V MN QUAN  -  無門関

Chữ V của Phương Đng

Nguyn tc V Mn Quan: V Mn Huệ Khai
Dẫn nhập v ch giải: Nishimura Eshin
Bnh luận: Gio sư Akizuki Rymin

Bin dịch: Nguyễn Nam Trn

 

Tắc số 30:  Tm tức l Phật (Tức tm tức Phật)[1].

即心即仏

Bản tắc:

C một hm, Ha Thượng M Tổ[2] nhn Đại Mai[3] hỏi:

-Phật l g vậy?

Bn trả lời:

-Tm, ấy l Phật.

 

Bnh Xướng:

V Mn ni rằng:

Nếu c người no lĩnh hội được ngay lời dạy của M Tổ th c thể mặc o Phật, ăn cơm Phật, ni chuyện Phật, hnh động như Phật v, cứ như thế ấy, anh ta l Phật. Dầu vậy, ci lo Đại Mai Php Thường ny kho dẫn dắt mọi người đến chỗ ngộ nhận khi dạy họ những điều sai tri[4] như thế. (Đại Mai ơi,) c biết tại sao chỉ cần mở miệng nhắc tới chữ Phật l cả ba ngy phải sc miệng khng? Người m thng hiểu Phật Php, mới nghe giảng đến cu kiểu như Tm, ấy l Phật (Tm, tức thị Phật), đ phải bịt tai, nhanh chn chạy trốn ngay thi. 

 

Tụng:

Bn c bi tụng:

Thanh thin bạch nhật,
Thiết kỵ tầm mịch.
Cnh vấn như h,
Bo tang[5] khiếu khuất.

青 天 白 日 
切 忌 尋 覓 
更 問 如 何 
抱 臟 叫 屈

(Dưới trời thanh, nắng sng trong,
Ngu g của cấm mất cng tm hoi.
Lại đi hỏi Phật l ai,
Tay m tang vật, cổ di ku oan!)

 

Lược dịch lời bn của Gio sư Akizuki Rymin:

Tương truyền trong đm mn hạ của Thiền Sư M Tổ Đạo Nhất c đến hơn 80 thiện tr thức (kẻ c năng lực chỉ đạo). M Tổ l một đại sư tiu biểu cho thời Thiền học hưng thịnh nhất ở Trung Quốc. Về cc cao đồ của ng, ta c thể kể tới những tn tuổi như Bch Trượng, Nam Tuyền, Dim Quan, Ma Cốc v Đại Mai Php Thường.

Nhn một hm, Đại Mai đưa ra cu hỏi: Như h thị Phật? v tn sư đ trả lời: Tức tm thị Phật! Ta thấy c hai chữ tức trong ci tựa đề Tức tm tức Phậtcủa cng n. Chữ tức thứ hai l một tiếng ph từ (chỉ trạng thi) c nghĩa cứ như thế . Nhn v thị l một hệ từ (để mc nối) được hiểu đơn thuần như l cho nn cu trả lời của M Tổ c thể hiểu: A cứ như thế l B (A tức thị B) (Tm tức thị Phật). Cn chữ tức thứ nhất l một tiếng để giới hạn v cường điệu chữ tm theo st đằng sau n. Tức tm hm khng g khc hơn ci tm, chnh ci tm. M Tổ muốn giải thch: Chnh ci tm với tất cả tch, dục, tăng, i l Phật đấy!. N khng khc mảy may với những kiểu ni: Phiền no tức bồ đề, Sinh Phật nhất như (chng sinh với Phật l một) hay Bnh thường tm thị đạo. Sau khi nghe xong lời thầy, Đại Mai tức khắc nhn thấy hiệu quả của bao năm khổ cng tu hnh. Giống như những g đ xy ra giữa thầy tr Sơ Tổ Đạt Ma v Nhị Tn Thần Quang (xem tắc 41 Đạt Ma an tm), thầy tr M Tổ v Đại Mai nơi đy cũng đ đạt đến chỗ an tm, kh hợp nhất, tự gic được diệu tm.

Về sau, Đại Mai vo ở ẩn trong Đại Mai Sơn, ra sức thnh thai trường dưỡng (tu hnh sau khi liễu ngộ). Nhn lc trong đm mn đệ (hội hạ) theo học Thiền Sư Dim Quan Trai An c một tăng sĩ lạc lối trong ni, tnh cờ bắt gặp một kẻ giống như người rừng đang tọa thiền. Sau đy l cuộc vấn đp giữa hai bn:

Hỏi: Ha thượng vo ni ny đ được mấy năm rồi?

Đp: Ta chỉ nhn thấy ni bốn bn lc xanh, lc ng vng thi.

Hỏi: Từ nơi đy ra thn xm, phải đi đường no?

Đp: Cứ lần theo dng nước m đi.

Tăng sĩ đ sau trở về kể chuyện với thầy. Dim Quan biết ngay rằng người rừng hẳn l Php Thường, đồng mn với mnh ở cửa M Tổ m từ khi vo ở ẩn trong Đại Mai Sơn, khng c tin tức.ng mới dặn học tr đi tm một lần nữa, mi về sau, Đại Mai mới xuống ni, bắt đầu ra tay cứu độ chng sinh.

Cu chuyện đến tai M Tổ. ng mới gửi một chỉ qua người học tr v bảo anh ta đi gặp Đại Mai. Hỏi rằng:

-Ti nghe ha thượng xưa tham thiền ở cửa M Tổ v đ ngộ đạo. Thế th ngy nay đ thể đắc g rồi v ni cho kẻ khc nghe được chăng?

Đại Mai đp:

- Xưa M tn sư khi ta đặt cu hỏi, đ trả lời Tức tm tức Phật. By giờ th ta sống trong ni ny thi.

Tăng lại hỏi:

-Thế nhưng gần đy M đại sư lại giảng php cch khc. Khng dạy Tức tm tức Phật nữa m dạy Phi tm phi Phật (xem tắc 33 Phi tm phi Phật) cơ đấy!

Nghe thấy thế, Đại Mai mới ni:

-Lo gi ấy by giờ lại cn đặt điều như thế để lừa bịp thin hạ đấy phỏng? Lo muốn ni g th mặc, ta chỉ một đường theo Tức tm tức Phật!

M Tổ nghe thuật chuyện, bảo rằng:

-Thế sao? Hắn ni thế ? Quả mai (mơ) đ chn rồi đấy!

Cu ni đ l bằng chứng ấn khả m M Tổ ban cho Đại Mai.

Cu chuyện thiền trn thật c nghĩa v chng ta sẽ c dịp đo su sau. Cn by giờ, nếu khng lm phiền qu vị, xin trnh by một chuyện khc. Người gp mặt trong chuyện l Bng Cư sĩ, kẻ về sau trở thnh đại cư sĩ trong thin hạ, vốn c duyn với cửa M Tổ, đ từ xa xi đến gặp Đại Mai.

Bng cư sĩ hỏi:

-Lu năm i mộ danh tiếng ha thượng Đại Mai. Dm hỏi quả mai (mơ) đ chn chưa?

Đại Mai:

-Vừa chn tới nơi. Thế ng ăn n kiểu no?.

-Cắn lấy rồi nhai cho n nt nhừ ra.

Đại Mai cha tay ra:

-Nếu thế trả hạt lại ta nh!

Bng cư sĩ khng biết đp thế no, đnh lặng thinh. Lc đ, mới biết người tầm cỡ như Bng cư sĩ m cũng chưa thực thấu triệt lẽ đạo[6].

Do đ, người như Ha Thượng Đại Mai, một khi thấu hiểu Tm, ấy l Phật đ p dụng điều đ ngay trong sinh hoạt thường nhật, v cứ thế m l Phật. Thiền Sư Nhật Bản Dgen (Đạo Nguyn) cũng ni: Uy nghi tức Phật Php. Tc php thị tn chỉ, cho nn mặc o, ăn cơm cũng l thiền. Rời Phật ngữ, lm những Phật hnh trong cuộc sống l những my động của Phật vậy.

Dầu ni thế, hy cn một sự dị biệt, d n chỉ nhỏ bằng sợi lng thỏ. Ấy l, những ai hiểu được tức tm tức Phật, chng sinh bản lai Phật, c quan niệm ngộ rồi, vẫn khng c quyền chễnh mng trong việc thực tham thực cứu. Như thiền sư Nhật Bản Hakuin (Bạch Ẩn) c đề cập đến, người ta thường mắc lầm lẫn rơi vo vng của ci gọi l v sự bất sinh thiền (thiền theo lối v sự bất sinh). C lẽ trong nghĩa đ, V Mn mới ph bnh Ha Thượng Đại Mai đ đưa người ta đến ngộ nhận. Tuy nhin đy cũng l kiểu ni đa bỡn (nim lộng) của nh thiền chứ thực ra ng xem lời chỉ bảo (thy thị) ấy của Đại Mai hết sức qu gi.   


 

[1] Thoại ny c chp trong M Tổ Ngữ Lục. Đối ứng với tắc thứ 33 Phi Tm Phi Phật (Khng phải tm, chẳng phải Phật) cũng thấy chp ở đy.

[2] M Tổ Đạo Nhất (709-788), thiền tăng đời Đường. Học tr chu (php tn) ba đời của Lục Tổ. Khai tổ của tng Hồng Chu. ng nhận php tự của Nam Nhạc Hoi Nhượng (677-744). Với những cu ni bất hủ Bnh thường tm thị đạo, Tức tm thị Phật, đ xc định được chỗ đứng của Thiền Trung Quốc. Để lại M Tổ Đạo Nhất Thiền Sư Ngữ Lục 1 quyển. Tiểu sử chp trong Đường Văn Ty quyển 64, Tổ Đường Lục quyển 14, Cảnh Đức Truyền Đăng Lục quyển 6 v Ngũ Đăng Hội Nguyn quyển 3.

[3] Đại Mai Php Thường (752-839), người nhận php tự của M Tổ Đạo Nhất. Để lại Đại Mai Php Thường Thiền Sư Ngữ Lục 1 quyển. Tiểu sử chp trong Tổ Đường Lục quyển 15, Cảnh Đức Truyền Đăng Lục quyển 7 v Ngũ Đăng Hội Nguyn quyển 3.

[4] Nguyn văn : thc nhận Định Bn Tinh (nhn lầm dấu của ngi sao ở đầu cn của chm sao Thin Bnh) nghĩa bng: cố bm vu vo điều khng cần thiết. Ở đy điều ấy ni cu hỏi Phật l g?

[5] Bo tang: m lấy tang vật.

[6] Phải chăng Bng cư sĩ khng hiểu rằng đạo như quả mơ, d c chn nhũn vẫn cn ci hột (khng ai c thể tự phụ đạt đạo) v khng phải dễ nuốt (truyền đạt) như thế. Xin thỉnh gio! (LND).

 

 

 

.........................

< Bản bổ sung mới nhất : Feb 24th 2009 >

"Khi pht hnh lại bi viết của trang ny cần phải c sự đồng của dịch giả (dhdungjp@yahoo.com)
v ghi r nguồn lấy từ www.erct.com