Cu Chuyện Thầy Lang

Nui Con bằng Sữa Mẹ Hiền

Bc sĩ Nguyễn Đức

Nng niu b mớm đm ngy
Cng cha nghĩa mẹ coi tầy biển non.

Ca dao

Đ trn nửa thế kỷ m ci hnh ảnh đẹp đ vẫn cn in xu trong tr nhớ của Vinh.

Hnh ảnh người thm nằm vạch v cho con b trn một chiếc vng gai, vo một buổi trưa H tại miền qu Bắc Việt.

Đứa b khoảng su thng, trn trĩnh như củ khoai, hồng ho như một tri bồ qun. N lim dim mắt, miệng ngậm một v sữa, tay mn m nm v bn kia. N nuốt từng giọt sữa tươi mt từ bầu v người mẹ.

Thm c su đứa con. Đứa no thm cũng cho con b sữa mnh cho tới hơn một tuổi mới cai. Thm cn nhai cơm với thịt nạc mớm cho cc con. Gọi l ăn trộn.

B nội Vinh vẫn thường ni chẳng c g tốt bằng sữa mẹ. 

Ni tới việc nui con bằng sữa mẹ vo thời đại tiến bộ ny th c vẻ như chậm tiến chăng. Ngoi chợ, thiếu g baby foods vừa tiện lợi, vệ sinh lại c đầy đủ chất dinh dưỡng. Th h cớ g phải ngồi vạch o cho con b, hở bc. Vừa mắc cỡ lại xấu người đi. C chu tn thời của ti ni vậy. Chả hiểu c ta ni đa hay ni thật.

C lẽ chẳng phải một mnh chu ni vậy, m c lẽ nhiều phụ nữ by giờ cũng nghĩ  như thế. Ngy nay, chỉ vi tuần sau khi sanh l cc b mẹ đều phải trở lại với cng việc lm ăn, khng c nhiều th giờ ngồi cho con b. Nn ci tập tục cao đẹp m con vo lng, cho con b cũng dần dần đi vo dĩ vng. Nhất l với dn chng thnh thị tại cc quốc gia văn minh, kỹ nghệ. V thế chnh quyển mọi cấp đều khuyến khch cc b mẹ cho con b sữa mnh. 

Tại Mỹ, cch đy trn nửa thế kỷ, c khoảng 65% trẻ sơ sinh được m bầu sữa mẹ. Đến cuối thế kỷ vừa qua th con số trẻ em may mắn đ tụt xuống cn c 25%. Cũng c nhiều b mẹ cho l mnh t sữa, khng đủ cho con b. Hoặc đau bệnh, km sức khỏe. Nhưng cũng c nhiều người khng được hướng dẫn về lợi ch của sữa do cơ thể của mẹ lm ra. 

V thế nn Viện Nhi Khoa cũng như Hội Dinh Dưỡng Hoa Kỳ, Cơ Quan Y tế Thế Giới đều khuyn cc b mẹ nn cho con b hon ton với sữa mnh từ khi sanh tới su thng, rồi sau đ cho b pha tới một tuổi. Chỉ c thực phẩm chế ring cho b thơ mới thay thế cho sữa mẹ được. Khng được cho b ăn sữa b cho tới  khi b được trn một tuổi.

Cơ Quan Y tế v Quỹ Nhi Đồng Thế Giới quả quyết thm: Nui  con sữa mẹ l phương thức khng g snh bằng để cung cấp nguồn dinh dưỡng l tưởng cho sự tăng trưởng lnh mạnh v sự pht triển của trẻ sơ sinh. Đy cũng l một thnh phần của sự sinh sản với nhiều ảnh hưởng tốt cho sức khỏe người mẹ.  

            Về cấu tạo, nhũ hoa phụ nữ gồm cc tuyến thy tiết sữa, tế bo kết nối, mạch mu, dy

thần kinh v tế bo mỡ. Khi bắt đầu c thai, cc tuyến thy căng phồng sữa do tc dụng của  kch thch tố estrogen, progesterone, prolactin, oxytocin...

            Lợi điểm của sữa mẹ

Cc nh dinh dưỡng đ nu ra nhiều lợi điểm khi mẹ cho con b sữa mnh.

1-Về phương diện tm l, khng c một sự kiện đẹp v cao qu no bằng việc người mẹ trực tiếp truyền sự sống của mnh qua những giọt sữa cho đứa con. Con nằm trong lng mẹ hiền, ht từng giọt dinh dưỡng tinh khiết. Trong tiềm thức của b, một biết ơn đ manh nha. Sự quyến luyến, tnh thương yu từ đ m tăng. Đứa b trưởng thnh trong niềm tin:

Cng cha như ni Thi Sơn;

 Sữa mẹ như nước trong nguồn chẩy ra.        

 M mẹ cũng c những tiếp xc thường xuyn với con nhiều lần trong ngy. Sự m ấp vỗ về cung cấp những kch thch để con pht triển tnh cảm. Mẹ con c nhiều cảm thng, thương yu. Cho nn từ thuở tấm b con thường quyện lấy chn mẹ. V cả mẹ lẫn con đường như thư gin khi cho con b, cả mẹ lẫn con ngủ dễ hơn;

2- Sữa mẹ l nguồn thực phẩm thin nhin, hon ton tinh khiết khng ha chất diệt su bọ, rất tươi, khng phải mất cng lựa loại ny loại kia v lc no cũng được dự trữ ở nhiệt độ thch hợp, sẵn sng khi con cần đến. Kể cả khi mẹ mang con cng đi du lịch hoặc lm việc xa nh;

3- Về cấu tạo ha học, sữa mẹ được chế tạo đặc biệt cho cơ thể con nt m khoa học khng sao lm giống hệt được. Sữa mẹ c nhiều sinh tố E cần thiết để trnh thiếu mu; c tỷ lệ calcium/phosphore cao để trnh thiếu khong calci; c vừa đủ chất dinh dưỡng cho nhu cầu của b thơ, từ đạm, bo, sinh tố, khong chất. Trẻ thơ sẽ lớn ln đng cch, khng qu mập với bắp thịt rắn chắc.

4-Chất đạm trong sữa b nhiều gấp đi trong sữa mẹ cho nn b thơ kh tiu ha v loại ra ngoi theo phẩn. Sữa mẹ dễ tiu ha v hấp thụ hơn sữa b;

5-Chất bo trong sữa mẹ thuộc nhm bất bo ha nn t rủi ro bệnh tim mạch.

          6-Sữa mẹ c nhiều chất endorphins lm giảm đau; t chm da eczema; t ọc sữa, rất tốt cho trẻ em sanh thiếu thng;

7- Sữa mẹ thường t đng cục hơn sữa b do đ t khi gy ra to bn, tiu chẩy;

8-Trẻ em khng bao giờ bị dị ứng với sữa mẹ nhưng b c thể phản ứng với một chất dinh dưỡng no đ m mẹ tiu thụ. Thực phẩm thường gy ra dị ứng l sữa, pho mt, bột ng, tm cua m mẹ nn king. Mẹ cũng nn giảm tiu thụ thực phẩm c thể gy cơn đau bụng cho b, như l hnh, tỏi, chocolate...

 9- Đặc biệt sữa mẹ c nhiều khng thể chống lại một số bệnh tật. Cc em được hưởng sự miễn dịch tự nhin đối với cc bệnh như t liệt trẻ em, bệnh do vi khuẩn E.Coli, Salmonella, Shigella gy ra trong bộ my tiu ha;

10-Trẻ thơ b sữa mẹ thường thng minh hơn, nhất l với cc em sanh thiếu thng;

11-Nhiều nghin cứu khoa học cho hay sữa mẹ giảm cho con cc nguy cơ bị bệnh tiểu đường, bệnh vim lot ruột Crohn, t bị dị ứng, suyễn, vim tai trong, sưng phổi do siu vi rotavirus, vim mng c, thấp khớp, km thị gic, mập ph, cao huyết p..

12- B sữa mẹ, em b thường tự nhả nm v khi no bụng. Như vậy trnh được trường hợp ăn qu nhiều v mẹ pha bnh sữa qu tay, con phải tiếp tục b hoặc khi mẹ p con uống cho hết.

            ch lợi cho mẹ

 Cho con b, mẹ cũng hưởng nhiều ch lợi.

a-Lợi trng thấy l mẹ khng phải nấu rửa  bnh sữa, khng tốn tiền mua thực phẩm cho con, khng phải cn lường pha chế lch cch.

b-Mẹ bớt mập v mỡ bo tch tụ trong khi mang thai được sử dụng, chuyển sang sữa; cho con b cũng tốn một số năng lượng gip phần giảm k;

c-Đy cũng l cch ngừa thai v sự rụng trứng, trở lại đường kinh chậm lại mươi tuần lễ, c khi cả vi năm; v tử cung mau trở lại kch thước nhỏ như trước khi c bầu;

d-Giảm nguy cơ long xương, ung thư v, ung thư non so khi tới tuổi mn kinh;

e-Giảm nguy cơ ung thư nim mạc tử cung v bệnh lạc nội mạc tử cung  endometriosis.

Ngoi ra khi cho con b sữa mnh th người mẹ cũng đng gp cho x hội nhiều tch cực như l giảm chi ph y tế v cc em thường t bệnh tật hơn; mẹ t phải nghỉ để nui con đau ốm nn hiệu năng lm việc gia tăng; bớt nhiễm mi trường v giảm thiểu đồ phế thải plastic, giấy chứa đựng sữa.

Trong khi chuyển thức ăn ngon lnh cho con bằng sữa của mnh th người mẹ cũng cần lưu tm tới việc dinh dưỡng đầy đủ cho bản thn. Mẹ phải tăng thm khẩu phần thịt, c, trứng, sữa, rau tri v cc loại sinh tố, khong chất. Nước uống khoảng 2 lt mỗi ngy. để b đắp lại số chất lỏng chuyển sang sữa. Mẹ cũng cần ngủ nghỉ đầy đủ. Nếu mẹ ăn chay với rau v tri cy th nn dng thm B12 v sinh tố ny khng c trong thực vật. 

Cch cho con b

Ngay sau khi sanh, nếu mẹ khỏe mạnh, khng uống thuốc, b cho đời bnh thường  th c thể cho con b mỗi bn v vi pht. Những giọt sữa non (colustrum) rất l qu gi v c nhiều chất bổ dưỡng cũng như khng thể.

Tới ngy thứ hai, cho con b mỗi v dăm pht, cch nhau 2 giờ. Khi sữa ln nhiều th c thể tăng ln 20 pht.

B cng ht nm v, cng tăng kch thch tố prolactin v sữa cng ln nhiều. Cc cụ ta ngy xưa cho b đẻ ăn cho nấu chn gi lợn, lau v bằng l mt để c nhiều sữa. Thường thường khi b sữa mẹ trong 6 thng đầu th khng cần cho b thm nước hoặc nước đường

Cho b theo nhu cầu của con chứ khng theo giờ giấc định trước, đặc biệt khi con khc v đi. Khi đau ốm, con lại cng cần chất dinh dưỡng từ sữa mẹ. Mẹ c thể cho con b cả năm hoặc lu hơn nếu mẹ thch v nếu sức khỏe cho php. 

Sữa mẹ con khng b hết, c thể ht, cất vo tủ đ đng lạnh v dng dần. Trn thị trường, c nhiều loại bơm khc nhau, c thứ bơm tay c thứ dng cục pin hoặc điện năng. My bơm điện c lợi điểm l tự đng ht-nghỉ dễ dng sử dụng.

Nếu b mẹ dự định đi lm ton thời gian th nn tập cho con b bnh khi b được bốn tuần lễ. ừng cho dng bnh qu sớm, b chưa quen nt nm cao su. Vi tuần trước khi đi lm, ht sữa để dnh. Sng sng trước khi đi lm v chiều ngay khi về, cho con b sữa mẹ. Nghỉ ở nh hoặc cuối tuần, nn cho con b sữa mnh m thi.

Con nặng thm khoảng 4 tới 8 ounces mỗi tuần,  mặt mũi hồng ho, khỏe mạnh, ngủ nghỉ tốt l những dấu hiệu chứng tỏ mẹ đ c đủ sữa cho con. 

Khng nn cho con b sữa mẹ, nếu...

Tuy l hon hảo, nhưng trong vi trường hợp mẹ cũng cần d dặt khi cho con b sữa mnh.

1-Nhiều b mẹ ngần ngại khng cho con b khi nhũ hoa mẹ sưng hoặc bị nhiễm trng v sợ rằng tc nhn gy bệnh c thể truyền sang con. Cc chuyn vin y tế lại c kiến khc. Theo bc sĩ Jack Newman, Hoa Kỳ, th d c bị vim nhiễm hoặc giải phẫu nhũ hoa, cho con b vẫn an ton v lại lm bệnh của mẹ mau thuyn giảm. Trong nhiễm trng như vậy, mẹ đ tạo ra khng thể chống với vi sinh vật đ. Khng thể theo sữa vo con v con được bảo vệ.

2-Mẹ đang điều trị cc bệnh trầm trọng kinh nin như lao phổi, tiểu đường, bệnh tim, thận, thiếu hồng cầu hoặc thiếu dinh dưỡng nn tham khảo kiến bc sĩ. Cảm cm, tiu chẩy thường khng gy rủi ro cho b, đi khi sữa mẹ lại c thm khng thể chống với cảm cm ny.

3-Một số virus như HIV c thể lan vo sữa mẹ do đ nếu bị bệnh AIDS khng được cho con b. Một nghin cứu sơ khởi mới đy cho hay một loại đường trong sữa mẹ c thể giảm sự lan truyền HIV khi con b sữa mẹ.

4- Mẹ c bệnh tm tr đang uống thuốc điều trị với thuốc lithium khng nn cho con b.

5- Khi em b sanh ra c khuyết tật chẻ mi (cleft palate) hoặc biết l khng hợp với sữa mẹ th cũng khng nn cho b.

6-Dược phẩm- Hầu hết được phẩm mẹ dng đều chuyển sang sữa. Ảnh hưởng ty theo loại thuốc, số lượng thuốc trong sữa v khả năng hấp thụ của em b.

Khi dng cc thuốc sau đy th khng cho con b: thuốc atropine, thuốc warfarin ngăn đng mu; bromocriptine chữa bệnh Parkinson; thuốc chữa bệnh tuyến gip; thuốc chữa ung thư cyclophosphamide, Doxorubicin; thuốc c chất phiện; khng sinh tetracycline, metronidazole; methotrexate;  trị trầm cảm Lithium,  trị nhức nửa đầu ergotamine; thuốc an thần ...

Thuốc chống đau acetaminophen (Tylenol), ibuprofen (advil), insulin, đa số thuốc chống dị ứng, nghẹt mũi đều tương đối an ton.

Ni chung, khi dng thuốc nn hỏi kiến bc sĩ để trnh tc dụng với trẻ thơ.

Ngoi ra nhiều b mẹ cũng dng thảo dược thin nhin trong khi cho con b sữa mnh.

Thin nhin khng đồng nghĩa với an ton. Sản phẩm chế biến sẵn bn trn thị trường thường l chưa được thử nghiệm tc dụng tốt xấu, b mẹ nn hỏi kiến bc sĩ trước khi dng.

7- Cafeine. Nếu uống dưới hai ly một ngy th an ton; nhiều qu c thể khiến b kh ngủ, gắt gỏng.

8-Thuốc l: Mẹ cho con b khng nn ht thuốc l v Nicotine c thể khiến b tiu chẩy, i mửa, gắt gỏng v mẹ lại c t sữa. C thai m ht thuốc th con sinh ra c thể bị tử vong bất thnh lnh.

9-Mẹ bị ung thư v khng c ảnh hưởng g khi cho con b bn v lnh. C nghin cứu cho hay, nui con sữa mẹ lại giảm nguy cơ bị ung thư cơ quan ny.

10-Giải phẫu thẩm mỹ khng gy trở ngại cho việc con b sữa mẹ. Tuy nhin nếu ti silicon bị rỉ th ha chất ny c thể gy rủi ro cho b thơ.

Vi kh khăn khi mẹ cho con b sữa mnh.

Trong mấy tuần lễ đầu sau khi sanh, nhũ hoa nhiều khi cương tấy những sữa, nm v nứt đau, chẩy mu.

Xuống sữa m đau v l chuyện thường xẩy ra, v đ l khi mẹ lm quen với việc cho con b trong cặp nhũ hoa đầy sữa. Khi mẹ thư gin, ngồi đng vị thế, con ngậm nm v đng cch đều giảm kh chịu ny. Ngồi thoải mi với dựa lưng, gối đỡ tay, chn để trn ghế đẩu thấp hoặc cuốn điện thoại nin gim; m con st vo lng, miệng v mũi đối diện với nm v để dễ ngậm.

Ngoi ra v đau cũng c thể do nhiễm trng, nghẹt ống dẫn sữa v cần được bc sĩ khm điều trị. ắp hơi nng hoặc hơi lạnh để giảm sưng đau.C nhiều kiến y khoa học cho rằng d nhũ hoa bị nhiễm trng, sữa vẫn khng ảnh hưởng tới b v trong sữa c khng thể bảo vệ với bệnh của mẹ; rằng tiếp tục cho con ht sữa gip v bớt căng cương mau lnh.

Kết luận

Con c khc mẹ mới cho con b.

M b t từ những giọt sữa tươi ấm của mẹ th mẹ c ci vui lm mẹ. Cn con th: 

Ba năm b mớm con thơ
            Kể cng cha mẹ biết cơ ngần no

                       Nguyễn Tri. 

Tnh cảm mẹ con nhờ đ sẽ tăng ln gấp bội.

Bc sĩ Nguyễn -Đức
Texas-Hoa Kỳ

www.bsnguyenyduc.com
http://www.youtube.com/user/Drnguyenyduc/videos