Câu Chuyện Thầy Lang

Rượu Xuân nên Uống Vừa Thôi

Bác sĩ Nguyễn Ư-Đức

Đón Tết Mừng Xuân là phải có ăn có uống. V́ thế dân gian ta mới gọi là ĂN TẾT. Mà không phải chỉ ăn một bữa, hai bữa nhưng “chẳng phong lưu cũng ba ngày Tết”. Nhiều địa phương c̣n ăn Tết cả tháng, v́ “Tháng Giêng là tháng Ăn- Chơi”. Giầu th́ mổ trâu mổ ḅ, nghèo th́ cũng làm thịt con gà, chung nhau con heo. Rồi nấu nướng, giă gị, gói bánh chưng, bánh tét, ăn uống linh đ́nh.

Uống đây không phải là nước cam nước chanh, nước ngọt mà c̣n là uống rượu. V́ “phi tửu bất thành yến”. Phải có vài ly rượu đưa cay cho món tiết canh ḷng lợn, miếng thịt quay vàng óng thơm ngon. Người ta nâng ly chúc nhau Thọ tựa Nam sơn, Phúc như Bắc hải, giầu có bằng năm bằng mười năm ngoái…

Uống rượu vẫn được coi như là một cái thú. Có người nhâm nhi một chút rượu để thưởng thức cái hương thơm của rượu, cái vị cay cay của rượu, cái cảm giác kích thích của tửu tinh. Uống rượu mà có thêm bạn đồng ẩm th́ tiệc rượu càng vui. Nhưng ḱa sao mọi sự đang diễn ra êm đềm thân mật, đột nhiên lời qua tiếng lại, một người to tiếng, cà khịa khích bác người kia. Rồi căi nhau, rồi thượng cẳng chân, hạ cẳng tay ẩu đả. Người ta đă quá chén, không kiểm soát được ḿnh v́ ma men đă làm chủ con người. Người ta đă say v́ rượu tràn ngập cơ thể. Ấy là chưa kể, nếu tiếp tục “rượu vào, lời ra” th́ sẽ đưa tới bê tha nghiện ngập, mất phẩm giá con người mà c̣n mang thêm bệnh hoạn.

Nhân dịp Tân Xuân sắp đến, lang tôi xin cùng quư thân hữu t́m hiểu lại lợi hại của cái món “Nước Tinh Thần” spirit water này. Để cùng trọn vẹn vui những ngày Xuân.

V́ ngoài vai tṛ khiêm nhường trong dinh dưỡng, ẩm thực, rượu được y khoa tây phương coi như một loại thuốc (drug). Với Đông y th́ “Tửu vi bách dược chi trưởng”, rượu đứng đầu trăm loại thuốc.

Khi hấp thụ vào cơ thể, thuốc hoặc rượu sẽ tạo ra một số thay đổi vừa tốt vừa xấu cho các chức năng của tấm thân đáng quư này. Khi uống vừa phải, các thay đổi xấu có thể trở lại b́nh thường, nhứng quá nheiu62 thỉ rượu lại gây hại.

Tác dụng tốt của rượu

Đông, Tây y học đă đồng ư với nhau là rượu có một số tác dụng tốt cho cơ thể, NẾU được dùng vừa phải.

Danh y Lư Thời Trân của Trung Hoa từ xưa đă có nhận định: “ Uống ít rượu sẽ làm khí huyết lưu thông; uống nhiều sẽ làm hại tinh thần, làm tổn thương tinh dịch bao tử và kích thích hỏa tà”.

Các nhà dinh dưỡng y học thời nay th́ nhấn mạnh ở chữ moderation, vừa phải cũng như đừng tự tạo ra thói quen uống rượu, đừng uống v́ bị ép nài (Tủu bất khả ép). Vừa phải là khoảng 350 cc bia, 150 cc vang và 50cc rượu mạnh, hai lần một ngày cho nam giới. Nữ giới th́ một lần thôi v́ lá gan quư bà tuy “mưu lược đánh ghen” th́ hay nhưng không “xử lư” được lượng rượu lớn. Cũng nên để ư tới độ cồn của rượu: trên 5% là mạnh rồi đấy và phải cẩn thận.

1-Kích thích khẩu vị

Các nhà y học đều có ư kiến là quư vị tuổi cao, người đang phục hồi bệnh có thể dùng một chút rượu khai vị để ăn ngon miệng. Một chút rượu sẽ kích thích nụ nếm ở lưỡi, tăng nước miếng và dịch vị bao tử, giúp cho sự tiêu hóa thực phẩm dễ dàng. Một chút rượu cũng tăng cảm giác đói, khiến ta ăn nhiều hơn.

2-Rượu với trái tim

Đây là vấn đề được nghiên cứu, tranh luận  rất nhiều với nhiều ư kiến thuận nghịch.

Nghiên cứu vào tháng 11 năm 2009 của bác sĩ Larraitz Arriola, Tây Ban Nha, cho hay dùng rượu đều đặn có thể giảm 1/3 rủi ro mắc bệnh tim mạch. Tuy nhiên tác giả cũng vội vàng nhấn mạnh rằng bà không khuyên mọi người bắt đầu uống rượu v́ khi lạm dụng, rượu đă gây ra cả triệu tử vong. Và nếu có uống th́ nên uống vừa phải kèm theo ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, vận động mỗi ngày.

V́ có quá nhiều ư kiến tương tự, Hội Tim Hoa Kỳ cũng miễn cưỡng nói rằng dùng rượu vừa phải có thể có tác dụng tốt cho bệnh tim.

3-Rượu với stroke

Nhiều nghiên cứu nói rằng dùng rượu vừa phải có thể giảm rủi ro stroke gây ra do xuất huyết năo. Rượu có tác dụng tăng choledterol lành HDL, giảm sự kết tụ của tiểu cầu.

Hội Tai Biến Năo Hoa kỳ nhận định: “Uống hai lượng rượu mỗi ngày có thể giảm quá nửa rủi ro stroke, nhưng uống trên số lượng này lại tăng rủi ro stroke gấp ba lần cộng thêm bệnh gan và các tai nạn khác. Tốt hơn là nếu chưa uống th́ đừng bắt đầu uống”.

4-Rượu với khả năng nhận thức

Tập san Y học New England Journal of Medicine, 2005, có đăng kết quả nghiên cứu của Đại học Harvard về sự uống rượu ỡ quư lăo phu nhân từ 70-81 tuổi. Những vị nào uống một lượng nhỏ rượu mỗi ngày th́ ít bị hư hao nhận thức hơn là nữ nhân không uống. Nhưng uống quá nhiều th́ bị suy giảm khả năng học hỏi, cất giữ và nhớ lại sự việc.

5-Rượu xoa dịu tâm trạng

Một chút rượu có thể làm giảm sự bồn chồn, lo lắng hoặc tạo một cảm giác thân thiện giữa con người với con người. Cho nên trong những bữa ăn giao tế, một ly rượu là vật xúc tác tốt đưa đẩy cho việc thảo luận công kia việc nọ. Nhưng phải luôn luôn nhớ rằng:

“ Rượu lạt uống lắm cũng say;

 Người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm”

Tác dụng xấu của nhiều rượu

Chẳng phải thiên kiến, hẹp ḥi nhưng tác hại của tiêu thụ quá nhiều rượu đă được nh́n thấy và nghiên cứu y khoa học chứng minh.

-Theo Viện Nghiên Cứu Ung thư Hoa Kỳ, có nhiều bằng chứng là nghiện rượu tăng rủi ro ung thư miệng, cuống họng, thanh quản và thực quản. Rượu cũng tăng rủi ro ung thư phổi nếu kèm theo với hút thuốc lá.  Đôi khi rượu gây ung thư gan, đại tràng, nhũ hoa.

-Như đă tŕnh bày ở trên, một chút rượu có thể tốt cho tim, nhưng liên tục nhiều “chút, chút” lại gây tổn thương cho trái tim nhỏ bé, đưa tới cao huyết áp, giăn yếu cơ tim, suy tim rồi tai biến năo. Uống nhiều rượu cũng tăng chất béo triglyceride trong huyết quản.

-Gan có nhiệm vụ chuyển hóa rượu để loại ra khỏi cơ thể. Tiêu thụ nhiều rượu khiến cho gan suy yếu, tổn thương, đưa tới các bệnh như gan nhiễm mỡ, viêm gan, xơ cứng gan rồi ung thư gan.

- Uống nhiều rượu đưa đến nguy cơ suy dinh dưỡng. Lư do là  rượu chỉ cung cấp một số năng lượng c̣n chất dinh dưỡng lại rất ít. Uống một lon bia có thể giúp ăn ngon  hơn, nhưng uống dăm lon là no bụng, dạ dầy không c̣n chỗ cho thực phẩm.  Ngoài ra, nếu uống rượu nhiều, đi tiểu nhiều, lại thêm ói mửa tiêu chẩy mất hết sinh tố, khoáng chất. Thế là thiếu dinh dưỡng với nhiều hậu quả khôn lường.

-Tiêu thụ nhiều rượu khiến phản ứng thần kinh chậm lại, kém tập trung và giảm khả năng phán xét. Uống thêm, người tiêu thụ trở nên hung bạo, gây gổ, mất tự chủ. Hậu quả là đả thương, tai nạn xe cộ, tử vong…

-Nhiều rượu cũng đưa tới nghiện ngập, viêm loét dạ dày, giảm khả năng t́nh dục, rối loạn dây thần kinh ngoại vi, thay đổi chức năng trí tuệ, thiếu máu, khuyết tật trẻ sơ sinh khi mẹ có thai lại uống rượu, mệt mỏi sau say sưa, béo bụng…

Mấy điều cần lưu ư

-Rượu tác dụng rất nhanh. Chỉ ngửi thôi, hơi rượu đă vào máu. Sau khi uống, 20% rượu sẽ từ bao tử chuyển sang máu, và vài phút sau đă phân tán khắp cơ thể. Do đó các nhà dinh dưỡng đều đồng ư là nên uống vào bữa ăn. Thức ăn tạo lớp lót trong ḷng bao tử, rượu cũng ḥa lẫn trong thức ăn nên giảm tốc độ lan vào máu.

- Thưởng thức rượu là phải uống từ từ nhấm nháp nhất là khi uống rượu mạnh. Nhà vật lư học danh tiếng của Pháp Langevin có nói rượu sinh ra là để người ta nếm chứ không phải để uống. Đă nếm th́ cứ chậm răi mà thưởng thức.

- Rượu chẳng nên uống một ḿnh hay trong khi đang có chuyện âu lo, e rồi lại quá chén. Mà uống với bạn th́ chẳng nên ép buộc v́ “ tửu bất khả ép”, mất vui, mất hương vị lại phí rượu v́ “ép bất khả từ”, cho nên nốc một hơi cho xong.

- Với rượu mạnh, ta nên pha với nước lạnh hoặc nước đá để nồng độ rượu nhẹ đi. Không nên pha với nước soda có nhiều gas v́ hơi làm tăng áp suất trong bao tử khiến rượu truyền sang máu mau hơn.

-Không nên uống nhiều loại rượu khác nhau v́ rượu ủ men nồng độ rượu thấp mà rượu cất lượng cồn rất cao. Pha lẫn dễ đưa tới say túy lúy kèm theo nhức đầu, nôn ói.

-Không nên dùng rượu với thuốc chống đau paracetamol (Tylenol), Aspirin, thuốc chống trầm cảm. Tylenol + rượu đưa tới suy gan; Aspirin + rượu tăng rủi ro xuất huyết dạ dà; thuốc trầm cảm và rượu tạo ra tâm trạng quá trầm buồn, thụ động..

- Đang uống thuốc cầm máu, đang có bệnh tiểu đường th́ không nên uống rượu  v́ rượu làm chuyển hóa thuốc cầm máu, máu loăng hơn cũng như rượu giảm đường trong máu khiến có cơn thiếu đường trầm trọng.

- Bia rượu có nhiều Purine, tiền thân của uric acid. Người bị bệnh thống phong (Gout), không nên uống rượu để tránh cơn đau nhức với ngón chân cái sưng viêm v́ uric acit tích tụ.

-Nhiều người cho rằng uống một ly cà phê đậm có thể hóa giải say rượu. Điều này không đúng v́ chỉ có thời gian mới làm người say tỉnh rượu. Rượu rời khỏi cơ thế theo tốc độ cố định là .015% nồng độ rượu trong máu/ một giờ. Nếu nồng độ rượu tăng lên gấp 10 th́ cần 10 giờ để tỉnh rượu. Và đang say sưa, tuyệt đối không lái xe các loại, để tránh tai nạn, tử vong.

-Tránh ra thời tiết lạnh hoắc tắm nước lạnh khi say rượu v́ rất dễ bị cảm lạnh, đôi khi nguy hiểm tới tính mệnh

Kết luận

Ở đời, xét cho cùng lư, th́ mọi sự đều phúc đấy, họa đấy, tùy theo sự khôn khéo lựa chọn, quyết định của con người.

Bia rượu có cả từ nhiều ngàn năm. Người uống cũng nhiều mà người không cũng chẳng ít. Hậu quả tốt cũng có, mà xấu đếm cũng chẳng xuể.

Nhà dinh dưỡng lăo thành Từ Giấy đă ví tâm trạng người uống rượu với mấy con thú vật. Uống vừa phải th́ hớn hở như con công, thêm chút nữa th́ cho là khỏe như sư tử, thêm vài ly th́ huyên náo như con khỉ để rồi tới khi say th́ nằm gục ngủ kh́ như con heo. Uống như vậy th́ đâu có ích ǵ.

Cho nên, nếu biết cân nhắc, lấy sự chừng mực, điều độ và có giới hạn làm kim chỉ nam, th́ chắc là sẽ “phúc sẽ nhiều hơn họa” và cuộc đời chắc sẽ nhiều mùa Xuân b́nh an. Bằng như ngược lại, sử dụng bừa băi, không kiềm chế th́ chắc chắn không bao lâu sẽ dẫn đến cảnh “họa vô đơn chí”, mà cuộc đời v́ thế cũng vui ít, buồn nhiều, bệnh tật cũng vô số kể.

Bác sĩ Nguyễn Ư-Đức M.D.
http://www.nguyenyduc.com