Cu Chuyện Thầy Lang

Mn C qu hương

Bc sĩ Nguyễn -Đức

 

Ngy xưa, những mn c qu hương lưới bắt bắt được từ đầm, ao, sng lạch của qu hương ta rất nhiều m cũng rất hấp dẫn.

C kho nhừ trong nồi đất, chả c L Vọng, Sơn Hải, c nấu giấm, nấu canh chua, lẩu c, gỏi c l mơ, c lẩu, c rt xương, canh chua, c kho tộ ...l những mn ăn đặc biệt ngon lnh, bổ dưỡng, dễ tiu m gi cả phải chăng. Hiếm hoi hơn cn c cc mn c chnh, c anh vũ , c song, c măng, bng lau, c vượt...

Ngy nay, người ta cn chế ra nhiều mn ăn từ c rất hấp dẫn, nhưng đi khi chỉ hợp khẩu vị một số người...

C c đổ vạ cho cơm, cc cụ ta vẫn thường ni vậy v với mn c ngon, cơm ăn bao nhiu cũng hết, nhất l với gạo tm xoan Hải Hậu thơm phứchoặc gạo ba giăng thng 10 mềm dẻo.

Miền Nam c c lc ch bng, c chạch kho nghệ, c chẽm chưng tương hột hoặc chin gin, c chốt kho, c bống sao kho sả ớt, c bống dừa G Cng kho tiu...

Miệt sng rạch G Cng, Tiền Giang c loại c bống dừa, sống trong rừng dừa nước, to bằng cổ tay, thịt dẻo v ngọt. C ny m kho sả ớt, kho tiu, nấu canh với l bồ ngt, mướp hương th ăn một lần cầm chắc kh qun.

Cũng họ c bống, cn c bống m, bống vượng, bống ct, bống trứng, bống xo, bống nhẩy cũng đều rất ngon. Mn bn c lc đồng Kin Giang rất nổi tiếng.

Đặc sản miền Trung như c sứt mũi sng Chu Bi Thượng nấu với dưa cải sen ni Mục hoặc canh chua thập cẩm với cc tần, cần trắng, c chua, khế, tiu; c chp gi l chuối li trấu nng; c chp nấu hoa cc đại; c ngứa chin gin; c vượt nấu canh chua...

Cố đ Huế cn nổi tiếng với năm mn canh c: thc lc nấu hnh l, rau mi; c thệ nấu dứa; c ngạnh nấu măng chua; c tru nấu với mt v c li nấu khế; c sứt mũi sng Chu nấu canh chua với dưa cải sen ni Mục của miền Trung.

Miền Bắc cũng c nhiều mn c như hai miền kia nhưng nổi tiếng l c r Đầm St ở ngoại thnh H Nội rn chm trong mỡ; c chắm đen kho ngũ vị, gừng ở Nam Định; cho c quả H Nội.

C r Đầm St đ đi vo văn ha dn gian với cu: Vải Quang, Hng Lng, Ngổ Đầm; c r Đầm St, sm cầm Hồ Ty .

Ngoi ra cn c c r lng Chy, c gy lng Chờ cũng được văn học dn gian ghi nhận.

C r ma gặt la m mang vi chn trong đống lửa trấu hay rn mỡ si trăm độ rồi ăn với cơm gạo mới th bao nhiu cơm cũng thiếu!

Nh văn Văn Quang đ tả mn cho m gia truyền với c lc, c quả m chỉ nghe thi đ thấy thm thm. Tiết trời lnh lạnh H Nội m ăn bt bn c quả nấu với rau cần thng Ging th chẳng ai chịu ngưng ở một bt.

Cũng khng qun những con c được ướp kh để dnh từ ma ny sang ma khc. Vo một tối ma Đng, ngoi trời gi lạnh, quy quần bn bếp lửa than hồng m nướng những con kh mực, kh ổi, kh ko nhm nhi với nước mắm me thm vi nhnh tỏi, lt ớt th tưởng như chuyện xưa kể mi khng chn.

C đi vo văn học dn gian.

L một thực phẩm phổ thng, ưa thch nn c đ đi vo thi ca dn gian mnh với những cu trữ tnh, lng mạn, mang đậm bản sắc, tnh tự qu hương.

Phận lm du lm vợ th:

Chai rượu miếng trầu em hầu Ta, M
Nấu t bn c đặng lấy lng anh.

Hoặc:

Đốt than nướng c cho vng;
Lấy tiền mua rượu cho chng nhậu chơi

C chọn nơi su, người tm chỗ tốt ,

ni trong đời sống ai cũng chọn nơi c điều kiện thuận tiện để sống.

C chuối đắm đuối v con

ni cha mẹ chịu nhiều khổ đau, vất vả để gy dựng cho con ci.

C đối bằng đầu

Nhắc nhở con người phải biết cư xử phn biệt, thch hợp với vai vế trong gia đnh, x hội, phải biết knh trn nhường dưới, đừng c m một lứa, xem ai cũng như ai.

C nhẩy, ốc cũng nhẩy,

hay:

Voi đ, ch đ chuột ch cũng nhẩy.

ni khng nn đua đi theo kẻ khc m đi ngược với bản chất hoặc vượt qu khả năng hiện c của mnh.

C ngoi mặt nước l trời sắp mưa

Đy l kinh nghiệm quan st thời tiết của dn gian, khi sắp mưa kh trời thường oi bức, dưỡng kh trong nước giảm, c phải ngoi ln để đớp khng kh.

C vng, bụng bọ

ni bề ngoi ho nhong bn trong xấu xa, v khng nn đnh gi con người hay sự vật qua vẻ bn ngoi. Khc chi cu ni của một anh sĩ diện ho:

Ra ngoi bộ mặt vnh vang
Về nh hỏi vợ cm rang đu mnh

C vo tay ai nấy bắt,

ni mối lợi ngẫu nhin đến với ai th người đ chiếm giữ.

C chy vm Tr n đ được ghp chung với hai mn ăn ngon qu của người phong lưu:

Sng ngy bồ dục chấm chanh,
Trưa gỏi c Chy, tối canh c Chầy

V dưới đy l một số cu ca dao về cc mn c trong dn gian, hoặc đi khi mượn hnh tượng con c để truyền lại kinh nghiệm, v von hay cu răn đời:

C nục nấu với dưa hồng;
Lờ đờ c kẻ mất chồng như chơi

Canh bn m nấu c R;
B xơi hết thẩy mấy t hỡi b!

Con c cơm thơm hơn con c bẹ;
Bởi m nước mắm Hn, em bỏ mẹ theo anh

Chim ma Xun Phổ; C bống Sng Tr.

Đập con c lc nướng trui;
Lm mm rượu trắng, đi người phương xa

Đắt c cn hơn rẻ thịt

Đầu chp, mp tri, mi m, lườn trắm

Đin điển m đem muối dưa;
Ăn cặp c nướng, đến vua cũng thm

Ko no m lại lm chua;
Ăn với c rn chẳng thua mn no

Một con c trch cắn ngang;
Mắm tm quệt ngược, tan hoang cửa nh

Ma H c sng, ma Đng c ao

Rau đắng nấu với c tr;
Ai đi Lục Tỉnh th m khng về

Ai về Rạch Gi, Kin Giang
Ăn t bn c chứa chan tnh người.

Ai về nhắn với nậu nguồn
Măng le gửi xuống, c chuồn gửi ln

Bc sĩ Nguyễn -Đức M.D.
Texas Hoa Kỳ
http://www.nguyenyduc.com