Câu Chuyện Thầy Lang

Mắt chảy nước mắt sống

Bác sĩ Nguyễn Ư Đức

 

Kính gửi bác sĩ Nguyễn Ư Đức

Xin bác sĩ vui ḷng giải thích cho tôi là tại sao mắt bên trái của tôi nó cứ chảy nước hoài và cũng từ gần năm nay. Có ngày, nước mắt nhiều, nó chảy xuống mũi, rất khó chịu. Tôi vẫn khỏe mạnh, chỉ có máu mỡ hơi cao mà thôi.

Bà Sơn Thung- Florida

Thưa bà.

Chảy nhiều nước mắt có thể là một khó chịu không đáng kể, nhưng nhiều khi cũng là do một bệnh nghiêm trọng gây ra. Trước khi góp ư với câu hỏi của bà, xin t́m hiểu về nước mắt là ǵ, do đâu mà có và để làm ǵ.

Nước mắt tuôn ra từ tuyến lệ h́nh hạt hạnh nhân nằm phía trên con ngươi, dưới xương trán. Có khoảng hơn chục ống nhỏ li ti từ tuyến tỏa ra dẫn nước mắt phủ lên nhăn cầu. Sau đó nước mắt theo một đường chảy từ góc con mắt vào túi lệ, thông xuống mũi, xuống họng, đôi khi có nhiều th́ dàn dụa trên mi, xuống má, xuống môi.

Nước mắt thành h́nh từ dung dịch chất lỏng của hệ tuần hoàn với 0.9% muối.

Có 3 loại nước mắt:

- Nước mắt căn bản thường xuyên tiết ra để bảo vệ và làm ướt nhăn cầu nhờ đó mắt chớp lên chớp xuống, nh́n ngang nh́n dọc dễ dàng. Không có nước mắt, nhăn cầu sẽ khô, mắt chớp khó khăn và rát.

Mỗi ngày có từ 150-300 cc nước mắt với các chất khác nhau như glucose, chất đạm, muối sodium, Kali, magnesium, chất diệt trùng lysozyme, lactoferrin.

- Nước mắt phản ứng khi có một vật lạ hoặc ánh sáng quá mạnh xâm nhập kích thích mắt. Chẳng hạn như khi thái củ hành tươi có hơi cay bay vào mắt hoặc mắt vướng bụi bặm. Dây thần kinh cảm giác ở nhăn cầu sẽ chuyển tín hiệu báo cho năo biết có vật lạ vào mắt. Năo bộ tác động lên tuyến nước mắt, nước mắt chảy ra để loại bỏ vật lạ.

- Nước mắt xúc động tiết ra trước một buồn rầu, đau đớn hoặc niềm vui… Nước mắt này có cấu tạo khác với các nước mắt kể trên v́ có thêm các chất như prolactin, ACTH, chất chống đau thiên nhiên leucin enkephalin

V́ có muối, cho nên nước mắt hơi mặn và đă có nhận xét rằng cặp môi ướt nước mắt rất tốt khi hôn nhau. Vừa sạch miệng, vừa làm cho nụ hôn đậm đà, t́nh cảm, nhớ nhau hoài.

Mỗi lần mắt chớp là nước mắt được trải rộng trên mặt nhăn cầu. Mắt chớp có công dụng như những cái gạt nước trên mặt kính xe hơi, máy bay. Chớp mắt xảy ra mỗi dăm ba giây đồng hồ và là một động tác tự chủ. Tuy nhiên ta cũng có thể chớp mắt theo ư muốn tỏ vẻ e thẹn khi gặp chàng gặp nàng lần đầu, nhưng khó mà có thể ngưng chớp mắt lâu hơn một phút.

Thực ra nước mắt trải trên nhăn cầu có những ba lớp: lớp trên cùng có chất dầu tiết ra từ hạch nhờn ở mi mắt để ngăn lệ bốc hơi; lớp thứ nh́ là nước từ tuyến nước mắt và lớp dưới cùng là dịch nhày mucus. Bất cứ bệnh nào ảnh hưởng tới cấu trúc của ba lớp này đều gây trở ngại cho sự nh́n.

Theo nhà sinh hóa học William H. Frey, Đại học Minnesota, nước mắt khi xúc động có nhiều chất đạm hơn nước mắt do vật chất hoặc hơi cay kích thích.

Nước mắt có vai tṛ quan trọng trong việc bảo vệ mắt với vật lạ như vi khuẩn bụi bặm và cũng là chất bôi trơn để mắt có thể điều tiết khi nh́n. Không có nước mắt, nhăn cầu sẽ trở nên khô, nhiễm trùng đưa tới khiếm thị, mù ḷa.

Bây giờ xin trở lại với chuyện chảy nước mắt quá nhiều của bà.

Chảy nước mắt sống là chuyện cũng thường xảy ra, và trong đa số các trường hợp, không gây ra rủi ro trầm trọng ǵ.

Nguyên nhân gây ra nhiều nước mắt có thể là: viêm nhiễm trùng ḿ mắt, nghẽn ống dẫn nước mắt từ tuyến sản xuất ra ngoài; viêm mắt; kích thích từ môi trường như hóa chất, bụi bặm, khói, gió quá nóng, ánh sáng gay gắt, bụi phấn hoa cỏ cây; trầy trụa giác mạc, dị ứng với mốc meo, lông thú vật, tuổi già hoặc lộn ngược mi mắt. Ngoài ra, khi ngáp, cười phá, dùng mắt quá lâu, nước mắt cũng hay tiết ra nhiều.

Một điểm có vẻ nghịch lư là nguyên nhân chảy nước mắt sống nhiều lại chính là v́ mắt quá khô. V́ mắt khô khiến cho mắt cảm thấy khó chịu, kích thích tuyến tiết ra nhiều nước cho mắt bớt khô.

Ngoài ra, một số dược phẩm như Epinephrine hóa chất chữa ung thư, một vài loại thuốc nhỏ mắt như pilocarpine cũng có thể kích thích nước mắt ra nhiều.

Về triệu chứng, ngoài việc chảy nước mắt c̣n có một số triệu chứng khác như ngứa và rát ở mắt, đôi khi đỏ, thị lực giảm, mắt sưng, chảy nước mũi, ghèn quanh mắt.

Mặc dù chảy nước mắt không phải là trường hợp cấp cứu, nhưng nên đi bác sĩ để được khám bệnh nếu nước mắt nhiều mà giác mạc lại đỏ, mắt lại đau, có vật lạ trong mắt hoặc nước mắt nhiều kéo dài quá lâu. Nếu ống dẫn nước mắt xuống mũi bị nghẹt, bác sĩ có thể thông hoặc tạo ra một ống ẫn mới.

Về trường hơp của bà, tôi nghĩ là bà nên tới bác sĩ chuyên môn nhăn khoa Ophthalmologist để được khám bệnh v́ bà bị cũng lâu rồi. Bác sĩ sẽ khám kỹ càng mắt để t́m ra nguyên nhân rồi làm một thử nghiệm gọi là Schirmer’s test, để coi xem tuyến nước mắt có đều đặn tiết ra nước mắt. Đôi khi bác sĩ cũng nuôi cấy nước mắt để coi xem có bị nhiễm trùng mắt.

Khi đă t́m ra nguyên nhân th́ việc điều trị dễ dàng hơn.

Khi tuyến nước mắt ít sản xuất nước mắt th́ có thể dùng nước mắt nhân tạo để tránh mắt khô, v́ mắt khô kích thích tuyến tạo ra nước mắt.

Nếu chảy nước mắt v́ dị ứng th́ dùng các thuốc nhỏ mắt chống dị ứng.

Nếu có ghèn th́ có thể là ống dẫn nước mắt xuống mũi bị nghẽn, bác sĩ sẽ thông. Nếu nhiễm trùng, th́ dùng thuốc kháng sinh uống hoặc nhỏ mắt.

Nhiều vị cao niên thường hay bị khô mắt và khô mắt lại kích thích nước mắt sản xuất. Trong trường hợp này, nên đi khám bác sĩ để t́m nguyên nhân và mang kính dâm để bảo vệ mắt với tia nắng cũng như bụi bặm.

Sau đây là vài phương thức để tránh bị chảy nước mắt sống.

-Bảo vệ mắt với tia nắng và bụi bặm bằng kính che mắt.

-Tránh xa các chất gây dị ứng cho mắt.

-Đừng lấy ngón tay dụi mắt khi mắt ngứa.

-Giới hạn tiếp xúc với người bị viêm nhiễm mắ.

-Rửa tay thường xuyên để tránh mang nhiễm trùng vô mắt.

Chúc bà luôn luôn khỏe mạnh.

Bác sĩ Nguyễn Ư-Đức
Texas Hoa Kỳ.

 


Mời xem thêm

 

 

* Trang nhà Website của BS Nguyễn Ư Đức

* Tuyển tập Videos Sống Vui Sống Khoẻ

* Những bài viết của  Bác Sĩ Nguyễn Ư Đức trên ERCT