Cô giáo Miyamoto Michiko dạy tiếng Nhật, 45 tuổi.

宮本美智子さん  職業 日本語の先生 年齢45

Phỏng vấn của Navi Vietnam
Phạm Vũ Thịnh dịch

 

Pḥng tự học trong Đại học công lập "Khoa học Nhân văn" ở Thành phố HCM. Nơi đây ngày nắng cũng như ngày mưa đều có bóng dáng của cô giáo Miyamoto Michiko dạy tiếng Nhật. Hăy nghe cô giáo Michiko kể chuyện đă vượt qua khổ ải bệnh tật và tai nạn xe cộ c̣n để lại nhiều di chứng, để sang Việt Nam làm lại cuộc đời.

Navi: Cô đă sang Việt Nam được mấy năm rồi ạ?

Michiko: Tôi sang Việt Nam năm 2000, năm nay là năm thứ 8.

Navi: Xin cho biết do đâu mà cô sang Việt Nam?

Michiko: Từ thuở bé tôi đă bị chứng c̣ng lưng v́ suy dinh dưỡng, thêm vào đấy, sau này lại bị tai nạn xe cộ phải mang tật ở chân phải. Dù t́nh trạng như thế nhưng thời bấy giờ Nhật Bản vẫn c̣n phồn thịnh, tôi đă được làm công việc quảng cáo trong một hăng chế tạo dược phẩm, và cũng có lúc làm việc trong một nhà hàng món ăn Việt Nam, cũng từ thời ấy, tôi bắt đầu ưa thích những điều mới lạ và thế giới rộng răi ở hải ngoại, nên những lúc rảnh rỗi giữa các công việc, tôi đi du lịch ở các nước ngoài. Tôi đă du lịch Việt Nam trong khoảng ấy, và đấy là lần đầu gặp gỡ đất nước này.

Navi: Thế v́ sao lại sống luôn ở đây?

Michiko: Di chứng của tai nạn xe cộ đă đột ngột tăng khiến tôi không tiếp tục làm việc được, phải vào bệnh viện ít lâu, khi ra khỏi bệnh viện lại gặp lúc khó khăn không trở lại sinh hoạt xă hội ở Nhật như trước được nữa, cho dù tôi đă có ước nguyện muốn làm việc ǵ đấy về phúc lợi xă hội ở Nhật Bản, nhưng đâu có dễ kiếm được việc làm về phúc lợi xă hội, nên tôi nghĩ: thế th́ chi bằng hăy t́m đến nơi nào ḿnh có thể dùng được hữu hiệu nhất số tiền bao lâu nay đă dành dụm được, tuy chẳng là bao nhiêu, và thế là tôi sang Việt Nam.   

Navi: Trong t́nh trạng vừa khỏi bệnh mà quyết đoán như thế th́ cô thật là người có nghị lực hơn người! Bệnh tật và t́nh thế khó khăn đă được cô cân nhắc theo chiều hướng tích cực, giúp chuyển đổi được cả cuộc đời thành ra thuận lợi, Navi vô cùng thán phục cô. Thế hiện nay cô làm công việc ǵ?

Michiko: Xin cứ gọi là làm cô giáo Nhật ngữ hộ cho (cười). Chứ bảo là "giáo sư" th́ lại nghe ra là giáo sư Đại học kia đấy. Bởi tôi th́ chỉ dạy tiếng Nhật cho những vị nào nhờ đến mà thôi.

Navi: Từ duyên do nào mà thành cô giáo dạy tiếng Nhật cho người Việt Nam thế?

Michiko: Thường ngày hiếm khi tôi đến những nơi người Nhật Bản tụ tập, nhưng một hôm, tôi muốn mượn sách tiếng Nhật quá mới t́nh cờ mà đến UTOPIA CAFE là chỗ giao lưu giữa sinh viên học sinh Việt Nam muốn học tiếng Nhật và người Nhật Bản muốn học tiếng Việt Nam, có lẽ duyên do bắt đầu từ việc có một người Việt Nam ở đấy ngỏ lời nhờ tôi làm người nói chuyện để học tập Nhật ngữ.  Lúc bấy giờ th́ tôi hoàn toàn chẳng nghĩ chuyện "dạy" tiếng Nhật, mà nghĩ rằng chỉ làm người nói chuyện là được rồi (cười). Thế rồi do miệng truyền miệng mà dần dần có nhiều học tṛ muốn nhờ dạy có thù lao cũng được, đúng lúc tiền để dành cũng cạn, khó ḷng sống tiếp ở đây, nên tôi mới nhận thù lao từ mỗi học tṛ một trăm ngàn đồng (khoảng 650 Yen) mỗi tháng.

Navi: Một trăm ngàn đồng mỗi tháng th́ rẻ quá nhỉ!

Michiko: Từ ban đầu đến nay, chưa hề tăng giá đấy!

 

Navi: Cô giáo Michiko thấy Việt Nam là một nước như thế nào?

Michiko: Quê hương thứ hai của tôi đấy. Cho dù có những chuyện bực ḿnh, nhưng quả thật nơi này là quê hương của tôi rồi.

 

Navi: Xin hỏi thẳng thu nhập của cô giáo là bao nhiêu? Và chỗ trọ hiện nay tiền thuê là bao nhiêu?

Michiko: Thu nhập là 4,5 triệu đồng. Thuê nhà hết 1 triệu đồng.

Navi: Chỉ 4,5 triệu đồng thôi? Thế không khó khăn lắm sao?

Michiko: Sống ở đây không phải tiêu tốn bao nhiêu nên thế cũng đủ rồi. Nhưng mà, một năm trước đây, nhà đă bị trộm lấy mất khoảng tiền để dành pḥng khi cần cấp, nên tôi đă bị sốc.


Navi: Bị trộm à! Dù hiểu rằng chẳng phải chỉ Việt Nam mới có trộm cắp, nhưng nghe đến chuyện như thế th́ vẫn kinh sợ chứ nhỉ. Bị trộm trong lúc nào thế?

Michiko: Trong thời gian tôi trở lại Nhật Bản, trộm vào pḥng lấy mất tiền bạc, kể cả món tiền dành dụm pḥng khi cần đến. Có vẻ trộm đă làm ch́a khoá giả ǵ đấy rồi. Đến lúc đoán ra rằng có lẽ ḿnh đă thường bị ḍm ngó xem cất giấu tiền bạc ở chỗ nào, th́ đă muộn, cho dù có kể lể với người chung quanh hay với cảnh sát, th́ cũng chẳng làm sao được. Dù sao đi nữa, tôi cũng đă bị sốc nặng.

Navi: Thế th́ thật là khốn khổ! Có lẽ thường ngày nên tránh chuyện cất giấu tiền bạc trong nhà... Thế nhưng, cứ quen dần với đời sống th́ cảm giác căng thẳng cảnh giác dần dần cũng mờ nhạt đi mất nhỉ.

Michiko: Đúng thế đấy, đến lúc tôi quen dần với đời sống này th́ xảy ra chuyện ấy. Chẳng phải ai cũng là người xấu, nhưng tin cậy quá đáng cũng không tốt. Tôi đă phản tỉnh như thế. Xin cũng đề pḥng cho.

Navi: Cô c̣n người trong gia đ́nh chứ?

Michiko: Cha mẹ tôi đă mất cả rồi, anh em c̣n mỗi một người th́ lại hầu như không c̣n quan hệ ǵ nữa. Không kết hôn mà cũng không con cái ǵ. Khi trở lại Nhật Bản, tôi chỉ vui mừng trông mong được gặp lại những học tṛ đă học tiếng Nhật với tôi. Thấy học tṛ ḿnh khoẻ mạnh th́ vui mừng, nhưng trong đám, cũng có người gặp khó khăn trong công việc, có người cực nhọc khó thích ứng được với nước Nhật Bản, trông có vẻ không được khoẻ mạnh, th́ tôi cũng kiếm cách an ủi.  

Navi: Trở lại Nhật chỉ trong khoảng ngắn thoáng chốc như thế mà cũng chịu khó t́m gặp học tṛ kia à! Có lẽ đối với cô giáo, những người học tṛ ấy chính là người trong gia đ́nh, hẳn là cô xem họ như con ḿnh đấy nhỉ. Thế mới hiểu thấu học tṛ người Việt Nam cần đến cô giáo như thế nào! Cô giáo có sở thích ǵ ạ?

Michiko: Dạy học! Công việc, chính là sở thích của tôi đấy.

Navi: Với người đến Việt Nam du lịch th́ cô giáo khuyên nên đến chỗ nào nhất?

Michiko: Ừm..., tôi hầu như chẳng đi chơi đâu cả, nên... chỗ nào nhỉ? Chẳng nghĩ ra được chỗ nào. À, phải rồi, đến quán cà phê nào đấy thảnh thơi ngơi nghỉ, là có vẻ Việt Nam nhất, nên làm lắm. Quán cà phê nào rộng thoáng, yên tĩnh, mà giá không đắt mấy th́ tốt!


Navi: Thế ở Thành phố HCM th́ cô khuyên nên đến quán ăn nào?

Michiko: Ừm... Tôi đa phần th́ được học tṛ đưa đi toàn những quán ăn người địa phương đến ăn đông đúc, nên chẳng nhớ được tên đường hay tên quán. Chỉ nhớ, ờ... lẩu dê th́ quán ở nơi kia, phở th́ ở góc phố nọ, thế thôi. À, mà tiệm phở PHỞ NGHÊU HƯƠNG THANH bên cạnh chợ Bến Thành th́ thật là đáng quảng cáo đấy. Tôi cho là phở ở đấy c̣n ngon hơn ḿ ở Nhật Bản nữa kia!

Navi: Cô giáo Michiko thấy món quà Việt Nam nào là đáng mua nhất?

Michiko: Về Nhật, tôi mang theo mấy món đồ thêu bằng tay của Việt Nam để làm quà th́ người nhận vui thích lắm. Cả các thứ trà và cà phê mà tôi nhờ học tṛ chọn hộ nữa. Như cùng là cà phê Trung Nguyên cả nhưng có đủ loại, học tṛ tôi mới rành thứ nào ngon. (cười)


Navi: Người Việt Nam tốt chỗ nào, và xấu chỗ nào?

Michiko: Tôi thấy người Việt Nam tốt ở chỗ có ḷng rộng răi, và ưa nhàn tản. Chỗ xấu th́ có lẽ không giữ đúng giờ giấc chăng? Tôi đă quen đi rồi, chứ lắm hôm trời mưa th́ học tṛ chẳng ai đến học, một ḿnh ngồi chờ học tṛ đến cũng buồn lắm (cười). Người ở đây không muốn nói ra rơ ràng những tin xấu, chẳng hạn như: kể từ hôm nay không học tiếng Nhật nữa. Có lẽ khó nói sao đấy. Cứ im ĺm mà không đến học nữa, tiêu tán tự nhiên như thế là chuyện thường xảy ra lắm.

 

Navi: Tiếng Việt nổi danh là khó học lắm, thế cô giáo có bí quyết ǵ hay không?

Michiko: Chính tôi cũng đâu có giỏi giang ǵ lắm! Ờ th́, lúc trước tôi có làm việc dịch truyện tranh Nhật Bản ra tiếng Việt, có lẽ nhờ vậy mà tiến bộ về tiếng Việt. Và tập dịch các bài đăng trên nhật tŕnh, cũng tốt. Học tṛ ngôn ngữ ở đây th́ thường vừa nghe đọc vừa ghi xuống để học. Làm cách ấy chắc có hiệu quả chứ nhỉ ?

Navi: Vừa nghe đọc vừa ghi xuống à? Quả thật, tiếng Việt quan trọng ở phần phát âm khi nói chuyện, nên vừa nghe vừa ghi lại, hay vừa đọc theo, th́ có hiệu quả cho việc học tiếng Việt thật chứ nhỉ! Cuối cùng, xin hỏi cô giáo Michiko có mơ ước ǵ nào?

Michiko: Tôi thật muốn sống trọn đời ở Việt Nam, làm được việc ǵ có ích cho những người có nhiệt tâm suy nghĩ về nước Nhật Bản.

 

ホーチミンにある国立大学「人文大学」の自習室。こちらでは雨の日も暑い日も生徒さんに日本語を教える美智子先生の姿があります。ご自分の病気と交通事故の後遺症という苦労を乗り越えてベトナムへ渡り、こちらで第2の人生を歩まれている美智子先生のお話をいろいろ聞かせてもらいましょう!それでは先生、いろいろ教えてください。


ナビ―ベトナムに来て何年ですか?

美智子先生―2000年に来たので今年で8年目になります。

ナビ―ベトナムに来られたきっかけを教えてください。

美智子先生―私は小さい頃に栄養失調から背中が曲がってしまう「くる病」という病気になってしまったうえ、その後交通事故で右足を怪我してしまったんです。そんな状況でも当時はまだ日本の景気も良く製薬会社で働いたり広告の仕事をさせてもたっらりベトナム料理のレストランで働いたこともあって、その当時から新しいものや海外の広い世界というものにとても興味があったのでいろんな国へ仕事の合間を見つけては海外旅行へ行っていました。その時にベトナムへも旅行で来たことがまず最初のこの国との出会いだったんです。

 

ナビ―なぜ、こちらで暮らすことになったのですか?

美智子先生―ある日交通事故の後遺症が急に悪化して、仕事を続けることができなくなりしばらく入院していたんですが、退院した時にそのまま日本での社会復帰をする事が困難な状況でしたし、日本では「何か社会福祉に関わりを持つ仕事がしてみたい。」と望んだからといってすんなりと社会福祉に関する仕事ができる訳ではないので「それならほんのわずかではあるけれど今まで仕事して貯めてきたお金を一番有効に活用できる場所へ行こう!」と思いきって、ベトナムへやってきました。

ナビ―病み上がりの状況にしては物凄い行動力ですよね。病気や困難な状況をプラス思考に変えて人生の転機を迎えた・・・ナビ本当に驚きです. ナビ―今されているお仕事は何ですか?

 

美智子先生―日本語先生とでも言ってください()「教師」と言えば大学の先生などのことになるかもしれないので。私はこうやって頼まれた方に日本語をただ教えているだけですからね~。

ナビ―どんなきっかけでベトナムの人たちに日本語を教えるようになったんですか?

美智子先生―普段日本人の集まる所へ滅多に行かない私が日本語の本を借りたくて日本語を学びたいベトナム人の学生さんとベトナム語を学ぶ日本人の交流の場になっている UTOPIA CAFEへたまたま行った時に、ひとりのベトナム人の方から「日本語を勉強しているので話し相手になって欲しいんです。」と頼まれたことがきっかけかな。当時は「教える。」なんて全然考えていなくて、本当にただ話し相手になればいいと思っていてね。()だけどだんだんとそれが口コミで広がって「お金を払ってでも教えて欲しい。」っていう生徒さんが増えてきたので貯金も減ってきたし生活していかなきゃならないので生徒さんひとりにお月謝10万ドン(およそ650)もらうようになりました。

ナビ―月に10万ドン(およそ600)は安いですよね~

美智子先生―当初から一度も値上げはナシですよ!

 

ナビ―美智子先生にとってベトナムという国は、どんな国ですか?

美智子先生―第二の故郷ね。いろいろと嫌なことがあっても、やっぱりここは私にとっての故郷なんです。


ナビ―ズバリお給料はいくらですか?今住んでるところの家賃はいくらですか?

美智子先生―お給料は450万ドン。家賃は100万ドンです。


ナビ―
450万ドンですかぁ…生活していくのは大変じゃないですか?

美智子先生―この国でお金を使う事あまりないから大丈夫ですよ。でも1年前に空き巣にやられてしまってね、いざっていう時のお金を取られてしまってショックだったんですよ。


ナビ―空き巣!空き巣がいるのはベトナムだけではないとは分かりつつ、そういう話を聞くとやっぱり怖いですね。どんな状況で空き巣に会ってしまったんですか?

美智子先生―帰国中にね、部屋の中に入ってそこに置いてあった、いざっていう時にお金に換金しようと思っていた貴金属とか現金を盗まれてしまったの。どうやら鍵をコピーされていたようなのよね。「普段から家のどこにお金を閉まっているのだとかそういう事を常に見られていたのかもしれない。」って後で気付いてももう遅かったわね、近所の人たちにも警察にも、どんなに話をしたってどうしようもないものねぇ・・・とにかくショックだったのよ~。

ナビ―それは本当に大変だったですね。普段からあまりお金を置かないようにした方がいいのかな・・・だけどだんだん慣れてきちゃって危機管理の緊張感は徐々に薄れちゃったりするものですよね~。

美智子先生―そうよ、慣れた頃に私もそんな事が起こってしまったから。悪い人ばかりじゃないけど、信用しすぎるのはよくないっていうのが私の反省点かな。どうぞ気を付けてくださいね!

ナビ―ご家族はいらっしゃいますか?

美智子先生―両親ももう他界してますしひとりだけいる兄弟とはほとんど縁切り状態だしね、結婚もしていないので子供もいないし、日本に帰国した時にはこっちで私が日本語を教えた生徒さんに会えるのが楽しみかな。元気にしていてくれると嬉しいんだけど、中には仕事が大変だったり日本という国に馴染むのが大変だったりするひともいて、元気なかったりするもんだからそういう時には励ましたりして!


ナビ―ほんの束の間の帰国する時にもわざわざ生徒さんの顔を見に行かれるんですか!先生にとっては生徒さん達がご家族のようでもあり、きっと子供さんのような存在なんですね~。先生がベトナムの人たちから必要とされていることが本当によく分かります
. ご趣味は何ですか?


美智子先生―教えること!趣味=仕事ですよ。
()

ナビ―ベトナムへ旅行で来られた方に一番おススメの場所はどこですか?

美智子先生―うーん、ほとんど遊びに行くことがないのよね~。どこかしら?ないわね(笑)そうだそうだ、ゆっくりとしたカフェに行くのはベトナムらしくておススメね。広くて落ち着いてて、あまり値段が高くないところがいいわね!

 

ナビ―ホーチミンで一番おススメのレストランは?

美智子先生―そうね~、私は生徒さんに連れて行ってもらうからほとんどローカルのベトナム人で賑わってるお店ばかりで道の名前やお店の名前を覚えてないのよね~~~。「ヤギ鍋ならばあそこの店。フォーならあの路地裏。」といった感じで。あ!そうそう、ベンタイン市場そばのフォーの店「PHO NGHEU HUONG THANH」は本当におススメ。ここで食べるフォーは私は日本で食べるラーメンよりもおいしいと思うわ!

ナビ―美智子先生イチオシのベトナムみやげは何ですか?

美智子先生―手刺繍の雑貨を日本に帰る時にはおみやげに持って帰るとやっぱりみんな喜んでくれるわね。それからお茶とコーヒーを生徒たちに頼んで選んでもらって。同じチュングエンのコーヒーでも種類がいろいろあって生徒たちは「あっちの方がおいしい。」なんていろいろ知っていますからね。()

ナビ―ベトナム人のいいところ、悪いところはどこだと思いますか?

美智子先生―いいところは心が広くてノンビリしてるところかな。悪いところは、時間を守らないところかしら?私はもう慣れちゃったんだけど雨の日には授業に誰も来なかったりね。ひとりきりでずっと待ってるから寂しくて()こっちのひとは悪い知らせをハッキリ言わないのよね、例えば「日本語の勉強を今日で辞めます。」なんて言いにくいのかな?いきなり授業に来なくなって自然消滅になるなんてことがよくありますよ。

 

ナビ―難しいことで有名なベトナム語がうまくなるコツってありますか?

美智子先生―私だってそんなに上手じゃないもの。そうね~、前に日本の漫画をベトナム語に訳す仕事をしたことがあって、それでベトナム語が上達したかもしれないわ。それから新聞に書いてあることを訳すのもいいかな。こっちの語学を学ぶ学生たちがみんなよくやるのが聴きながら書くこと。ああいうのもいいんじゃないかしら?


ナビ―聴きながら書くかぁ~確かにベトナム語っていうのは話すにしても発音記号が重要ポイントだから聴きながら書くとか書きながら声に出すとか、効果ありそうな気がしますね!!!最後に、美智子先生の夢は何ですか?

美智子先生―ずーっとベトナムに住んで熱心に日本のことを考えている人の役に立つような事がしてみたいわ!