Cuộc sống của người Việt Nam ở Phần Lan.

Phần 1 : Các ngành nghề thông thường và sinh hoạt của dân định cư.

 

Những năm đầu mới có người VN đến ( khoảng 1979 ), nền kinh tế P.L. phồn thịnh, dân số ít, nên rất dễ t́m chỗ làm, dù có người tŕnh độ học vấn c̣n thấp. Dân VN ḿnh lúc đó chỉ khoảng 400 người sống rải rác trên đất nước P.L., rộng độ bằng nước VN, với dân số khoảng 4.900.000 người. Nên có người xin 2, 3 chỗ làm đều được chấp nhận, và tuỳ ư ḿnh chọn nơi ḿnh thích : bưu điện ( chọn lựa thư ), công nhân lắp ráp ở các hăng, xưởng v..v… Sau vài khoá học thêm tiếng P.L., có người chọn được nghề nhàn hạ hơn : nhân viên pḥng Xă hội ( để lo cho người VN ), làm ở Thư viện ( có tŕnh độ học cao hơn ), dạy tiếng VN cho các em VN ở các trường học, v́ Chánh Phủ P.L. rất tôn trọng văn hoá các dân thiểu số. Nhiều người làm việc thêm ngoài công việc chính ( làm 2 job ) để tăng thu nhập gia đ́nh. Một số người có tŕnh độ học vấn cao hơn làm Trợ Giáo cho học sinh VN ở các trường, làm Thông dịch viên cho người VN khi đi khám sức khoẻ, khi đi giao tiếp các Pḥng, Ban của Chánh Quyền..v…v…

Làm thông dịch như anh C. ở thành phố Porvoo chúng tôi, lúc đó là vào năm 1990 rồi, mà cả một vùng nhỏ ( 2, 3 thành phố ), chỉ có ḿnh anh làm thông dịch, nên làm suốt ngày, có khi 9 hay 10 giờ/ ngày, mà không hết việc ! V́ thế, thu nhập mỗi tháng khá cao, độ 15.000 mark P.L. ( tiền P.L. trước khi vào EU ), trong khi lương công nhân ở các hăng trung b́nh là 7.000 mark ( lương khởi điểm ). Vật giá ở P.L. lúc đó cũng thấp hơn so với khi vào EU, nên đời sống người VN ḿnh lúc ấy rất sung túc. Có việc làm ổn định, lương trung b́nh, nên một gia đ́nh 2 vợ chồng làm việc trong 2 hay 3 năm là đă bắt đầu nghĩ đến mua 1 căn nhà ( trả góp ) để ở lâu dài. Nhà chung cư 2 pḥng ngủ, cất độ 5 năm rồi, giá khoảng 700.000 mark. Ở các tỉnh nhỏ giá nhà rẻ hơn chút ít. Đó là những người VN thế hệ thứ nhất sống ở P.L. này. Các con trong gia đ́nh trong tuổi đi học đều đến trường học gần nhà, đi học bằng xe bus công cộng miễn phí ( tŕnh thẻ học sinh ). Ở những gia đ́nh ít học, con hơi lớn tuổi một chút, ít khi khuyến khích đi học ( dù rằng đi học rất…sướng so với ở VN ), mà cho đi làm việc liền, v́ dễ làm công nhân, có tiền xài thoải mái ! Tuy vậy, có vài gia đ́nh, dù là cựu quân nhân VNCH, hay bị thương tật, khuyến khích con ăn học, khi đứa con đầu ḷng vào được Đại học làm gương cho đàn em noi theo, nên cả gia đ́nh các con đều thành đạt. Anh H. T., người miền Trung, gia đ́nh 2 gái lớn và 2 trai đều vào Đại học Helsinki và trường Cao đẳng. Ở P.L.. tốt nghiệp Đại học 6 năm ra lấy bằng Master, học thêm 3 năm ra Tiến sĩ, nếu học thêm 1 năm thôi lấy bằng Lisensiaatti. C̣n nếu có Tú Tài ( tốt nghiệp lớp 12 ), thi vào Cao Đẳng Huấn Nghệ ở các tỉnh, học 3 năm ra Kỹ sư. Anh  C., qua P.L. năm 1979, chồng làm nhân viên ban Trắc Địa, vợ dạy tiếng VN ở trường học, các con đều vào Đại học, đặc biệt, con gái lớn học nổi tiếng, tốt nghiệp Đại học Kỹ thuật Helsinki về ngành Vệ sinh Môi trường, sau này, năm 1995, lấy chồng là một người làm ngành Truyền thông P.L., cô qua làm việc ở Hà Nội trong chương tŕnh viện trợ của P.L. về Cải thiện Môi trường cho Hà Nội năm 1997. Con trai thứ, tốt nghiệp Đại học Y khoa học 7 năm, lấy bằng Lisensiaatti, ra làm Bác sĩ. Anh C., thương binh VNCH, có 5 trai gái đều thành đạt. Con gái lớn, học rất giỏi, tốt nghiệp ĐH Kỹ thuật Helsinki về Tin học, làm chuyên viên VN đầu tiên ở hăng điện thoại Nokia khi vừa thành lập. Chồng cô cũng là người P.L., tốt nghiệp ĐH Helsinki, và Ph.D. ở Anh, làm chuyên gia thảo chương về Điện Toán cho hăng Sony-Ericsson , Thuỵ Điển tại P.L.. Chị Q., người gốc Mỹ Tho, VN, Cử nhân Luật VN, chồng làm Thẩm phán ở VN, bị tai nạn giao thông mất, vượt biên năm 1979, định cư ở P.L. với con trai duy nhất. Chị làm nhân viên Thư viện Helsinki, con trai học rất giỏi, tốt nghiệp về Kinh tế ở Đại học nổi tiếng P.L. là Đại học Thương mại Helsinki, ra làm Kinh tế gia cho một Ngân hàng tự ở thành phố Loviisa, kế bên Porvoo, chú Sáu, hai vợ chồng đều là công nhân hăng Vải Sợi và May Mặc, có 3 con, 2 trai lớn và 1 gái út, học giỏi, con trai học ĐH Helsinki về Tin học, con gái thi vào Y khoa rớt, đành học ĐH Helsinki về Sinh Hoá. Cô ba P., chồng mất, có con gái học giỏi ở tỉnh Porvoo, thi vào Y khoa rớt, đành học ngành Sinh Hoá, đă ra làm Dược sĩ. Chú B. ở Porvoo, 2 vợ chồng đều người Việt gốc Hoa, sang ở Porvoo, ly thân nhau, người vợ làm ngành ăn uống, tuy ít học, nhưng ráng nuôi 2 đứa con gái, đều học giỏi, cháu lớn, cũng thi rớt Y khoa, học về Hoá Kỹ nghệ ở ĐH Helsinki. Người VN ḿnh rất thích cho con học Y khoa, nhưng cũng giống như các nước khác, ngành này rất khó thi đậu vào. Lương BS ở P.L., mới ra trường, thấp hơn ở các xứ khác nhiều, làm ở Trung tâm Y tế hay Bệnh viện, chỉ độ 4000 euro /tháng (chưa trừ thuế ) thôi. Chả b́ được với các nước lớn, có đông người VN, lương BS cao ṿi vọi. Cô em út của bà xă tôi, qua Canada năm 1979, có 3 con, 2 trai lớn đều ra BS. Thằng em, học rất giỏi, hưởng học bổng suốt 14 năm học Y khoa, ra trường năm 2005, chuyên khoa về Năo, làm ở bệnh viện Quebec, mỗi ngày làm từ 10 g sáng đến 22g đêm mới về, thứ 7 được mời đi khám các nơi khác: Toronto, Edmonton… hay Mỹ…, thu nhập hơn 80.000 dollars / tháng !

V́ cộng đồng VN ở P.L. quá nhỏ, nên khi thành đạt, nhiều người biết tiếng. Ngày chúng tôi mới đến (năm 1990 ), sinh viên VN học ở ĐH rất ít, bây giờ các cháu, thế hệ thứ 2, thành đạt càng nhiều. Ngày trước, học ĐH ở P.L., học tŕnh 6 năm, nhưng SV/ P.L. thường vừa học, vừa đi làm kiếm tiền thêm để xài, dù ai cũng được học bổng ( bằng lương thất nghiệp ) và cha mẹ họ đều khá, nên có SV học 1, 2 năm, nghỉ đi làm 1, 2 năm, rồi vào học tiếp, nên khi tốt nghiệp, kéo dài 7, 8 năm là thường. Có người làm được chỗ quá tốt, nghỉ luôn ! Từ năm 2000, Chánh Phủ qui định, học tŕnh cộng thêm 1 năm thôi ( là 7 năm ), quá số năm đó, Chánh Phủ không trợ cấp học bổng nữa.

Ở thành phố Lahti, nơi con trai lớn tôi đang làm việc, có một trường Cao Đẳng Huấn Nghệ, mở năm 2004, dạy tiếng Anh cho sinh viên nước ngoài đến học trong 3 năm, tốt nghiệp ra Kỹ sư, văn bằng Chuẩn Quốc tế, sinh viên nhiều nước đến học tự túc, nhiều nhất là Trung Quốc và VN. Các em phải có bằng Tú Tài bản xứ, giỏi tiếng Anh, qua kỳ thi sát hạch tiếng Anh và chuyên môn của Toà Đại sứ P.L. ( bài thi do trường ĐH gởi đến ), nếu đậu, đóng tiền thế chân 10.000 euro ( tiền này không được xài đến ), khi về nước sẽ được trả lại. Học phí ĐH và ăn ở tiêu dùng đều phải tự túc hết. Con trai lớn tôi có quen một số em VN học nơi đây. Đa số các em đều trẻ, đến từ nhiều tỉnh thành ở VN, con nhà trung lưu, nhưng không phải là thật giàu. Các em cho biết, gia đ́nh cũng rất muốn cho học ở các nước lớn, giàu mạnh như Mỹ, Canada, Úc, Pháp..v…v…, nhưng v́ học ở P.L. rẻ hơn, dễ đậu vào, sống an b́nh hơn… Bạn người P.L. của con tôi đánh giá các em SV ḿnh, đa số, tiếng Anh giỏi hơn SV Trung Quốc, chăm học, cần cù hơn. Có nhiều SV chịu cực, đi làm thêm cuối tuần ở các nhà hàng : rửa chén bát, dọn dẹp..v…v…( là những công việc mà người P.L. hay người VN sống lâu năm ở đây không làm ), chăm chỉ làm, mỗi tháng kiếm được khá tiền, đủ phụ vào học phí, hay tiêu xài, lâu lâu c̣n có thể đi du lịch các nước gần P.L. như Thụy Điển, Na Uy, Estonia…

Năm 2005, có một cháu trai VN, gia đ́nh vượt biên năm 1979, qua P.L., năm 2005, cháu được 18 tuổi, học và tốt nghiệp Trung học P.L., tham gia chương tŕnh thi hát Idol P.L., vào được chung kết, được kư hợp đồng ca nhạc với hăng Sony ở P.L.. Con trai lớn tôi có xem chương tŕnh này trên TV, tuy không quen vớI cháu này, sẵn có quen biết chút ít với cô Tô Ngọc Thuỷ, Giám Đốc Thuư Nga Paris, bèn nảy ư định giới thiệu cho Paris By Night. Hỏi thăm cháu và gia đ́nh, họ mừng lắm, con tôi bèn giới thiệu, và cháu được lên hát trên Paris By Night số 87 (? ). Tên cháu là Roni Trần B́nh Trọng. Cháu c̣n xuất hiện trên PBN số 89 một lần nữa, rồi nghĩ để chuẩn bị thi hành Nghĩa vụ Quân sự ( NVQS ). Ở P.L., thanh niên có quốc tịch, từ 18 đến 35 tuổi phải thi hành NVQS trong 12 tháng. Con gái tuỳ ư, không bắt buộc. Tân binh P.L. huấn luyện tương đối kỹ, nhưng không lo sẽ đi đánh trận với ai. Khổ cực nhất là huấn luyện vào mùa đông rất lạnh, di chuyển bộ khó khăn. Chỉ tuần đầu nhập ngũ là không được về phép, các tuần sau về đều, có cho vé xe bus miễn phí, và xe quân đội chuyên chở đến các giao lộ lớn. Tuỳ tân binh chọn ngành, thời gian học có thể dài hay ngắn hơn vài tháng. Đa số các thanh niên VN ḿnh đều đi NVQS lúc vừa có tên đậu vào Đại học. Xong NVQS về học ĐH, cũng có người chọn học xong ĐH rồi đi, miễn dưới 35 t theo qui định. Nhưng cũng có gia đ́nh mới qua, không muốn cho con trai đi NVQS, nên không xin nhập quốc tịch P.L. sớm, chờ gần hết 35t mới xin vào quốc tịch P.L., nhưng những năm trước ( khoảng cuối thập niên 80 ), cơ quan phụ trách không để ư, sau này Cảnh sát để ư hỏi lư do xin nhập tịch chậm, và càng về sau, việc nhập tịch càng khó, những trường hợp này, rất khó vào quốc tịch. Chỉ những lính t́nh nguyện mới đưa đi theo Nato hay Liên Hiệp Quốc ǵn giữ hoà b́nh ở nước ngoài, c̣n không, đều ở trong nước.

Sinh hoạt cộng đồng VN : Khoảng năm 1992, ông C. định cư năm 1979 ở thủ đô Helsinki, nhỏ hơn tôi độ 5 tuổi, nói tiếng P.L. giỏi, có giao thiệp nhiều, đứng ra qui tụ và thành lập “ Hội Người Việt ở P.L. “, có khoảng 300 người gia nhập ( tôi được mời làm Cố vấn cho Hội trưởng ), lúc đó dân VN ở P.L. độ khoảng 2000 người và dân số P.L. khoảng 4.900.000 người. Dân VN ḿnh ở Helsinki độ 800 người và ở thành phố tôi ( Porvoo ) độ 250 người. Lúc đầu sinh hoạt hội hăng say, ra 1 tờ báo mơng hằng tháng khổ A4, nhóm họp thường mỗi tháng và có tổ chức lễ hội của VN vào các ngày lễ truyền thống : Tết VN, Trung Thu cho trẻ em..v..v…, có mời quan khách P.L. tham dự Bộ Văn Hoá P.L. tài trợ ( cho các Hội đoàn của dân thiểu số ) khoảng 150.000 mark / năm/ hội. Tuy cũng có một số nhỏ người không gia nhập hội chỉ trích, nhưng đa số hoạt động tốt. Hơn 2 năm, sinh hoạt yếu dần, nội bộ chỉ trích, chia rẻ nhau, về quản lư tài chính hội, về vụ ông Hội Trưởng bị tố cáo lén gặp Đại sứ CHXHCNVN tại Thụy Điển ( vừa là ĐSVN ở P.L. luôn ) khi người này ghé công tác P.L.. Tôi hỏi anh ấy vụ tố cáo đó, anh nói không có gặp. Tôi không biết tin ai, v́ cũng có nhiều người đứng ngoài phá Hội ! Hội càng ngày càng chia rẻ hơn, cả hai người Hội Phó đều xin từ chức. Biết không giữ được, anh ấy định từ chức Hội Trưởng và nhờ tôi đứng ra thay, anh sẽ hổ trợ hết ḿnh, v́ tôi có uy tín, hầu hết mọi người tin tưởng. Tôi cũng muốn v́ người VN ḿnh, muốn làm tốt và nhất là không muốn có khoảng trống để bọn theo CS hay Ṭa Đại sứ chen vào. Nhưng gia đ́nh tôi biết tin, không ai đồng ư, và tôi lại đi làm việc hơi cực về trí óc. Thành phố tôi ở lại cách Helsinki độ 60km, nên khi nhóm họp sẽ hơi khó khăn. Sau cùng, tôi từ chối và Hội tan rả !!! Từ đó đến nay ( 2008 ), người VN không có được Hội Đoàn nào ở P.L. ! Trong khi đó, người Somali đền P.L. tị nạn năm 1992, nay lên đến hơn 4000 người. Họ rất đoàn kết, không chia rẻ, đấu đá nhau như người VN chúng ta, năm 2007, họ đă có một Đại Diện trong Hội Đồng Nhân Dân ở Helsinki. Trong khi người VN chúng ta ở P.L. nay hơn 3000 người, có nhiều người ra ứng cử Hội Đồng Nhân Dân ở Helsinki và các tỉnh ( nằm trong danh sách đảng viên các đảng lớn cưa P.L., giống như người Somali ), mà không đắc cử được người nào ! Ôi “Chia rẻ là chết “ !!!

Từ khoảng trống vàng đó, Đại sứ quán VN chớp lấy ! Cuối năm 2006, đầu năm 2007, VN chánh thức thành lập Đại sứ quán tại P.L., nằm ở thủ đô Helsinki và bắt đầu qui tụ quanh họ những kẻ bợ đỡ, mưu cầu lợi lộc ! Trong số đó, có vài người bợ đỡ để về VN làm ăn : mua đất, nhà để chờ lên giá bán lại, lănh người, thông dịch giấy tờ…Tưởng rằng Sứ quán ở gần, thủ tục giấy tờ sẽ mau, dễ hơn..., nào ngờ khó khăn hơn để...ăn chia ! Đồng bào muốn xin giấy tờ ǵ cần Sứ quán xác nhận, đóng dấu để gửi về VN, trước nhất phải dịch ra Anh văn ( hay yêu cầu các Cơ quan của P.L. viết bằng tiếng Anh ). Đây là xứ sở của P.L., họ không bao giờ chịu như vậy ! Giấy tờ viết bằng tiếng P.L., muốn Sứ quán thị thực, hay gửi về VN, th́ chỉ cần bảo đương sự gửi đến Trung tâm Thông dịch ( TTTD), có người chính thức dịch ra tiếng VN và đóng dấu, đem Sứ quán duyệt là xong. Nhưng không được như vậy, phải đưa người của TTTD ( đàn em của Sứ quán ) dịch ra tiếng Anh 1 bản, rồi cũng chính người ấy ở TTTD, dịch ra tiếng VN và đóng dấu, họ mới chịu. Trong chỗ riêng tư với nhau, họ muốn làm vậy, để coi bản tiếng Anh, vừa để đàn em, tay chân họ, được hưởng lợi 2 lần dịch thuật ! Và đồng bào VN ở P.L. không lấy làm ngạc nhiên khi sau đó xuất hiện 1 cái gọi là “ Hội ngườI VN “, không do ai bầu, không thấy công khai ra mắt, mà chỉ th́ thầm chỉ trỏ :” Nghe nói cô ấy là…Hội Trưởng “, đó là cô Thông dịch viên ở TTTD đang “ th́ thà th́ thụp “ làm ăn vớ phe …ta ! Cô lại chỉ định 1 số người của cô làm Chi Hội trưởng ở các tỉnh. Từ đó công việc của cô gạt ra không hết ! Tất cả vụ việc, giấy tờ xin về VN, xin rước người, xin đi du lịch…có dính líu đến Sứ quán đều phải đưa đến TTTD mà phải do cô dịch ra mới được ( có làm dấu hiệu riêng ), v́ ở TTTD này c̣n có nhiều người VN khác làm việc ! V́ nhiều việc quá, cô bèn mở ra “ Công ty thông dịch “ ( chỉ dịch ra Việt ngữ thôi !) để làm ăn riêng ! Giấy tờ ǵ không qua công ty này, Sứ quán sẽ có nhiều lư do…trả tới trả lui, chừng nào có…dấu riêng của cô mới…OK !!

Từ năm 2007 đến nay, cứ Xuân Thu nhị kỳ, dưới sự chỉ đạo của Sứ quán, cô giao cho vợ chồng đứa cháu tổ chức Tết Trung Thu cho các em và Tết cổ truyền VN ở một địa điểm nhỏ tại Helsinki, với vài mươi người “ phe ta “ tham dự, có ăn nhẹ, giải khát, văn nghệ tự biên tự điển, có thu chút ít tiền, với lời nhắn nhủ của nhân viên Sứ quán ( núp bóng ) : “ Nếu lỗ, Sứ quán sẽ bù tiền !”. Khi ca hát nhau, lâu lâu chen 1, 2 bài ca tụng...Bác ! Phải có “ một cái ǵ để Sứ quán viết báo cáo khoe thành tích với xếp lớn ở Hà Nội chứ ! Cuối năm 2006, khi vừa mới lập, Sứ quán tưởng “ ngon lành “ giao cho cô tổ chức đi quyên tiền cứu trợ đồng bào miền Trung bị nạn lụt, cô giao đàn em Chi Hội ở các tỉnh đi quyên, với lời nói : “ Do Sứ quán kêu gọi đồng bào ta ! “. Đến nhà tôi, cô thẹn không dám lên lầu, cho Đại diện Chi Hội lên, cũng nói như vậy, tôi vị t́nh đồng bào trong nước, biếu 1 số tiền nhỏ, nhủ thầm : “ Quyên tiền, tuy có sổ sách đó, nhưng sau cùng có đến tay đồng bào trong nước không, hay lại vào tay …những kẻ tham ô ?! ”. Sau cùng nghe đồn chỉ được vài trăm bạc ( v́ đồng bào ta ở đây cũng biết “tỏng “ họ quá rồi ), nên từ đó về sau, không thấy Sứ quán cho đi quyên tiền nữa ! Trong khi đó, vợ chồng tôi cũng thường bỏ chút ít tiền vào các thùng thư quyên góp ở cửa chợ, do người P.L. phụ trách để giúp Hội Chữ Thập Đỏ cứu trợ các nước, hay cho binh sĩ…V́ Chính Phủ P.L. được Thế giới cho đứng đầu danh sách là chánh phủ trong sạch nhứt thế giới năm 2005 !

V́ ở P.L. ít người VN quá (hiện nay độ hơn 3000 người ), nên không có Hội Đoàn mạnh được ! Người VN theo đạo Công giáo ( P.L. gọi là Thiên Chúa giáo La Mă) nơi đây cũng hơi ít, nhà Thờ đạo cũng ít, v́ đa số dân P.L. theo đạo Luteran ( Tin Lành ? ) và một số theo Chính Thống Giáo như Nga. Không có Linh mục chủ lễ người VN, lâu lâu có được Linh mục VN từ Thụy Điển hay Na Uy sang chủ lễ. V́ thế, Hội Công giáo, hay Đoàn Thanh niên Công giáo cũng không ! Người nhiệt t́nh nhất là Linh Mục C. ( Tâm Duy ), lúc đầu ở Thụy Điển thỉnh thoảng qua chủ lễ ; năm 2004, qua P.L. độ 1 năm rồi cũng từ giả đi nơi khác ! Cha Tâm Duy rất trẻ, vui, hoà đồng với mọi người. Gia đ́nh tôi theo đạo Phật, nhưng tôi cũng thường đi với bạn bè có đạo Công giáo đến Nhà Thờ và đến gặp Cha. Năm 1993, do sự kết hợp của Cha và ông Hội Trưởng Hội Người Việt ở P.L.,  Ông C., nữ Ca sĩ Khánh Ly đến Helsinki hát cho đồng bào nghe một đêm không tính tiền ǵ cả, rất vui và hay vô cùng ! Sau đó vài năm, do chỗ quen cá nhân, nhân dịp Paris By Night đến hát ở Thuỵ Điển, có mời Như Quỳnh và 1, 2 Ca sĩ đến Helsinki hát một đêm, có bán vé, ở Hội trường nhỏ khoảng 100 người, để trả chi phí lặt vặt về mướn Hội trường và đi lại …

Từ Thuỵ Điển đến P.L. lái xe độ 3 giờ, phải qua eo biển bằng tàu du lịch Viking Line hay Silja Line ( tàu cao 9 tầng, chở khoảng 1200 người ). Hơn 18 năm ở đây, tôi không thấy đoàn ca nhạc nào lớn như PBN, Asia hay Vân Sơn…v..v.. đến tŕnh diển cả !

2830697678_98a444d4e8_b.jpg image by ERCT          2086163422_341fec2910_b.jpg image by ERCT

Viking Line  &  Silja Line

Khi hay tin Cựu Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu mất, Linh Mục C. có làm một lễ nhỏ ở nhà thờ thành phố Turku, một số đông gia đ́nh theo Công giáo tham dự, có mời gia đ́nh tôi. Buổi lễ trang nghiêm, ấm cúng !

Ở P.L. cũng chưa có chùa để làm lễ Phật cho đàng hoàng ! Lúc trước có mướn được một căn nhà nhỏ, cũ, ở xa cư dân, sửa sang lại để làm chùa ở thành phố nhỏ Loviisa ( cách Porvoo độ 40km), nhưng sau đó, dời về thành phố lớn Turku nằm về phía Tây, cách thủ đô độ 150km. Có lúc đồng bào muốn xây chùa khá một chút ở nơi đó, nhưng do ông Quản lư chùa ngày trước “ lem nhem “ tiền bạc của đồng bào quyên góp, nên đồng bào không tin cậy đóng góp nữa, dù đă thay người, nên…vẫn chưa có chùa đàng hoàn ! Có một số thanh niên nam và nữ Phật tử muốn thành lập Đoàn Thanh niên Phật tử ở P.L., các em trẻ, có nhiệt tâm, gom lại hơn hai chục người, làm tương đối tốt, có tổ chức được vài trại Hè đi Pháp, Đức, Na Uy, Thuỵ Điển… thăm các chùa ở các nước đó. Do c̣n trẻ, phải đi học, đi làm…, nên chưa thành lập được Đoàn Thanh niên Phật tử vững mạnh, tuy có được các đoàn bạn ở các nước ủng hộ mạnh.

Năm 1998, một số anh em Cựu Quân nhân, Công chức cũ ở thành phố Porvoo, muốn thành lập Hội Cựu Quân Cán Chính VNCH, họp vài lần ở một Hội trường nhỏ, nhưng cũng không đi đến đâu, v́ ít người quá !

Các người VN lớn tuổi hơn, đi làm hằng ngày mệt rồi, nên thứ bảy, chúa nhật có những nhóm nhỏ qui tụ nhau nhậu cuối tuần, thay đổi mỗi tuần 1 nhà “ làm Chủ Xị “. Có khi cũng tụ nhau sát phạt đen đỏ c̣ con hoặc lâu lâu đánh lớn ăn thua nhau ! Các bà cũng có nhóm họp cuối tuần hát Karaoke, hoặc đánh bài Tứ Sắc nhỏ vui chơi…Có lúc phong trào chơi Casino nở rộ, có vài ông bà say mê đi cuối tuần, thua nhiều …lục đục gia đ́nh ! ( Ở Helsinki có Casino do Chánh Phủ mở, tiền lời và thuế đem làm công ích như : nuôi người tàn tật, trẻ khuyết tật …).

Lâu lắm, có một, hai lần, Cảnh sát P.L. bắt được một vài người VN buôn bán x́ ke, bạch phiến nhỏ, tịch thu, phạt tiền, ở tù vài tháng.Trong khi đó, gần như mỗi tuần, Cảnh sát P.L. đều bắt được ở Helsinki, hay các cửa khẩu từ bên các nước Liên Xô cũ và Nga đem qua. Họ làm ăn lớn, có tổ chức, hệ thống, từ vài mươi kg đến cả tấn ! Nhiều quá không có nơi giấu, đem chôn trong rừng luôn để chờ chuyển đi. P.L. là trạm trung chuyển của các nhóm này để đem qua Đức, Ba Lan, Pháp.v.v…Chánh Phủ P.L. phạt và cho ở tù nhẹ quá, họ không sợ !

Những gia đ́nh VN sống theo thiên nhiên, lành mạnh cũng nhiều. Mùa hè ở P.L. ngắn và năm 2008 này mát, không nóng, thường cao khoảng 19 độ C, ít khi lên đến 27 độ,ban đêm 10, 12 độ C, mưa nhiều, nên mùa Táo ( bôm, apP.L.e ) rất trúng, và các loại nấm trong rừng mọc sớm cả tháng, rất nhiều, khi sắp vào Thu. Mùa hè người VN ḿnh cũng dẫn con đi cắm trại, tắm ở hồ, biển, hoặc đi các trung tâm lớn dành cho trẻ em đủ thứ tṛ chơi và tắm suối nhân tạo. Đi câu cá ở sông, hồ, có gia đ́nh lén lưới cá ở hồ lớn, không xin phép, bị Cảnh sát tịch thu lưới và phạt. Chánh Phủ P.L. chủ yếu là giáo dục, nên cái ǵ cũng phạt nhẹ nhàng, người đàng hoàn th́ sợ, dân “ mánh “ không sợ ! Có khi họ lén lưới được cả 500kg, bán (lậu ) cho dân ḿnh không hết, ( v́ bán cho chợ P.L., phải tŕnh giấy phép đầy đủ ), đem cá nhỏ lén đổ bỏ, đáng tiếc vô cùng ! Có khi cả gia đ́nh đi hái trái rừng, đem về lựa lại đem bán, kiếm khá tiền. Nếu ở gần nông trại, đưa cả gia đ́nh đi hái mướn, ăn công, một mùa Hè cũng thu nhập khá. Mùa Thu cả gia đ́nh vào rừng sâu, hái nấm bán cho chợ, hay các nhà thầu, thu nhập cũng khá. Trái rừng và nấm rừng hái bao nhiêu cũng được, và khi đem bán, không ai xét giấy tờ, c̣n các thứ khác th́ không được ! Cảnh sát (CS ) P.L. quá hiền, và luật của CS khó cho họ, nên kẻ gian ít sợ ! Năm 2000, CS/ P.L. đi bắt 1 tên Đan Mạch có án, biết nó có súng trong người, hai CS đi theo ( CS luôn đi 2 người chung nhau ), để nó lấy súng uy hiếp, bắn chết 2 CS liền tại chỗ ! Dân P.L. xôn xao và làm lễ truy niệm ! Dân đ̣i Quốc Hội P.L. sửa luật, cho CS nhiều quyền hơn. Năm 2006, tại bên ngoài một ngôi chợ Supermarket ở Porvoo, hai vợ chồng già một du khách Hoà Lan, đang đứng nói chuyện ngay trước cửa chợ, một người P.L. “hơi mát dây “, vừa rút tiền xong ở chỗ rút tiền tự động sát cửa chợ, quay qua chẳng nói tiếng nào, rút dao đâm liền ông già đang đứng nói chuyện với vợ 2 dao, ngă quỵ, chết liền, hắn thản nhiên vào chợ chơi máy ăn tiền, rồi rút con dao đó rượt khách hàng đứng gần. Trong khi đó, bảo vệ chợ, 2 người to con, đang đứng phía trong của các quầy tính tiền, không can thiệp ! Đến khi CS/P.L. đến bắt thằng khùng đó mới yên ! Nghe nói là bảo vệ chợ chỉ có nhiệm vụ bảo vệ phía trong chợ thôi ( từ quầy tính tiền trở vô ), phía ngoài chợ là …nhiệm vụ của CS !

Xứ P.L. môn thể thao đá banh ( bóng tṛn ) rất dở, họ chỉ giỏi môn khúc côn cầu - ice hockey  trên băng, năm 2000 được Vô Địch Thế giới. Các năm sau, chỉ hạng nh́, ba thôi. Các cháu trai VN ḿnh đi đâu cũng thích đá banh, nên mùa hè ở một vài tỉnh, có Hội Bóng tṛn,có khi đi các tỉnh bạn đá chơi, ai thua, mua bia hay Coca Cola đăi. Các ông trung niên có khi rủ nhau đấu bóng chuyền. P.L. đất rộng, người thưa, nhiều sân cỏ hay sân chơi thể thao lắm.

Tóm lại, dân VN ḿnh ở P.L. này ít và có vẻ hiền hơn ở các xứ khác. C̣n trẻ, chịu khó học, tốt nghiệp ra, có chỗ làm tốt, nếu ít học, chịu khó học nghề, t́m một chỗ làm công nhân cũng không khó lắm, tuy lâu lâu hăng, xưởng lỗ lả, dọn sang Trung Quốc hay các xứ Đông Âu, nhân công rẻ, có lời, nên trong xứ phải thất nghiệp ngắn hạn ! Ở P.L., nhiều lớp dạy nghề lắm, nếu c̣n trẻ, có quyết tâm, sẽ có chỗ làm khác. C̣n nếu thất nghiệp lâu hơn, hưởng lương Công Đoàn trong 500 ngày tṛn ( bằng 60-70 % lương cũ ), lâu hơn nữa, lănh tiền thất nghiệp ở Pḥng Xă hội hoài hoài (nếu pḥng Lao Động mở lớp, phải đi học, được thêm 8 euro / ngày ). Người VN ở P.L. muốn làm ăn ( đàn hoàn ) để giàu như ở các xứ khác rất khó, lương thấp hơn so với ở xứ khác, lại đóng thuế cao hơn, nên chỉ sống tiện tặn, sẽ dư dă chút chút, không dám so sánh với người VN khác ở xứ người ! Các người VN lớn tuổi, có vẻ an b́nh hơn, v́ khí hậu bây giờ tương đối mát, dân P.L. hiền, không kỳ thị, không sợ khủng bố, môi trường sống rất sạch, an toàn !

Phần Lan, Thu 2008.

Trần Châu