Đêm kịch câm Mibu

 

Shiba Ryotaro

1

Ở Kyoto, món nấu thập cẩm ngày Tết Ozoni phải nấu với lửa từ cây thuốc Okera (bạch truật) mới đúng tục lệ kinh đô. Mồi lửa Okera thỉnh từ đền Gion ở xóm Yasaka ngay trong đêm trừ tịch. Yoroku người xóm Takaoke phường Mibu, làm nhân viên điều tra phụ giúp cảnh sát, tối Trừ tịch đó từ đền Gion về đến nhà liền trao cho vợ là Okane một thanh gỗ Okera có dây mồi lửa, thanh c̣n lại anh kẹp vào hai ngón tay, dợm bước trở ra khỏi cửa. Sau lưng anh, Okane nói mỉa:

-"Lại mang sang cho cô vợ goá nhà hàng xóm đấy à?"

-"Chuyện phải làm đây, mà ngài Hijikata cũng đă có bảo nhỏ nữa đấy. Vả lại, cô ấy đang có tang chồng, làm sao dám chui qua cửa Tam quan của đền thần được! Hàng xóm láng giềng với nhau, chia bớt chút đỉnh mồi lửa Okera cho cô ấy cũng được chứ!"

Khi Yoroku bước ra trời đêm, th́ từ cửa mắt cáo của nhà bên cạnh, một bóng đen bước nhanh ra ngoài. Khá đẫy người, nhưng cử động nhanh nhẹn có vẻ là một vơ sĩ c̣n trẻ. Nh́n theo bóng đen âm thầm rảo bước trên đường đi xuống phía nam, ḷng Yoroku chợt gợn lên niềm ganh tỵ. Quả đúng như Hijikata Toshizo đă nói, Yoroku nghĩ thế, nhưng không để ư đến t́nh cảm ganh tỵ của ḿnh.

Bản tên treo trước cửa nhà hàng xóm vẫn c̣n ghi "Anzai". Anzai Kakuemon là lăng sĩ từ phiên trấn Kishu, mới hai tháng trước đây có việc lên Gion, nghe đâu trên đường về đă bị 4, 5 người có vẻ là lăng sĩ vây đánh ở băi sông Yonjo, bị chém một nhát kiếm vào vai phải và hai nhát kiếm vào lưng mà chết. Yoroku đă làm giúp chuyện thưa lên quan. Dạo gần đây, ở Kyoto hầu như mỗi tối đều có vụ đâm chém nhau. Bọn lăng sĩ rời bỏ phiên trấn nhà lên kinh đô, đâm chém các vơ sĩ nhà công khanh trong triều đ́nh, hoặc đội Shinsengumi [1] hay đội lính tuần tiễu chém giết bọn lăng sĩ Cần Vương. Sở Chưởng quản thành phố lại rất xảo quyệt. Chỉ hạ lệnh bắt bọn viên chức trong phường xóm dọn dẹp xác chết rồi thôi, chẳng động đến chuyện điều tra việc đâm chém bọn lăng sĩ ấy. Cái chết của Anzai Kakuemon có lẽ cũng bị xem là chuyện thanh toán lẫn nhau giữa hai phe phái bất đồng chuyện Cần Vương trong đám lăng sĩ cùng phiên trấn Kishu, mà bị bỏ qua.

Người vợ goá là Omoyo đau khổ như điên như cuồng, đă phân trần với Yoroku:

-"Chồng em có phải là lăng sĩ đâu!".

Theo định nghĩa thông dụng ở kinh đô th́ "lăng sĩ" là những vơ sĩ có tư tưởng Cần Vương Đảo Mạc đă rời bỏ phiên trấn nhà lên Kyoto hoạt động. Cô vợ goá nhà Anzai muốn nói rằng chồng cô không dính dáng ǵ đến bọn lăng sĩ Cần Vương hoạt động chính trị cả, mặc dù anh ta cũng là vơ sĩ đă rời bỏ phiên trấn cũ. Thật tâm Yoroku cũng nghĩ như thế. Theo những thông tin mà Yoroku biết được qua hoạt động thu thập t́nh báo trong nghề, th́ Anzai Kakuemon vốn là vơ sĩ của nhà Ando, quan trấn thủ thành Tabe, chức Gia Lăo [2], gia thần của nhà Tokugawa phiên trấn Kishu. Do việc tư t́nh với cô Omoyo bị bộc lộ, tuy chi tiết uẩn khúc không rơ là thế nào, đă phải cùng nhau trốn khỏi phiên trấn nhà, lên kinh đô.

-"Thế nghĩa là anh ấy có thuộc phe pḥ Mạc Phủ đâu, phải không?"

-"Vâng, chuyện chính trị rắc rối th́ chồng em có biết ǵ đâu!"

Quả thật, Anzai hẳn là đă không quan tâm ǵ đến chuyện chính trị cả. Yoroku nhớ rơ đă thường thấy người chồng của cô Omoyo đeo hai thanh kiếm thon nhỏ, cử chỉ điệu đà, như có trang điểm tí chút, bước uyển chuyển ra khỏi nhà. Anh ta giúp việc sổ sách cho quán trà Akebono dưới dốc đá đền Gion. Có vẻ hai vợ chồng cũng không túng thiếu ǵ, v́ thấy cô Omoyo có nhiều đồ uống trà quư giá, đă mang theo được khi trốn khỏi phiên trấn cũ.

-"Có phải dây dưa ǵ từ chuyện bỏ xứ mà đi đấy không?"

Yoroku hỏi xem có kẻ nào trong xứ cũ c̣n thù hận v́ t́nh không. Nhưng Omoyo nghiêm mặt quả quyết:

-"Không! hoàn toàn không có chuyện ấy đâu. Đă dàn xếp vẹn toàn, không làm phiền đến người nào cả".

-"Thế à. Nhưng vơ sĩ gia thần mà tự ư trốn đi th́......"

-"Chủ nhân cho người theo giết chứ ǵ? Ngày xưa th́ có, chứ thời bây giờ làm ǵ có!"

-"À, đúng thế thật".

Omoyo đối đáp khôn ngoan như thế, Yoroku chẳng làm sao nắm được chút đầu mối ǵ về vụ này cả. Mà ngay cả đám Thanh tra hay công an cảnh sát trong Sở Chưởng quản thành phố cũng đă tỏ thái độ lănh đạm về vụ này rồi, Yoroku chẳng có lư do ǵ phải quan tâm đến nữa. Chỉ v́ ḷng tử tế của hàng xóm láng giềng với nhau mà thôi. Có điều, chẳng hiểu sao mỗi khi nghe giọng nói của Omoyo, Yoroku lại cảm thấy như cơ bắp trong người ḿnh nổi cuộn lên. Tuy anh không nghĩ đấy là t́nh cảm mơ tưởng ǵ, nhưng giọng nói tṛn trịa ướt át của Omoyo đă khiến Yoroku dù đă qua tuổi 40, đôi khi bất giác lại bắt chước một cách thầm lén.

Yoroku đă một ḿnh tự tay lo liệu chu đáo tang lễ của Anzai Kakuemon, rồi đến tuần 49 ngày, cũng tự tay anh dựa vào uy tín quen biết của ḿnh mà mời sư thầy chùa Mibu gần đấy, gọi cả những tín hữu quen việc tụng niệm đến làm lễ rất linh đ́nh.

Yoroku định bụng là sau đó sẽ không c̣n xỏ miệng vào chuyện này nữa, thế nhưng Hijikata lại hướng anh đến một khía cạnh bí ẩn dị thường. Một phần cũng v́ nhà ở gần đấy nên Yoroku thỉnh thoảng cũng giúp việc cho đội Shinsengumi đóng bản doanh ở nhà hương sĩ Yagi cũng ở trong phường Mibu này. Hijikata Toshizo là phó tướng của đội Shinsengumi ấy.

Nghe chuyện Hijikata nói, Yoroku đâm hoảng. Bởi không khéo có thể hại đến cả Omoyo nữa. Để giải toả hồ nghi của Hijikata, hẳn phải điều tra cho minh bạch vụ này mới xong. Thế nhưng, thật t́nh, Yoroku chẳng muốn tra vấn cô Omoyo về chuyện chồng cô bị sát hại. Điều tra th́ phải hỏi cặn kẽ về chuyện cũ của vợ chồng cô ta. Chắc chắn làm cô Omoyo khổ tâm thêm về chuyện ấy.

-"Chào cô!". Tối Trừ tịch nên cửa nhà mở sẵn. Yoroku xách mồi lửa Okera sang chia cho cô ấy vui. -"Cô đă quét dọn nhà xong cả rồi đấy à?". Omoyo c̣n trẻ quá, Yoroku nghĩ là xưng hô như thế vẫn hợp hơn. Yoroku đưa mồi lửa Okera ra trước. -"Đây, có mồi lửa Okera cho cô đây".

-"Okera à?".

Cô Omoyo đang lau các dụng cụ uống trà bày ra giữa nhà đă quét dọn sạch sẽ. Xuất thân từ phiên trấn Kishu, cô không quen với tập quán ở kinh đô, nên Yoroku chia thanh gỗ Okera mồi lửa cho, cô chỉ tỏ vẻ ngạc nhiên mà thôi, chứ không hiểu, để mừng rỡ đón nhận như Yoroku đă tưởng.

-"Dùng mồi lửa này nấu bếp trong ngày Tết th́ suốt năm được tai qua nạn khỏi đấy".

-"Thế ạ?"

-"Đúng thế!". Yoroku từ bục cửa nhích lại gần cô Omoyo mà nói: -"Bộ đồ trà này đẹp quá nhỉ. Cho xem làm phúc cho đôi mắt phàm của tôi đi nào!".

Gần đầu gối cô Omoyo có mấy tách uống trà sắp xếp trang trọng trên tấm lụa đào. Yoroku cầm một tách lên, vuốt ve, lật ngược lại xem đáy tách thật chăm chú.

-"Tách này đẹp quá!"

-"Anh Yoroku đúng là người kinh đô có khác! Cung cách thật là sành điệu quá chứ!".

-"À, ngó thế này chứ trước khi làm nghề điều tra viên để mưu sinh này th́ tôi cũng đă từng giúp việc trong tiệm chuyên môn đồ gốm ở xóm Yonjo phường Kawahara đấy chứ!".

Quả đúng như thế. Khi tiệm ấy phải dẹp v́ hết vốn, do người quen giới thiệu mà Yoroku bắt đầu làm việc hèn mọn là điều tra viên cho các công sở này.

-"Thế cơ đấy!".

Cô Omoyo c̣n trẻ nhưng có vẻ yêu thích đồ uống trà lắm, nên cảm thấy thân thiết hẳn lên với Yoroku. Ḷng Yoroku khấp khởi mừng thầm.

-"Những thứ này là, khi rời xứ, cha em bảo mang theo để khi nào cần th́ bán đi mà chi dùng, nên chọn cho toàn là thứ quư cất giấu kỹ lắm. Do Nonko tác chế cả đấy".

-"Ha ha! Nhưng mà...". Yoroku xem xét chăm chú nơi đáy tách. -"... có vẻ chỉ là đồ bắt chước thôi".

-"Ủa?". Omoyo tái mặt.

Nonko là danh xưng thông tục của tác giả này, tên thật là Donyu (1599-1656), một trong ba danh nhân đồ gốm Rakuyaki, hai người kia là Choyu và Jokei, tác phẩm của họ được người trong giới trà đạo tranh giành nhau mà quư trọng vô cùng.

-"Làm rất giống, nhưng men chỉ tráng một mặt mà thôi. Nếu là Nonko thật, th́ cả mặt trong lẫn mặt ngoài đều tráng men. Thêm nữa, lại cho vào ḷ 2, 3 lần kia. Tách này th́ do Fujigo Benzo tiệm Takenokoya làm đây mà".

-"Không phải thế đâu!"

-"Cho dù có chê Fujigo, Fujigo, đi nữa, ông ấy vẫn nổi tiếng là danh nhân trong việc làm giả đồ gốm Nonko đấy. Dù cùng là đồ giả cả, nhưng tác phẩm của Fujigo, danh nhân mô phỏng đồ gốm Nonko, th́ phẩm chất vẫn cao, vẫn là đồ dùng quư lắm chứ! So với con người... xin đổi sang chuyện khác một tí, người giả th́ không thể chấp nhận được".

-"Ủa!". Omoyo ngạc nhiên, đôi môi nhỏ xinh đẹp ấy mở tṛn ra, nhưng rồi như hiểu được ư Yoroku, cô sa sầm nét mặt. Hẳn là Yoroku muốn nói đến người đàn ông ấy rồi.

 

2

C̣n nhớ đêm cuối tháng mười ấy, buổi chiều gió bắt đầu thổi mạnh nên Omoyo đóng cửa ngoài xuống sớm. Trời tối dần, tiếng gió tạt vào cửa gỗ chống mưa càng lúc càng mạnh, mà chồng cô là Anzai Kakuemon vẫn chưa về. Thường thường, có vẻ Anzai cám cảnh vợ chờ một ḿnh bất an ở nhà nên anh có thói quen gắng về đến nhà trước khi trời tối.

-"Lạ quá...". Omoyo cảm thấy hồi hộp lo âu. Vừa lúc có tiếng đập cửa khiến cô an tâm. Mở cả cửa chống mưa ra th́ thấy chồng ḿnh gục trên vai của một người đàn ông lạ, cánh tay phải buông thơng, máu nhỏ giọt từ cánh tay qua ngón tay xuống đất.

-"Tội nghiệp quá!"

Người đàn ông kể: đi ngang qua cầu Yonjo th́ thấy chồng cô đang bị 4, 5 người vây đánh. Chạy xuống băi sông định can ra th́ bọn côn đồ kia đă chạy mất, bỏ lại chồng cô thoi thóp thở.

-"Phải gọi y sĩ gấp!". Omoyo hốt hoảng nói.

-"Không kịp nữa rồi!"

Mặc cho Omoyo bàng hoàng đứng sững, người đàn ông ấy ra giếng lấy nước lau rửa xác Anzai, lấy khăn vải quấn kỹ chỗ vết thương, rồi bảo Omoyo mang áo quần đến thay cho xác chết. Xong, anh ta đột nhiên nh́n quanh mà bảo:

-"A, nhà này chỉ có ḿnh bà đấy à?"

Sau đó, c̣n nói thêm ǵ đấy, nhưng Omoyo không nhớ được. Cô hoảng hốt đến không nhớ cả tên người ấy nữa là. Chỉ nhớ rơ kỳ lạ rằng người đàn ông ấy thở ra mùi rượu thật nồng.

Trong đêm canh xác, Yoroku hỏi:

-"Người vác xác về là vơ sĩ đấy à?"

-"Chẳng hiểu có phải thế không."

-"Mặt mũi như thế nào?"

-"Chẳng nhớ được. Có lẽ tóc cạo sạch cả rồi..."

-"Thế th́ có lẽ là sư thầy hay y sĩ ǵ đấy rồi".

Sau tang lễ vài ngày, người đàn ông ấy đột nhiên đến viếng nhà Omoyo. Mang theo quà là món kho Tsukudani (cá nhỏ, nghêu ṣ, và rong biển kho tương) có lẽ mua từ phố Yonjo.

-"Không biết bà có sao không, nên đến thăm".

Có lẽ anh ta là người kém chịu nóng, nên cái đầu lớn đă cạo hết, chỉ c̣n chân tóc xanh um. Nhưng lại chẳng phải là sư thầy hay y sĩ ǵ cả, mà là một vơ sĩ trẻ, thân thể cường tráng. Da trắng, khuôn mặt tṛn. Hẳn là khoảng 27, 28 tuổi. Vẻ mặt tươi cười có duyên vẫn c̣n nét trẻ thơ, mà tiếng nói sang sảng thật lớn. Có vẻ là người chất phác, giản dị. Khiến Omoyo an ḷng.

-"Xin cứ xem đây là cơ duyên Phật bày, nếu bà không chê th́......"

Không có thân thích họ hàng ǵ ở Kyoto này nên anh ta mong được cùng Omoyo qua lại bàn bạc giúp đỡ nhau khi cần. Rồi anh ta đứng lên, từ tạ về ngay. Omoyo không dám hỏi tên anh ta, bởi nếu nói thật rằng lần trước nghe anh xưng tên mà quên mất, phải hỏi lại, th́ tệ quá.

Chuyện người đàn ông ấy đến, cô cũng không nói với Yoroku. Lần thứ ba anh ta đến th́ vợ Yoroku là Okane nh́n thấy. Mới mách lại Yoroku:

-"Đầu trọc như là sư ấy!".

-"A, thế th́ là......"

Vơ sĩ mà đầu trọc th́ Yoroku biết một người, hẳn là Matsubara Tadashi, phụ tá phó tướng, kiêm giáo thụ trưởng nhu đạo của đội Shinsengumi đấy rồi. Yoroku ra vào bản doanh Shinsengumi mấy lần đă thấy mặt Matsubara rồi. Yoroku tả h́nh dạng, cốt cách của anh ta th́ vợ bảo: -"Đúng rồi, đúng rồi!" và gật đầu liên tiếp.

Matsubara là người đă lănh được ấn chứng nhu đạo của phái Sekiguchi, thường dạy nhu đạo cho đội viên Shinsengumi ở vơ đường trong bản doanh. Tiếng cười lớn sang sảng, có khi vang ra tận góc vườn ngoài. Tính t́nh khoái hoạt, được tiếng là người tử tế. Cả những thị dân sống chung quanh khu Mibu, hễ nghe đến bọn lăng sĩ Mibu tức Shinsengumi là trong bụng đă ghét như ghét sâu róm, vậy mà những ai quen biết Matsubara cũng đặc biệt có cảm t́nh với anh.

Lúc đầu th́ Yoroku hoàn toàn không nghĩ người đàn ông ấy là Matsubara Tadashi. Khi nghe Okane kể là vơ sĩ đầu trọc, anh cũng chỉ cười thầm mà nghĩ đúng là hành trạng của anh Matsubara đấy rồi. Bởi khó có người tử tế đến mức như thế. Ít ai chịu khó vác xác chết của người lạ từ cầu Yonjo đến tận xóm Takaoke ở Mibu.

Nhưng đến tháng chạp th́ phó tướng Shinsengumi là Hijikata Toshizo cho gọi Yoroku đến. Bản doanh của đội Shinsengumi dưới quyền quan Trấn thủ kinh đô, Cận vệ Trung tướng, Lănh Chúa Aizu (Matsudaira Katamori) đặt ở phường Mibu này, chỉ có chủ tướng Kondo Isami và phó tướng Hijikata Toshizo dùng công đường đặt ở nhà hương sĩ Maeda Soji gần đấy. Yoroku cũng hiếm khi đến công đường ấy ở cửa tây phố Bojo. Khi Yoroku sợ sệt đến viếng công đường th́ được dẫn qua vườn trong.

Dù đội Shinsengumi chẳng phải là gia thần ǵ của Mạc Phủ, thân phận cũng chỉ là lăng sĩ mà thôi, nhưng cả Kondo lẫn Hijikata đều quy định là ḿnh tương đương với cấp bộ tướng của Chúa Tokugawa lănh trên một ngàn hộc [3]. Khi Kondo đi công vụ ở thành Nijo chẳng hạn, lúc nào cũng có lính vác thương đi hầu, có hai lính trẻ gánh hành lư theo sau, tự ḿnh cưỡi ngựa trắng, dẫn đầu đám đội viên chừng 20 người. Thế nên Hijikata tiếp Yoroku là thứ phục dịch hèn mọn ở ngoài vườn, là chuyện đương nhiên thôi.

Yoroku vốn chẳng ưa ǵ Hijikata xuất thân là người bán thuốc dạo ở Edo [4]. Anh ta người gầy, dong dỏng cao, mũi thẳng trông có vẻ điển trai, nhưng g̣ má cao, mắt lạnh lùng. Rất hiếm khi cười. Nhưng hôm nay, Hijikata bước ra đến hiên, thấy Yoroku th́ mỉm cười nói:

-"A, đến rồi đấy à, tốt lắm".

Giọng Edo rơ ràng, mạnh mẽ.

-"Nhà sát vách nhà cậu là ai ở thế?"

-"Thưa, nhà Gobee bán đậu hũ đấy ạ."

-"Hai bên mà..."

-"Dạ, bên phía nam th́ là nhà của goá phụ Omoyo, chồng đă chết là Anzai Kakuemon, lăng sĩ xứ Kishu ạ".

-"Người đẹp đấy hả?"

-"Thưa, cũng tùy người nh́n ạ".

Yoroku nhớ lại h́nh dáng Omoyo. Omoyo người thon nhỏ, đẹp đến nỗi Anzai đă yêu quá đến bỏ cả chủ nhân mà trốn theo. Cô lại có chút hơi hướm đa t́nh ǵ đấy, hay đấy chỉ là khứu giác trục trặc của một ḿnh Yoroku mà thôi?

-"Cũng chuyện tùy người nh́n ấy mà ta nghe nói gần đây, có đội viên của ta thậm thụt ra vào nhà Omoyo ấy. Nhà ở ngay bên cạnh, hẳn là cậu đă để ư như thế trước rồi chứ ǵ?"

-"Thưa, tôi không được biết ạ".

Yoroku đáp dối. Bởi anh chưa đoán được ư Hijikata muốn hướng đến chuyện ǵ.

-"Làm điều tra viên mà cậu ngó bộ không nhạy mấy nhỉ!"

-"Thưa, tôi không nhận được lệnh phải thám thính chuyện bên trong của công đường..."

-"Trốn tránh giỏi lắm! Đội viên mà ta nói đó, chính là Matsubara Tadashi, phụ tá phó tướng. Nghe nói Matsubara đă đem ḷng mơ tưởng người đàn bà tên Omoyo ấy từ lâu rồi. Omoyo đă có chồng, nên cậu ta giết người chồng ở cầu Yonjo đấy". Yoroku nghi ngờ: biết có phải thế không? -"Giết xong lại làm bộ là người khác giết, mà vác xác về để lấy ḷng Omoyo ấy. Khi nào ta xác nhận được như thế th́ phải xử phạt để giữ thể diện cho đội Shinsengumi. Việc điều tra này, ta giao cho cậu đấy. Nhưng phải giữ kín mới được. Chuyện không hay trong đội Shinsengumi, nên cả sau khi xử trí xong, cũng phải giữ bí mật nữa. Nếu cậu để lộ chuyện ra ngoài, th́ tội nghiệp cho cậu thật, nhưng phải nạp mạng đấy".

-"Mạng người như cỏ ấy nhỉ. Có đáng tội phải chết đâu! Nhưng mà, chuyện ông Matsubara như thế, ngài đă nghe từ đâu ạ?"

-"Có đội viên cho biết thế đấy".

-"Đă có người biết như thế rồi th́ chuyện người ta sẽ đồn ầm lên, Yoroku này làm sao mà chịu trách nhiệm được chứ?"

-"Cậu khéo nói lắm!"

Hijikata cười rung vai, lấy trong túi ra mấy lạng bạc bọc trong giấy.

-"Cầm lấy mà tiêu vào việc này đi!"

Từ hiên, Hijikata ném lại chỗ đầu gối của Yoroku. Yoroku nhặt lên, lấy tay áo phủi bụi, rồi đặt trở lại trên nền hiên.

-"Xin thu lại giùm cho".

-"Chừng đó chưa đủ sao?"

-"Thưa, không phải thế. Lâu nay, tôi đă được bản doanh đây chiếu cố cho nhiều rồi, nên việc này xin làm để đền ơn ấy. Xin miễn chuyện khách sáo".

-"Thế à!". Hijikata nhăn mặt, cho tiền vào túi lại.

Đă có chuyện như thế.

 

3

Mặc dù vợ cằn nhằn, Yoroku thỉnh thoảng vẫn sang thăm nhà hàng xóm. Vợ nói mỉa cũng chẳng sao, nhưng cứ sợ bị Omoyo ghét nên Yoroku khổ tâm lắm. Nhiều lúc đă ân hận, phải chi đừng nhận làm việc này. Nhưng rồi anh tin là việc này sáng tỏ ra, kết cuộc cũng sẽ giúp ích được cho Omoyo, nên lại sang thăm, và như thường lệ, không tiếc lời khen tặng đồ uống trà của cô ấy.

-"Ồ, món này hiếm quá chứ! Đúng đây là đồ gốm Takotsuri rồi".

-"Món ấy là do nhà buôn chuyên môn ở Osaka tặng đấy!".

Cứ nói chuyện các món đồ gốm ấy là Omoyo vui vẻ lại ngay. Thỉnh thoảng, giữa các câu chuyện đồ gốm, Yoroku chen vào vài câu nói đùa, th́ Omoyo lại lấy tay áo làm bộ đánh anh, trông cô vui tươi khác hẳn ra.

Đồ gốm Takotsuri là tên gọi chung những dụng cụ uống trà mà khoảng những năm Keicho (1596-1614), Toyotomi Hideyoshi (1536-1598, quyền trùm thiên hạ từ 1590) đă ra lệnh cho cận thần Oda Urakusai (Nagamasu, 1548-1622) thu tập những thứ hiếm lạ từ khắp các ḷ nung đồ gốm trên toàn quốc Nhật Bản. Gia nhân của Urakusai đi khắp các xứ: Chikuzen, Chikugo, Hizen, Higo, Satsuma, Osumi,... thu tập vô số những đồ gốm quư hiếm, chất lên một thuyền lớn, chở về Osaka, đến vùng biển quận Chita xứ Iyo th́ gặp băo, phải ghé vào cảng để trốn gió. Trong lúc chờ ở đấy, lại đột ngột có tin Hideyoshi qua đời. Thuyền trưởng là kẻ giảo quyệt, lúc ấy mới nhân sơ hở của Sở Quản lư do Urakusai thiết trí trên cảng ấy mà ăn cắp vài trăm thứ đồ gốm quư hiếm, xong đánh ch́m thuyền rồi trốn mất. Quan Quản lư nhận trách nhiệm, mổ bụng tự sát.

Xác thuyền ngủ im dưới đáy biển suốt hai trăm năm. Tháng 5 năm Bunsei thứ 10 (1827), một dân chài ở Kurushima câu lên được con bạch tuộc quấn lấy một món đồ gốm quư, khiến thiên hạ chú ư, người trong làng chài nghe chuyện, bắt chước buộc bạch tuộc vào dây, tḥng xuống đáy biển cho ôm đồ gốm mà kéo lên. Từ đấy, bắt đầu có loại đồ gốm Takotsuri (câu bạch tuộc) lưu hành rộng răi trong giới trà đạo phong lưu.

Món đồ gốm Takotsuri của Omoyo là loại sứ xanh, mặt trong có vỏ hàu dính chặt, những vết rạn có chất hữu cơ dưới biển thẩm thấu vào, nên có vẻ tang thương một cách tự nhiên rất thú vị. Nhưng lại chẳng phải là loại đồ gốm Arita. Theo thường thức của giới trà đạo sành điệu th́ đồ gốm Takotsuri vớt được từ đáy biển lên có đủ loại: sứ xanh, sứ có h́nh vẽ màu đỏ, sứ hoa xanh,... nhưng tất cả đều là loại đồ gốm Arita xứ Hizen cả. Thế th́ món này cũng là đồ giả rồi. Nghĩ thế nhưng Yoroku không nói ra.

Có lẽ đám vơ sĩ cao cấp ở thôn quê thích chơi đồ cổ ngoạn là khách hàng dễ bị lừa gạt nhất của bọn lái buôn đồ cổ ở Osaka rồi.

-"Toàn là những món đồ quư hiếm cả, thế ông thân của cô là người như thế nào?"

-"Cha tôi là vơ sĩ lănh lương 5 trăm hộc từ Lănh Chúa xứ Kishu, làm chức trưởng tổ huấn luyện chim ưng đấy".

-"Trưởng tổ huấn luyện chim ưng kia à! Thảo nào trông cô cũng có vẻ phong lưu tao nhă khác người lắm. Nhưng làm nghề ấy hẳn là cực nhọc lắm nhỉ?"

-"Vâng, cực nhọc lắm kia!".

Đúng là đàn bà. Omoyo bị quyến rũ bởi vẻ sành đời của Yoroku, cuối cùng đă cởi mở mà thổ lộ nỗi niềm với anh.

Theo lời cô th́, Omoyo đă hứa hôn với Senda Shinnojo là con nối dơi của nhà quan Quản lư cung nỏ trong phiên trấn. Hai nhà đă giao ước với nhau từ thuở Omoyo mới 7 tuổi, cậu kia 12 tuổi. Thấm thoát, Omoyo trở thành thiếu nữ. Mùa xuân trong năm dự định làm lễ cưới vào mùa thu ấy, Shinnojo làm cận vệ cho Thế tử của phiên trấn, đi theo trông chủ tập cưỡi ngựa, chẳng may con ngựa nổi điên, lồng lộn chực đá vào Thế tử. Anh ta tức khắc nhào đến, lấy thân che chở cho chủ, hoá ra chính anh bị thương mà chết mất. Người quanh thành Wakayama ấy thương tiếc anh như anh hùng đă hy sinh trên chiến trường vậy.

Xứ ấy có tập quán là trên nguyên tắc, không cho phép vợ goá của vơ sĩ được tái hôn. Cả trường hợp mới hứa hôn chưa cưới cũng thế thôi, do đó, cô Omoyo cứ thế đành chịu ôm bài vị của người chồng chưa cưới mà sống trong nhà ḿnh, năm này qua năm khác. Bà con họ hàng lắm người thương xót cho t́nh cảnh của cô. Nhưng khác với những trường hợp thông thường, cái chết của Shinnojo là một gương hy sinh v́ chủ đă được mỹ hoá quá trớn khiến cho cô Omoyo cũng phải hy sinh cuộc đời thanh xuân của ḿnh cho danh nghĩa tiết phụ của liệt sĩ. Nghĩa là vợ giả đấy, Yoroku nghĩ thế.

Mùa hè năm Omoyo 27 tuổi, Anzai Kakuemon đến trọ ở nhà cô. Kakuemon là người huấn luyện chim ưng cho nhà quan Gia lăo Ando. Phiên trấn này có lệ là những người huấn luyện chim ưng cho các gia thần phải đến trọ mà học nghề ở nhà quan huấn luyện chim ưng của Lănh Chúa trong một khoảng thời gian nhất định, để được tăng tiến thêm về kỹ thuật chuyên môn. Anzai Kakuemon chỉ là vơ sĩ cấp thấp lănh lương mười hộc, chỉ có được ba người bộ hạ mà thôi, nên lẽ ra chẳng đáng được nói chuyện với cô Omoyo. Thế nhưng, từ lúc nào chẳng biết, hai người bắt đầu thân mật với nhau.

Cha cô biết chuyện, rất là bối rối, chẳng biết xử trí ra sao. Trừng phạt cả hai th́ dễ thôi. Nhưng là người cha, ông không đành ḷng; mà từ bao lâu nay, ông đă thương xót cho cảnh ngộ của con ḿnh, nên cuối cùng, trên bề mặt ông làm như Omoyo đă bệnh chết, đồng thời dàn xếp với nhà Anzai ở làng Tabe kín đáo giúp hai người trốn khỏi lănh địa Kishu.

-"Phải rồi! Làm thế th́ tránh được cả chuyện phiên trấn cho người đuổi bắt nữa!".

Yoroku nói, nội tâm có hơi thất vọng v́ chuyện chỉ có thế thôi. Nếu thế th́ Matsubara là kẻ đă giết Anzai đấy chứ chẳng có ai khác chăng?

Ngày hôm sau, Yoroku bắt đầu dọ hỏi ở các xóm quanh vùng Gion. Anh muốn biết có ai mục kích vụ chém giết hôm ấy không. Chung quanh cầu Yonjo thường đông người qua lại, nên cho dù lúc bấy giờ đă sắp tối đi nữa, cũng khó có chuyện không ai thấy đám người đâm chém nhau dưới cầu. Thế nhưng, anh chẳng t́m ra được người nào cả.

Yoroku t́m đến quán trà Akebono mà Anzai thường đến giúp việc sổ sách, hỏi người quản lư xem hôm ấy, Anzai đă rời quán vào giờ nào.

-"Hôm ấy khác hẳn mọi hôm, anh Anzai được nghỉ ngày sau đấy nên đă nán lại làm việc măi cho đến ngay trước lúc có tiếng chuông thu-không từ chùa sau quán vẳng đến, mới đứng dậy ra về".

Yoroku bèn ước lượng khoảng thời gian tương đương với tầm cao của mặt trời chiều trong ngày ấy, mà bước thử từ Gion đến cầu Yonjo. Đến dưới chân cầu th́ chung quanh vẫn c̣n sáng. Nghe có tiếng chuông chiều của chùa Chion-in từ đỉnh Kachozan vọng lại. Thời bấy giờ, trong thành phố thường có chuyện náo động nên thị dân thường tránh ra ngoài buổi tối. Tuy vậy, đây là cầu Yonjo nổi tiếng của kinh đô mà. Chắc chắn là đă c̣n ít nhiều người qua lại lúc trời sắp tối. Ngay bây giờ cũng đang có mấy người đi đường ở đấy. Thế th́, hôm ấy có cả đám người đâm chém nhau nơi băi sông dưới cầu, mà chẳng ai thấy cả, th́ là chuyện lạ quá! Có phải v́ giông băo ǵ đấy nên không có ai đi qua chăng? Hay đám người đâm chém ấy chỉ là chuyện anh Matsubara bịa đặt ra mà thôi?

Vừa nh́n ánh đèn trong xóm Bonto ven sông, Yoroku vừa tiếc đă nhận chịu điều kiện không được trực tiếp nghe chính miệng Matsubara kể lại sự vụ này. Anh muốn ít nhất cũng có cơ hội gặp được Matsubara trong t́nh trạng tự nhiên để t́m hiểu tường tận. Trước đó, cần biết về quá khứ của Matsubara để làm nền tảng cho việc t́m hiểu ấy.

Việc thu tập thông tin về quá khứ của Matsubara đă làm khổ Yoroku rất nhiều. Không lẽ lại đi ḍ hỏi một cách lộ liễu. Nếu dấy lên tin đồn rằng Yoroku đang đi ḍ hỏi ṿng ṿng về chuyện nội bộ của đội Shinsengumi, th́ đám đội viên kia sẽ nổi giận, tức khắc chém bay đầu Yoroku mất thôi. Trước hết, chính phó tướng Hijikata Toshizo là người đă ủy thác chuyện điều tra này hẳn sẽ chẳng để cho Yoroku sống được đâu.

Để thu góp thông tin về quá khứ của Matsubara Tadashi 27 tuổi ấy, Yoroku đă mất cả tháng trời. Anh càng nghĩ là việc này chẳng xứng với công ḿnh làm.  

 

4

Matsubara Tadashi là con trai thứ ba của một nhà buôn rau trái ở phường Tenma, thành phố Osaka. Không có họ. Cha là Chobee chủ tiệm Maruya, người trung gian buôn bán được biết tiếng trong giới buôn bán rau trái ở phường Tenma ấy. Tadashi từ thời niên thiếu đă thầm mơ ước được thành vơ sĩ. Tên thời con nít là Heikichi. Nhưng tự ḿnh lấy tên Tadashi cho có vẻ vơ sĩ, nhân thể đặt họ Matsubara cho ḿnh nữa.

Người cha ngán ngẩm bảo: -"Lớn lên, cha sẽ mua cho chức cảnh sát ǵ đấy, c̣n bây giờ th́ phải cần cù làm việc buôn bán này đi", mà la rầy, rồi cho đi học việc ở một nhà đồng nghiệp. Nhưng chẳng bao lâu, anh ta trốn về, rồi vào ở trọ làm đệ tử nơi vơ đường của Hirano Gennaisaemon phái nhu đạo Sekiguchi, gần Sở Chưởng quản Kyobashi-guchi, mà tập luyện vơ nghệ trong nhiều năm. Nhằm vào thời quyền lực Mạc Phủ suy yếu, đến cả nông dân, thị dân cũng chỉ cần đeo theo hai thanh kiếm dài ngắn là đường đường ra dáng vơ sĩ rồi. Lui tới vơ đường ấy có người đệ tử con của nhà y sĩ châm cứu Hayashi-ya ở Koribashi, Osaka, đă xưng tên là Yamasaki Susumu (1833-1868) mà nhập đội Shinsengumi. Matsubara nghe thế mới nhờ anh ta giới thiệu vào đội theo. Vào đội rồi th́ thấy chuyện xuất thân thị dân cũng chẳng bị ai khi dễ; đội viên có cả con nhà bán muối sỉ ở Takasago xứ Banshu, hay tay thợ ở xóm Tanicho trong thành phố Osaka. Phó tướng Hijikata Toshizo xuất xứ lờ mờ, mà ngay cả chủ tướng Kondo Isami cũng xuất thân nông dân từ làng Ishihara xứ Bushu.

Trong đội, những kẻ xuất thân từ những giai cấp thứ dân như thế thường tự ư thức mà mang mặc cảm tự ti, nên lại càng làm ra vẻ là vơ sĩ c̣n hơn cả những đội viên xuất thân vơ sĩ nữa. Hẳn là v́ không muốn bị chê là xuất thân thị dân hay nông dân. Trong đám người có mặc cảm đó, Matsubara c̣n thuộc loại bị nặng nhất nữa. Trong chính biến ngày 18 tháng 8 năm Bunkyu thứ ba (1863), Matsubara đă nắm lưỡi phảng lớn chạy tiên phong. Trong vụ Shinsengumi xông vào chém giết ở quán Ikedaya khu Sanjo Kohashi ngày 5 tháng 6 Genji nguyên niên (1864), Matsubara cũng đă lập được thành tích xuất chúng. Khi đội viên Todo Heisuke, nổi tiếng là tay kiếm giỏi của phái Hokushin Itto, bị lăng sĩ phiên trấn Tosa chém trúng giữa hai chân mày, Matsubara đang đâu lưng với Todo chống chọi địch, thấy Todo bị chém, anh đă tạm bỏ đối thủ của ḿnh, giữ nguyên vị trí, xoay lưng lại, chém ngă đối thủ của Todo, rồi quay trở lại đỡ lưỡi kiếm địch thủ của ḿnh vừa chém tới. Tất cả các động tác ấy xảy ra chỉ trong chớp mắt. Khiến đồng đội của Matsubara phục lăn.

Yoroku lắc đầu, nghĩ một người thuần phác, quá đỗi vui mừng đến thần kinh căng thẳng về vinh dự được thành vơ sĩ như Matsubara th́ làm sao có thể làm chuyện nham hiểm âm thầm bày mưu tính kế giết chết Anzai cho được?

Chẳng bao lâu sau, Yoroku đă có được dịp tự nhiên mà nói chuyện với Matsubara. Yoroku sang nhà cô Omoyo, đang tṛ chuyện th́ Matsubara đến thăm.

-"Matsubara đây!"

Nghe tiếng cửa kéo qua, phía sau lưng, Yoroku có ư mừng rỡ giảo quyệt của con mèo bắt gặt mồi. Anh không quay lại mà liếc xem vẻ mặt của cô Omoyo như thế nào. Nhưng không đúng như Yoroku nghĩ, Omoyo đón Matsubara với nét vui tươi chẳng có chút ǵ ngượng ngập chùng lén cả.

-"A, Yoroku cũng đến đấy à. Nhà cậu nghe nói là bên cạnh đây phải không?"

-"Đúng thế đấy ạ".

Với ư thức nghề nghiệp th́ Yoroku lại bị thất vọng thêm một lần nữa. Bởi vẻ mặt tươi cười của Matsubara cũng chẳng có vẻ là giấu diếm điều ǵ cả. Không chừng cô cậu này chưa đến mức kết nối thân thể với nhau.

Matsubara kể chuyện ngông trên trời dưới đất khiến cô Omoyo cười vang, rồi chợt quay qua Yoroku, cười nói:

-"Ta cũng vừa được lên chức phụ tá phó tướng đấy".

-"Vâng, tôi cũng nghe như thế".

-"Cấp tiểu đội trưởng trở lên là được phép có nhà nghỉ riêng ngoài doanh trại của đội rồi, nhưng ta th́ chưa có ai cả. Ta định xin cô Omoyo đây về làm vợ đấy, cậu thấy thế nào?"

-"Ôi, cái anh Matsubara này!"

Omoyo thẹn đỏ mặt.

Hai người này đối đáp có vẻ vẫn c̣n trong ṿng đùa bỡn với nhau mà thôi. Yoroku xét đoán như thế. Anh chờ đến lúc Matsubara thấm mệt v́ nói chuyện bông đùa, rồi mới làm bộ thản nhiên nói:

-"Xin phép đổi sang chuyện khác. Anh Matsubara là người Osaka, hẳn là đă gặp được nhiều người từ khắp các xứ khác đến. Người Osaka hẳn là rành các giọng địa phương lắm nhỉ?"

-"Phần nhiều th́ phân biệt được chứ".

-"Thế bọn lăng sĩ vây chém anh Anzai là người xứ nào nhỉ?"

-"Cái đó th́......". Matsubara đột nhiên có vẻ khó ở. -"... bọn xứ Tosa đấy mà. Hôm ấy, ta đi uống ở quán rượu Hatsune ở Gion về th́ gặp bọn ấy. Có vẻ chúng cũng đă đi uống rượu ở quán nào trong vùng Gion đó rồi. Ta không định mà như đi theo bọn ấy. Ta đă say rồi, nhưng chợt để ư th́ thấy nơi băi sông đă xảy ra chuyện xô xát như thế. Khiến ta chợt quên cả cơn say. Có lẽ bọn ấy cũng chẳng phải đâm chém người v́ chí hướng hay thù hận ǵ, mà chỉ do say rượu quá đà đó thôi...... Mà thôi... dẹp chuyện này đi. Chỉ càng làm cho cô Omoyo đau buồn thêm cứ có ích ǵ!".

-"Anh nói phải lắm!".

Ngày hôm sau, Yoroku đến vùng Gion, viếng từng quán rượu, bảo họ cho xem sổ tiếp khách. Quả thật Matsubara đă đến uống rượu ở quán Hatsune trong ngày đó. Thế nhưng, từ trước thường đến uống rượu ở đấy, mà sau ngày ấy, Matsubara không c̣n đến lần nào nữa, khiến Yoroku lấy làm lạ. Chắc hẳn đă có chuyện ǵ xảy ra kích động tinh thần lắm, mới khiến anh ta không c̣n đặt chân đến khu ấy nữa.

C̣n bọn lăng sĩ Tosa th́ hôm đó không có người nào đến quán ăn uống nào ở Gion cả. Sổ tiếp khách phần nhiều là thứ sổ để ghi nhớ pḥng hờ của các quán trà, quán rượu. Ghi những là: ngài Maru ở Ryumaba, ngài quan lớn Aka, ngài Sugi từ Choshu, ngài Sai ở Mibu,...... Yoroku lấy ngón tay rà hết các tên khách nhưng chẳng thấy khách nào gốc phiên trấn Tosa cả. Thế là Matsubara đă bịa đặt rồi. Nhưng tại sao lại phải bịa đặt chuyện ấy chứ?

 

5

Sau đấy, Yoroku đă có đến gặp Hijikata hai lần v́ công vụ, nhưng Hijikata chẳng hỏi ǵ về vụ Matsubara cả. Dựa vào đấy, Yoroku giao việc điều tra lại cho bộ hạ, tự ḿnh không động đến nữa.

Nhưng một hôm, Yoroku dợm bước ra khỏi cổng dăy nhà dài của doanh trại Shinsengumi th́ gặp Hijikata đi ngang qua.

-"Cậu đúng là dân kinh đô, giỏi chuyện bắt người ta chờ đợi!"

-"À, ngài hỏi vụ ấy đấy ạ? Dầu ǵ cũng đă bắt đầu điều tra trễ mất khá lâu rồi, chứng cớ tiêu tán đi mất! Nhưng vụ ấy có vẻ chẳng phải là do người có tên chữ Matsu kia đâu".

-"Suỵt!"

-"Có lẽ là do bọn lăng sĩ Cần Vương say rượu quá hoá liều mà gây sự với anh Anzai đó thôi".

-"Nói thế th́ mắt cậu là thứ mắt thịt rồi!"

-"Ha ha! chẳng biết có phải là mắt thịt thật không!"

Cho dù là điều tra viên, hay người buôn đồ cũ đi nữa, bị gọi là đồ mắt thịt là điều sỉ nhục tàn tệ nhất. Yoroku tức tối. Được, thế th́ ta sẽ tận lực điều tra, dù có phải tiêu hết lương bổng vào vụ này đi nữa.

Yoroku về đến nhà th́ bộ hạ mang tin phấn khởi đến.

-"Tôi đă xuống băi sông đến hỏi ḍ ở lều bọn Eta [5] ".

-"Eta à?"

Dù có hỏi được chi tiết ǵ từ bọn người hạ lưu không có tên trong sổ sách nào cả ấy, cũng không thể dùng làm bằng chứng ǵ mà tŕnh được lên Sở Chưởng quản thành phố cả. V́ thế do thói quen mà Yoroku bỏ quên mất sự tồn tại của bọn ăn mày trú ngụ ở băi sông ấy.

-"Theo lời Eta tên là Jakushu th́ ngày giông băo ấy, có ba người vơ sĩ tuốt kiếm đâm chém nhau ở băi sông. Một người đầu trọc".

-"Hừm!"

-"Một người mặt đầy những bớt màu đỏ. Người đầu trọc say rượu, chân bước lạng quạng".

-"C̣n người mặt đầy bớt đỏ th́ sao?"

-"Anh ta không có vẻ say. Nghe kể là người đầu trọc chém ngă Anzai, thấy vậy người mặt đầy bớt đỏ chạy trốn mất".

-"Rồi người đầu trọc làm ǵ?"

-"Anh ta vác xác chết lên vai mà chạy đi. Sau đó, th́ như ta đă biết đấy".

-"Giỏi lắm! Cầm lấy mà t́m gái ǵ đấy đi!".

Yoroku cho bộ hạ một nắm tiền lẻ, rồi bước nhanh ra khỏi nhà. Đến thế này rồi th́ khỏi phải cân nhắc ǵ thêm nữa, cứ hỏi thẳng tận mặt Matsubara là được. Vừa rảo bước, Yoroku vừa nghĩ: người mặt đầy bớt đỏ hẳn là Noda Jisuke rồi. Anh ta là kiếm khách có hạng của môn phái Ryugo, xuất thân là thợ làm đồ sắt ở Hikone xứ Koshu.

Yoroku đến doanh trại của Shinsengumi, kéo một đội viên lại hỏi xem Matsubara đang ở đâu.

-"Có ở đây đâu! Nghe anh ấy bảo là đi với phụ tá phó tướng Shinohara đến quán Kadoya ở Shimahara rồi đi mất".

Yoroku đến quán Kadoya, may gặp người đội viên quen, mới hỏi:

-"Có anh Matsubara ở đây không?"

-"Không có đâu. Anh ấy ở vơ đường đằng bản doanh ấy chứ ǵ!".

Yoroku trở lại bản doanh. Gặp người đội viên lúc năy ở cổng vào dăy nhà dài.

-"Đằng quán bảo là anh Matsubara đang ở vơ đường kia mà".

-"Thế à! Ta có nhằm phiên gác đâu mà biết".

Giọng thổ âm miền nam đặc sệt. Chợt anh ta nghĩ ra chuyện ǵ đấy, kéo Yoroku vào góc tối mà hỏi:

-"Dạo này cậu được thầy Hijikata sai bảo nhiều quá chứ nhỉ?"

-"Ôi, xin tha cho!"

-"Chẳng có ǵ phải sợ! Ta tuy là đội viên quèn, nhưng cũng được thầy Hijikata thương lắm đây. Mà này...". Người đội viên liếc nhanh chung quanh. -"Cậu đi t́m phụ tá phó tướng Matsubara có dính dáng ǵ đến việc thầy Hijikata sai làm không đấy? Nghe nói anh Matsubara có chuyện trong quá khứ ǵ đấy mà..."

-"Tôi có biết ǵ đâu!".

Yoroku lách khỏi tay anh ta, bước về phía vơ đường. Ḍm qua cửa sổ có chấn song th́ thấy Matsubara đang hùng dũng chỉ dẫn đội viên tập nhu đạo. Là thị dân nên không được bước vào trong vơ đường, Yoroku đứng đấy lấy giấy bút trong ống mang theo ra viết vài ḍng, đúng lúc có Shinohara Sainoshin, giáo thụ trưởng nhu đạo, đồng đẳng với Matsubara, bước ra, nên nhờ trao lại cho Matsubara.

Yoroku trở về nhà, lấy gối ra ngủ một giấc trưa mê man. Đến tối mới chồm dậy, bảo vợ:

-"Okane à, đem rượu ra đây. Đem chừng 3, 4 chén rượu lạnh ấy".

-"Mới vừa tối đă đ̣i uống rượu rồi, sao thế anh?"

-"Làm việc nguy hiểm đến tính mạng đây".

-"Ủa?"

-"Đêm nay mà bỏ mạng th́ cũng chẳng tiếc ǵ, nhưng sao trông mặt em lại đẹp kỳ lạ thế không biết!"

-"Lại nói điêu rồi! Anh th́ chỉ chuyên liếc mắt đưa t́nh cho cô vợ goá nhà hàng xóm thôi!".

-"Hừm, cô Omoyo ấy à?". Yoroku cho rượu một chén chảy xuống dạ dày. -"Người đẹp thế mà tội nghiệp không có mắt nh́n đàn ông thứ thiệt hay thứ giả".

-"Hể! Anh là đàn ông thứ thiệt đấy à?"

-"Ta à? Ta th́ may mắn chẳng phải là đàn ông thứ thiệt gây náo động trong thiên hạ, mà chỉ là thứ thường, như chén uống trà bằng đất nung Iimori chawan thường ngày mà thôi."

Nốc rượu vào cho hăng hái xong, Yoroku bước ra ngoài. Mặt đất dưới chân đă tối thui rồi.

Yoroku vào trong khuôn viên chùa Mibu. Được sắc phong là chùa bản đường đặc biệt của tông Risshu (Luật tông, Lu zong) th́ nghe oai lắm, nhưng bị hoả tai năm Tenmei thứ 8 (1788) nên chỉ c̣n lại ngôi chính đường nhỏ, chung quanh đất rộng ch́m trong bóng tối mù mịt. Yoroku ra khu nghĩa địa ở phía bắc sân chùa.

Trăng lên. Ánh trăng xanh chiếu xuống vô số những tháp đá như chồng chất lên nhau của những nấm mộ không ai thừa nhận. Yoroku đă chỉ định khoảng trống ở phía bắc này, nơi mặt đất phủ lớp rêu dày. Trên mặt rêu, một bóng người chợt lay động.

-"Yoroku đấy à?"

-"Vâng".

Bóng ấy chính là Matsubara Tadashi.

-"Chuyện ǵ đấy?"

-"Yoroku này đến đây sẵn ḷng chịu chém. Chỉ xin hỏi chút chuyện thôi, xin anh đáp cho. Nếu anh không chịu được th́ lúc nào muốn, cứ việc chém. Nơi này là mộ của những kẻ không thân thích họ hàng nào thừa nhận, nên tôi có chết ở đây cũng tốt cho kiếp sau. Đang đêm, anh có chém chết một điều tra viên quèn đi nữa, cũng chẳng có ai thấy đâu".

-"Hỏi ǵ th́ hỏi đi!"

-"Anh là người đă giết Anzai Kakuemon đấy chứ ǵ?"

-"Hả?..."

Yoroku hiểu là Matsubara đang tựa lưng vào tháp đá, đă bị dao động rồi.

-"Có thể cho tôi xem thanh kiếm của anh không?"

Có vẻ Matsubara nín thở, suy nghĩ lung lắm. Yoroku nghĩ là ḿnh sắp bị chém đến nơi, mồ hôi dầu rịn ra đầy trán.

Soạt, cánh tay phải của Matsubara vươn lên, lưỡi kiếm trắng loáng sáng bay đến, ngừng ngay trước mặt Yoroku.

Yoroku khom người, chầm chậm đánh lửa vào cây nến cầm theo.

-"Kiếm xứ Soshu đấy nhỉ!"

-"Cậu biết giám định kiếm nữa à?"

-"Thưa không".

Yoroku rà ánh nến dọc theo lưỡi kiếm, xem xét kỹ, rồi tắt nến đi, nh́n mặt Matsubara trong bóng đêm. Rơ ràng là lưỡi kiếm c̣n vết mỡ do chém vào thân người ta.

Matsubara làm thinh một hồi, cuối cùng nói:

-"Kiếm dùng cho nghề giết người đấy. Không có vết mỡ trên lưỡi kiếm mới bị quở là đội viên lười biếng chứ!".

Yoroku ghé sát mặt Matsubara  mà nói:

-"Lúc bấy giờ, làm ǵ có lăng sĩ Tosa nào đâu!".

-"Cậu điều tra ra rồi à?"

-"Lại nữa, có cả anh Noda Jisuke trong đội Shinsengumi cùng đi nữa mà!"

-"Hả?... Yoroku! Thật thế sao?". Matsubara kinh ngạc, thân người hơi rung lên. -"Yoroku! tại sao lại điều tra như thế làm ǵ chứ?"

-"Dạo này, tôi cứ phải ḍm chừng xem ngài Hijikata vui buồn như thế nào đấy. Xin anh hiểu cho. Tôi không nói ǵ hại anh đâu. Xin anh trốn ngay đi th́ hơn. Anh đă đem ḷng thương tưởng vợ người nào đấy, đến giết người chồng đi, rồi lại làm bộ tử tế mà quyến rũ người vợ goá ấy nữa chứ ǵ?"

-"Ê, Yoroku!". Giọng Matsubara nghe như lạc đi. -"Để ta chém cậu cho biết!"

-"Anh cứ làm như ư muốn! Nhưng mà, xin cho tôi nói điều này. Kinh đô này là chỗ từ xưa mấy trăm năm đến nay đă có bao nhiêu là người có quyền lực đến hưởng vinh hoa, rồi diệt vong đi mất. Người đất kinh đô này đă chứng kiến suốt mấy trăm năm những thịnh suy máu lửa ấy. Yoroku tôi đây nối tiếp ông cha đă mấy đời là người đất kinh đô này, nên hiểu rằng với thời thế những năm gần đây th́ có vẻ triều đại Mạc Phủ đă đến lúc tàn rồi. Anh bỏ trốn đi lúc này, dù thế nào đi nữa, cũng đáng được xem là hiểu đúng thời thế đấy".

Lưỡi kiếm của Matsubara thờ thẫn buông thơng xuống.

-"Ta đă là thằng bé con nhà bán rau trái, một ḷng ao ước mà thành được vơ sĩ đây. Ta không mơ tưởng ǵ hơn thế nữa. Cứ thế này mà mục nát đi cũng chả sao cả".

-"Tôi đến đây, chỉ muốn nói điều ấy với anh đó thôi. Vậy xin từ biệt. Tôi chỉ bước chậm thôi, nếu anh muốn, xin cứ chém tự nhiên cho".

Yoroku rời đi, từ tốn. Vừa đi vừa dè chừng phía sau lưng. Nhưng ra đến cửa đông Koraimon vẫn không thấy Matsubara đâm chém ǵ cả. Ra khỏi cửa ấy, quả nhiên mồ hôi đồng loạt tuôn ra khắp cả người.

Anh ta là thứ thiệt hay đồ giả nhỉ? Đêm nay, cuối cùng Yoroku cũng chẳng có được câu trả lời.

Về được đến nhà, Yoroku la lên một tiếng lớn: "A!".

Vợ hỏi: -"Sao thế anh?"

-"Im đi nào!"

Yoroku lặng thinh suy nghĩ, mắt vẫn c̣n những tia máu đỏ. Phải rồi! Chắc chắn Noda Jisuke không thể là người cùng đi với Matsubara được. Yoroku chợt để ư đến điều ấy. Bởi sổ tiếp khách của quán ăn nào ở Gion cũng không có tên ấy. Hẳn là Noda đă có mục đích ǵ đấy, từ hướng khác tiến đến phía cầu Yonjo, và đến gần sau lưng Matsubara đấy rồi.

Yoroku nhớ ra tiệm bán lược ở khoảng cầu Yonjo là nhà quen thân với Noda, nên sáng hôm sau, đă đến tiệm ấy hỏi, th́ quả đúng là hôm đó, khoảng giờ đó, Noda đă đi ngang qua, có ghé vào chào hỏi rồi mới đi tiếp.

Hiểu rồi! Noda là bộ hạ tâm phúc của Hijikata mà. Từ đấy suy ra giải đáp: có lẽ Hijikata v́ lư do ǵ đấy cần phải thanh toán gọn Matsubara một cách bí mật, nên giao công tác ám sát này cho Noda, kiếm sĩ phái Ryugo. Noda th́ hẳn là chịu làm rồi. Trước đây cũng đă có chuyện tương tự như thế rồi. Takeda Kanryusai, phụ tá phó tướng Shinsengumi, bị nghi ngờ thông đồng với phiên trấn Satsuma làm phản, nên bị chém dưới chân cầu Zenitori trên quốc lộ Takeda, là do Hijikata ra mật lệnh cho Saito Hajime, thầy dạy kiếm cho đội viên, và Noda Jisuke hạ thủ đấy. Và c̣n có lời đồn rằng: Tani Sanjuro, trưởng đội thứ 7 của Shinsengumi, chẳng rơ v́ lư do ǵ, đă bị thanh toán, xác vất dưới bậc đá đền Gion, cũng là do tay Noda Jisuke đó thôi.

Yoroku đứng suy nghĩ bên cạnh lan can phía đông cầu Yonjo, là chỗ đă phát hiện vết máu đầu tiên của Anzai Kakuemon.

Có lẽ Noda định giết Matsubara nên th́nh ĺnh chém tới từ sau lưng Matsubara. Nhưng Matsubara đă kịp nhảy tới trước tránh được. Matsubara say rượu, thấy phía trước có người vơ sĩ th́ nghĩ đấy là thích khách. Đâu có ngờ đó là Anzai chẳng dính dáng ǵ đến ḿnh. Matsubara tưởng Anzai là địch, nên chém luôn. Nhát đầu tiên hẳn là chém trúng không sâu. Bởi Anzai chỉ hoảng hồn mà vẫn c̣n đủ sức chạy qua đê, xuống đến băi sông. Matsubara đuổi theo. Noda cũng lén chạy theo sau. Đến băi sông, Matsubara chém chết Anzai. Sự việc chuyển hướng bất ngờ khiến Noda kinh ngạc, quyết định dời công tác ám sát sang ngày khác, tạm thời lánh ḿnh, trốn khỏi hiện trường.

Matsubara vác xác chết về nhà Anzai mới thấy mặt di tộc là cô Omoyo, do t́nh cảm thông thường của con người mà đâu dám nhận ḿnh là kẻ đă giết chồng cô ta. Rồi sau này, anh bắt đầu đem ḷng thương tưởng Omoyo nên lại càng không thể thú thật chính ḿnh là kẻ thù đă giết chồng cô ấy, từ ḷng hối hận mà càng đối xử tử tế với Omoyo hơn mức cần thiết nữa. Tất nhiên, chuyện bắt gặp bọn lăng sĩ Tosa vây giết Anzai chỉ là do anh bịa đặt ra để đỡ tội cho ḿnh đó thôi.

Lúc đó, Matsubara hẳn đă không biết là có Noda mặt đầy bớt đỏ cũng ở đấy nữa. Anh ta không biết đến Noda, chứng tỏ rằng ở hiện trường th́ Matsubara đă say lắm rồi.

Nguyên nhân phạm tội là Noda Jisuke mặt đầy bớt đỏ, đă chém Matsubara trước. Matsubara đúng là người đă giết Anzai nhưng chỉ v́ say rượu mà nh́n lầm đó thôi.

Dù nghĩ như thế, nhưng chứng cớ mong manh quá nên Yoroku không thể đem tŕnh lên Hijikata được.

Yoroku đến công đường Shinsengumi ở nhà Maeda. Đợi suốt 2 giờ mới thấy Hijikata ra hiên.

-"Thưa, đúng ông Matsubara là kẻ hạ thủ đấy ạ".

-"Yoroku! Đây là đội Shinsengumi đấy nhé!"

-"Dạ?....."

-"Đội viên thừa lệnh của đội, hay do chí khí người vơ sĩ mà chém giết người ta là chuyện đương nhiên rồi. Ta có hỏi ai là kẻ hạ thủ đâu nào. Ta hỏi có phải Matsubara đă có hành vi vô liêm sỉ không xứng đáng là người vơ sĩ đấy không?"

-"Thưa, không. Quan hệ với cô Omoyo th́ là sau vụ đó mới có".

-"Phải điều tra thêm đi!"

-"Thưa, không sai chạy ǵ đâu ạ".

-"Cứ điều tra đi!"

Hijikata làm mặt lạnh lùng.

Yoroku đành im miệng mà ra khỏi công đường Shinsengumi.

Thế này th́ kỳ lạ thật! Đă rơ ràng Matsubara là kẻ hạ thủ rồi. Và chẳng phải là vụ mưu sát v́ ư đồ vô liêm sỉ ǵ cả. Thế th́ đáng lẽ kết thúc việc điều tra ở đây mới đúng chứ! Có lẽ ngài Hijikata có mục đích ǵ khác nữa.

Yoroku nghĩ nếu ḿnh c̣n dính thêm vào vụ này nữa, không chừng chuốc hoạ vào thân. Đừng động tới quỷ thần th́ khỏi bị quở phạt. Bọn lăng sĩ Mibu (Shinsengumi) này đúng là quỷ thần rồi!

Từ phố Bojo về đến xóm Takaoke, bất đồ sau lưng Yoroku có tiếng Matsubara réo gọi. Yoroku quay lại thấy anh chàng đầu trọc tươi cười có vẻ vui khoẻ lạ thường.

-"Anh Matsubara không làm việc đội à?"

-"Trong người không được khoẻ nên nghỉ việc đây".

-"Ngài Hijikata cho phép à?"

-"Tự ư nghỉ đấy chứ!"

-"Thế th́ bậy lắm!"

-"Chuyện đó th́ chả sao, nhưng mà này, có lẽ ta đă si mê cô Omoyo rồi đây. Hôm nay sẽ thổ lộ với cô ấy rằng chính ta là người đă giết Kakuemon đấy. Bảo cô ấy trả thù đi. Để cho cô Omoyo trả thù là tấm ḷng thành của ta đối với cô ấy đấy."

Quả thật anh chàng này chẳng phải là đồ giả rồi! Trong ḷng Yoroku cuồn cuộn nổi lên niềm thương xót đồng t́nh, chợt muốn vươn tay ra mà vỗ về đôi vai rộng của Matsubara.

-"Có chút chuyện muốn nói với anh đây".

Yoroku đưa Matsubara vào nhà ḿnh.

-"Anh hăy cùng cô Omoyo trốn ngay khỏi đây đi. Chuyện c̣n lại để tôi lo cho".

-"Nhưng tại sao lại phải trốn đi chứ?"

Matsubara hỏi, mặt có vẻ nghi ngờ.

-"Cái đó th́......". Yoroku định nói cho Matsubara biết về thái độ kiên tŕ kỳ dị của Hijikata, nhưng lời định nói chỉ ra đến cổ họng th́ bị nuốt trở lại mất. -"Tôi là điều tra viên mà. Có những chuyện không thể nói ra được đâu".

-"Chẳng sao đâu. Đừng lo. Yoroku! Xem này!".

Matsubara đang ngồi quỳ gối thẳng người, đột ngột bật hai chân nẩy tung người lên không, quay một ṿng, rồi trở lại thế ngồi tề chỉnh cũ. Anh lặp đi lặp lại động tác kỳ xảo ấy vài lần.

-"Ta vui đến thế này đây! Phải nói dối bao lâu nay thật là khổ tâm quá!".

Quả thật anh ta là người có bản chất đơn thuần chất phác.

Nói xong, Matsubara tươi cười bước sang nhà bên cạnh.

Đến tối, Matsubara trở lại, gọi Yoroku, từ nền đất sau cửa, trong bóng tối.

-"Ta đă thổ lộ tất cả với cô ấy rồi đấy".

-"Rồi thế nào?"

-"Nhưng cô Omoyo đă đoán ra được từ lâu rồi. Ta kể hết sự t́nh th́ cô ấy bảo là chỉ v́ số phận chồng cô không may đó thôi, mà tha thứ cho ta. Ta đă tạ lỗi trước bài vị của anh ấy. Nhưng bây giờ, ta lại khổ tâm quá. Bởi đă thú tội xong, chẳng lẽ lại thành chồng vợ với cô Omoyo sao được?"

-"Ủa, chứ chuyện vợ chồng, chưa làm với nhau sao?"

-"Yoroku! Đừng có ngốc thế! Ta đâu đến nỗi xấu xa đến mức ấy!"

Matsubara nói như thế, nhưng tất nhiên, quan hệ trai gái đă có đà sẵn rồi th́ chẳng c̣n ǵ cản lại được nữa. Theo chỗ Yoroku nhận xét th́ kể từ đêm đó, hai người đă trở nên khắng khít với nhau rồi. Yoroku một mặt cảm thấy có chút ghen tỵ, nhưng mặt khác, thực tâm lại muốn chúc mừng cho Matsubara và cô Omoyo.

Một ngày kia, anh chàng đội viên có giọng thổ âm miền nam đặc sệt đă đến bảo Yoroku:

-"Phụ tá phó tướng Matsubara nghe đâu đă dùng thủ đoạn vô luân mà chiếm vợ người ta đấy nhỉ!"

-"Làm ǵ có!"

-"Đừng làm bộ không biết! Tin đồn ầm lên, ai cũng biết cả rồi. Mà cả chuyện cậu đi ṿng ṿng dọ hỏi về vụ ấy, cả đội cho đến đội viên mạt hạng cũng đă biết rồi đấy".

Yoroku hiểu ra rằng Hijikata đă kiên tŕ đốc thúc anh đi điều tra vụ ấy, có lẽ chẳng phải để t́m ra sự thực ǵ, mà mục đích chính là để điều tra viên Yoroku đi ṿng ṿng ḍ hỏi, như một cách giúp loan truyền tin đồn ấy rộng răi ra. V́ tin đồn ấy mà Matsubara càng ngày càng bị cô lập.

-"Phụ tá phó tướng Shinohara cũng đă nói rồi. Cùng là thầy dạy nhu đạo cả, nên phải cảnh cáo Matsubara mới được, kia đấy".

Thế này th́ không xong! Yoroku hốt hoảng đi t́m Matsubara, nhưng rủi là trước đó, Matsubara đă đi công vụ ở Sở Chưởng quản Fushimi mất rồi.

Ngày 20 tháng 4 năm Keio thứ hai (1866), Matsubara Tadashi, giáo thụ trưởng nhu đạo của đội Shinsengumi, đă cùng cô Omoyo tự tử v́ t́nh. Tin đồn ngụy tạo của Hijikata cuối cùng đă đến tai Matsubara, dằn vặt anh ta đến nông nỗi như thế.

Nơi hai người tự tử là nhà của cô Omoyo. Người đầu tiên phát hiện là Yoroku.

Hiện trường thật thê thảm. Matsubara đă dùng tay siết cổ Omoyo theo thế nhu đạo. Rồi anh dùng đoản kiếm mổ bụng tự sát. Khá đẫy người nên kiếm rạch bụng mấy nhát vẫn chưa chết được, anh đă cắt luôn động mạch ở cổ, máu tuôn lai láng, phun tán loạn lên cả vách tường.

Xác cô Omoyo nằm ngửa, khuôn mặt có vẻ hạnh phúc. C̣n Matsubara có vẻ mặt sầu khổ lạ thường.

Phải chi Matsubara đừng trở thành vơ sĩ làm ǵ, cứ sống cuộc đời người buôn rau trái, th́ đâu đến nỗi phải chuốc lấy cái chết điên rồ thê thảm như thế này.

Yoroku ứa nước mắt.

Đúng lúc từ phía chùa Mibu vẳng lại tiếng chuông tiếng trống vui nhộn. Có lẽ dân phố đang tập đánh nhịp sênh phách cho tuồng kịch. Yoroku nhớ ra là ngày mai bắt đầu diễn tuồng kịch câm Mibu.  

 

Phạm Vũ Thịnh dịch
Sydney 11-2008

Chú thích:

[1] Shinsengumi : là đội vơ trang cảnh bị Kyoto, do Mạc Phủ chiêu mộ các vơ sĩ mất chủ tướng (lăng sĩ, ronin) mà lập ra để truy lùng tiêu diệt các chí sĩ Cần Vương mượn cớ đánh đuổi người ngoại quốc để mưu đồ đánh đổ Mạc Phủ, thực tế là đă khuấy động kinh đô Kyoto. Chủ tướng là Kondo Isami, phó tướng là Hijikata Toshizo, phụ tá phó tướng là Okita Soji.

[2] Gia lăo : Karo, cấp quan cao nhất giúp Lănh Chúa cai trị phiên trấn.

[3] Hộc : Koku, đơn vị đo lường, khi dùng để tính bổng lộc của vơ sĩ, hay lực kinh tế của phiên trấn th́ khoảng 150 kí gạo, khi dùng để tính dung tích thuyền bè th́ khoảng 180 lít.

[4] Edo : trung tâm cai trị của Phủ Chúa Tokugawa, bây giờ là Tokyo.

[5] Eta : tận cùng của xă hội Nhật Bản thời trước, không được kể vào bốn giai cấp sĩ nông công thương, c̣n có hạng người Eta hay Hinin (phi nhân) không được đối xử như con người, bị cưỡng bách phải làm những việc ô uế, nặng nhọc.

 

Ghi chú của người dịch:

Truyện ngắn "Mibu kyogen no yoru" của Shiba Ryotaro, được dịch từ nguyên tác là truyện thứ 4 trong tập truyện "Armstrong-hou" (Đại bác Armstrong), bản bỏ túi, do nhà Kodansha Bunko tái bản lần thứ 30 tháng 12 năm 2000. Mibu kyogen là loại kịch câm khởi thủy ở chùa Mibu, Kyoto, các vai mang mặt nạ diễn tuồng tích về luân lư Phật giáo, khuyến thiện trừng ác, chế diễu thói xấu của vơ sĩ, sư săi, đàn bà trắc nết,...  bằng động tác, trong tiếng chuông, trống và sáo.

Mibu là khu vực có bản doanh của Shinsengumi.

 


® "Khi phát hành lại thông tin từ trang này cần phải có sự đồng ư của tác giả 
và ghi rơ nguồn lấy từ www.erct.com"

Cảm tưởng, ư kiến xin gởi về  t4phamvu@hotmail.com