Nghĩ về Chiến Tranh Việt Nam – và ngày đảo chánh 01-11-1963

 Văn-Lang Tôn-Tht Phương

Hu hết mi ngưi đu nghĩ rng Vit Nam Cng Hoà  (VNCH) chm dt vào ngày 30-04-1975.  Thc ra, nếu t́m hiu k, s phn ca VNCH đă chm dt ngay t khi có v lt đ Tng Thng Ngô Đ́nh Dim vào tháng 11-1963.

Nguyên nhân trc tiếp ca cuc đo chính ngày 01-11-1963 là do Washington mưn tay mt sng tá ngưi Vit đ lt đ chính ph Đ Nht Cng Hoà, nhưng nguyên nhân chính yếu vn là chuyn Chiến Tranh Vit Nam.

Khi nghĩ v Chiến Tranh Vit Nam (1946-1975), nên đ ư đến mt s t́m hiu quan trng mi đưc đưa ra tho lun gn đây.

1.       V vn đ ct lơi ca Vit Nam   

Điu quan trng nht ca Vit Nam (VN) không phi là đc lp, thng nht, hay ai cm quyn ... mà là Vit Nam phi theo kp thế gii, có theo kp s tiến b ca thế gii th́ toàn dân mi có th đưc an lành, sung túc, đt nưc đưc phát trin. 

Mun thế, phi nâng cao Dân Trí, nuôi dưng Dân Khí (ít nht là ḷng t trng và biết cu tiến ca ngưi dân), quan trng nht là làm cho cuc sng ca dân chúng đưc sung túc, đy đ (Hu Dân Sinh).  C Phan Chu Trinh nói, nưc ta thua thiên h do tŕnh đ văn hóa ca ta thp, nên khi đng vào mt thế lc văn minh cao hơn, có k thut cao hơn, th́ không thng đưc h.  Vy phi cu tiến, bi v́ dù có đc lp mà s h lu vn như cũ, ḿnh vn thua thế gii, th́ cũng vô ích;  v́ s không thoát đưc ṿng nghèo đói, thua kém. Cho nên phi da vào mt nn văn minh mà hc h (c̣n da vào h mà có mang tâm thái nô l hay không là do bn lĩnh, c th là do tŕnh đ ca “Dân Khí” và “Dân Trí”).  Vy trưc sau vn đ ct lơi ca VN là tŕnh đ văn hóa; phi hc hi, cu tiến, đ nâng cao văn hóa.  Chiến tranh không cn thiết, v́ ci tiến văn hóa không th bng chiến tranh. Dùng chiến tranh đ gii quyết vn đ ca xă hi Vit Nam, kiu như c Phan Bi Châu –  và tt c các thế lc vũ trang sau đó – đu là làm chuyn sai lm, không phi là gii pháp đưa dân tc thoát khi s chm tiến, hèn yếu.   

Nh́n li lch s, nếu cc đă có th hiu và theo đưc ư ca c Phan Chu Trinh th́ đă không có Chiến Tranh Vit Nam.  Hoàn toàn không! 

2.       Ti sao h giết Tng Thng Dim (11-1963) 

Thi Tng Thng John Kennedy ca M (nhm chc: tháng 1-1961), các quyết đnh v vn đ Vit Nam nm trong tay B Ngoi Giao, trong đó Averell Harriman là ngưi có quyn hành và nh hưng ln nht. Harriman là ngưi đă đi thương thuyết đ “trung lp hoá”c Lào, nghĩa là quân đi ca các nưc nào không phi Lào đu phi rút ra khi Lào.  Khi Hip Ưc kư xong (23-7-1962), M rút ra khong 5-6 ngàn c vn quân s, Sài G̣n rút 170 ngàn quân (là quân đ gi nhng nơi có th xâm nhp qua VNCH t Lào) [1].  Hà Ni cũng “rút quân”, nhưng thc tế th́ vn đó, không rút.  Tng Thng Dim cc lc phn đi gii pháp này v́ biết là s nguy hi cho VNCH, nhưng không làm ǵ đưc.  Qua v này, Harriman ghét c Tng Thng Dim ln ông Nhu.  V sau, chính Harriman là ngưi ra lnh cho Đi S Henry Cabot Lodge Jr. t chc ám sát anh em Tng Thng Dim (Kennedy cũng nghe theo nhóm Harriman).  

3.       Chiến tranh lan rng sau năm 1963 

Sau đo chính 11-1963, các tưng tá lănh đo ca VNCH (gi là Đ Nh Cng Hoà) đu là quân nhân, không phi chính tr gia.  Trong nưc, h không đưc dân chúng n phc; vi các nưc ngoài, h là con s không. Quan trng hơn c, h hoàn toàn không có mt ư nim hay kế hoch ǵ v xây dng hay phát trin quc gia, cũng không biết làm thế nào đ gii quyết cuc Chiến Tranh, ch sng tng ngày “ti đâu hay đó”. Đi đa s các tưng này đu xut thân là sĩ quan cp nh ca Pháp, ngưi Pháp ch hun luyn h biết nghe theo mnh lnh, không phi hun luyn làm chiến lưc gia hay ngưi biết t chc hành chánh. Không ai trong các ngưi này có th có đưc mt phn nào đó ca Tng Thng Dim hay ông C Vn Nhu.  Ngay chính Tng Thng Dim cũng cc chng đă phi dùng h tm thi đ ch hun luyn lp ngưi mi (nhưng không kp). V́ thế, trong tay h, VNCH không mt mi là chuyn l. 

4.       Chiến tranh không gii quyết đưc đói nghèo và chm tiến 

Nói chung, t năm 1885 đến nay, nưc ta vn nghèo đói ch v́ ngưi Vit chúng ta đă hoàn toàn không có mt phương cách ǵ đ gii quyết vn đ ca đt nưc. Bo không gii quyết đưc, v́ Dân Trí vn c̣n rt thp, Dân Khí th́ ngày mt suy tàn, đi sng hng ngày (Dân Sinh) th́ cht vt, đi đa s dân chúng đu phi chy theo mưu sinh tng ba... trong khi các gii hu trách khoe khoang th́ nhiu, làm li cho dân cho nưc th́ ít. H hoàn toàn không có mc tiêu ǵ đ đưa đt nưc và dân tc theo kp mc tiến ca thế gii.  Cũng nên nhc li rng vn đ ca xă hi Vit Nam là vn đ Văn Hoá, mà “đă là vn đ văn hóa, văn minh, th́ không th gii quyết đưc bng chiến tranh. Chiến tranh không có chc năng đó, không làm đưc điu đó” (Phan Chu Trinh). 

Nói như thế, chúng ta cũng cn t́m ṭi li đ xem các kế hoch xây dng và phát trin quc gia ca chính ph Ngô Đ́nh Dim như thế nào. Dĩ nhiên là đ t́m hiu chuyn đă qua mà thôi, nhưng ít ra là cũng có th đánh giá mt cách khách quan, công bng. 

Có nhiu nguyên nhân làm Vit Nam c nghèo măi, nhưng điu quan trng nht vn là chính tr xu.  B Trưng Tài Chính ca Pháp có nói:  “C làm chính tr cho tt, tôi s làm cho ta di dào v tài chính”  (Faites moi de bonnes politiques, et je te ferai de bonnes fiances  - Baron Louis, 1755-1837). Mun có kinh tế tt, trưc tiên chính tr phi đàng hoàng. 

C cho rng nhng tuyên b “Chiến Tranh đ có Thng Nht” là thc đi na, thng nht mà nghèo đói cc kh thêm ra; và khi ra thế gii đi đâu cũng b ngưi ta coi r; trong khi dân trí và dân khí vn thp, t́nh trng chm tiến, h bi không ci thin; th́ nhng ǵ c Phan Chu Trinh nói đu là chân lư.  Điu này, ngưi Vit tuy biết nhưng vn không làm đưc, măi cho đến ngày nay. 

Văn-Lang Tôn-Tht Phương

(2017-10-27) 

[1] Con s rt ln so vi tng s quân đi ca VNCH lúc đó, không biết có lm ln ǵ không?