Khánh Ly tŕnh diễn ở Hà Nội:  Nghĩ Ǵ?

 

Mọi người đến với tôi … chỉ v́ họ t́m thấy ở tôi kỷ niệm của một thời họ c̣n trẻ

                                                                                                    –  Khánh Ly

Giọng hát của ca sĩ Khánh Ly, ai mà không yêu mến.  Đă nửa thế kỷ qua rồi, Khánh Ly vẫn sáng chói.  Trong vài mươi năm nữa, mấy ai dễ vượt qua?

Khánh Ly (KL) cho biết do ḷng mến nghĩa cử của hai nhân vật thời xưa là Khánh KỵYêu Ly nên chị mới chọn tên hiệu là Khánh Ly. Như vậy có thể hiểu rằng tấm ḷng trọng nghĩa là sợi chỉ  xuyên suốt đời chị khi mà cái tên Khánh Ly vẫn c̣n:

Sống có danh, thác cũng có danh
Trước là nghĩa, sau cùng là nghĩa

Ngày 9 tháng 5 này, KL sẽ có một buổi tŕnh diễn ở Hà Nội.  Dĩ nhiên trong cuộc sống ai cũng có những điều cần phải làm, và mỗi cá nhân đều có hoàn cảnh “muối xát ḷng ai nấy mặn”; nhưng tôi nghĩ măi vẫn không hiểu khi muốn về tŕnh diễn ở Hà Nội KL đă nghĩ ra sao.   

V́ hơn ai cả, KL biết rất rơ là hôm tŕnh diễn đó, từ từng bài hát cho đến lời ăn tiếng nói của ḿnh đều không phải do ḿnh chọn lựa.  Hơn nữa, trong suốt 39 năm qua từ khi xa quê hương, ai cũng thấy là KL đă hát những bài hát về Sài G̣n (SG) với tất cả t́nh cảm chân thành và một niềm nhớ thương day dứt.  Nhưng KL lại sẽ không hát ở SG! 

Khoảng 1-2 năm trước, khi nghe tin KL về Việt Nam hát, thi sĩ Đỗ Trung Quân đă nói:  “Tôi đánh cược là KL sẽ không hát ở SG”.  Không hát, hay không được hát ở SG? 

Với người SG, h́nh ảnh của KL thân thương quá, quen thuộc quá.  Đó là một “nữ hoàng chân đất” đứng giữa đám đông b́nh dân để cùng nhau hoà nhịp: 

Hăy yêu nhau đi, khi rừng thay lá
Hăy yêu nhau đi… ḍng nước có trôi xa
Nước trôi qua tim, đong đầy trí nhớ
Ngày mai mong chờ ngày sẽ thiên thu. 

Hăy yêu nhau đi, quên ngày u tối
Dù vẫn biết mai đây xa ĺa thế giới
Mặt đất đă cho ta những ngày vui với
Hăy nh́n vào mặt người lần cuối trong đời.

Hăy trao cho nhau muôn ngàn yêu dấu
Hăy trao cho nhau hạnh phúc lẫn thương đau
Trái tim cho ta nơi về nương náu
Được quên rất nhiều, ngày tháng tiêu điều…  

KL đă hát như thế, và người người ở SG vẫn nhớ rơ như thế.  Trong trí nhớ đó, KL không c̣n đơn thuần chỉ là một ca sĩ mà là một tiếng hát biểu tượng, một tiếng hát  cất lên để chia xẻ những nỗi niềm chung, những lo âu khắc khoải chung …  Cho nên nếu KL hát ở SG, chắc chắn là cả đám đông sẽ cùng đồng thanh hát với KL – và cho KL;  v́ qua những ǵ thấy được ở KL trên sân khấu hải ngoại suốt  20-30 năm nay, mọi người đều nghĩ và tin rằng KL biết rất rơ những ǵ đang xảy ra từng ngày trong xă hội –  và: 

Mưa vẫn mưa bay cho đời biển động
Làm sao em biết bia đá không đau?
 

Hăy thử nghĩ, mọi việc sẽ ra sao nếu cả một phần lớn của SG đều vang vang những lời ca tuy cũ mà như mới: 

Một ngàn năm nô lệ giặc Tàu
Một trăm năm đô hộ giặc Tây
Hai mươi năm nội chiến từng ngày
Gia tài của mẹ
Để lại cho con
Gia tài của mẹ:
Một nước Việt buồn!
 

Ai cấm được quần chúng không thể tự động cất cao những lời hát họ muốn, và ảnh hưởng sẽ ra sao?   

Cho nên KL không hát ở SG, mà hát ở Hà Nội. 

Ở đó sẽ không có niềm thân thương như những ǵ người SG dành cho KL.  Nơi đó không ai biết nhiều về KL, cũng không có kỷ niệm nào cùng KL, và nỗi mong chờ của họ cũng không cùng mang chung một niềm khắc khoải:  an ủi nhau khi nhớ về những ngày đă cùng hát với nhau trong một thời kỷ niệm, 

Hăy yêu nhau đi, khi rừng thay lá
Ngày mai mong chờ: Ngày sẽ thiên thu…

Hăy yêu nhau đi, quên ngày u tối
Dù vẫn biết mai đây xa ĺa thế giới…
Trái tim cho ta nơi về nương náu
Được quên rất nhiều, ngày tháng tiêu điều…  
 

Hơn nữa, trong số khán thính giả sẽ đến nghe KL ở Hà Nội sẽ có nhiều thành phần khác nhau.  Chính trị gia th́ sẽ nh́n KL với ánh mắt tự hào:  “đấy, khó khăn nào cũng vượt qua”.  Giới tổ chức th́ tự tin với phương châm của ḿnh:  “Cái ǵ không mua được bằng tiền th́ có thể mua được với rất nhiều tiền”.  Giới trẻ th́ hoặc đi theo bố mẹ, hoặc ṭ ṃ t́m giải đáp cho câu hỏi:  “không biết nhân vật KL có hát trội gấp mấy lần các ca sĩ mà họ biết: Lam Anh, Tóc Tiên, hay Kỳ Phương Uyên ...?”  

Không thể nghĩ rằng KL về tŕnh diễn là do thù lao cao, v́ ngay tại hải ngoại, KL không thiếu thốn ǵ về mọi phương diện:  Tài chính, sự nghiệp, danh tiếng – mà những điều này tất cả đều do tài năng của KL tự tạo được cho ḿnh: 

Một tay gây dựng cơ đồ
Bấy lâu bể Sở sông Ngô tung hoành…
Trước cờ ai dám tranh cường
Bao năm hùng cứ một phương hải tần ...
 

Lâu nay, KL vẫn hay tuyên bố là muốn hát một lần trong nước “cho đồng bào tôi nghe”.  Ước mơ này dễ hiểu – và không dễ hiểu –  v́ dù KL ở đâu đi nữa, đồng bào cũng đă và đang nghe KL hát từ suốt mấy chục năm nay.  Không kể trường hợp của những người chỉ thích t́nh ca, với rất nhiều người Việt, trong tiếng hát của KL là những chia xẻ chung:  Niềm ước mơ, nỗi đau thương, hay điều thất vọng.  Ngày trước, đó là những ước mơ chung “Khi đất nước tôi thanh b́nh”, hay nỗi xót xa cho “Người con gái Việt Nam da vàng”, nỗi lo khi “Đại Bác Ru Đêm”, vv...  Sau này, đó là nỗi niềm trong tiếng hát KL: “Sài G̣n ơi Vĩnh Biệt”.   

Chính những chia xẻ chung này mới tạo nên h́nh ảnh một thần tượng KL trong ḷng đông đảo quần chúng, và h́nh ảnh này vẫn tồn tại đến bây giờ, dù ai cũng biết là ngày nay giọng hát của KL không c̣n như thời vàng son thuở “nữ hoàng chân đất”.  Do đâu, nếu không phải v́ ai ai cũng muốn KL hiểu là mọi người  trân trọng t́nh cảm đối với KL cho đến rất lâu dài? 

Nhưng gịng đời thay đổi, những điều mà “đồng bào” muốn nghe theo thời gian đă khác hẳn  đi.  Những ǵ để cùng chia xẻ chung ngày nay không c̣n là những đau thương mất mát v́ bom đạn, hay thân phận da vàng, vv...  Nỗi đau thương, mất mát, lo lắng của hôm nay là những điều ai cũng biết:  Thân phận quê hương, tương lai dân tộc.  Trong tâm t́nh lo âu mới, người ta tự hỏi liệu KL có sẽ góp tiếng hát của ḿnh cùng số đông như trước hay không, để chia xẻ những nỗi niềm? 

Dĩ nhiên không ai đ̣i hỏi KL phải làm ǵ ngoài phạm vi của một ca sĩ.  Nhưng hát cho “đồng bào tôi nghe” th́ cũng nên biết là ngày hôm nay đồng bào khắp chốn muốn nghe những ǵ. 

Có thể đoán trước được rằng KL sẽ hát dăm bài t́nh ca ǵ đó của nhạc sĩ TCS trong buổi tŕnh diễn ở Hà Nội.  Nhưng cũng giống như thi sĩ Đỗ Trung Quân, tôi đánh cược là KL sẽ không hát bài “Để Gió Cuốn Đi”: 

Sống trong đời sống cần có một tấm ḷng
Để làm ǵ, em biết không?

 

Trên đời, có những sự việc được nh́n thấy khác nhau tùy theo cách nh́n.  Ví dụ như ông già Noel.  Với trẻ con, đây là một nhân vật hiền hậu, và nếu ai ngoan th́ đêm Giáng Sinh sẽ được ông tặng quà.  Với người lớn, mọi người đều biết ông già râu bạc vẫn thường cho trẻ con ngồi chung để chụp h́nh là ai; và ông cũng có những nhu cầu về mua sắm, ăn uống, để dành, vv...  Nhưng để cho tuổi thơ của trẻ em được vui và dài lâu thêm ít nhiều, người lớn thường không nói ra những điều họ biết.

 Tuy nhiên, qua chuyến tŕnh diễn lần này ở Hà Nội, chính KL đă tự ḿnh cho mọi người thấy ông già Noel chỉ là huyền thoại, thực ra ông cũng là một người thường sống với những cái “đời thường” –  cũng như ca sĩ Khánh Ly vậy, dù Khánh Ly là chữ ghép của hai nhân vật Yêu Ly và Khánh Kỵ . 

Dù sao đi nữa, tuy KL không hát ở Sài G̣n, người SG vẫn sẽ tiếp tục nghe KL, v́ KL hát hay quá.  Nhưng có lẽ họ sẽ nghe với một nụ cười từng trải: 

Th́ cứ giả vờ….

(Ḿnh đă yêu đâu!)
Để mắt trao t́m, ḷng không bối rối
Để tay trong tay không buông vội
Ḿnh chỉ bạn bè, nên chả làm sao

Th́ cứ giả vờ…

(Ḿnh vẫn chưa yêu!)
Khỏi ai ṭ ṃ buồn lây vô cớ
Ḿnh vô tư, yêu không lo sợ
T́nh chẳng phụ t́nh tim sẽ không đau

Th́ cứ giả vờ… 

(Ḿnh có yêu đâu!)
Khỏi ai xầm x́ dù thương hay ghét
Ḿnh yêu nhau [không], đâu cần ai biết
Chỉ biết riêng ḿnh –

Nên hiểu t́nh nhau!
 

Văn Lang - TTP

2014-05