Cu Chuyện Thầy Lang

Sn Tiểu

Bc sĩ Nguyễn -Đức

Sn Tiểu tiếng Anh gọi l Incontinence Urine.

Đy l trường hợp trong đ người bệnh khng kiểm sot được sự hoạt động của bng quang, khiến cho nước tiểu tự thot ra trước khi họ tới nh vệ sinh. C người chỉ nhỏ vi giọt, người khc th nhiều hơn, đi khi ướt sũng cả đũng quần v tạo ra một cảnh tượng kh bối rối, ngượng ngng.

Tiểu sn xảy ra ở mọi lứa tuổi, cả nam lẫn nữ. Người tuổi cao thường hay tiểu sn nhiều hơn nhưng đykhng phải l do sự ha gi. Con nt cũng bị tiểu sn, đi dầm.

Phụ nữ thường tiểu sn nhiều hơn nam giới tới 2 lần v cấu trc khc nhau ở vng xương chậu cũng như do sự thay đổi của hormon khi mang thai hoặc rặn đẻ khi sinh con.

Theo thống k, 80% sn tiểu c thể chữa khỏi hoặc giảm bớt. Tuy nhin người bệnh cũng c một số hậu quả khng vui như l cảm thấy ngượng ngng trong khi đang sinh hoạt, thường hay bị nhiễm trng ngoi da vng kn cũng như l nguyn nhn thường bị đưa vo nh dưỡng lo, v khng được chăm sc chu đo tại gia.

Sự Bi tiết nước tiểu

Nước tiểu lin tục do thận sản xuất rồi được đưa xuống bng quang qua hai niệu quản di khoảng 20-30 cm. Thnh niệu quản c lớp cơ trơn c thể co dn để đẩy nước tiểu xuống dưới. Khi bọng đi đầy th bng quang bp lại để đầy nước tiểu ra ngoi qua hai cơ vng ở niệu đạo l ống dẫn nước tiều.

Dung tch của bng quang trung bnh l gần nửa lt, đi khi c thể tăng tối đa l gần 1 lt. Sau mỗi lần tiểu, khoảng 50 cc nước tiểu st lại trong bng quang. Nước tiểu tử thận tiếp tục chảy xuống. Khi no được 150 cc th bng quang pht ra tn hiệu mt đi.

Sự bi tiết nước tiểu ty theo ta uống nhiều hoặc t nước. Trung bnh ta đi tiểu khoảng 8 lần một ngy v loại ra khỏi cơ thể khoảng 1,5 lt nước tiểu.

Bnh thường nước tiểu c mu vng trong v khng c mi. Khi c mu vng sậm l do gan suy yếu vng da; mầu đỏ c thể l c mu

Một chi tiết nhỏ về sự khc biệt trong việc tiểu tiện giữa nam v nữ l: ở nam giới, niệu đạo nằm trong dương cụ v l hẳn ra ngoi cơ thể cho nn họ c thể tiểu đứng hoặc ngồi trn bn cầu. Ở nữ giới, miệng niệu đạo mở st cửa mnh, cho nn khi ngồi th tiểu tiện dễ dng hơn. Nữ giới c thể đứng tiểu nhưng phải đưa hai chn ra xa để trnh nước tiểu dnh vo người.

Phn loại

C nhiều trường hợp tiểu sn:

1-Tiểu sn v tăng p lực trong hốc xương chậu p vo bọng đi như l khi ta ho mạnh, cười to lin tục (cười vi đi), hắt hơi, nng nhấc vật nặng, cố sức tro cao. Phụ nữ c thai hoặc trong khi sanh, p lực ln bọng đi tăng do đ hay bị sn tiểu.

2-Tiểu sn do một thi thc mt đi tiểu d l vừa mới tiểu xong.

Bnh thường khi bng quan đầy th một tn hiệu cho hay l cần tho cống nhưng cho ta một thời gian ngắn để đi tới nh vệ sinh. Bị thi thc th khng thể no tr hon được v chưa kịp tới toilet nước tiểu đ rỉ ra rồi. Trường hợp ny xảy ra khi bọng đi bị nhiễm trng, bị kch thch hoặc trong cc bệnh suy yếu thần kinh như bệnh liệt rung Parkinson, bệnh Alzheimer, tai biến noBng quang ở trong tnh trạng qu kch thch, lun lun c thi thc muốn tiểu tiện.

3-Tiểu sn khi bọng đi bị qu tải

Trong trường hợp ny, mỗi lần tiểu, bng quang khng cht hết bầu tm sự, cn st lại một cht v ống dẫn tiểu bị tắc nghẽn, bng quang lại tiếp tục nhận nước tiểu từ thận, sẽ mau đầy. Bọng đi bị kch thch, bp lại khiến cho phải đi tiểu. Loại ny thường thấy ở bệnh ph đại tuyến tiền liệt, trong tiểu đường, suy thận, tổn thương rễ thần dy kinh tủy, thương tch bọng đi

Nguyn nhn

Nguyn nhn chnh gy ra tiểu sn chưa được xc định. Tuy nhin tiểu sn c thể xảy ra trong cc hon cảnh như:

-Uống nhiều nước l bắt buộc phải đi đi

- Rượu, c ph, nước c hơi sẽ kch thch bọng đi v ta phải giải tỏa;

-Một số dược phẩm chữa bệnh tim mạch, cao huyết p kch thch bọng đi;

-Ở người tuổi cao, cơ bắp nng đỡ bọng đi yếu, dung lượng bọng đi giảm khiến cho nước tiểu hơi đầy đ mt tiểu;

-Nhiều vị tuổi cao bị tiểu sn v bệnh thể chất hoặc tm thần khiến họ khng vo buồng tắm đng lc để tiểu. Nhiều vị bị vim khớp chưa kịp mở cc quần đ te đi.

-Vim nhiễm bọng đi, vim sưng nhiếp tuyến;

-Nhiều người cứ nghe thấy tiếng nước chảy l mt đi.

Điều trị

Về điều trị, c nhiều cch:

1-Thay đổi thi quen tiểu tiện

Huấn luyện bọng đi để kiểm sot cảm gic buồn tiểu bằng cch tr hon tiểu theo muốn của mnh: khi mt đi th nn khoảng dăm bẩy pht rồi hy tiểu; hoặc tiểu một cht rồi nn một lc sau đ tiểu nốt.

Để nn, khi thấy mt tiểu th hy ht thở su thư gin trong vi pht rồi hy đi. Tập nn khoảng mươi pht rồi tăng thời gian ln cho tới khi chỉ đi đi mỗi hai- ba giờ. Mục đch l để mnh tự chủ, điều khiển được bọng đi. C vẻ phức tạp nhưng rất hữu hiệu.

Đi tiểu vo thời gian định trước thay v mt l đi. Chẳng hạn chỉ vo toilet mỗi 2 hoặc 3 giờ.

2-Huấn luyện cơ bắp ở xương chậu

Sn xương chậu c một lớp cơ trơn để nng đỡ đy bng quan, dạ con. Khi cơ gin, ống dẫn tiểu mở, nước tiểu thot ra. Ngược lại khi cơ co thắt th nước tiểu được giữ lại.

Huấn luyện để tự co gin cơ theo muốn c mục đch l tăng cường sức mạnh của cơ cc cơ ny. Đ l phương php Kegel.

-Tm kiếm cơ: đ l cơ m ta thường dng khi muốn nn trung tiện. Nhn đng nếu ta thấy cơ quan sinh dục nhc nhch nng cao hoặc đang tiểu m ta g cơ bắp vng sn chậu khng đi nữa th l đng.

-Bắt đầu tập bằng cch nhn cc cơ ny khi nằm. Khi cc cơ đ mạnh th tập lc ngồi v đứng.

-Nhn v giữ như vậy khoảng 3 giy rồi thư gin 3 giy. Nhắc lại cho tới khi được 10 lần. Tập nhiều lần trong ngy.

Nhớ l trong khi tập th đừng co cc cơ khc như l cơ ở bụng, hng hoặc chn v cũng đừng nn thở.

Phương php coi bộ rất mất cng nhưng tập nhn mi thnh ra quen v ta lm chủ được sự tiểu tiện, muốn tiều lc no th tiểu.

Phương php ny cũng được p dụng để tăng cường hứng th cho sự lm tnh. Khi tập, cơ vng xung quanh m hộ co m vo dương cụ, tăng cảm gic khoi lạc.

3-Gắn điện cực vo hậu mn hoặc m hộ kch thch mấy sợi cơ bắp nng đỡ bọng đi để chng mạnh hơn, nhờ đ kiểm sot được tiểu tiện.

4-Dược phẩm

Một vi loại dược phẩm để hỗ trợ sự nn đi như oxybutynin (Ditropan), tolterodine (Detrol), darifenacin (Enablex), fesoterodine (Toviaz), solifenacin (Vesicare) and trospium (Sanctura), Tofranil c thể được bc sĩ dng. Thuốc c mục đch chặn tn hiệu mt đi xuất pht từ hệ thần kinh, khng cho bng quan co thắt đẩy nước tiểu ra ngoi.

5-Cc phương php điều trị khc

-Phụ nữ c thể được đặt vng gọi l Pessary để nng bọng đi v tử cung bị xệ, trnh đi sn hoặc nht cuộn bng băng trong cửa mnh để thấm nước tiểu, lu lu thay băng mới.

-Nam giới bị sn đi sau khi giải phẫu nhiếp tuyến c thể được đặt cơ vng ống tiểu nhn tạo để điều khiển tiểu tiện.

Duy tr vệ sinh bng quang

1-Uống nước đầy đủ để trnh bị kh nước. Mỗi người c nhu cầu số lượng nước khc nhau, ty theo sức nặng cơ thể, hoạt động v thời tiết. Uống nước đủ khi nước tiểu trong khng mầu hoặc hơi vng v khng c mi.

2-Giữ gn vệ sinh

Lun lun tiểu tiện trước v sau khi giao hợp để trnh nhiễm trng đường tiểu tiện pha dưới. Với phụ nữ, nn lau cửa mnh từ trước ra sau, khi đi cầu cũng như tiểu tiện.

3-Giảm sức nặng nếu qu k.

4-Tiểu cho tới khi hết nước trong bng quan. Nước tiểu st lại khiến cho bng quan gin v yếu.

5- Ngưng thuốc l v thuốc l gy ho m ho lại tăng sức p trong xương chậu khiến cho nước tiểu dễ bị tống ra ngoi.

6-Khi đại tiện, trnh rặn để cơ trơn sn xương chậu khỏi bị yếu, bng quan sa xuống khng kiềm chế được nước tiểu.

7-Trnh thức ăn nước uống c tnh cch kch thch bng quang.

Bc sĩ Nguyễn Đức
www.bsnguyenyduc.com