Phng Trnh Rủi Ro T Ng

Bc sĩ Nguyễn Đức

T ng l sự mất thăng bằng ngoi muốn khiến cho cơ thể bất ngờ rơi xuống mặt đất, sản nh.
Với người cao tuổi, t ng l chuyện thường thấy. Cứ 3 vị trn 65 tuổi th 1 vị bị t ng t nhất một lần trong năm. Tai nạn thường xảy ra tại căn nh tưởng như quen thuộc, bnh an m họ đ sống nhiều chục năm.
Sau khi ng, d khng c thương tch, cc cụ rất sợ di chuyển, trở nn mất tự tin, đời sống thể chất v tinh thần suy giảm mau lẹ, dễ dng đưa tới mất tự chủ, phải phụ thuộc vo người khc.

Gẫy xương hng sau t ng xẩy ra khoảng 90% cc trường hợp. Tại Hoa Kỳ, hng năm c đến gần 200,000 người cao tuổi gẫy xương hng v ng, nhiều người thiệt mạng trong khi điều trị ỏ bệnh viện. Tử vong 5 năm sau thương tch ln kh cao, tới 50%, đặc biệt l ở cụ ng v khi cc cụ lại c thm vi bệnh kinh nin.
Nhiều trường hợp t ng c thể phng trnh được

Nguy cơ T ng

Nguy cơ đưa tới t ng c thể l từ mi trường bn ngoi hoặc từ trong cơ thể.

A-Nguyện nhn nội tại:

1-Vấn đề sức khỏe
Một số bệnh kinh nin như tiểu đường, tai biến mạch mu no, Parkinson, kinh phong, phong thấp, bệnh tim, cao huyết p l những nguyn nhn thường xuyn gy t ng.
i khi chỉ một rối loạn nhẹ trong nhịp đập của tim, một ln xuống bất thường của huyết p, một vim nhiễm dị ứng của tai trong cũng c thể khiến cc cụ thấy chng mặt, mất thăng bằng đi đứng rồi ng.
2-Giảm thị lực, khng nhn r đường đi v đồ vật xung quanh, vấp rồi t ng. Thị lực cn c vai tr quan trọng trong sự thăng bằng của cơ thể.
3-Một số thuốc an thần, thuốc ngủ, thuốc trị cao huyết p, bệnh tim, thần kinh tm tr, hoặc do dng nhiều dược phẩm khc nhau cng một lc thường đưa tới cảm gic lng lng, ngy ngất đi đứng khng vững rồi t ng xảy ra.
4-Giảm sức lực v chức năng của tuổi cao như rối loạn cảm gic ngoi da, cứng khớp xương, teo yếu cơ bắp teo, dng đi khng vững, mất thăng bằng cơ thể.
5- Trầm cảm buồn phiền, sống c đơn, km nhận thức, mất định hướng, khng tập trung, chậm phản ứng hoặc qu hấp tấp vội vng cũng l rủi ro gy ra t ng.
6-m ảnh sợ t ng lm cho cc cụ rụt r khng dm di chuyển.
7-Khng vận động cơ thể khiến cho cc bắp thịt yếu, khớp xương cứng, đi lại kh khăn
8--Tuổi cng cao, rủi ro t ng cng nhiều, nữ nhiều hơn nam
9-Lạm dụng rượu: rượu c tc dụng ức chế chức năng thần kinh, giảm sự phối hợp cc cử động, phản ứng chậm chạp, dng đi lảo đảo, loạng choạng.
10-Thiếu dinh dưỡng hoặc dinh dưỡng khng hợp l đưa tới suy nhược chung của cơ thể.

B-Nguyn nhn từ bn ngoi:

a số t ng xảy ra khi đang lm cc cng việc thường lệ trong nh

-Sn nh trơn, dy điện, đồ chơi trẻ em vướng chn.
-Sn nh khng bằng phẳng, thảm lỏng lẻo, trơn.
-Cầu thang qu cao, bậc thang khng vững, khng c tay vịn.
-Bn ghế thấp, lung lay, ghế khng c dựa lưng, đỡ tay, giường qu cao hay qu thấp
-Km nh sng hoặc đn lm cha mắt
-ứng trn ghế với lấy đồ trn cao dễ bị mất thăng bằng cơ thể
-Bồn tắm khng c tấm thảm chống trơn trượt, cầu tiu qu thấp ngồi xuống đứng ln kh khăn, khng tay vịn
-Mang giầy dp lỏng lẻo, gt giầy qu cao, đế giầy bằng chất dễ trượt
-Sử dụng gậy chống, xe lăn khng đng cch hoặc khng ở trong tnh trạng tốt.
Khi đ bị t ng th tai nạn sẽ trở lại nhiều hơn tới ba lần.
Với người khng đi lại được, t ng thường xảy ra khi họ tuột khỏi ghế ngồi hoặc chuyển mnh từ ghế sang giường.

ối ph với t ng

Khi bị t ng, hy bnh tĩnh đối ph.
Nếu thấy rằng c thể bị thương ở chn hay xương sống th khng nn cố ngồi dậy. Bị thương tch ở cột sống m cử động c thể ảnh hưởng tới no tủy, hậu quả sẽ trầm trọng hơn.
Nn nằm yn rồi ku gip đỡ.

Tri lại, khi trong người khng đau đớn, cố ngồi dậy theo cch sau đy:
1- Nếu t nằm ngửa, hy chuyển sang thế nằm sấp bằng cch: quay mặt về pha định lăn, đầu gối v khuỷu tay hướng về pha đối nghịch, sau đ chuyển chng qua thn mnh về pha đ đồng thời chuyển mnh nằm sấp.
2- Khi đ nằm sấp, dng bn tay v đầu gối để đẩy cao người ln rồi b tới pha trước một ci ghế ở gần đu đ.
3- Đặt bn tay ln mặt ghế, ngả người xuống để thn mnh được tay chống đỡ.
4- Co đầu gối no mạnh, dng bn chn pha đ đẩy người nhổm ln, đầu gối bn kia chống dưới sn, quay nhẹ người rồi ngồi xuống ghế.
Sau khi nghỉ thở một lc để lấy lại sức rồi sẽ ku cấp cứu.

Phng trnh t ng

-ể trnh t ng, nn cho bc sĩ hay những cơn chng mặt, mất thăng bằng đ xẩy ra. Bc sĩ sẽ tm nguyn nhn rồi điều trị.
-Nn đi khm tai khm mắt theo định kỳ để duy tr thnh thị gic tinh tường. Bị cườm mắt, cao p nhn hoặc mang knh khng đng nhu cầu đều giảm thị lực, đưa tới t ng. Rối loạn cơ quan tiền đnh ở tai trong đưa tới mất thăng bằng cơ thể, t ng.
-Tập luyện cơ thể đều đặn. ời sống tĩnh tại đều tăng rủi ro t ng. Trong khi đ, tập luyện cc cử động lm tăng sức mạnh cơ bắp, tăng chức năng của tim, giữ thăng bằng cơ thể đều rất tốt để phng trnh t ng.
Cc chuyn vin Vật l trị liệu, Chức năng trị liệu c thể hướng dẫn cho cc cụ lựa chọn chương trnh tập thể dục thể thao thch hợp cho mỗi c nhn.
-Yu cầu bc sĩ hoặc dược sĩ kiểm sot tất cả dược phẩm đang dng, loại bỏ hoặc thay thế dược phẩm c thể gy chng mặt.
Dng thuốc theo lời dặn v khng dng chung thuốc với rượu hoặc uống qu nhiều rượu.

-Tạo sự an ton nh ở:
-Cất bỏ cc chướng ngại vật trn lối đi như giầy dp, sch bo, đồ chơi
-Cất vật dụng thường dng ở mức vừa tầm tay để khỏi phải đứng ln ghế cao.
-Giường ngủ khng cao qu hoặc thấp qu để ln xuống thoải mi
-Gắn tay cầm ở bồn tắm v cầu tiu
-Nng mặt cầu tiu cao để đứng ln ngồi xuống dễ dng
-ặt thảm khng trơn trong bồn tắm hoặc chỗ đứng để tắm.
-Gắn đn đủ sng cho cc phng, hnh lang, cầu thang ln xuống
-Lun lun mang giầy, d ở trong nh hoặc đi ra ngoi.
-Khng mang tất khi đi lại trn sn nh hoặc cầu thang gỗ đnh bng, trơn.
-Giữ nhiệt độ phng ngủ đừng qu lạnh để phng ngừa khớp xương co cứng v lạnh trong đm.

-T ng khi đứng ln ngồi xuống nhanh c thể ngăn ngừa bằng cch mang tất m st chn để mu khỏi tụ ở hạ chi.
-Trước khi đứng dậy, nắm chặt bn tay, cọ quậy đầu ngn chn để mu dồn về trung tm cơ thể. ứng ln chậm chậm.

--Học cch ha giải cảm gic sợ t như đứng ln từ từ, ngồi ở cạnh giường trước khi đứng dậy, đứng một lc trước khi cất bước đi, sử dụng gậy chống đng cch

-Trnh cc nghĩ khng hợp l như:

a- Dng gậy trở nn phụ thuộc vo gậy.
Thực ra gậy chống, walker đều gip cơ thể thăng bằng, thực hiện cc động tc thường lệ v di chuyển dễ dng, gip ta trở nn độc lập hơn.
b-Ngồi lu đu cn bị t ng.
Tọa triều, tĩnh tại qu lu khiến cho xương khớp cứng nhắc, cơ bắp yếu, t ng dễ dng khi đi đứng.
c-Người gi ai chẳng t ng.

T ng khng l một phần của sự ha gi. Gi chỉ l một rủi ro nhỏ trong t ng. Sự bất cẩn, bệnh hoạn...mới l nguyn nhn. V một số nguyn nhn đ c thể phng trnh được

Bc sĩ Nguyễn -Đức
Texas-Hoa Kỳ