VÔ MÔN QUAN  -  無門関

Chữ Vô của Phương Đông

Nguyên tác Vô Môn Quan: Vô Môn Huệ Khai
Dẫn nhập và chú giải: Nishimura Eshin
B́nh luận: Giáo sư Akizuki Ryômin

Biên dịch: Nguyễn Nam Trân

Lời người biên dịch 

Truyện thiền không những có tính tôn giáo, triết lư mà c̣n có giá trị văn học cao. Nó mang ư nghĩa siêu h́nh, với h́nh thức ngụ ngôn, bố cục giản lược, trào lộng, kết thúc đột ngột, lại dùng những phương pháp tu từ đặc biệt như điệp ngữ, nghịch lư, đa nghĩa, chữi để mà khen, buông thỏng nửa chừng không kết thúc, lấy câu hỏi để trả lời câu hỏi vv…Đó là đặc sắc của truyện thiền. Cho nên đọc chuyện thiền là vừa học đạo[1] vừa thưởng thức một tác phẩm văn chương kỳ thú.

Tuy trong ḷng lúc nào cũng có một ngôi chùa làng, thời thơ ấu từng ngồi một năm trên ghế trường Bồ Đề, lại từng giao lưu thân mật với các bạn Phật tử tại Paris trong nhiều thập niên, người biên dịch không phải là đệ tử nhà Phật, cũng chẳng biết bao lăm về thiền. May mắn là cách đây gần bốn mươi năm đă được chút kiến thức nhập môn qua những truyện thiền đầu tiên được dịch ra tiếng Việt trong Tập San Gió Nội (ở Pháp) in bằng ronéo. Gần đây, trên mạng lại được thưởng thức bản dịch các tập Lâm Tế Lục, Bích Nham Lục, Vô Môn Quan, Uyển Đăng Lục, Thập Ngưu Đồ… của các cao tăng và chư hiền. Nhân v́ muốn lợi dụng vị trí của ḿnh đang sống trên đất Nhật, nên chúng tôi mới thử t́m hiểu xem các ông bạn láng giềng vốn có truyền thống Thiền tông lâu đời này đă tiếp xúc với thể loại này bằng cách nào. Tuy nhiên, trộm nghĩ trước đây đă có nhiều người dịch đạt rồi, c̣n ḿnh th́ vừa vớ được một hai cuốn sách, chưa hiểu thâm sâu, vội vă bắt tay vào việc, tất sẽ có những sai lầm, thừa thiếu, không thể tha thứ. Do đó, dám mong chư độc giả nhẹ tay roi vọt.

Nội dung của truyện thiền vốn đă khó nắm thế mà cách chư tổ tŕnh bày lại bí ẩn, những lời b́nh luận của đời sau v́ muốn trung thành, hàm súc nên cũng có khuynh hướng bí ẩn nốt, tất cả dẫn người đọc vào một mê hồn trận. Cái đặc biệt của các nhà nghiên cứu Nhật Bản là với tinh thần thực dụng, họ lúc nào cũng cố gắng giản dị hóa, sử dụng ngôn ngữ đời thường để giải thích các công án cho đối tượng của ḿnh tức người ngoài đường phố, trong số đó có bản thân kẻ viết những ḍng này. Dĩ nhiên, thực hiện được điều ấy không phải dễ, nên chuyện họ thành công đến mức nào trong ư định đó th́ chúng ta sẽ xét lại khi thử cùng đi chung một thôi đường trong những trang sắp tới.

Người dịch chân thành cảm ơn các văn hữu Phạm Vũ Thịnh, Nguyên Đạo và Cung Điền đă bỏ thời giờ quí báu để đọc lại bản thảo, góp ư kiến và chỉnh lư những chỗ sai lầm, khiếm khuyết.

Tôkyô ngày 24 tháng 2 năm 2009.

Nguyễn Nam Trân


[1] Về điểm này, xin xem mục Vài đề nghị về thứ tự đọc Vô Môn Quan của Akizuki Ryômin ở cuối sách.

 

 

 

.........................

< Bản bổ sung mới nhất : Feb 24th 2009 >

 

® "Khi phát hành lại bài viết của trang này cần phải có sự đồng ư của dịch giả (dhdungjp@yahoo.com)
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com