Cu Chuyện Thầy Lang

Ci Tc L Gc Con Người

Bc sĩ Nguyễn -Đức


Mi tc l nguồn cảm hứng của thi nhn, họa sĩ hng bao nhiu thế kỷ. N  đ lm ngy ngất người trai học sinh  mười tm, ngồi sau, nhn ln mớ tc thề người yu bn trước; đ lm ngẩn ngơ lng anh nng phu chất phc trước cảnh chị Lụa hong tc thoảng hương bồ kết nơi đầu hin giữa trưa H.

Đ thấy trong ca dao c lả lơi, cợt nhả:

 Chị kia bới tc đui g,

 Nắm đui tc lại hỏi nh chị đu,

hoặc đứng đắn, trang nghim:

 C tươi th xem lấy mang.

 Người khn xem lấy hai hng tc mai.

Con người đ bỏ th giờ chăm sc, nghĩ tới v tốn tiền cho mi tc nhiều hơn l bất cứ bộ phận no trong cơ thể. V ci tc cng với ci răng, l cả một gc con người.

Ta chải tc, bi tc, uốn tc, nhuộm tc, cấy tc, cắt tc, gội tc, bi dầu, xức thuốc thơm ln tc. Tc l mn trang tr tăng nt duyn dng cho con người. Cho  nn khi n ngả mầu tro th ta hốt hoảng như thấy hoa sắp tn. M khi n rụng th nghĩ tới cuộc đời sng gi thuở trung nin.

Vi điều về tc

Tc c trn khắp cơ thể trừ ở lng bn tay, bn chn. Khng kể ở trn đầu, cc nơi khc tc được gọi l lng.

Theo cc nh khoa học,  tc  c nhiệm vụ che chở cho đầu khỏi sức nng của nắng rọi vo huyệt thin hội, lng mi mắt để ngăn vật lạ bay v. Nhưng với dn gian th lại cho l qun tử lng chn, tiểu nhn lng bụng. M một thanh nin cường trng đầy lng ngực coi bộ lại kch thch, gợi tnh hơn.

Với vẻ dng mượt như vậy m tc chỉ l nhm tế bo chết từ một chn tc dưới da nh ln. Về cấu tạo, tc c  95% chất keratin, một loại chất đạm cứng như nhm.

Nhn dưới knh hiển vi, sợi tc cắt ngang c ba lớp: lớp ngoi tế bo xếp chồng ln nhau như mi ngi; lớp giữa l những sợi tế bo di nhỏ c chất phẩm lm tc c mầu; lớp trong cng gồm những tế bo kh chắc lm cho tc bền bỉ.

Dưới chn tc c mạch mu nhỏ để nui dưỡng tc v nhiều tuyến nhờn tiết ra một lớp chất dầu, mỡ bo v muối với độ acid pH 4.5-5.5 để che chở tc v lm tc ng mướt.

Từ chn tc c vi thớ cơ thịt m khi co v lạnh, v cảm gic sợ hi, lm tc dựng đứng ln (ma n đ lm ti sợ dựng tc gy ln).

Ty theo hnh dạng của phần chn m tc thẳng (chn tc trn) hay quăn (chn tc bầu dục hay dẹp).

Trung bnh, mỗi người c khoảng 115.000 sợi tc. Anh no tc đỏ th t, cn chị tc hung nhiều hơn.

Tc đ được sắp xếp để thay phin nhau tăng trưởng v rụng rơi: khoảng 85% tc pht triển, di ra; 15% tc ngưng di khoảng ba bốn thng rồi rụng.

Mỗi thng tc di ra khoảng hơn nửa phn, mau di vo ma h hơn l vo ma đng, ban ngy ngy hơn đm.

Tc tồn tại được 2 tới 6 năm rồi rụng. Mỗi thng, theo nhịp độ sinh học bnh thường, chừng trn một trăm sợi tc lin tục từ gi maai1 đầu ra đi nhưng đều được thay thế.

Thăng trầm của tc

Trải qua thời gian, nin tuế, tc thay đổi v bo hiệu sự chuyển tiếp từ tuổi ngọc, tuổi trung trng nin sang tuổi vng tuổi hạc của con người.

Tc sẽ kh, nhỏ sợi đi, đổi sang mầu bạc, sẽ rụng nhiều hơn. Đi khi ngược đời  tc lại mọc nhiều ở những nơi bnh thường c t như lỗ mũi, vnh tai, my ngi.

Những tuyến nhờn dưới chn tc km hoạt động, tc thnh kh, cứng, dễ gẫy hoặc chẻ đi.

Với tuổi cao, sự nui dưỡng, nhất l đạm chất, giảm bớt khiến tc cũng chịu chung số phận thiếu dinh dưỡng. Sợi tc  nhỏ, km vẻ mầu mỡ tươi tốt. Tc một lo nhn 70 tuổi sẽ trở về vẻ mảnh mai như khi mới sanh.

1-Tc bạc

Khi tế bo mầu trong tc giảm, tc thnh khng mầu m ta gọi l tc bạc. Cng t mầu, tc cng bạc hơn.

Sự bạc tc l chuyện bnh thường, sớm muộn g cũng xảy ra ở con người. Tc khởi sự bạc ở hai bn thi dương bạc ln.

 Khoa học chưa giải thch được tại sao tc bạc m chỉ đon l v thiếu chất dinh dưỡng, sinh tố B hoặc l do căng thẳng tm tr, do gene xấu. Ngũ Tử Tư qua một đm suy nghĩ trầm kha, sng ra tc bạc phơ. Anh em cựu t nhn cải tạo mnh thiếu g người bạc tc chỉ sau vi thng, vi năm nhập trại, xa gia đnh, vợ con. V nng Kiều bạc mệnh, lận đận vất vả cho nn Đầu xanh mấy nỗi pha mầu tc sương

Chưa c cch no để lật ngược hiện tượng bạc tc. Tuy nhin v nhiều người qu quan tm, u lo tới n nn đ lm giầu cho giới con bun cả tỷ bạc mỗi năm với những mỹ phẩm, thuốc nhuộm.

Ta c thể để tc bạc tự nhin nom cũng hấp dẫn v c uy tn lắm. Hoặc nhuộm với cc loại thuốc nặng nhẹ khc nhau, nhưng cứ dăm bẩy tuần lại phải nhuộm lại. Chứ  m để tc chn trắng mnh đen coi cũng hơi kỳ.

Thuốc nhuộm tc thường c ba loại: loại chỉ phủ qua trn sợi tc rồi hết ngay sau khi gội nước; loại hơi ngấm vo tc v loại ngấm lu hơn. Loại thứ ba l hợp chất Hydrogen  peroxide v phẩm mầu đen.

Thuốc nhuộm tc thường ăn da, do đ ta cần cẩn thận, nhất l trnh thuốc vo mắt.

2-Rụng tc.

Ngoi ci lo tc bạc lại đến ưu tư về tc rụng.

C nhiều nguyn nhn lm rụng tc như:

a-Dng mỹ phẩm nhuộm, uốn tc khng đng chỉ dẫn, dng qu nhiều, qu thng thường hoặc nhiều thứ cng một lc;

b-Bi ko tc qu căng; chải tc với lược c răng liền nhau, nhất l lại chải mạnh tay;

c-Phụ nữ sau khi sanh, tc rụng vi thng nửa năm mới hết;

đ-Một vi dược phẩm chữa cao huyết p, phong thấp, bệnh tim hoặc thuốc vin ngừa thai;

e-Dinh dưỡng thiếu chất đạm, sắt hoặc uống nhiều sinh tố A;

g-Ảnh hưởng của ha chất hoặc tia phng xạ khi trị ung thư;

h-Căng thẳng tm thần;

i-Trong bệnh rụng tc Alopecia Areata.

3- Hi đầu.

Khi tc rụng nhiều hơn thường lệ v khng được thay thế, ta c thể thnh hi đầu, một hiện tượng chung v bnh thường cho cả nam (43%) lẫn nữ (8%).

Chẳng ai biết tự nhin tại sao ta hi.

Xưa kia, người ta bảo hi l v những chất độc đ đy ảnh hưởng vo tc. C một thời kỳ, sinh vin y khoa được giảng dạy l no bộ nở ra do tr thng minh cao khiến cho tc rụng nhiều, chứng cớ l đn b v người n lệ t hi!!!

C người lại bảo đội mũ nhiều, gội tc qu thường, đầu nhiều gầu, lm ta hi.

Rồi lại cho hi l dấu hiệu của km khả năng đn ng.

Ngy nay theo khoa học, bnh thường hi l do di truyền. Thnh ra cứ nhn vo tấm hnh chụp của tiền nhn ta c thể ước đon được tương lai, số phận mi tc của ta.

Hi c nhiều kiểu, nhất l ở đn ng.

Từ năm 1950, mẫu Hamilton với 8 kiểu hi đ được dng để phn loại. Mẫu thng thường l hi từ trn ln đỉnh đầu, ra pha sau chừa một vnh tc hnh mng ngựa trn gy. Nữ giới th tc rụng từng chỗ trn khắp đầu.

Quan st cho hay dn Chu Phi rất t hi, người Chu lại cng t hơn.

Hi đ lm nhiều người lo u, rầu rĩ. Cc bc sĩ cho rằng tm trạng sợ hi nguy hại hơn chnh hiện trạng hi. V ngoại trừ khi do cc nguyn nhn kể trn gy ra, hi di truyền chẳng c hại g cho sức khỏe.

Tuy vậy, từ thuở xa xưa, con người đ tm đủ mọi phương cch để trị hi.

Nữ Hong Ai Cập những thế kỷ trước dng chất sp chế từ vỏ tri ch l v chn ch.

Vi người khuyn muốn khỏi hi th đn ng thiến quch n đi v họ nghĩ rằng nhiều  kch thch tố Testosterone đưa tới hi.

Nhiều anh chị lang băm đ rm beng quảng co đủ loại thuốc mọc tc, mọc lng v bợ được khối tiền của khch dễ tin.

Cch đy khng lu, một hng bo chế dược phẩm Hoa Kỳ tung ra thị trường thuốc Rogaine, gip tc mọc lại khi thoa ln da đầu. Thuốc kh cng hiệu, nhất l ở người trẻ. Nhưng khng phải ai cũng c kết quả tốt. Nếu tốt th cả năm sau mới trng thấy v muốn c tc mọc di lu th phải dng lin tục v ngưng thuốc th sợi tc mới mọc sẽ rụng đi. Một thng tốn cả 100 mỹ kim m bảo hiểm thường khng trả tiền thuốc.

 Lại cn thuốc vin Propecia uống mỗi ngy, một thng cũng tốn đến trn dưới 50 mỹ kim. Cũng như Rogaine, khi ngưng Propecia, tc khng mọc nữa. Phụ nữ, nhất l khi c thai, khng được dng thuốc ny.

Ngoi ra thuốc loại corticosteroid, Anthralin cũng được nhiều bc sĩ chỉ định dng.

Ta cũng c thể cấy tc.

Khoa cấy tc, khởi thủy từ bn Nhật vo thập nin 1930, ngy nay kh hiện đại v rất phổ biến v hiệu nghiệm. Bc sĩ sẽ cấy vo da chỗ hi một dm chừng 10 sợi tc lấy từ phần sau hay bn cạnh đầu mnh. Vi tuần sau th tc cấy ny rụng nhưng chn tc đ vững v tc mới mọc ra. Thường thường ta cần 4 lần cấy cch nhau 4 thng. Phương php ny cũng kh tốn km, mươi ngn mỹ kim trở ln l t.

Rẻ tiền hơn c lẽ l chỉ việc phủ ln đầu một mi tc giả lm bằng ha chất hoặc tc thật của tha nhn, vừa mau chng, lc no cũng c v lại đủ mầu sắc, kiểu cọ rất vui mắt.

Nếu khng th c sao để vậy. Người đẹp đu c ch đầu hi khng gợi tnh m ta phải lo. M cũng gi đời rồi, đu cn sợ chế riễu

Đầu trọc long lc bnh vi,

 Cậu ngồi cậu ị,  cậu bi ln đầu

 như thuở th l mũi xanh, ăn miếng bnh đc chạy quanh sn trường.

Chăm sc tc.

Ngy xưa, thiếu nữ qu ta giản dị chỉ gội tc bằng nước bồ kết, vừa thơm vừa v hại. Rồi xức dầu thảo mộc cho ng, cho mịn, lại chẳng tốn km bao nhiu. Vậy m gặp phải anh chồng keo kiệt cn bị than phiền rằng  tc di th tốn tiền dầu.

Chẳng b với by giờ, nam nữ tn thời người ta tiu cả nhiều triệu mỹ kim mỗi năm mua mỹ phẩm cũng như trả cng săn sc để c mi tc đẹp, cho người tnh khen.

C điều ta cũng nn nhớ vi căn bản sinh ha học về tc để mỹ phẩm khỏi lm hư tc:

a-Sợi tc l tập hợp của những tế bo đ chết nn khng nui tc được bằng mỹ phẩm bi, xức, m phải bồi dưỡng bằng khẩu phần ăn cn bằng cho cơ thể.

b-Mức độ pH bnh thường của tc l 4.5 - 5.5. Mỹ phẩm c độ kiềm với pH trn 7 đều lm tc kh, hư, chẻ v rụng.

c-Tia tử ngoại của nắng l kẻ th gy tc kh ở thn tc v chẻ ở đầu sợi tc. Sấy tc cho kh bằng hơi qu nng khng những hư sợi tc m cn lm chết chn tc.

đ-Đa số mỹ phẩm nhuộm tc, uốn p tc, shampoo đều khng tốt cho tc. Shampoo bn ngoi siu thị thường c ha chất surfactants để lm sạch v lm đẹp tc. Ngoi ra những chất pha thm như lanonin, thảo mộc, trứng, tinh chế dạ con, la de khng ch lợi g cho tc m chỉ lm lợi ti chnh cho nh sản xuất.

Thuốc nhuộm gốc thảo mộc được dng qua nhiều thế kỷ, t hại cho tc v n ngấm vo tc ty theo thuốc pha đặc, long.

 Thuốc nhuộm ha học c nhiều hợp chất kiềm, khng những c hại cho tc m cn gy dị ứng cho da, nn ta cần cẩn thận. V thế nn nhiều nh sản xuất đều nhắn nhủ ta nn bi thử trn da coi c phản ứng khng trước khi nhuộm. V khi ta khng thch mầu no th khng nn dng ha chất khc để rửa m đợi khi tc di ra th cắt ngọn tc đi.

Cần trnh dng qu nhiều ha chất khc nhau trn tc.

Săn sc tc hng ngy cũng l một nghệ thuật, tốn th giờ v tc ni vậy m cũng mỏng manh.

Chải tc nhẹ từ chn tc ln để phn tn chất nhờn đều ln thn tc.

Dng lược thưa răng để trnh tổn thương sợi tc v khng nn chải tc khi cn ướt v lược sẽ ko di tc ướt cn dnh vo nhau. C thể dng khe ngn tay để gỡ dần tc ướt. Được ngn tay người tnh rẽ tc th tốt hơn nữa.

Khi gội đầu, lm tc ướt với nước ấm, đổ shampoo vo lng bn tay, bi ln tc. Lấy đầu ngn tay (khng phải mng tay) thoa cho đều vo tc v chn tc rồi xả nước cho sạch hết shampoo. Bnh thường ta c thể gội tc với cục x bng tắm l qu đủ để lm sạch bụi bậm, ha chất trong khng kh dnh vo tc.

Lau kh tc rất nhẹ nhng bằng khăn tắm. Tốt hơn cả l hong tc kh tự nhin trong khng kh. Nếu cần sấy cho kh, nn dng hơi nng vừa phải v giữ my sấy xa da đầu một cht.

 

Khi bi tc, chải kiểu, trnh ko tc qu căng. Nếu cần cuốn tc, nn quấn nhẹ vo cuộn rồi để qua đm, sng hm sau gỡ.

Vi hng về ru.

Nhn thể ni tc trn đầu, tưởng cũng nn nhắc qua tới anh lng tc ở cằm, ở quanh mp m ta gọi l ru. Kẻo anh ta buồn, nhất bn trọng, nhất bn khinh, v cũng tnh hng xm ln bang  với nhau cả.

Ru c nhiều anh em b con lắm.

 No ru ba chm mọc dưới cầm v hai bn mp; ru c chốt mọc trn mp, di v cong ln; ru cứt mũi như hề Charlot; ru d, ru xồm một chm dưới cằm; ru quai nn mọc theo hm ln tận thi dương; ru quặp mọc trn mp di m quặp xuống như khng dm nhn mặt b chủ, nhất l sau khi ng chủ ăn vụng.

 C anh lơ thơ ba sợi cũng bầy đặt để ru. Ch kia mặt non choẹt m cũng ln phn vi sợi ria mp. Cn ng ph hộ mới giầu c th vnh vnh ci mặt với chiếc ru ti mọc gần miệng, dưới tai.

Bộ ru l phụ tng trang tr trn mặt, lun lun lm tăng sức hấp dẫn cho chng trai m lại tăng vẻ điu luyện, gi giặn cho người bạc tc.

 Chăm sc cho bộ ru cũng tốn nhiều cng phu, tỉ mỉ như chơi cy lan cảnh. Tỉa sao cho đều. Chải sao cho mượt. Một cht dầu thơm cho nụ hn của nng thm khắng kht.

Khi cạo th nn lm  ru ướt trước cho khỏi cạo qu su vo da gy rt. Cạo tự nhin theo chiều ru mọc, đừng căng da giữa hai ngn tay. Nước hoa bi sau khi cạo chỉ lm tăng hương thơm chứ khng c cng dụng khử trng hay ngừa nhiễm độc ngoi da.

 Dao cạo điện tiện lợi cho người c ru vừa phải chứ ru xồm xề, rậm rịt th lại phải nhờ đến ng gi Gillettes.

Trong lịch sử nhn loại, bộ ru đ tiu biểu cho nhiều nhn vật thời danh.

t ai m c được bộ ru đẹp bọc trong ti gấm như ru Quan Cng. Ru đo hoa th phải kể ru Clark Gable . Ru mũi của danh ti Charlot hay nh độc ti Hitler th hầu như đ trnh ta. Một cựu sĩ quan cao cấp của ta cũng lừng danh với cằm ru d, cn ng tướng được biết nhiều hơn qua biệt danh ru kẽm.

Mnh chẳng c ru, chẳng ai biết tới nn đnh quanh quẩn ở nh, cng vợ lm bt cơm nguội, chan canh

 Ru tm nấu với ruột bầu.

 Chồng chan, vợ hp gật đầu khen ngon.

V lai rai viết bi về sức khỏe, y học cho b con đọc chơi..

 

Bc sĩ Nguyễn Đức M.D.

Texas-Hoa Kỳ