Dân Tộc Việt, Dân Tộc Triều Tiên, và Chính Trị Quốc Tế

(Chia Xẻ Vài Cảm Nghĩ – 5)

B́nh thường mà nói, với người dân Việt, chính trị Việt Nam thôi là đă rắc rối lắm rồi, Việt Nam trong chính trị quốc tế lại càng rắc rối hơn.

1.

Tin từ Hà Nội, thế là cuộc gặp gỡ thượng đỉnh giữa ông Trump và ông Kim tan vỡ. Tan vỡ thực, hay đóng kịch, chỉ có người ở cấp cao nhất biết, phó thường dân th́ nghe sao biết vậy thôi.

V́ b́nh thường, hội nghị thượng đỉnh là chỉ để chính thức hóa các điều đă thoả thuận từ trước, sau một quá tŕnh thương lượng lâu dài. Cho nên tự nhiên tan vỡ, nghĩ là đóng kịch, biết đâu lại đúng?

2.

Dù việc chọn VN làm nơi gặp gỡ cũng có lư do chính trị của nó, Việt Nam được chọn là do Trump và Kim chọn, không phải do Việt Nam. Gặp gỡ chuyện quan trọng ở tầm quốc gia th́ phải đến một quốc gia thứ ba, xưa nay chính trị quốc tế đều thế cả (trừ ra bị bại trận như Nhật Bản phải kư trên một chiến hạm Mỹ năm 1945). Đi thương lượng việc rất quan trọng mà kéo nhau qua trong ḷng địch (Thành Đô) để bàn bạc (và kư), chỉ nh́n vào địa điểm thôi là biết kết quả thế nào rồi.

3.

Ai đâu chứ dân Việt th́ những chuyện như “tắt động cơ máy bay, núp trong mây, chờ phi cơ Mỹ bay tới mới nổ máy lại xông ra, bắn rơi” là nghe măi nên quen lắm rồi. Cho nên, v́ được làm nơi gặp gỡ của Trump và Kim mà “Việt Nam là trung tâm ḥa giải xung đột của thế giới”, không ai nghe xong thấy giật ḿnh cả.

Ḥa giải xung đột là phải dùng hết sự khéo léo và uy thế chính trị quốc tế của ḿnh để làm trung gian giữa hai bên đương sự. Điều này th́ cả thế giới hiểu là Việt Nam không hề đủ sức (có thể cũng không có ư thức) như thế. Cho nên bảo lợi dụng cơ hội để làm ǵ cho đất nước được không là chuyện to tát quá chăng?

Hồi ông Trọng qua Mỹ, tuy ông chẳng có chức vụ ǵ trong chính phủ nên phía Mỹ không muốn tiếp. Nhưng vận động lắm th́ họ cũng tiếp ông ở White House. Nay ông Trump (Tổng Thống Mỹ) qua, ông Trọng lánh sang Lào. Tại sao thế? Chỉ để khỏi cờ quạt long trọng như khi đón họ Tập thôi. Việt Nam và Mỹ, ai cần ai hơn?

Đây cũng chỉ là “nhất quán” với lối suy nghĩ cũ ṃn xưa nay thôi: quá sợ họ có thể không vừa ḷng! Hồi ông Stalin chết, dân Liên Xô cũng tṛn xoe mắt khi nghe ông quan lớn Tố Hữu kêu gào: “thương ḿnh thương một, thương ông thương mười”!

4.

Trump và Kim t́m cách thỏa thuận với nhau là để hai bên cũng có lợi. Nếu Kim bỏ hết chương tŕnh bom nguyên tử, Washington sẽ bớt được chi phí quân sự trên bán đảo Triều Tiên, nước Nhật cũng an toàn hơn, và nếu hai vùng Nam Bắc chỉ cạnh tranh trong ḥa b́nh thôi th́ chắc chắn rồi Kim sẽ thua Nam Hàn.

Nhưng cái duy nhất để Kim không sợ bất cứ ai là bom nguyên tử. Có thứ này, cùng lắm có đánh nhau mà tôi thua th́ tôi sẽ cho nổ tung cả thế giới: anh chén kiểu, tôi chén sành, ai sợ hơn ai?

C̣n phong tỏa kinh tế th́ cũng có thể mua chui từ nước thứ ba thôi, và Washington cũng chẳng làm ǵ được. Sức mạnh của Mỹ không phải ở chính nước Mỹ mà ở cơ chế thế giới do Mỹ cầm đầu, trong đó có Tây Âu, Úc, Nhật Bản, Ấn Độ, New Zealand, Canada, vv... Cơ chế này hiện nay đang suy yếu nhất trong lịch sử, một phần nhờ vào sự vụng về ngạo mạn của cá nhân Trump. Nay không thoả thuận được với nhau th́ thôi, Kim chẳng có ǵ để mất.

5.

Trump và Kim không đi đến đồng thuận th́ Nhật Bản lo nhất. Kinh tế Nhật đă hết thời vinh quang ngày cũ, nếu bây giờ bỏ tiền lo trang bị vũ khí hạch nhân th́ quá tốn kém. Mỹ hứa che chở cho Nhật Bản, nhưng đời này, ai lo thân nấy, Trump đă chẳng th́nh ĺnh bỏ cuộc ở Syria đó sao? Lúc trước th́ Nixon và Kissinger bỏ Sài G̣n cho tiêu vong, Tokyo há ǵ lại không nhớ?

Kim độc tài và nước Kim nghèo, nhưng Kim tự vệ được, trong khi Nhật phải nhờ Washington. Kinh tế Nhật được phục hồi “thần kỳ” sau Thế Chiến là cũng do chiến lược toàn cầu của Mỹ. Từ ngày Kissinger đổi trọng tâm chiến lược từ Nhật sang China, kinh tế Nhật xuống dần. Sức mạnh của kinh tế Nhật nằm trong câu nói của ai đó (Ngoại Trưởng Dulles?): “Sản xuất th́ phải có ai mua, có thị trường tiêu thụ mới sống được. Họ sản xuất, ta nắm thị trường tiêu thụ, lo ǵ”!

Thời đó, 1945-1965, Washington nắm hết cả thế giới, nên Dulles không lo. Nhưng với China th́ khác, Kissinger tin rằng vẫn kềm chế được từ phía “người mua” là không hiểu China. China học được chỗ yếu của Nhật, và không hiền khô đối với Mỹ như Nhật. Thủ Tướng Churchill có dặn: “China là người khổng lồ đang ngủ, chớ đánh thức dậy”, nhưng Kissinger quên lời đó.

Bao trùm bởi ư nghĩ “để chống Liên Xô”, chính phủ Mỹ thời Carter đă ào ạt đưa cho China tất cả những ǵ China muốn: Kỹ thuật hiện đại (kể cả kỹ thuật vũ khí), thị trường thế giới, biển Đông (con đường duy nhất để China đi ra bốn biển), vv... Kissinger c̣n tặng thêm cho China đảo Hoàng Sa, và món quà “Decent Interval” (đưa tới “Đại Thắng Mùa Xuân” năm 1975). Tưởng China sẽ là nơi béo bở cho Mỹ đầu tư như Tây Âu hay Nhật Bản, Washington mở rộng cửa cho China, để cho họ có hai ba chục năm đánh cắp rất nhiều bí mật quân sự, thương mại, kỹ thuật... của Mỹ. Nhật Bản thở dài!

6.

Nước Mỹ như một con khủng long dềnh dàng, muốn xoay ḿnh một chút th́ mất cả mấy chục năm: Trong việc hai phe đối nghịch có đối thoại với nhau, Washington đă mất đến cả hai thập niên để đi từ chống đối sang công nhận đó là tuyệt sách. Cho nên khi ông Ngô Đ́nh Nhu (một người rất cảnh giới với China) muốn nói chuyện ḥa b́nh với Hà Nội để giải quyết vấn đề Việt Nam th́ Washington giết gần như cả nhà Tổng Thống Diệm, và phá tan Đệ Nhất Cộng Hoà. Sau này, cũng chính Washington khuyến khích Nam Hàn nói chuyện với Bắc Hàn để kiếm một giải pháp ḥa b́nh. Quá xui cho dân Việt, mà dân tộc Triều Tiên thật may!

Từ sau Chiến Tranh Triều Tiên (1951-1953), Bắc Hàn không có quân nằm vùng đủ mạnh để có thể tạo chiến tranh du kích “giải phóng miền Nam”. V́ nếu có chiến tranh liên miên th́ Nam Hàn sẽ không bao giờ có thể yên để phát triển kinh tế được, và do đó không thể, không bao giờ có thể, vượt trội hẳn lên so với Bắc Hàn (và Đông Nam Á) như ngày nay. Nói cách khác, dân tộc Việt Nam bị một cái vận xui lịch sử, cho nên những lời thành thực và khẩn thiết được lặp đi lặp lại của Tổng Thống Diệm (“nước tôi đang có chiến tranh, không thể làm ngay được những điều như đ̣i hỏi”) đă như nước xao đầu vịt. V́ người nghe là một “cậu” chẳng biết ǵ về t́nh h́nh Đông Nam Á (Tổng Thống Kennedy); và một đám “đại thần” ở Bộ Ngoại Giao Mỹ như Averell Harriman, Roger Hilsman... vốn thù ghét Tổng Thống Diệm (và ông Nhu) từ 1962, khi Sài G̣n phản đối việc Harriman nhất định kư Hiệp Ước Trung Lập nước Lào.

V́ không may đến thế, nên mới có những việc xảy đến như hôm nay: Hàng hàng lớp lớp người trẻ Việt Nam ráng hết sức để “được” qua Nam Hàn: Làm “cô dâu”, làm “cửu vạn”...

7.

Diễn tả theo từ ngữ dễ hiểu nhất, nỗi đau của dân Việt phải nói là “Chồng Chất”: nó có nhiều lớp dằn lên nhau.

Thời 1955-1963, Nam Hàn thua Việt Nam Cộng Ḥa về đủ mọi mặt. Sài G̣n thuở đó vẫn c̣n là Ḥn Ngọc Viễn Đông, niềm mơ ước của nhiều nước Đông Nam Á, (tiêu biểu là Singapore)... Bây giờ, mọi sự đă đổi khác, rất khác. Người Hàn Quốc hôm nay đi đâu cũng ưỡn ngực lên để nh́n thế giới. Người Việt Nam hôm nay đi đâu cũng ... (cũng thế nào, bạn nói tiếp đi!).

Trong số chập chùng những nỗi đau đó, lớn nhất là mất niềm tin. Người Việt không c̣n có niềm tin, trong hiện tại, cho tương lai, về ḷng người, về văn hóa, về môi trường xă hội, tư cách con người, giáo dục, quan hệ trong công việc, vv...

Và văn hóa Việt Nam, cả nửa thế kỷ rồi không hề đi lên: tất cả nhạc hay của Việt Nam hôm nay đều là sáng tác của thời trước 1975, con người có bằng cấp nhưng ít ai có học lực... Ngược lại, cả thế giới say mê phim Hàn Quốc, thích bài hát ngôn t́nh Hàn Quốc... Ở Bắc Hàn, kinh tế, kỹ thuật, văn hóa không tiến triển như Hàn Quốc, những cả dân tộc Triều Tiên nói chung vẫn có Nam Hàn là nguồn đất đang phát triển và duy tŕ cho văn hóa và truyền thống Triều Tiên được trường tồn. Người dân Bắc Hàn của ông Kim dù sao cũng c̣n có một cái ǵ đó để tương lai của cả cộng đồng không mai một.

Họ sống cực khổ hơn người Nam Hàn, nhưng trên nền tảng “có được truyền thống và văn hóa” cho mai sau, họ vẫn có cơ số để dựa vào. Họ cũng không hề, không bao giờ, sợ mất đất, mất biển, mất rừng, mất kiểm soát lănh thổ. Không hề sợ mất nước, cũng không sợ mất bản sắc. Họ khác với người Việt.

Do đâu?

(2019-03-01)