết thật đích xác.

(Dịch xong ngày 28/04/2009)

 

  21     MƯA THU 

(Aki no ame, 1950)   (133)

H́nh ảnh huyền ảo của lá núi mùa thu đỏ rực như lửa đang đổ xuống in trong đáy mắt tôi.

Khó ḷng gọi đó là núi, phải nói một thung lũng nằm trong ḷng núi. Thung lũng ấy thật sâu, c̣n ngọn núi th́ sừng sững, áp tới hai bên triền của con sông chảy ra từ thung lũng ấy. Chỉ khi ngẩng mặt nh́n thẳng lên khoảng không gian ngay trên đầu ḿnh, tôi mới nhận ra được bầu trời trên đỉnh núi. Da trời hăy c̣n xanh nhưng đă nhuốm màu chiều.

Màu chiều cũng đă bao trùm lên những tảng đá trắng của con sông chảy dọc theo thung lũng. Cái tịch mịch của ṿm lá đỏ như choàng lên và thấm sâu vào tận châu thân, không hiểu có phải v́ nó muốn cho tôi cảm nhận sớm hơn cái cảnh chiều về? Nước con sông dọc theo thung lũng nhuộm một màu xanh thẫm, và giữa khi tôi c̣n đang tự hỏi tại sao không thấy màu lá đỏ in bóng xuống ḍng nước xanh th́ chợt nhận ra rằng lửa đang rơi xuống ḍng sông.       

Lửa không rơi thành trận mưa lửa, cũng không bắn bằng những tia nhỏ, nó chỉ chiếu sáng lấp lánh từng quầng trên mặt nước. Thế nhưng quả thực nó đang rơi. Từng quầng lửa một rơi xuống mặt sông rồi tan biến. Trong khi c̣n đang buông rơi giữa tầng núi, nó chưa lộ ra sắc lửa v́ tiệp màu với lá đỏ rừng thu. Chính v́ thế, khi ngẩng mặt nh́n lên, tôi mới thấy, từ trên bầu trời, những quầng lửa nhỏ rơi sao mà nhanh quá. Chẳng hiểu có phải v́ sự chuyển động của những quầng lửa ấy hay không mà bầu trời thu hẹp lại giữa hai đỉnh núi dựng lên như hai bờ đá trông cũng giống như một ḍng sông đang trôi.    

Đó là h́nh ảnh huyền ảo mà tôi đă nh́n thấy lúc trời đă về đêm, trong khi đang chập chờn trên chuyến xe hỏa tốc hành đi Kyôto.

Có hai đứa bé gái tôi vẫn c̣n giữ lại h́nh ảnh trong kư ức từ mười lăm mười sáu năm về trước, hồi tôi đang nằm viện để mổ lấy sạn ở túi mật. Hôm nay, tôi làm chuyến hành tŕnh này để gặp một trong hai người đó tại một khách sạn Kyôto.

Một trong hai đứa là một trẻ sơ sinh, khi mới đẻ đă bị khuyết tật thiếu ống thông mật, hy vọng sống c̣n của nó không thể kéo dài quá một năm. Do đó, người ta phải giải phẫu để đặt một ống nhân tạo thông lá gan và túi mật. Lúc người mẹ bế nó đứng trong hành lang th́ tôi đến gần bên, nh́n đứa bé sơ sinh và nói:

-Mọi chuyện êm đẹp chứ! Em bé trông xinh là.

Người đàn bà lặng lẽ trả lời:

-Cảm ơn ông. Bác sĩ nói cháu nó không c̣n hy vọng ǵ, chỉ nội hôm nay hoặc ngày mai thôi. Tôi đang đợi người nhà đến đón về nhà đấy.

Bé con đang ngủ một cách hồn nhiên. Lớp áo kimono in hoa văn hoa trà hơi phồng phồng chắc v́ lồng ngực nó được cuộn trong lớp băng che vết thương giải phẫu.    

Mấy lời thăm hỏi bệnh t́nh của tôi với người mẹ của đứa bé có phần vô ư tứ cũng bởi v́ giữa con bệnh cũng nằm nhà thương với nhau, ai nấy đều đă quen với đủ mọi t́nh huống mất rồi.

Trong cái bệnh viện ngoại khoa này, nhiều đứa bé đến để mổ tim, và trước khi mổ, chúng c̣n chạy nhảy loanh quanh, đùa giỡn trong hành lang, nghịch ngợm lấy thang máy lên xuống, và đôi khi bất chợt, tôi cũng có dịp trao đổi dăm câu chuyện với chúng. Chúng từ năm đến bảy tám tuổi, là đám trẻ thuộc diện có khuyết tật bẩm sinh, mổ càng sớm càng tốt , nếu không e khó sống lâu.     

Trong đám trẻ con ấy, có một đứa đặc biệt lôi cuốn sự chú ư của tôi. Có thể nói hầu như lúc nào tôi lấy thang máy th́ nó cũng đă có mặt ở đó. Đó là một bé gái khoảng năm tuổi, hay ngồi chồm hổm một ḿnh trong một góc thang máy, dưới chân mấy người lớn, miệng cứ phụng phịu. Mắt nó khó đăm đăm, c̣n miệng cứ hay mím chặt. Cái tướng cứng đầu! Khi hỏi thăm người y tá tháp tùng tôi th́ cô ta cho biết đứa bé gái đó mỗi ngày cứ lấy thang máy một ḿnh lên lên xuống xuống như thế suốt hai ba tiếng đồng hồ. Ngay cả lúc ngồi trên chiếc ghế dài trong hành lang, mặt nó cũng toát ra nét giận dữ. Dù tôi muốn bắt chuyện, ánh mắt cũng không hề dịu xuống. “Con bé này mai sau đáng gờm lắm đấy!”, tôi có lần bảo với cô y tá như vậy.   

Thế rồi tôi không thấy đứa con gái đó đâu nữa.

- Cô bé đó cũng mổ rồi à? Sau đó, có thấy khá ra không?

Khi tôi hỏi như thế, cô y tá trả lời:

-Chưa mổ nó đă bỏ về mất. Thấy đứa nhỏ nằm giường bên cạnh bị chết, nó cứ lập đi lập là lại: “Em không chịu đâu, cho em về!”. Ai có khuyên mấy, nó cũng không nghe. 

-Hừmm? ….Nhưng không cho mổ th́ sao sống nổi?

Giờ đây, đứa bé ấy đă trở thành một thiếu nữ đang th́ và tôi đang trên đường đi Kyôto để gặp cô nàng.

Tiếng mưa rơi đập lên mặt kính chiếc cửa sổ toa xe khách đă làm tôi mở mắt, kéo tôi ra khỏi trạng thái nửa mê nửa tỉnh. Huyễn ảnh đă tan biến đi. Trong khi đang ngủ chập chờn, tôi vẫn biết mưa đang rơi trên cửa sổ nhưng bây giờ mới thấy gió đă thổi mạnh làm mưa đập nhanh đến độ gây thành tiếng. Những giọt mưa ngoài cửa sổ vẫn giữ nguyên h́nh thù giọt nước và chảy nghiêng trên mặt kính. Chúng lăn chậm răi từ góc bên này sang góc bên kia cửa sổ, lâu lâu ngừng một khoảnh khắc rồi lại tiếp tục di động và cứ như thế măi. Tôi bắt đầu làm quen với nhịp điệu của chúng. Có giọt mới đặt xuống đă đuổi nhanh để vượt những giọt nước trước. Có giọt bên trên muốn chảy xuống dưới cả những giọt đă nằm măi dưới, rồi hợp lại với nhau và đan thành một đường nước trên cánh cửa. Nhịp điệu của chúng nghe giống như âm nhạc.

Cảnh núi lá đỏ mùa thu rơi xuống như lửa chỉ là huyễn ảnh hiện ra lặng lẽ, không gây lấy một tiếng động. Thế nhưng tôi lại tưởng tượng rằng âm nhạc do những giọt mưa rơi thành quầng sau khi chạm vào cửa kính đă tạo ra huyễn ảnh về quầng lửa đang rơi xuống.

Tôi đă được một hăng sản xuất y phục truyền thống mời dự một cuộc tŕnh diễn kimono tân niên tổ chức ở gian đại sảnh của một khách sạn Kyôto vào hai hôm sau. Trong số những người mẩu tham dự ở khách sạn ấy sẽ có Beppu Ritsuko. Tôi không hề quên tên của đứa bé gái đó. Tuy nhiên tôi không ngờ ngày nay cô đă trở thành một người mẩu trang phục. Tôi không có mục đích đến Kyôto xem lá đỏ mùa thu. Tôi chỉ muốn đến đó để gặp Ritsuko thôi.

Ngày hôm sau, trời vẫn tiếp tục mưa. Xế chiều, tôi lên pḥng đợi của khách sạn trên tầng bốn để xem truyền h́nh. H́nh như đây cũng là pḥng đợi dành cho khách các buổi chiêu đăi nên đă thấy có ba bốn cặp đến dự tiệc cưới đang đứng đấy, vài cô dâu diện đồ cưới cũng đi ngang qua. Đôi khi ngoảnh lại sau lưng, tôi nhận ra một cặp dâu rễ được sắp xếp làm lễ xong trước, đă rời khỏi nơi cử hành lễ cưới, đang đứng chụp ảnh kỷ niệm.    

Chủ nhân của hảng sản xuất y phục truyền thống cũng đang ở đó. Tôi chào ông và hỏi thăm cô Beppu Ritsuko đă đến chưa. Ông chủ bèn đưa mắt ra hiệu cho tôi. Người con gái đang đứng trước cánh cửa sổ nḥa ướt nước mưa và đăm chiêu nh́n hai cô dâu chú rễ đang chụp ảnh kỹ niệm chính là Ritsuko. Vẫn đôi môi mím chặt như thuở nào. Cô hăy c̣n sống và đă trở thành một cô gái cao lớn, xinh đẹp! Không biết cô ấy c̣n nhớ tôi không, có nhận ra tôi không nhỉ! Tôi muốn cất tiếng hỏi thăm cô nhưng rồi dằn lại được.     

Ông chủ hiệu bỗng ghé vào tai tôi th́ thầm:

-Cô ta là người mà trong buổi tŕnh diễn ngày mai, chúng tôi định sắp đặt cho mặc bộ áo cưới đấy!

(Dịch xong ngày 01/05/2009)

 

 

22    HÀNG XÓM 

(Rinjin, 1962)    (135) 

-Có được người như hai ông bà, thế nào các cụ tôi cũng vui ḷng!

Murano thốt ra như vậy khi nh́n cặp vợ chồng mới cưới Kichirô và Yukiko.

- Cả bố lẫn mẹ tôi đều bị bệnh lăng tai, nếu thấy các cụ có ǵ kỳ khôi, xin ông bà cảm phiền đừng để ư nhé!

V́ công ăn việc làm, Murano phải dọn lên Tôkyô, ngôi nhà ở Kamakura chỉ c̣n mỗi bố mẹ già. Hai cụ lại sống biệt lập bên cạnh nên ngôi nhà chính phải kiếm người cho thuê. Phần th́ thay v́ đóng sập cửa, cho mướn vẫn hơn, phần cũng để cho hai cụ khỏi buồn, do đó, tiền nhà chỉ lấy cho có. Nhân ông mai đám cưới vợ chồng Kichirô là chỗ quen biết với Murano nên đă nhận phận sự móc nối hai bên. Khi Kichirô đưa Yukiko đến gặp Murano, dường như họ liền được ông chấp nhận dễ dàng kiểu ờ, thôi được mà. Murano mới nói:

- Từ đây bên cạnh hai ông bà già điếc sẽ như có hoa nở bừng lên đấy nhỉ! Không phải v́ hai ông bà là vợ chồng mới cưới nên tôi mới nói chứ tiếp đón một cặp vợ chồng son th́ cả căn nhà cũ kỹ lẫn hai ông bà già lụ khụ đều như thấy được cái ánh sáng của tuổi trẻ chiếu rọi tới. 

Ngôi nhà Kamakura ấy mằm tít tận xa nơi có nhiều vạt đất trủng ẩm thấp gọi là yato của thành phố Kamakura. Căn nhà chính có sáu buồng, đối với cặp vợ chồng mới cưới th́ quá rộng, lại nữa, cái đêm mới dọn về, họ chưa quen với ngôi nhà lẫn sự yên ắng, mới giăng đèn điện khắp nơi, để nguyên đèn sáng cả chỗ cửa ra vào cũng như phía ngoài vườn của căn pḥng khách diện tích mười hai tấm tatami (chiếu). Tuy là gian buồng rộng nhất nhưng từ tủ áo, bàn trang điểm, chăn đệm và tất cả những thứ đồ đạc linh tinh của một cô dâu mới về nhà chồng, Yukiko đă khuân chất vào đó cho bằng được. Khi chật đến độ không c̣n ngay cả chỗ cho hai vợ chồng ngồi, họ mới an tâm. 

Cái ṿng đeo cổ của Yukiko có những hạt ngọc giống như mắt chuồn chuồn[6], tùy cách sắp xếp chúng lại với nhau có thể thành ra những chiếc ṿng mới với h́nh thù khác nhau. Năm sáu năm về trước cha của cô mua được khoảng hai trăm hạt ngọc cổ như thế của thổ dân Đài Loan và hồi trước khi Yukiko lấy chồng, ông đă cho cô chọn mười sáu mười bảy hạt trong đó để làm thành xâu chuỗi đem theo trong chuyến đi chơi tuần trăng mật. V́ là món đồ cổ ngoạn của người cha cho nên Yukiko gửi gắm tất cả t́nh cảm thương nhớ cha mẹ mà ḿnh phải ĺa xa vào cả trong ấy. Buổi sáng sau tối tân hôn, cô đă đem nó ra đeo lên trên cổ. Kichirô như bị xâu chuỗi thu hút, ôm chầm lấy Yukiko và dụi mặt ḿnh lên cổ nàng. Yukiko v́ nhột vừa cất tiếng kêu vừa t́m cách quay cổ lẫn tránh làm cho sợi dây xâu chuỗi hạt bất chợt đứt tung, các viên đá quí tung tóe khắp trên sàn.  

-Ấy chết!

Kichirô kêu lên và vội buông vợ ra. Hai người lồm cồm nhặt những hạt rơi văi trên mặt sàn. Yukiko không thể nhịn cười được khi nh́n thấy Kichirô đang lết hai đầu gối ḅ kiếm mấy hạt ngọc. Trận cười bất chợt giúp nàng giải tỏa hết mọi căng thẳng trong người.

Đêm mới đến Kamakura, nàng định đem những hạt ngọc rơi văi đă nhặt lại được xâu lại thành một chuỗi mới. Những hạt ngọc mắt chuồn ấy về h́nh thù lẫn màu sắc không có hạt nào giống hạt nào. Hạt tṛn, hạt vuông, có hạt lại dài h́nh ống. Đỏ, xanh, tím, vàng đủ cả, màu thiên nhiên thật đấy nhưng với thời gian đă cũ đi nên có hơi ch́m. Những hoa văn chạm trổ lên trên cũng là do bàn tay chất phác của thổ dân bản xứ. Mỗi lần thay đổi cách sắp xếp chúng th́ họ lại có những xâu chuỗi mới với h́nh dạng khác nhau. Xưa kia chúng vẫn là vật trang sức của thổ dân nên mỗi hạt đều đă được đục sẵn lỗ để xuyên giây qua.

Yukiko thử thay đổi cách sắp xếp để xem xâu chuỗi thành ra làm sao th́ đă nghe tiếng Kichirô:

- Ủa, em không nhớ lúc đầu người ta sắp nó ra sao hở?

- Em với ba cùng sắp với nhau cho nên không nhớ tất cả được. Bây giờ, em muốn sắp nó lại theo thứ tự mà Kichirô thích. Đến đây xem giúp em coi!

Hai người ngồi đâu vai bên nhau, trao đổi ư kiến về cách sắp xếp mấy hạt đá mắt chuồn, quên bẵng thời gian, như thế đến tận khuya.

- Nầy, h́nh như có ai đang đi bên ngoài ḱa?

Yukiko lắng tai nghe. Nhưng chỉ là tiếng lá rơi. Không phải ở trên nóc nhà này nhưng chắc là tiếng lá khô rơi trên mái của căn nhà cách xa bên trong vườn. Gió đă nổi lên. 

Sáng hôm sau, Kichirô nghe tiếng Yukiko gọi:

-Anh ơi, đến đây mà xem, nhanh lên nào…Ông cụ trong kia đang cho mấy con diều ăn ḱa. Diều đến ăn cơm chung với họ đó anh!

Kichirô đứng dậy bước ra, ngắm cảnh hai vợ chồng cụ già đang ngồi ăn cơm trong gian pḥng khách của ngôi nhà đằng xa. Ngôi nhà ấy cửa kéo mở toang, ánh nắng ấm áp của một ngày đẹp trời chiếu dọi vào. Nhà rời ra, ở giữa khu vườn đằng sau, nằm hơi dốc so với ngôi nhà chính, cách nhau bởi một bờ dậu thấp bằng cây sơn trà. Hoa sơn trà nở thật dày tạo ra cảm tưởng như ngôi nhà rời ấy nổi bềnh trên một vùng hoa. Ba mặt kia là những ngọn đồi với những khóm cây đủ loại đủ màu chen chúc như muốn chôn lấp nó. Màu hoa sơn trà cũng như màu lá đỏ của những khóm cây phù hợp với một buổi sáng cuối thu. Những tia nắng đó như thể đang sưởi ấm thật sâu đến tận trong ḷng.

Hai con diều tiến gần bàn ăn, ngóng cổ. Trong khi vợ chồng cụ già cho mấy miếng trứng tráng thịt nguội vào miệng cắn nhỏ rồi lấy đũa từ từ mớm cho chúng th́ cặp diều hơi vươn rộng đôi cánh và ngọ ngoạy người.  

Kichirô bảo:

-Trông chúng nó dạn người nhỉ? Ḿnh đi tới chào hai cụ đi! Họ đang dùng bữa nhưng chắc không sao. Anh muốn xem hai con diều, chúng dễ thương quá!

Yukiko vào bên trong thay quần áo, đeo xâu chuỗi đă cất công sắp xếp lại đêm qua và bước ra.

Thấy bóng hai người đang đến kề bên bờ dậu sơn trà thấp, hai c̣n diều thoắt cất cánh bay.Tiếng đập cánh của chúng làm họ giật ḿnh. Yukiko kêu ối một tiếng, ngẫng đầu nh́n một đôi chim đang bay trên nền trời. Hẳn là cặp diều hâu núi vừa đáp xuống bên cạnh ông bà lăo mới đây.

Kichirô lễ phép lên tiếng cảm ơn ông bà cụ đă cho hai vợ chồng thuê nhà rồi nói:

- Chúng cháu xin lỗi các cụ đă làm cho mấy con chim hoảng sợ. Chúng dạn dĩ quá hở hai cụ?

Thế nhưng hai vợ chồng già h́nh như không có vẻ cố gắng muốn t́m hiểu xem Kichirô nói ǵ, chỉ đưa cặp mắt như người lạc thần nh́n đi nh́n lại hai người trẻ tuổi. Yukiko đưa mắt cho chồng như thầm hỏi, thế này th́ ḿnh phải xử sự như làm sao đây?

Bỗng nhiên thấy cụ ông cất tiếng như đang lẩm bẩm một ḿnh:

- Cô cậu đến với chúng tôi thật là quí hóa. Có được những người đẹp đẽ trẻ trung như thế này làm láng giềng, phải không hở bà!

Thế nhưng lời ông nói, bà h́nh như chẳng để lọt vào tai.

- Láng giềng điếc lác như bọn tôi, có đó mà như không có, xin cứ tự nhiên. Nhưng dầu sao, chúng tôi thích gặp gỡ người trẻ nên cô cậu đừng ngại ngùng cố t́nh lẫn tránh nhé!

Kichirô và Yukiko gật đầu xin vâng.

H́nh như bên trên ngôi nhà rời ấy, lũ diều hâu vẫn lượn ṿng. Tiếng kêu dễ thương của chúng nghe vọng lại.

- Mấy con diều chắc bị phá ngang bữa ăn, thế nào cũng lại bay từ trên núi xuống. Chúng cháu không dám quấy phá hai cụ lâu hơn nữa.

Vợ chồng Kichirô và Yukiko cúi đầu và đứng dậy ra về[7].

(Dịch xong ngày 18/12/2009)

 

23  CÔNG CHÚA THỦY CUNG

((Ryuuguu no otohime, 1926)   (36)

- Hăy làm cho ta một tấm bia mộ có chiều cao hơn thân người đàn bà. Bắt con đàn bà đó ôm lấy tấm bia rồi đem vùi nó dưới biển.

Người cha ḿnh đầm đ́a những máu trước khi chết đă trối trăn lại như thế nên hai đứa con trai đă xây cho ông một ngôi mộ huy hoàng lộng lẫy. Cha của họ đă chết một cách tàn khốc dưới bàn tay người vợ nay trở thành góa phụ và anh t́nh nhân của thị.

Hai ông con đời vợ trước nhẹ nhàng nhấc lên cao tấm bia đá có chiều cao hơn thân người đàn bà, kẻ thù của họ, và khuân nó đến tận ghềnh đá bên bờ biển. Từ một nơi như thế này, nếu liệng một ḥn đá xuống th́ nó sẽ trở thành nhỏ tí tẹo như hạt vừng rồi mất hút dưới biển. Đó là một cái ghềnh vách thẳng đứng đến kinh hoàng mà chỉ  trong nháy mắt là ḥn đá đă chạm được mặt sóng. Ở nơi đó, hai ông con đă lột truồng người đàn bà, dùng giây thô bện bằng rơm cột cô ta vào tấm bia đá. Cứ nguyên như thế, họ đẩy tuột tấm bia xuống. Người đàn bà phản ứng tự nhiên bằng cách dang tay dang chân ôm chầm tấm bia đang rơi. Tấm bia giống như một con vật sống cất tiếng kêu thất thanh rồi lăn xuống dưới vực.

Thế nhưng chuyện ǵ đă xảy ra? Khi tưởng chừng đến khoảng giữa vách đá dựng đứng, tấm bia kia đột nhiên ngừng lại trong một chớp mắt. Rồi coi ḱa, nó không c̣n lộn ṿng nữa mà chở người con gái bên trên và lướt đi vèo vèo như một bàn đạp dùng để trượt tuyết? Không phải là con thuyền nhỏ đó đang lao thẳng về phía biển khơi như một vệt sáng đó sao? Khi nh́n thấy cảnh tượng ấy, hai ông con nhà kia từ hai phía chỉ biết chạy bay đến ôm chầm lấy nhau gào lên:

- Bố ơi, xin tha tội cho chúng con!  

Vừa nói xong là cả hai đă ngă vật xuống.

Anh t́nh nhân của cô con gái cũng đuổi đến chỗ đó. Con thuyền chở cô đi liệng nhanh như một con én giữa không gian xanh. Không có một con thuyền nào khác có thể theo kịp. Anh chàng kia bèn phóng như bay đến bên phần mộ của người chồng, nâng nhẹ nhàng miếng đá đặt làm nền dựng tấm bia và khuân tới nơi. Thế rồi, anh ta ôm lấy nó và cả hai lao xuống biển. Rốt cuộc, phiến đá đó cũng biến thành một con thuyền trôi nhanh như tia chớp.

Con thuyền của anh con trai bắt kịp chiếc thuyền của cô con gái. Anh ta nói như thế này:

- Bây giờ chúng ḿnh phải cảm ơn người đàn ông mà chúng ḿnh đă sát hại chứ.

- Không được anh ơi! Đừng có cảm ơn ông chồng của em ǵ! Khi t́nh cảm biết ơn vừa dậy lên trong ḷng anh th́ con thuyền chở anh sẽ nặng như tấm bia đá cho coi!

- Khi cô gái chưa dứt lời th́ con thuyền của anh chàng đă hóa thành tấm bia mộ bằng đá và cùng với thân thể anh ta lục bục ch́m xuống biển. Thấy thế, cô con gái mới cất tiếng gọi:

- Thuyền ơi, mi hăy hóa thành tấm bia đá để ch́m theo người yêu dấu của ta dưới đáy biển!

Thế rồi thân thể vẫn lơa lồ, cô ôm tấm bia đá và ch́m xuống nước như một nàng nhân ngư.

Nhưng anh chàng con trai lại hết sức cáu kỉnh khi thấy rằng chỉ có một ḿnh ḿnh phải ch́m dưới đáy biển:

-Bia mộ ơi, hăy biến thành một con thuyền nhỏ trồi lên trên mặt biển nơi có con thuyền của người ta yêu.

Bởi v́ anh chàng cất tiếng van xin người đàn ông mà ḿnh đă tự tay hạ sát cho nên khi  đang ch́m đến phân nửa đoạn đường anh ta lại trồi lên được.

Thế rồi, chuyện ǵ đă xảy ra đây? Cô con gái đang ch́m và anh con trai đang trồi lên đă đi ngược chiều và hụt nhau giữa ḷng biển lúc nào không hay. Cuối cùng chỉ có một ḿnh nàng lặng lẽ ch́m đắm dưới đáy biển.

Cô gái đó là nàng công chúa thủy cung.

Khi nghe người con gái kể lại câu chuyện ngày xưa như thế, tôi đoán chắc nàng phải có lần quyên sinh v́ t́nh. Nàng từng lao đầu xuống biển cùng với người ḿnh yêu. Người đàn ông kia chết. C̣n nàng, trong giây phút t́m lại được hơi thở hồi sinh, đă cất tiếng kêu và bám lấy người chồng mà nàng đă một lần phản bội. Sau khi chuyện xảy ra, gặp tôi, nàng nói thế này:

- Điều xảy ra cho em cũng giống như trong chuyện cổ tích. Và đúng cả từ đầu đến cuối!

(Dịch xong ngày 22/12/2009)

 

24    NGƯỜI ĐÀN ÔNG MÙ VÀ CÔ GÁI TRẺ 

(Mekura to shôjo, 1928)    (60)

Đối với một người có đủ sức về nhà bằng cách leo lên chiếc xe lửa thuộc tuyến đường nhà nước từ một ga xép ngoại ô, cớ ǵ ḿnh cứ phải nắm tay anh ta để tiễn chân trên một con đường chạy thẳng tuột ra ngoài đó như thế nhỉ? Đó là điều mà o-Kayo không sao hiểu nổi. Cho dù cô không thể hiểu, công việc ấy, chẳng biết tự lúc nào, đă trở thành phận sự của cô. Khi anh chàng Tamura tới nhà lần đầu tiên, mẹ cô bảo:

- O-Kayo này! Đưa hộ anh ra tận ga đi con.

Vừa đi ra khỏi nhà một đỗi, Tamura đă chuyển cây gậy đang nắm qua tay trái và quờ quạng đi t́m bàn tay của o-Kayo. Nh́n thấy bàn tay của Tamura chơi vơi quanh hông ḿnh t́m không ra chỗ đậu, cô gái trẻ ngượng đỏ cả mặt nhưng không biết làm ǵ khác hơn là ch́a tay cho anh ta nắm. Lúc đó, Tamura nói:

- Cám ơn. – Coi bộ em hăy c̣n con nít hở em.

O-Kayo tưởng ḿnh phải dắt anh ta lên đến tận toa, thế nhưng sau khi cầm tấm vé xe mà o-Kayo mua hộ và để lại dăm đồng tiền thối trong ḷng bàn tay cô gái trẻ, Tamura một ḿnh xăm xăm bước vào cửa soát vé, rồi khi biết đă tiến gần tới chỗ con tàu đậu trên ke, mới đưa tay ra ngang tầm cao khung cửa sổ toa tàu, vừa rà rà vừa lần bước tới cánh cửa lên xuống và leo vào trong. Cử chỉ của anh ta trông như người đă thạo việc. Thấy thế, khi con tàu chuyển bánh, o-Kayo nhẹ nhơm cả người và không khỏi mỉm một nụ cười. Cô nghĩ thầm mấy đầu ngón tay của anh chàng này sao mà tài t́nh thế, cứ nh́n rơ như là cặp mắt không bằng.  

Lại có chuyện như thế này nữa chứ! –Một hôm, o-Toyo, chị của cô, đang ngồi bên cửa sổ, tô lại khuôn mặt trang điểm đă nhạt nḥe của ḿnh dưới ánh nắng của mặt trời chiều đang rọi vào bên song:

-Anh hăy thử nh́n xem tấm kính kia đang in cái ǵ vào đó?

Không phải o-Kayo không hiểu là khi nói như thế chị ḿnh có tỏ ra quái ác. Cái đang in trong tấm kính kia nếu không phải là h́nh ảnh của o-Toyo đang ngồi trang điểm th́ là cái ǵ giờ!

Thế nhưng sự quái ác của o-Toyo là cái quái ác của người đă bị chính h́nh ảnh của ḿnh in trên mặt kính mê hoặc. Trong giọng nói đang đeo siết lấy người đàn ông ngầm chứa một t́nh cảm như thế này:

- Người đẹp đến như tôi c̣n phải cất công chiều chuộng anh đấy!

Tamura bèn lết tới bên nàng và bắt đầu di di ngón tay sờ soạng trên mặt kính. Thế rồi với hai bàn tay, anh bất thần xoay ngược chiều giá kính.

- Ủa, anh làm ǵ vậy?

- Muốn thu lấy h́nh ảnh khu rừng.

-Rừng à ?

Như thể bị lôi cuốn, o-Toyo ḅ nhanh đến trước giá kính.

- Có phải là ánh mặt trời đang chiếu vào khu rừng không?

O-Toyo mới đầu ṭ ṃ ngắm mặt kính mà Tamura đang ve vuốt bằng ḷng bàn tay của anh nhưng bất giác phá lên cười, quay giá kính về vị trí cũ và tiếp tục chăm chú trang điểm như trước.

Thế nhưng, đứng bên cạnh họ và chứng kiến cảnh đó, o-Kayo không khỏi kinh ngạc. Cái làm cô kinh ngạc là h́nh ảnh khu rừng in trên mặt kính. Đúng như lời Tamura mô tả, cô thấy có ánh mặt trời màu tím bao phủ bởi một lớp khói mờ trên cánh rừng cao. Mặt sau những tấm lá khô, rộng của cây rừng như tiếp nhận ánh sáng mặt trời xuyên thấu, tỏa ra một cái ǵ ấm áp. Chính là không khí êm đềm của một buổi chiều xuân đẹp trời nhưng sao thấy như không phai là cảnh thực. Trong ḷng tấm kính có một cái ǵ khang khác. Phải chăng v́ ánh mặt trời mờ ảo mềm mại như tấm lụa mỏng không in được lên kính nên trên đó chỉ có cái ǵ lạnh lẽo thâm sâu như nước hồ.Ngay cả o-Kayo, người đă quen nh́n khu rừng mỗi ngày qua khung cửa sổ này mà cũng chưa hề chú ư để nhận ra điều đó. Cô có cảm tưởng là nhờ anh chàng mù bảo cho mà đây là lần đầu tiên cô mới biết nh́n khu rừng. Cô không hiểu Tamura có thực sự nh́n thấy cánh rừng đó không? Cô muốn hỏi thử xem anh ấy có biết sự khác nhau giữa cánh rừng thật và cánh rừng in trên mặt kính hay không? Rồi cô cảm thấy bàn tay mân mê mặt kính của anh ta có cái ǵ rờn rợn. 

V́ lư do đó, khi tiễn anh đến nhà ga, có khi cô bất chợt sợ hăi khi anh đưa tay ra nắm lấy tay cô. Thế nhưng bổn phận của cô là phải đưa Tamura về mỗi lần anh đến chơi nhà. Bao nhiêu bận như vậy, riết rồi cô cũng quên khuấy t́nh cảm đó.

- Ḿnh ở đằng trước tiệm bán hoa quả phải không?

- Đến chỗ nhà quàng rồi chứ?

- Chưa tới tiệm bán quần áo ta à?

Đi đi lại lại măi con đường đó, như thể đùa mà cũng như thật, chuyện đặt những câu hỏi kiểu đó đă trở thành thói quen của Tamura. Lề tay mặt là quán bán thuốc lá, tiệm xe, tiệm giày guốc, tiệm ḥm xiểng, tiệm chè đậu…, c̣n lề tay trái là tiệm bán rượu, tiệm bán tất, tiệm ḿ sợi, tiệm cơm cá nắm, tiệm thực phẩm tươi, tiệm mỹ phẩm, bệnh viện trồng răng…mỗi lần hỏi, anh lại được o-Kayo chỉ cho thành thử Tamura đă thuộc đến nằm ḷng thứ tự các tiệm quán nối tiếp nhau hai bên bờ đường suốt quăng đường sáu bảy khu phố từ nhà cô cho đến ga. Thế rồi việc vừa đi vừa đoán ṃ xem ḿnh đă đến đâu đă trở thành một tṛ chơi cho Tamura. Do đó mỗi khi có những ngôi tiệm mới như tiệm bán tủ hay tiệm cơm tây xuất hiện, tô thêm vào quang cảnh trên đường, th́ o-Kayo có phận sự thông báo cho anh. O-Kayo thầm nghĩ có lẽ nhằm giải khuây thiếu nữ mang nhiệm vụ dắt tay tiễn đưa ḿnh, người mù đă bày ra được cái tṛ chơi buồn tẻ này. Duy cô không khỏi sững sốt v́ khả năng đoán biết đối với những ngôi nhà trên tuyến đường, anh chẳng thua ǵ một người sáng mắt. Lâu rồi chuyện ấy cũng thành quen. Cho đến một hôm, khi người mẹ bỗng lăn ra bệnh, cô nghe anh hỏi:

- Hôm nay nhà quàng có bày hoa giả ra không đấy?

O-Kayo dưa mắt nh́n trả Tamura, thấy ḿnh như vừa bị dội một gáo nước lạnh. Tamura thản nhiên tựa hồ không có chuyện ǵ và thốt ra một câu:

- Mắt của chị em có thật đẹp không hở em?

- Đẹp chứ anh!  

- Đẹp vượt cả mọi người?

O-Kayo im lặng không trả lời.

- Có đẹp hơn đôi mắt của em không hở, o-Kayo?

- Sao anh lại hỏi vậy?

- Tại sao hở? Thế chứ không phải chồng trước của chị em bị mù à? Từ khi anh ấy mất đi, chị em chỉ đi lại với những anh chàng không thấy đường mà thôi, đúng không nào? Với lại mẹ em cũng mù nốt. H́nh như v́ lẽ đó, chị em cứ đinh ninh ḿnh có đôi mắt đẹp hơn mọi người.

Không hiểu v́ sao lời nói này lại thấm sâu vào ḷng o-Kayo.

- Mù có huông đến ba đời đó!

Bà chị o-Toyo của cô thường thở dài và buông ra một câu như vậy cho mẹ ḿnh nghe như để nhiếc khéo. Chị cô vẫn sợ phải sinh ra một đứa con cùng chung số phận mù ḷa. Có thể nếu bà chị có con, đứa bé sẽ không tật nguyền như thế nhưng chị ấy chỉ e nó có khả năng trở thành vợ một người mù. Nguyên do việc chị trở thành vợ của một anh mù hoàn toàn là v́ mẹ chị bị mù. Mù như bà chỉ có thể đi lại với những anh chàng đấm bóp mù, do đó bà ta sợ phải gả con ḿnh cho một người sáng. Bằng chứng là từ khi chàng rễ của bà mất đi, bao nhiêu đàn ông đă đến qua đêm trong ngôi nhà này rồi nhưng tất cả đều mù. Do người mù này bắn tin cho người mù khác. Nỗi lo ngại nếu bán thân cho một anh đàn ông không mù ḷa, chuyện ấy sẽ tức thời vỡ lở đến tai cảnh sát đă nhiễm vào tâm trí những người trong gia đ́nh. Cứ như rằng tiền để phụng dưỡng một bà mẹ mù ḷa th́ bắt buộc phải lấy từ những ông khách mù không bằng.   

Một anh chàng trong đám các tay đấm bóp mù một hôm đă đưa Tamura đến chơi nhà. Tamura không thuộc giới đấm bóp, anh là một cậu con nhà giàu từng đem gửi tặng trường mù và câm món tiền vài ngh́n yen ǵ đó thôi. Thế rồi lần hồi Tamura trở thành một trong những người khách của o-Toyo. Nàng ta vẫn hay khinh thị, mắng mỏ Tamura suốt làm cho anh chàng đâm buồn khổ, chỉ c̣n biết đánh bạn với bà mẹ mù của nàng. Đôi khi o-Kayo đăm đăm nh́n cái cảnh tượng như thế và không nói ǵ. 

Mẹ của hai cô sau đó chết v́ bệnh.

O-Toyo bảo:

-Này, o-Kayo! Như thế từ nay chúng ḿnh thoát được cái ách người mù. Rảnh đi một món nợ.

Chẳng bao lâu, anh đầu bếp của tiệm cơm tây đă đặt chân đến ở ĺ trong nhà. O-Kayo kinh khiếp cái thô bạo của anh chàng mắt sáng, cứ thu nhỏ người lại. Nhưng giờ chia tay của o-Toyo và Tamura đă điểm. Đây là lần cuối cùng O-Kayo phải đưa đường cho anh ra ga.  

Khi tàu điện đi khuất, cảm thấy buồn như một người đă đánh mất cuộc sống của ḿnh, o-Kayo bèn lấy chuyến tàu kế tiếp đuổi theo Tamura. Cô không biết nhà anh ta ở đâu nhưng sau một thời gian dài, bao lần nắm tay dắt anh bước như thế, cô cảm thấy ḿnh đă hiểu con đường của người đàn ông ấy đang hướng về đâu. 

(Dịch xong ngày 11/01/2010, dịp Lễ Thành Nhân ở Nhật)

 

 

  25   TIẾNG SẤM MÙA THU 

(Aki no kaminari, 1928)   (69)

Lúc đó trời mới vào thu, những nàng con gái trẻ từ ngoài biển trở về túa ra ngoài đường giống như một bầy ngựa lông nâu hồng hạt dẻ. Đám cưới của chúng tôi được tổ chức trong một căn pḥng khách sạn với âm nhạc chơi bằng ống shô hichiriki.[8] Bỗng dưng lúc đó ngoài cửa sổ có ánh chớp nháng rồi một tiếng sấm gầm lên rơ to như muốn phá tan buổi lễ. Cô dâu mới mười bảy mặt tái mét, hai mắt nhắm nghiền và ngă rủ xuống tựa một lá cờ đẫm nước.

- Ḱa, cánh cửa sổ! Kéo màn lại!

Thế rồi, khi lễ cưới cử hành xong, cha của cô dâu mới nói:

- Con bé nhà tôi nó sợ tiếng sấm có khi v́ cái huông tự ngày xưa đấy.

Sau đó, ông kể lại truyền thuyết về người con có hiếu ở xứ Tamba.

Trong thôn Haji quận Amada thuộc vùng Tamba ngày xưa có một chàng trai tên Ashida Shichizaemon. Anh ta hiếu hạnh đến nổi được lănh chúa tuyên dương, đặc biệt cho miễn cả việc nộp tô. Thế nhưng anh có một bà mẹ tính hay sợ sấm, chỉ cần nghe tiếng trống lớn, bà ta đă muốn ngất đến nơi. Do đó khi có tiếng sấm nổi lên ́ ầm th́ cho dầu ở đâu hay đang làm ǵ, Shichizaemon cũng chạy bay về nhà. Mùa hè, anh không đi đâu, ngay cả qua thôn bên cạnh. Nào chỉ có thế thôi. Sau khi mẹ anh mất rồi, mỗi khi nghe tiếng sấm, anh chạy ngay ra ngoài nghĩa địa ôm chặt lấy tấm bia trên mộ bà.

Rồi một đêm băo lớn dậy lên, anh chàng Shichizaemon đáng thương kia đă bị sét đánh chết mất trong khi vẫn phủ phục ôm chặt tháp bia trên mộ mẹ. Sáng hôm sau trời quang mây tạnh, khi dân làng đến gỡ cánh tay vẫn ôm chặt bia mộ của Shichizaemon ra th́ thấy nó rơi ra lả tả. Bất cứ chỗ nào trên cái xác đă cháy đen, nếu đụng vào là đều vỡ vụn như một h́nh nhân làm bằng than.   

Người ta thấy ư định rứt anh chàng Sichizaemon hiếu đễ khỏi tháp bia mộ người mẹ là một điều lầm lẫn. Có một bà cụ già mới nhặt từ chỗ đó một lóng tay anh ta c̣n rơi rớt lại, vừa van vái vừa cất vào ống tay áo.

- Tôi xin đem về cho thằng con bất hiếu nhà tôi nó uống!

Tôi cũng thế, tôi cũng thế, cả bọn dân làng nhao nhao lên và nhặt nhạnh những mảnh vụn di hài anh ta.

-Trong nhà tôi tổ tiên đời đời cũng giữ lại được một ít tro cốt của anh như của gia bảo, anh ạ! Ngay tôi khi c̣n nhỏ cũng được mẹ tôi cho uống đấy! Có lẽ v́ lư do đó mà cả tôi lẫn cô bé này, hai cha con đều sợ sấm sét cả.

-Cô bé này cũng…..

Tôi bắt chước ông nhạc, gọi người vợ mới cưới của ḿnh là “cô bé này”.

-Thế th́ cô bé này cũng đă uống tro cốt đó à?

- Ơ không! Thực ra tôi hoàn toàn không nhớ ra chuyện đó! Thế nhưng nếu anh chị suôi bên nhà muốn cho nó uống th́ tôi sẽ gửi ngay một phong nhỏ!   

Căn nhà mới ở ngoại ô. Khi chúng tôi đặt chân đến ngôi nhà mới, tất cả cái ǵ cũng mới, th́, từ đằng sau cái tủ đựng áo xống[9] mới toanh, hăy c̣n chưa gỡ tấm vải trắng phủ lên trên, bỗng nhiên có bốn con dế ở đâu chạy ra. Cô dâu mới vẫn c̣n cái vẽ rạng rỡ của một bó hoa xoan đầu mùa hạ….thế nhưng khi sấm sét đùng đùng nổi lên với những tiếng chân hùng hỗ tưởng như đấy là mùa hè sắp đi tự sát, tôi đă vội ôm choàng lấy người vợ mới cưới ngây thơ bé bỏng. Tuy nhiên, khi chạm vào da thịt người con gái, cảm tưởng đầu tiên của tôi là bên trong, nàng có cái ǵ của một bà mẹ. Sau đó trong đầu thoáng hiện ra ư nghĩ là nếu tôi cứ thế mà tiếp tục ôm ấp cái bia mộ mềm mại và ấm áp này, ai có thể bảo đảm tôi sẽ không bao giờ trở thành một xác chết cháy đen?     

Ánh sáng chớp nháng và tiếng sấm rền vang trên mái nhà đă làm cho cái giường tân hôn này thành cái giường tử biệt.

-Kéo màn lại! Kéo màn lại!

(Dịch xong ngày 20/121/2009)

 

 

  26   ANH CHỒNG BỊ CỘT 

(Shibarareta otto, 1930)  (92)

 

Việc chồng bị vợ ḿnh trói buộc vẫn thường được xem như chuyện chẳng khiến thiên hạ ngạc nhiên.

Tuy nhiên, ở đời, một anh chồng bị vợ, đúng như cách người ta nói, trên thực tế, đă dùng một sợi giây con hay thứ ǵ giống như thế, cột chân cột tay lại, không phải là chuyện chưa hề xảy ra. Chẳng hạn trường hợp một cô vợ bị bệnh, chân tay không thể cử động được mà anh chồng phụ trách chăm sóc. Nếu cô cứ phải lên tiếng khi cần đánh thức người chồng đang ngủ th́ quá nhọc nhằn cho cô. Nhất là có khi cô vợ nằm ngủ một ḿnh trên giường trong khi giường của anh chồng lại đặt xa ra một chút. Làm cách nào để cô vợ đánh thức được chồng giữa đêm hôm? Cách hay nhất là cột cánh tay của hai người lại bằng một sợ giây, có ǵ th́ cô vợ giật nó ra hiệu.

Người vợ trong lúc đau yếu thường hay buồn. Mỗi khi gió thổi làm lá rụng, lúc nằm thấy một cơn ác mộng hay khi nghe tiếng chuột chạy láo nháo, nghĩa là khi nào có chuyện ǵ dùng được làm cái cớ, là nàng sẽ t́m cách dựng người người chồng dậy tṛ chuyện. Nội cái việc trong khi nàng không chợp mắt được, bên cạnh anh chàng lại lăn ra ngủ mà thôi, cũng làm cho nàng không ưng ư rồi.   

-Độ rày anh làm sao mà có giật giây cũng không cố thức giấc cho em nhờ. Em muốn buộc thêm cái chuông, mà chuông bằng bạc cơ!

Đấy, nàng vừa nghĩ ra được một tṛ chơi mới. Thế rồi, trong đêm thu khyua khoắt, cái tiếng lúc la lúc lắc của cái chuông bạc mà cô vợ bị bệnh hoạn đeo đẳng này dùng để đánh thức chồng nghe như một thứ âm nhạc buồn thảm làm sao.

Có một cô Ranko cũng đem giây cột lấy chân chồng ḿnh. Thế nhưng tương phản với cái âm nhạc buồn thảm của cái chuông nơi người đàn bà nay đau mai yếu, cô là người đàn bà của một thứ âm nhạc tươi vui, vũ công tŕnh diễn trong một hộp đêm. Khi trời đă thật sự vào thu, hơi lạnh làm cho ngay cả Ranko với tấm thân trang điểm nhưng hầu như trần truồng đang ở giữa đường từ gian pḥng sửa soạn của nghệ sĩ và sân khấu, cảm thấy nổi da gà. Thế nhưng chỉ cần ra nhảy một chút theo điệu nhạc Jazz là phấn trắng trên người đă nhễ nhại mồ hôi. Những ai ngắm đôi chân nàng nhảy nhót nhẹ nhàng và sống động như vậy, nào có thể tưởng tượng rằng chúng được cột dính vào một anh chồng. Thực ra, không phải anh chồng cột chân nàng. Chính nàng mới là người cột lấy chân chồng.    

Khi cô nàng chạy bay vào gian buồng tắm của căn pḥng nơi các nghệ sĩ sửa soạn y trang th́ đă 10 giờ đêm. Chuyện về đến nhà trong chung cư lúc thân thể c̣n giữ ấm hơi nước nóng, tính ra trong mười hôm chỉ được có bốn bận. Sáu hôm kia là phải tập dượt có khi đến hai, ba giờ khuya. Chung cư tuy thuộc khu vực công viên Asakusa, nơi có nhiều căn pḥng cho các nghệ sĩ mướn, nhưng theo qui định, đóng cửa trước một giờ sáng.  

- Từ cửa sổ tầng ba, có để tḥng xuống một sợi giây đó chứ!

Ranko lỡ lời nói như thế trong căn pḥng trang điểm dành cho nghệ sĩ.

- Sợi giây ấy cột vào chân ổng. Hễ dưới này tui giật th́ ổng thức dậy dùm cho.

- Ủa, vậy ổng không phải là “sợi giây” (himo) thật hay sao?

(Trong tiếng Nhật), sợi giây (himo) c̣n có nghĩa là người sống bám vào đàn bà).

- Nè, chị Ranko! Chị có biết điều chị nói ra tai hại lắm không? Nguy hiểm thiệt đó! Lỡ như có ai đó giật giây mà người trên kia nửa tỉnh nửa mơ, tưởng là Ranko mà mở cửa ra th́ cơ sự sẽ ra sao? Đầu óc để như vậy, có khi kẻ gian lên tới tận lầu ba rồi ḿnh cũng c̣n chưa biết là mở cửa lầm đó nghe! Để tui thử làm coi ra sao. Chụp được chuyện hay quá nghe ta!

Bạn đồng nghiệp trong pḥng trang điểm trêu chọc Ranko kiểu đó là hăy c̣n khá chứ kẹt hơn nữa là khi sự bí mật về sợi giây lọt vào tai tụi du đăng. Không biết kiếm đâu ra mấy vé mời, chúng nó tụ tập thành một đám ở hàng ghế trên lầu hai, làm như thể nghề nghiệp của chúng là đến đó để gọi ơi ới tên các cô đang nhảy trên sân khấu. Và chúng là những kẻ tính đi kéo sợi giây của Ranko.

- Nè anh, tối nay không chừng mấy thằng quỷ sứ nó tới nhà ḿnh giật dây đó!

Ranko từ pḥng trang điểm nơi làm việc gọi điện thoại về cho chồng. Giọng anh chồng c̣n ngái ngủ:

- Thiệt sao? Để anh kéo sợi giây lên trước vậy.

- Đừng, anh. Em mới nghĩ ra cách này hay lắm!

Ranko vừa nói vừa tủm tỉm cười.

- Tuy là du côn du kề nhưng lúc em lên sân khấu, tụi nó hay gọi tên để ủng hộ. Chúng quảng cáo cho em, được việc lắm. Em cũng muốn nhân đây cảm ơn chúng. Nếu có ǵ ăn được như bánh nhân đậu đỏ chẳng hạn th́ hay quá! Anh cứ cột nó trên đầu giây cho em. Bề ǵ bọn này từ sáng đến chiều đă mấy khi được no cơm đâu, thế nào cũng mừng rơn mà! Như vậy, tụi nó mới khen Ranko tốt bụng, dễ thương.  

-Được thôi!

Anh chồng vừa ngáp, uể oải trả lời. Một nhà thơ nghèo như anh ta, ngay cả tiền mua bánh cũng không có. Anh nh́n quanh quất trong pḥng, chỉ thấy có mỗi một tràng hoa mà người nào đó đă đem đến tặng Ranko.

Giờ đây phải xem thử có phải trong cái “đạo” của nhóm thanh niên du đăng này, phong cách coi được hoa đáng vui mừng hơn là được bánh hăy c̣n tồn tại hay không đây![10]

Cả bọn láu lỉnh vừa nhịn cười, vừa giật mạnh sợi dây tḥng xuống từ pḥng Ranko. Chúng nó cảm thấy sợi dây sao mà nhẹ hều. Một bọc gói bằng giấy báo bỗng rơi ập xuống. Ôi chao, khi nh́n lên th́ khung cửa sổ bằng kính của căn pḥng trên lầu ba vẫn đóng im ỉm. Mở bọc giấy báo ra, chúng nhận ra chỉ toàn hoa là hoa. Th́ ra đó là những đóa hoa giả mà anh chồng của Ranko đă bứt tuột ra từ tràng hoa. Cả bọn cùng nhau bật tiếng kêu lên một lượt.      

- Học đ̣i làm sang hở ta!

- Tŕnh diễn kiểu mới hay sao chớ! Đáng nể quá đó nghe.

- Ngày mai tụi ḿnh đem hoa này ném lên sân khấu cho Ranko nó biết.

Mỗi cậu trong đám tự gắn trên ngực ḿnh một đóa hoa rồi thồn đầy hoa vào trong ống tay áo và rút lui khỏi chỗ đó.

-Ê tụi bay, biết đâu chẳng là tṛ chơi cắc cớ ǵ của con nhỏ Ranko đây?

- Sao nói vậy được. Chắc chắn con nhỏ hăy c̣n ở đằng rạp.

-Hay chuyện này do thằng chồng bày vẽ ra?

-Thế th́ càng vui hơn chứ lỵ!

-Thằng đó h́nh như trước kia là nhà thơ chi đó!

Nhưng nói ǵ mặc ḷng, đêm hôm sau cả bọn đều đem những đóa hoa đó ném lên sân khấu cho Ranko.

Thế nhưng phần Ranko, một khi đă là nghệ sĩ hành nghề trong khu Asakusa, không phải lúc nào cô cũng về nhà trễ tràng v́ chăm lo tập dượt. Nếu có đêm cô cùng đồng nghiệp đi uống rượu ở tiệm đồ nhắm oden Yoshiwara nơi mở đến 3 giờ sáng th́ cũng có bữa trong cô lại được khách mời đến tiệm chuyên môn món thịt gà bán suốt đêm ở gần công viên. Bọn thanh niên du đăng từng chứng kiến điều đó. Từ khi nhận được gói hoa, bọn chúng đă trở thành bạn đồng minh của anh chồng Ranko. 

-Tụi ḿnh phải trị con Ranko một lần cho tởn. Nghĩa là một đứa kéo thằng chồng ra khỏi nhà. Khi hắn ra ngoài rồi th́ ḿnh lên trên gác, lấy hết quần áo son phấn gương lược của nó để vào trong một tay năi và cột ở đầu giây. Khi con nhỏ Ranko đi uống say về nhà mà giật giây th́ cái tay năi sẽ rớt xuống trước mặt. Nó sẽ hiểu ngay là thằng chồng tỏ ư muốn đuổi vợ ra khỏi nhà. Kế hoạch là như vậy đấy!

Cái đêm mà chúng thành công trong việc thực hiện cái mưu chước ảo diệu đó, một thằng trong bọn đă đứng ra chận ngang đường và nói với Ranko khi cô nàng đang được khách kéo đi đâu đó:   

-Sao mà đi ngoại t́nh như vậy, không sợ thằng chồng nó tống cổ ra khỏi nhà cho à?

- Cảm ơn anh hai khéo lo. Nhưng bề ǵ, chính em mới là người cột giây trói ông chồng em đó, anh hai ơi.

(Dịch xong ngày 21/12/2009)

 

 

  27   MẶT TRỜI LẶN 

(Rakujitsu, 1925)  (19)

Một cô gái cận thị đang lụp chụp lanh chanh viết cho xong một tấm bưu thiếp gửi bằng b́ thơ trong sân một trạm bưu điện hạng nh́.

 

- Bên cửa sổ tàu điện…bên cửa sổ tàu điện…bên cửa sổ tàu điện…

Viết ba lần, cô xóa ba lần.

- Bây giờ …bây giờ…bây giờ…

Người nhân viên phụ trách bưu phẩm thượng khẩn găi đầu bằng một cây bút ch́.

Cô hầu bàn trong căn bếp của một quán ăn lớn đang nhờ anh bếp cột cho ḿnh cái dây của tấm tạp-dề mới.

- Cô muốn tôi cột sau lưng à? Sau lưng không phải là quá khứ hay sao? Thôi ḿnh cột đằng trước bằng đôi vú của cô đi.

-Xí!

Nhà thơ cũng phải mua đường cát như ai. Cậu bán hàng học việc trong tiệm bán đường đang thọc cái vá dùng để xúc vào trong đống đường cao như núi.

- Thôi, tôi sẽ dẹp chuyện về nhà nướng mấy miếng bánh bột nếp[11]! Nếu bỏ đường cát vào túi quần mà đi ngoài phố, thế nào cũng đâm ra nghĩ những chuyện mơ mộng viễn vông chỉ tuyền một màu trắng.

Thế rồi nhà thơ th́ thầm với đám người đi ngược chiều với ḿnh:

- Này các bạn ơi, Bộ mấy người đi về quá khứ đó à? Tôi đang bước về tương lai đây. Như thế th́ có ai là người đi cùng một hướng với tôi không? Anh chàng kia cũng đi về tương lai à? Làm ǵ có, đùa dai hay sao chứ!

Cậu bé nhà bưu điện đạp xe chạy ṿng quanh cô gái cận thị.

-Xem này! Xem này!

- Không thấy tôi cận thị sao? Trắng toát như đường cát ngoài tiệm bán đường tôi c̣n chả nh́n ra nữa là! Cứ ngỡ anh chàng kia đă leo lên cửa sổ toa tàu với một cô gái khác. Anh chàng đó thực ra đă đi với cái tôi hiện tại đấy à? Này, nhờ tí, bác bưu điện khẩn!

Nhà thơ và cô hầu bàn đang cười chúm chím với nhau trong quán ăn.

-Tạp dề mới đấy hả? Đằng ấy cho tớ xem sau lưng tí đi. Để coi con bướm vừa mới đậu xuống lưng em nó ra sao nào!

- Thôi đi. Anh đừng nh́n vào quá khứ của em nghe!

- Được rồi, nếu anh hướng về tương lai mà bước, có nghĩa anh sẽ đến được chỗ của em.

Vừa vặn lúc đó, mảnh mặt trời cho đến nay đang vướng trên mái nhà kho của tiệm cầm đồ nằm ở quăng cuối hướng tây nơi mà con đường chạy từ phía đông xuyên qua khu phố này đụng vào, bỗng rơi thẳng tuột không lấy một tiếng vang.   

Ối chà! Tất cả bộ hành đang đi trên đường trong giây phút chứng kiến cảnh tượng ấy đều thở hắt ra. Tiến được ba bước, họ đă chùn chân. Thế nhưng, chẳng ai nhận ra được điều đó.

Lũ trẻ đang nô đùa ở cuối phía đông con đường, mới hướng về phía tây, đứa nào đứa nấy cũng chậm chân lại rồi lấy thế phóng lên không trung. Chúng nó muốn nh́n cho được cảnh mặt trời rụng xuống.

- Thấy nó rồi!

- Thấy nó rồi!

- Thấy nó rồi!

Chúng nó xạo cả. Có thấy cái quái ǵ mà cũng nói….

(Dịch xong ngày 11/01/2010)

       

 

  28   THÓI QUEN TRONG GIẤC NGỦ 

Nemuriguse ( 1932)   (99)

Kinh ngạc v́ đau nhói như bị ai đang nhổ tóc, nàng choàng ḿnh tỉnh giấc ba bốn bận trong đêm. Thế nhưng nàng hiểu ra là chỉ v́ món tóc đen của ḿnh đang quấn quanh cần cổ của người yêu. Nàng nói:

- Tóc của em độ này đâm ra dài ghê. Thật đó, cứ ngủ măi với anh như thế, làm ǵ mà tóc chả bị kéo dài.

Sáng hôm sau thức dậy nói chuyện với nhau, chợt nhớ chuyện hồi hôm, nàng vừa mĩm cười vừa lặng lẽ nhắm đôi mắt lại.

- Em không thích ngủ chút nào! Tại sao ngay cả chúng ḿnh đây mà cũng phải ngủ, hở anh? Đang độ yêu đương mà sao cứ ngủ nhỉ!

Ở thời điểm rốt cuộc, hai người đă có thể gần nhau mà không cần e dè ǵ nữa, có lần nàng đă đặt câu hỏi như trên và xem đó là chuyện lạ lùng.

- Theo anh, nếu người ta có thể yêu nhau được, chính v́ người ta biết ngủ chứ không có ǵ khác. T́nh yêu mà chẳng bao giờ biết ngủ th́ chỉ cần nghĩ tới thôi cũng đă khiếp. Nếu không nói là do ma xui quỉ khiến.

- Chả phải thế đâu anh. Có đúng là thuở mới yêu nhau, hai đứa ḿnh có ngủ bao giờ đâu không ? Chỉ có người ích kỷ mới lăn ra mà ngủ!   

Thực tế là như vậy. Bởi v́ lúc anh chàng chưa ngủ được bao lâu th́ những đường nét trên khuôn mặt đă nhăn nhúm lại, bàn tay anh choàng dưới cổ nàng cũng đă rút ra. C̣n nàng th́ cho dù có ôm lấy chỗ nào đó trên người anh, nếu th́nh ĺnh thức giấc, lúc nào cũng thấy cánh tay của ḿnh đă bỏ lơi ra. 

-Thôi vậy th́ em sẽ buộc tóc chung quanh cánh tay của anh cho thật kỹ để giữ riệt anh.

Thế rồi nàng quấn ống tay áo ngủ của anh và nắm chặt trong tay ḿnh. Nhưng quả t́nh là giấc ngủ đă cướp đi sức lực của những ngón tay nàng.

- Đành chịu. Em sẽ làm như lời người xưa nghĩa là lấy mái tóc đàn bà làm giây buộc anh lại[12].

Rồi nàng bèn kết mái tóc đen của ḿnh thành ṿng và quấn quanh cổ anh chàng.

Thế nhưng buổi sáng khi thức giấc nh́n nhau, người đàn ông lại cười bảo:

-Tóc dài ra hay không th́ chưa biết chứ cứ rối ḅng bong như thế này th́ lược nào mà chải cho xuể.

Theo tháng ngày trôi, họ cũng quên đi những câu chuyện như thế. Cô nàng bây giờ khi ngủ cũng chẳng c̣n để ư sự hiện diện của người đàn ông bên cạnh.Thế nhưng mỗi khi nàng bất chợt bừng mắt dậy th́ thấy lúc nào cánh tay ḿnh cũng chạm vào vai anh ta. Và cánh tay anh cũng đang đặt trên người nàng. Đến lúc họ không c̣n cố ư làm như thế nữa, những cử chỉ đó lại trở thành thói tật trong giấc ngủ của hai người.

(Dịch xong ngày 23/12/2009)

 

 

  29   TRÊN CÂY 

(Ki no ue, 1962)   (136)

Nhà Keisuke nằm bên kè chỗ con Sông Cái[13] sắp đổ vào biển. Con Sông Cái tiếp giáp thật gần với vườn nhà nhưng v́ người ta đă xây một cái đê con khá cao nên đứng từ nhà, không thể nào nh́n thấy ḍng nước. Kè sông nơi có những cây tùng mọc thành hàng vốn hơi thấp hơn con đê một tí nên Keisuke xem những cây tùng ấy chẳng khác nào cây trong vườn nhà ḿnh. Mặt trước của chúng được chắn lại bằng một hàng giậu cây xanh.

Michiko thường vạch hàng giậu ấy len qua để sang chơi, đúng hơn là sang gặp Keisuke. Hồi đó, cả Keisuke lẫn Michiko đều là học sinh năm thứ tư tiểu học. Chẳng cần theo cổng trước hay đi qua bằng cánh cửa gỗ mé sau mà vào, hai đứa cứ tạo cho ḿnh cách thức bí mật là luồn người dưới hàng giậu. Đối với đứa con gái, thật ra chẳng có ǵ vui v́ phải đưa tay lên che đầu và mặt, khom lưng chui dưới giậu. Có khi ngă lăn chiêng giữa vườn, có khi Keisuke phải ôm lấy xốc ra ngoài.   

Mỗi ngày mà cứ qua bên nhà măi th́ cả thẹn với gia đ́nh Keisuke mất nên cô bé phải chui dưới bờ giậu theo lời Keisuke bày. Có lần, Michiko bảo:

- Chui thích ghê. Ngực hồi hộp ơi là hồi hộp!

Một hôm, trong khi Keisuke đang leo lên và ngồi trên cây tùng th́ Michiko chợt chui qua. Không nh́n trước nh́n sau, Michiko hấp tấp đi lên kè sông rồi dừng chân ở bên hàng giậu mà ḿnh vẫn thường chui qua để xem ḿnh đang đứng ở đâu. Cô bé ṿng cái bím tóc tết thành ba tua dài và rủ xuống ra đằng trước, ngậm nó trong miệng, nhanh nhẹn đưa người ra phía trước, chui xuống dưới hàng giậu. Trên cây, Keisuke ngồi nín thở. Khi Michiko luồn được vào trong vườn rồi, cô không thấy Keisuke đáng lẽ phải ở đó đợi ḿnh, hoảng hồn định thối lui. Nhờ có hàng giậu che kín, không ai thấy được, nhưng nó lại làm cho Keisuke không t́m ra cô.    

Keisuke gọi:

- Mitchan[14]! Mitchan!

Michiko rời khỏi hàng giậu, dáo dác nh́n quanh khu vườn rồi hướng lên phía có tiếng  Keisuke.

-Mitchan! Cây tùng nè. Anh ở trên cây tùng đây nè!

Không nghe Michiko nói được câu nào, Keisuke lại lên tiếng:

- Tới đây. Ra đi, tới đây này!

Khi Michiko vừa chui ra khỏi hàng giậu, cô ngẩng đầu lên nh́n Keisuke và bảo:

- Xuống đây với em!

- Mitchan, leo lên đi. Ở trên cây thích lắm!

- Em không leo nổi đâu. Chọc em hoài, con trai ǵ cứ hay hù người ta. Xuống đây! 

-Leo lên đi mà. Cành nhiều như thế này, con gái cũng leo được.

Michiko ngắm nghía vị trí mấy cành cây.

-Em mà có ngă là tại Keichan[15] đó nghe! Rủi có chết, em bắt đền đó nha.

Thế rồi cô bé bám đu đưa vào cái cành phía dưới, bắt đầu leo lên.

Leo được đến cành cây Keisuke đang ngồi th́ Michiko đă hổn hển:

- Em leo được, em leo được rồi.

Mắt cô bé long lanh:

- Sợ quá trời, cứ phải bíu lấy.

- Thôi xong rồi...

Keisuke kéo cô bé vào ḷng siết chặt. Michiko ấp lấy đầu Keisuke:

- Thấy được biển ḱa!

- Cái ǵ ḿnh cũng thấy được hết. Bờ bên kia sông, cả phía trên nguồn sông nữa ḱa.

.... Có phải leo lên đây thấy thích không?

- Thích quá đi chứ! Keichan này, mai ḿnh lại leo lên nữa nhé.

- Ừ!

Keisuke im lặng một hồi rồi tiếp:

- Mitchan, chuyện bí mật đó nghe. Anh vẫn hay leo lên cây và ở trên này. Giữ kín nghe bé. Ở trên cây đọc sách được, học bài cũng được. Nhưng đừng kể cho ai nghe hết nhá.

- Em không kể đâu.

Michiko gật gật nhưng lại hỏi:

- Chứ tại sao anh biến thành chim như vậy?

- Chỉ cho một ḿnh Mitchan biết thôi nghe!...Ba anh với má anh mới căi nhau dữ dội. Má đ̣i dắt anh về nhà ông bà ngoại ở. Anh không muốn ngó thấy mấy cảnh đó nên leo lên cây trước sân, núp ở trên cây! Họ bảo nhau thằng Keisuke nó biến đi đâu mất rồi, sao t́m hoài cũng không thấy. Ba anh ra tận ngoài biển mà t́m, ở trên cây anh thấy hết. Hồi mùa xuân năm ngoái đó.

- Ba má anh sao lại gây gổ với nhau?

- C̣n phải hỏi. Tại ba anh có bà bồ nào đó mà.

..........................................................

- Thế rồi, từ dạo đó, anh cứ thường leo lên cây. Cả ba anh lẫn má anh đều chưa biết chuyện này. Bí mật nghe, bé!

Và như để cho Michiko hiểu rơ hơn, Keisuke nhấn mạnh:

- Mitchan này! Kể từ ngày mai, nhớ mang sách lên đây. Tụi ḿnh học trên cây nhé. Thế nào học cũng giỏi ra. Cái cây sơn trà trong vườn đó em, lá thật rậm, có đúng không? Ở dưới cây, không cách chi nh́n thấy bên trên.

   

Chuyện “bí mật” đó của hai đứa trẻ kéo dài chắc phải đến hai năm. Nhờ có thân cây thật vững chải đỡ cho tán lá bủa rộng, chúng có thể cảm thấy thoải mái khi ở trên đó. Michiko ngồi vắt chân trên một cành và thân ḿnh lại dựa trên một cành khác. Có hôm chim ghé qua chơi, có hôm gió đến xạc xào trong lá. Cây đâu đến nổi cao chi cho lắm nhưng hai người yêu bé nhỏ ấy cảm thấy trên đó là một thế giới hoàn toàn cách biệt với cơi nhân gian.

(Dịch xong ngày 15/01/2010).

 

 30  NGƯỜI ĐẸP DƯỚI TRĂNG  

(Gekka-bijin, 1963)[16]  (140)

Đă ba năm liền, mỗi năm một lần vào mùa hạ, Komiya vẫn cho mời những người bạn học cũ của vợ ḿnh đến nhà chơi đúng cái đêm mà những đóa hoa gọi là gekka bijin hay “người đẹp dưới trăng” đó nở.

Bà Murayama là người đến sớm nhất, lên tiếng khi vừa bước vào pḥng khách:

- Ôi chao, đẹp quá. Nở nhiều như thế này cơ à, thích mắt thật. C̣n hơn cả năm ngoái...

 

Rồi cứ đứng nguyên như thế, bà ngắm những đóa gekka biijn.

- Năm ngoái chỉ có bảy đóa thôi phải không? Đêm nay sẽ nở được bao nhiêu ấy nhỉ?

Trong căn pḥng khách rộng lớn kiến trúc bằng gỗ kiểu Tây Phương cổ kính, người ta đă dọn bàn qua một bên dành chỗ cho cái bục tṛn. Những chậu gekka bijin được đem ra bày giữa bục. Tuy những chậu hoa nằm ở một vị trí thấp hơn đầu gối nhưng những đóa gekka bijin có vẻ như muốn vươn dài ra, hướng về phía bà.

- Hoa đâu mà trắng huyền ảo thế này. Như đang thấy được hoa trong mộng...

Bà nói lại một câu giống như năm ngoái. Năm kia cơ, lúc mới nh́n thấy những đóa hoa này lần đầu tiên, bà vẫn nói cùng một câu ấy với một giọng c̣n đầy xúc cảm hơn nhiều...

Bà tiến gần bên mấy đóa gekka bijin, ngắm cho tỏ tường thêm một hồi nữa. Thế rồi bà đến trước mặt Kojima, cảm ơn ông đă mời ḿnh đến nhà. Hướng về phía cô con gái đứng ngang tầm Komiya, bà cũng ngỏ lời:

- D́ cảm ơn Toshiko-chan[17] về buổi tối hôm nay. Cháu càng lớn, trông càng đáng yêu...Mong sao năm nay gekka bijin lại nở gấp đôi năm ngoái, Toshiko-chan cũng trưởng thành như hoa vậy nhé.

Đứa bé gái nh́n khuôn mặt của bà mà không nói ǵ. Nó không tỏ vẻ e thẹn nhưng cũng không mỉm một nụ cười.

Bà Murayama hướng về phía Komiya:

- Chắc anh phải dồn hết tâm lực chăm sóc hoa? Không thôi sao hoa lại nở nhiều như thế được...

-Tối nay h́nh như là lúc hoa nở nhiều nhất trong năm.

Kojima nói ra như muốn giải thích tại sao ḿnh lại gấp rút mời mọi người đến nhà tối nay nhưng trong giọng nói của ông không thấy có sự sốt sắng đó.

Bà Murayama đến sớm hơn cả nhưng lư do không phải v́ bà sống ở vùng bờ biển Kugenuma, cách địa điểm Hayama[18] này không bao xa. Khi Komiya gọi cho bà biết trước tiên là “Tối nay đấy” th́ lập tức bà đă nhận nhiệm vụ rủ rê bằng điện thoại nhóm bạn bè ở Tôkyô. Những câu trả lời qua điện thoại của họ cũng được bà thông báo cho  chủ nhân. Trong số năm người được mời đến th́ đă có hai bà bận việc, một bà muốn đợi chồng về rồi mới quyết định. Chỉ có hai bà Imasato và Ômori cho biết là họ đến được.

- Chị Ômori bảo với em có ba người thôi à? So với năm mới là ít đi đấy. Mời thêm được chị Shimaki nữa th́ hay! Tuy chị Shimaki năm nay mới đến lần đầu nhưng chắc là trong đám đồng khóa với chúng em, dân độc thân chỉ c̣n mỗi chị ấy.

Bà Murayama nói như vậy.

Cô bé Toshiko nhỏm người khỏi ghế, đi ngang qua khỏi chỗ đặt gekka bijin, và như muốn rời căn pḥng.

- Toshiko-chan ơi!

Bà Maurayama gọi giật cô lại:

- Ḿnh đến xem hoa với nhau đi!

- Cháu thấy hoa nở rồi ạ!

- Cháu đă xem hoa lúc nó nở? Xem với bố rồi hả...? Này Toshiko-chan, gekka bijin nở như thế nào hở cháu? 

Cô gái không quay đầu lại nh́n bà mà cứ thế đi thẳng.

Bà Murayama nhớ lại hồi năm kia, Komiya đă tả cho bà là hoa nở như đong đưa theo làn gió vuốt ve và cách nó nở tựa như một búp sen.

- Toshiko-chan coi bộ không thích gặp bạn bè của mẹ hay sao nhỉ? Chắc cháu không muốn ai nhắc đến chuyện mẹ cháu?

Bà Murayama lại nói tiếp:

- Phải chi có chị Sachiko có mặt ở đây để cùng ngắm hoa với chúng ḿnh. Nếu chị Sachiko mà c̣n ở đây, chắc anh Komiya đâu bỏ thời giờ gầy gekka biijn kia nọ làm chi nhỉ?  

................................................................

Một đêm mùa hạ năm kia, bà Murayama có đến chỗ Komiya yêu cầu ông cho Sachiko, bà vợ đă bỏ nhau, trở về, khi đó có nh́n thấy ở đấy những đóa gekka bijin. Thế rồi bà mới xin Komiya cho phép ḿnh sắp đặt mời nhóm bạn bè cũ của Sachiko đến đây để xem hoa.   

Có tiếng xe hơi. Bà Imasato vừa đến nơi. Lúc đó đă quá chín giờ rưỡi tối. Gekka bijin chỉ hoàn toàn nở khi trời vào đêm, sau hai ba tiếng đồng hồ th́ đă úa tàn. Đời hoa chỉ có mỗi một đêm thôi. Hai mươi phút sau mới thấy bà Ômori kéo theo bà Shimaki đến. Bà Murayama giới thiệu Shimaki Sumiko với Komiya.

- Người này c̣n trẻ bắt chết, phải không? Đẹp nơn nên chưa chịu lấy ai đó!    

- Tại người em không được khỏe.

Vừa trả lời, đôi mắt của bà như ánh lên long lanh khi nh́n gekka bijin. Chỉ có ḿnh Sumiko là lần đầu tiên mới được thấy gekka bijin. Sumiko đứng lặng người một hồi trước những đóa hoa, đi chầm chậm chung quanh ngắm nghía, rồi lại nghiêng mặt  kề sát bên hoa.

Hoa nở từ đài hoa lớn nằm ở chóp những phiến lá dài, đóa hoa to, trắng tinh, run nhẹ theo làn gió thoảng đến từ bên ngoài cánh cửa sổ đang mở toang. Hoa thật lạ lùng, cánh của gekka bijin không giống loại cúc bạch lá dài cũng không giống loại thược dược trắng. Chúng giống như những đóa hoa chỉ thấy trong mộng huyễn.Ba thân hoa dựa vào một lóng trúc, vươn lên bên trên những phiến lá xum xuê màu lục đậm vây lấy nhiều đóa hoa. V́ thuộc họ xương rồng, lá của cây mọc tiếp ra từ lá. Nhụy đực lại dài.     

Bị thu hút bởi quang cảnh Sumiko chăm chú nh́n hoa, Komiya đi đến đứng bên cạnh lúc nào mà h́nh như Sumiko vẫn không hay biết. Komiya lên tiếng:

- Gekka bijin th́ bây giờ ở bên Nhật ḿnh người ta nuôi nhiều lắm[19] thế nhưng trong một đêm mà nở cho những mười ba đóa th́ hăy là chuyện hiếm. Ở nhà tôi đây, mỗi năm hoa nở sáu, bảy lần nhưng đêm nay như thế là nở nhiều nhất đấy.

Komiya bèn đưa tay chỉ một nụ hoa lớn tựa hoa loa kèn và bảo đóa hoa này ngày mai sẽ nở, rồi chỉ những chồi nhỏ như hạt đậu con bên cạnh lá, giải thích cho Sumiko cái này sẽ thành lá, cái kia sẽ thành nụ. Một cái nụ như vậy, cho đến khi nở ra phải mất cả tháng.

Hương hoa ngọt ngào vây tỏa quanh Sumiko. Làn hương đó đậm đà hơn hương huệ nhưng không có cái nồng nồng khó chịu của hoa huệ. Ngay cả khi Sumiko đi về phía ghế ngồi, mắt của nàng vẫn chưa chịu rời gekka bijin.

- Ô ḱa, tiếng vĩ cầm...Ai trong nhà chơi vĩ cầm thế hở?

- Con tôi đấy!

- Nhạc dễ thương quá. Bản ǵ đó anh?

- Chịu!

Theo bà Ômori th́ điệu nhạc ăn khớp với gekka bijin. Sumiko ngước mắt nh́n lên trần nhà rồi bước ra băi cỏ ngoài vườn. Biển ở ngay phía dưới.

Khi quay trở lại pḥng khách, Sumiko bảo:

- Con gái của anh đấy ạ? Em thấy cháu qua bao lơn lầu hai....Đánh đàn mà chỉ đâu lưng chứ không nh́n ra hướng biển. Như thế có khi hay hơn không chừng....

(Dịch xong ngày 16/01/2010)

                   (C̣n Tiếp)

 

TƯ LIỆU THAM KHẢO:

1)      Bayard-Sakai, Anne và Sakai, Cécile dịch 60 truyện của Kawabata sang Pháp văn, 1999, Récits de la paume de la main, Albin Michel, Paris*.

2)      Dunlop, Lane và Holman, J. Martin dịch 70 truyện của Kawabata sang Anh văn, 1988,  Palm-of-the Hand Stories, Tuttle Publishing, Tôkyô*.  

3)      Hasegawa Izumi, 1991, Kawabata Ronkô (Khảo luận về Kawabata) kê khai 147 truyện, Meiji Shoin xuất bản, Tôkyô.

4)      Kawabata, Yasunari, 1971, Tenohira no Shôsetsu (Tập truyện ngắn trong ḷng bàn tay) gồm 111 truyện nguyên tác Nhật ngữ, Iwanami Bunko xuất bản, Tôkyô, bản in lần thứ 25 năm 1983.

 

* Các dịch giả Pháp và Mỹ dịch trùng nhau 40 truyện.


 

[1] Số đầu tiên là thứ tự tính theo số truyện mà chúng tôi đă dịch từ đầu đến nay. Ngoài ra, số trong ngoặc kép sắp xếp chúng theo thời gian xuất hiện trong mục lục 147 truyện mà Hasegawa Izumi đă t́m lại được (thông tin từ tác phẩm b́nh luận nhan đề Kawabata Yasunari Ronkô (Khảo luận về Kawabata Yasunari), do Meiji Shoin xuất bản năm 1991).

[2] Hakuin (Bạch Ẩn, 1685-1768), thiền tăng ḍng Lâm Tế thời Edo.

[3] Nguyên văn “lilac”. Hoa xoan có hai loại, hoa trắng và hoa tím.

[4] Vào những năm 1920, khả năng chế tạo chỉ thô sơ có thế.

[5] Căn nhà mới này có thể là ẩn dụ về một nước Nhật hậu chiến nh́n ra thế giới. Hai cây tùng (nihon no matsu) phải chăng có ǵ liên quan tới Nhật Bản (Nihon) (LND) ?

[6] Nguyên văn tombodama, những hạt ngọc nguyên chế từ thủy tinh, có vân màu đặc biệt, giống như mắt chuồn chuồn, đào được từ các mộ cổ.

[7] Lại thêm một câu chuyện khó hiểu. Tuy nhiên, nó gợi người dịch nhớ đến một đoản thiên của Khái Hưng trong đó, nhà văn tả việc ḿnh đến thăm một người bạn. Vợ chủ nhân là một cô gái câm, chỉ giao cảm với người khác bằng ngón đàn dương cầm. Ông đi đến kết luận: Phải chăng hạnh phúc chỉ có trong sự im lặng?

[8] Hai loại nhạc khí như ống tiêu hay khèn dùng trong nhạc lễ cung đ́nh (gagaku).

[9] Theo phong tục Nhật, khi cô dâu về nhà chồng thường mang theo như của hồi môn một tủ áo riêng (tansu) đóng bằng gỗ tốt như gỗ kiri (ngô đồng).

[10] Tục ngữ Nhật Bản có câu: Hana yori dango (Bánh tốt hơn hoa) ư nói cái ǵ như miếng ăn mới là thực tế, vẫn hơn.

[11] Nguyên văn: bánh dẽo làm bằng bột nếp giă mịn, nướng lên ăn với đồ mặn hoặc đồ ngọt.

[12] Theo Yoshida Kenkô (1283? – 1352?) trong tập tùy bút Tsurezuregusa th́ kinh Phật có chép chuyện sợi thừng tết bằng tóc người đàn bà có thể trói được con bạch tượng khổng lồ hung hăng không cho nó phá phách (Buồn Buồn Phóng Bút, đoạn 9, bản dịch Nguyễn Nam Trân).

[13] Nguyên tác Ôkawa. Có thể là danh từ riêng và quen thuộc thường để chỉ con sông Sumida chảy qua Tôkyô. Có thể là danh từ chung với nghĩa “một ḍng sông lớn”.

[14] Tên gọi thân ái Michiko.

[15] Tên gọi thân mật Keisuke.

[16] Theo từ điển Kôjien, đó là tên một loài hoa thuộc họ xương rồng, nguồn gốc Trung Nam Mỹ, hoa trắng và cực lớn, nở vào đêm mùa hè, tỏa hương thơm nồng nàn trong vài tiếng đồng hồ rồi tàn. Thường được đem trồng trong chậu kiểng. Tiếng Anh là Queen of the Night, người Pháp dịch là Tubéreuses (theo Anne Bayard-Sakai và Cécile Sakai). Một dịch giả Việt Nam cho là hoa quỳnh. Có thể dịch là dạ lan chăng? Dù sao, ư muốn nói loài hoa này có vẻ đẹp dữ dội và làn hương nồng nàn nhưng đời hoa ngắn ngủi.

[17] Tên gọi thân mật Toshiko. Cháu Toshiko.

[18] Địa danh nằm trên bán đảo Miura, phia nam gần Tôkyô.

[19] Hoa này vốn không có ở Nhật, có lẽ đến từ một vùng khí hậu nóng hơn như Đài Loan. Người dịch dă được xem một phim tài liệu truyền h́nh về gekka bijin ở Đài Loan.

 


* Nguyễn Nam Trân :

Một trong những bút hiệu của Đào Hữu Dũng, sinh năm 1945 gần Đà Lạt. Nguyên quán Hương Sơn, Hà Tĩnh. Theo học Chu Văn An (1960~1963) và Đại Học Sư Phạm Sài G̣n trước khi đến Nhật năm 1965. Tốt nghiệp Đại Học Đông Kinh (University of Tokyo) và Đại Học Paris (Pantheon-Sorbonne). Tiến sĩ khoa học truyền thông. Giáo sư đại học. Hiện sống ở Tokyo và Paris. E-mail: nntran@erct.com 

.........................

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của dịch giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com