Tôi mong Quốc hội chưa thông qua Luật Đặc khu!

Trần Văn Thọ
GS Đại học Waseda, Nhật Bản

 

TTO - Ba đặc khu đang dự định thành lập chỉ thích hợp cho phát triển du lịch, cơ sở nghỉ dưỡng, dịch vụ vui chơi - giải trí... Và do đó, không cần đưa ra các ưu đăi vượt trội về thuế, về quyền thuê đất lâu dài.

Một phần khu phức hợp Băi Trường, xă Dương Tơ, huyện Phú Quốc - Ảnh: ĐINH QUANG THIỀU

Dự thảo luật về ba đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (đặc khu) đang được dư luận quan tâm. Mục đích thành lập ba đặc khu được ghi nhận là đưa ra các điều kiện vượt trội, hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài trong các lănh vực công nghệ cao, hoặc các lănh vực có nhu cầu cao trên thị trường thế giới, nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế trong giai đoạn tới.

Ba câu hỏi cần trả lời

Cho đến nay nhiều chuyên gia kinh tế, luật sư và một số đại biểu Quốc hội đă nêu nghi vấn về tác động kinh tế của ba đặc khu dự kiến và sự lo ngại về an ninh quốc gia khi cho phép người nước ngoài thuê đất lâu dài. Tôi chia sẻ với nhiều nghi vấn và lo ngại này và muốn phân tích thêm từ vài khía cạnh khác.

Để đánh giá khách quan, trước hết cần đặt ra 3 câu hỏi.

(1) Nhu cầu phát triển sắp tới của đất nước là ǵ? Các đặc khu có đáp ứng được các nhu cầu đó không?

(2) Nền kinh tế đă phụ thuộc vào tư bản nước ngoài rất nhiều rồi, giai đoạn tới phải vừa nuôi dưỡng, khuyến khích tư bản dân tộc phát triển vừa chọn lựa những nhà đầu tư nước ngoài thật sự cần thiết ở những lănh vực trong nước chưa đủ năng lực. Ngoại lực đó phải có sức lan tỏa giúp cho nội lực ngày càng mạnh. Các đặc khu đă được thiết kế để đáp ứng yêu cầu này chưa?

(3) Những tập đoàn, công ty nước ngoài nổi tiếng có công nghệ cao, có nguồn lực và văn hóa kinh doanh tiên tiến mà chúng ta cần họ đến đầu tư đang đánh giá Việt Nam như thế nào? Họ mong Việt Nam tạo môi trường như thế nào để họ mang các dự án chất lượng cao đến và các đặc khu kinh tế có hy vọng đáp ứng các yêu cầu đó không?

Chỉ thích hợp cho phát triển du lịch, nghỉ dưỡng

Về câu hỏi thứ nhất, hiện nay hơn 40% lao động c̣n làm việc trong nông nghiệp với năng suất thấp. Mặt khác, khu vực cá thể, hộ gia đ́nh (cũng năng suất thấp) c̣n chiếm hơn 30% tổng sản phẩm trong nước (GDP).

Do đó chiến lược sắp tới phải thúc đẩy phát triển công nghiệp và dịch vụ theo hướng hiện đại (áp dụng công nghệ mới và tăng quy mô nhà máy, cơ sở sản xuất) để thu hút lao động dư thừa và lao động cá thể, thực hiện phát triển vừa bao trùm vừa với tốc độ cao.

Khu vực cảng Cái Rồng, Vân Đồn, Quảng Ninh,
nơi đây sẽ có các dự án khu đô thị thông minh, hiện đại xây dựng sát bên bờ cảng, nh́n ra biển - Ảnh: NGỌC QUANG

Phát triển công nghiệp của Việt Nam đă tiến một bước nhưng chủ yếu mới lắp ráp, gia công. Trước mắt phải đẩy mạnh công nghiệp hỗ trợ, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia cao hơn vào mạng lưới cung ứng toàn cầu hoặc khu vực. Một phương hướng nữa là đẩy mạnh phát triển công nghiệp thực phẩm làm đ̣n bẩy phát triển nông nghiệp.

Cần thêm một điểm nữa là với kỹ thuật công nghệ ngày nay, công nghiệp hóa có khuynh hướng dùng ít lao động, do đó để tạo công ăn việc làm cho lực lượng lao động cần phát triển nhiều ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao như công nghệ phần mềm, tài chánh,... hoặc tận dụng các lợi thế thiên nhiên và di sản văn hóa để phát triển dịch vụ du lịch.

Từ nhu cầu nói trên, ba đặc khu kinh tế đang dự định chỉ có tác dụng thúc đẩy ngành du lịch, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí.

Các công ty nước ngoài định đầu tư vào công nghiệp sẽ chọn những trung tâm đă h́nh thành các cụm công nghiệp hoặc những nơi phụ cận, hay những vùng gần với sản xuất nông phẩm.

Nếu ba đặc khu đang bàn được thiết lập 30 hay 25 năm trước, khi VN mới mở cửa và kinh tế thị trường mới sơ khai th́ hiệu quả phát triển công nghiệp sẽ rất lớn (giống như các đặc khu của Trung Quốc 40 năm trước đây).

Nhưng hiện nay, hiệu quả phát triển công nghiệp tại những nơi đó hầu như không có được. Tôi đă nói chuyện với đại diện nhiều tập đoàn công nghiệp của Nhật, không ai quan tâm đến các đặc khu mà ta đang bàn cả.

Ông Kawada Atsusuke, cựu giám đốc JETRO tại Việt Nam, người thường xuyên tiếp xúc với các nhà đầu tư lớn của Nhật, nói với tôi là ông chưa đến khu Vân Phong nên không có ư kiến. Riêng Vân Đồn và Phú Quốc th́ ông thấy không thể là nơi thu hút đầu tư của Nhật trong các ngành công nghệ cao, và các nơi đó không thể trở thành cứ điểm sản xuất để tham gia vào mạng lưới cung ứng toàn cầu.

Ông cũng nói thêm là riêng ở Bắc bộ, nếu muốn thu hút đầu tư nươc ngoài trong các ngành công nghệ cao th́ thay v́ Vân Đồn, nên lập các khu công nghiệp gần Hải Pḥng mới hội đủ các điều kiện cần thiết.

Như vậy, ba đặc khu kinh tế nếu chỉ có tác dụng phát triển du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí th́ không cần đưa ra các tiêu chuẩn vượt trội như thuế và quyền sử dụng đất lâu dài. Luật Đầu tư nước ngoài hiện hành là đủ rồi. Chỉ cho thuê đất tối đa 50 năm.

Không cần ưu đăi vượt trội về thuế, thời hạn thuê đất

Về điểm thứ hai, hiện nay các công ty có vốn nước ngoài (FDI) đă chiếm khoảng 50% sản lượng công nghiệp và 70% xuất khẩu của Việt Nam. Độ phụ thuộc của kinh tế Việt Nam vào tư bản nước ngoài rất cao, cao nhất tại châu Á. Hơn nữa, khu vực FDI và khu vực tư bản trong nước hầu như ít liên kết với nhau. Độ lan tỏa của công nghệ nước ngoài qua FDI c̣n rất ít.

Ngoài ra phải kể đến hiện tượng tư bản nước ngoài, chủ yếu là Trung Quốc, trong nhiều năm nay đă nhờ người Việt Nam đứng tên mua nhiều đất ở ven biển. Trung Quốc c̣n thắng thầu trong rất nhiều dự án xây dựng ở Việt Nam. Do đó vấn đề của Việt Nam hiện nay là từng bước khắc phục quan hệ không lành mạnh với tư bản nước ngoài, đồng thời xúc tiến hợp tác liên kết giữa tư bản trong nước với những dự án FDI chất lượng cao.

Nh́n từ thực tế đó, nếu ba đặc khu kinh tế ra đời nhằm thu hút FDI vào các lănh vực khách sạn, nghỉ dưỡng, du lịch, giải trí th́ cũng nên có chính sách, điều kiện để tư bản dân tộc tham gia theo h́nh thức liên doanh, hợp tác.

Về điểm thứ ba, hiện nay Việt Nam đang là môi trường đầu tư nhiều triển vọng đối với tư bản nước ngoài. Theo điều tra gần đây của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), Việt Nam được đánh giá rất cao, xếp thứ hai trong những nước mà các công ty Nhật muốn đến đầu tư. Không riêng ǵ Nhật, không cần những ưu đăi vượt trội về thuế và thời hạn thuê đất, công ty nước ngoài vẫn chọn Việt Nam là địa điểm đầu tư hấp dẫn.

Dĩ nhiên họ mong môi trường đầu tư ở VN được cải thiện hơn nữa nhưng theo 3 nội dung khác. Một là, thủ tục hành chánh, thông quan ở các cửa khẩu cần nhanh chóng hơn. Hai là, cung cấp nhiều hơn nguồn nhân lực chất lượng cao để họ dễ triển khai các dự án công nghiệp có quy mô lớn và sử dụng công nghệ cao. Ba là, ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển để doanh nghiệp FDI giảm được chi phí đầu vào v́ không phải nhập khẩu linh kiện, bộ phận và các sản phẩm trung gian với phí tổn cao. Ba nội dung này cũng phù hợp với nhu cầu cải cách, phát triển của VN.

Từ phân tích trên, có thể kết luận là ba đặc khu kinh tế đang dự định thành lập chỉ thích hợp cho phát triển du lịch, cơ sở nghỉ dưỡng dịch vụ vui chơi, giải trí... Và do đó, không cần đưa ra các ưu đăi vượt trội về thuế, về quyền thuê đất lâu dài.

Đặc biệt cả 3 đặc khu đều ở các vị trí quan trọng về quốc pḥng, ngay cả việc áp dụng Luật Đầu tư nước ngoài hiện hành (được thuê đất 50 năm) cũng cần thận trọng không để tập trung vào đầu tư từ một nước duy nhất.

Tôi mong Quốc hội kỳ này chưa thông qua luật về ba đặc khu, nên dành thời gian bàn thảo, phân tích và tham khảo thêm ư kiến của các chuyên gia.

* Tựa do Tuổi Trẻ Online đặt

TRẦN VĂN THỌ (Giáo sư Đại học Waseda, Tokyo)

.................

B́nh luận

Bui Thi Thang11:34 08/06/2018

Bài viết rất hay. Tôi đồng ư với ông. Đề nghị Quốc Hội chưa thông qua luật về đặc khu!

TRẢ LỜI THÍCH :  159

Hangminh11:49 08/06/2018

Xin cảm ơn báo Tuổi Trẻ đă có những bài như vầy!

TRẢ LỜI THÍCH :  0

NgHung11:20 08/06/2018

Giáo sư nói rất đúng. Tŕnh độ uyên bác và thực tế. Ba địa điểm trên phù hợp với du lịch nghỉ dưỡng hơn là công nghiệp, và cũng không phải cần có ưu đăi nhiều, chủ yếu là chính sách minh bạch, thông thoáng, không tham nhũng. Nên để ba nơi này cho các doanh nghiệp Việt Nam, và họ cũng thừa năng lực rồi.

Tại sao Bắc Ninh, B́nh Dương được nhiều công ty đến?

TRẢ LỜI THÍCH :  114

duc11:27 08/06/2018

Những ư kiến như ông Thọ chúng tôi đă nêu tại Hội nghị phản biện xă hội do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức tháng 4 năm 2018. Tôi rất tâm đắc với những ư kiến của ông Thọ nhất là việc chọn địa điểm làm đặc khu phải là nơi khác chứ không phải ba nơi đó. Mong ông gửi ư kiến trực tiếp tới QH hoặc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam th́ rất tốt.

TRẢ LỜI THÍCH :  97

Nguyễn Văn Trực11:23 08/06/2018

Vân Đồn, Vân Phong, Phú Quốc là những nơi có tiềm năng du lịch mà phát triển công nghiệp th́ rơ ràng du lịch sẽ bị ảnh hưởng mà công nghiệp th́ cũng chẳng phát triển mạnh được.

TRẢ LỜI THÍCH :  74

Mai Thúy13:33 08/06/2018

Không biết liệu có phát triển được công nghệ cao hoặc nhà đầu tư nước ngoài có thể chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt tại ba "đặc khu" đó hay không, nhưng điều tôi biết là người người nhà nhà đổ xô gom đất bát nháo, thậm chí phá rừng hủy hoại môi trường sinh thái cốt để lấy đất bán mua với nhau. Hầu như mọi người không chung tay giúp các địa danh này trở nên cuốn hút hơn trong mắt du khách, mà ai cũng lo xẻ đất ra bán, ai cũng lo đầu cơ như vậy th́ khi thành đặc khu nó có c̣n giữ được đúng nghĩa đặc khu?

TRẢ LỜI THÍCH :  0

Le Quang11:43 08/06/2018

Ôi, bài phân tích quá hay.

TRẢ LỜI THÍCH :  64

tientm11:24 08/06/2018

Cám ơn Giáo sư!!!

TRẢ LỜI THÍCH :  44

HỒ SONG QUỲNH11:06 08/06/2018

Cảm ơn giáo sư Trần Văn Thọ, mong các đại biểu Quốc hội đọc bài này và yêu cầu Quốc hội chưa thông qua thành lập 3 đặc khu đang dự thảo.

TRẢ LỜI THÍCH :  38

Tram11:18 08/06/2018

GS phân tích rất hay, hoàn toàn đồng ư.

TRẢ LỜI THÍCH :  37

LeHa11:15 08/06/2018

Một bài viết quá hay, tôi ủng hộ quan điểm GS Thọ. 3 dự án đặc khu hiện tại chỉ thích cho mục đích du lịch nghĩ dưỡng.

TRẢ LỜI THÍCH :  34

binhluan10:57 08/06/2018

Chưa thông qua lần này, để lắng nghe nhiều ư kiến phản biện nhiều bên. Như thế ổn hơn.

TRẢ LỜI THÍCH :  26

Tran Hung Long11:16 08/06/2018

Phân tích của GS Thọ quá chuẩn xác, Bộ KH-ĐT - cơ quan thừa hành của Chính Phủ soạn thảo dự luật này nên tham khảo trước khi tŕnh Quốc hội.

TRẢ LỜI THÍCH : 24

lê Quang11:17 08/06/2018

Giáo sư Trần Văn Thọ có bài phân tích quá hay. Tôi là một công dân Việt Nam tôi cũng đề nghị quốc hội chưa nên thông qua luật đặc khu trong kỳ họp này.

TRẢ LỜI THÍCH : 23

Đông11:15 08/06/2018

Rất đúng, xin cảm ơn GS Trần Văn Thọ và Tuổi Trẻ.

TRẢ LỜI THÍCH : 22

nguyen chi thang12:47 08/06/2018

Cảm ơn GS bài bài viết có phân tích và quan điểm rơ ràng, chính xác phù hợp với t́nh h́nh kinh tế hiện nay.

THÍCH0

Thanh11:03 08/06/2018

Tôi ủng hộ, chưa nên thông qua bây giờ.

TRẢ LỜI THÍCH : 22

Cai Vung11:14 08/06/2018

Tôi đồng t́nh với ư kiến của giáo sư Thọ.

TRẢ LỜI THÍCH : 21

Nguễn xuân Tiến12:38 08/06/2018

Quốc hội, chính phủ phải tham khảo những ư kiến của trí thức yêu nước.

TRẢ LỜI THÍCH : 11

Binh12:41 08/06/2018

Tôi cũng không đồng ư thông qua luật đặc khu kinh tế bây giờ.

TRẢ LỜI THÍCH : 10

Thi Anh12:36 08/06/2018

Miền trung nên chọn Đà Nẵng là đặc khu kinh tế! Thân!

TRẢ LỜI THÍCH : 8

Hoang Duc11:58 08/06/2018

Quả là một phân tích sâu sắc của Giáo sư.

TRẢ LỜI THÍCH : 1

le12:08 08/06/2018

Bài viết phản biện của bác Thọ rất trách nhiệm. Quá đặc biệt!

TRẢ LỜI THÍCH : 1

Phan văn Nam12:01 08/06/2018

Tôi ủng hộ ư kiến của giáo sư!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Nguyễn Hoàng Hải12:30 08/06/2018

Tôi vui v́ đất nước Việt này c̣n có những người có tâm, có tầm như ông.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Trần Đăng Hiến13:13 08/06/2018

Chúng ta nên giao 3 đặc khu trên cho các nhà đầu tư Nhật Bản, Mỹ và Singapore là tốt nhất! Họ sẽ phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường cho chúng ta!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Trọng Chiến12:02 08/06/2018

Bài viết quá hay, phân tích cụ thể, rõ ràng. Rất mong Thủ tướng và các đại biểu quốc hội đọc và suy nghĩ để có quyết định chính xác.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Vừng Ơi12:38 08/06/2018

Mong rằng những ư kiến đóng góp tâm huyết của các chuyên gia được lắng nghe và thấu hiểu, đây là những ư kiến rất nặng t́nh với quê hương, đất nước. Đất nước Việt Nam đẹp, con người giỏi giang, nhưng sao cái ǵ cũng cứ lận đận ở nhóm cuối bảng của thế giới. Quốc hội hăy dành ra một buổi để b́nh luận về vị thế của Việt Nam so với thế giới về kinh tế, giáo dục, y tế.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Đỗ Hồng12:02 08/06/2018

Tôi ủng hộ chỉ là nơi phát triển du lịch, nghỉ dưỡng!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Nguyên Hồng12:03 08/06/2018

Tôi cũng đồng t́nh với ư kiến của giáo sư.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Vơ Thị Tuyết An14:27 08/06/2018

Bài viết rất hay phù hợp với suy nghĩ của người dân. Mong QH quan tâm có kế sách đúng đắn.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Thang12:54 08/06/2018

Tôi đồng ư. Và tôi nghĩ là người dân yêu nước ai cũng sẽ đồng ư với bài phân tích của ông.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Đăng trường11:49 08/06/2018

Phân tích quá hay, cảm ơn giáo sư nhiều.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Nguyễn Hữu Minh13:37 08/06/2018

Tôi đồng t́nh với ư kiến của Giáo sư Trần Văn Thọ và tôi cũng đă có ư kiến tương tự trong phần b́nh luận trên các báo nói về chủ đề đặc khu.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Minh Thảo11:57 08/06/2018

Tôi không phải là chuyên gia để nhận định về hiệu quả kinh tế mà đặc khu mang lại. Nhưng chúng tôi, một số chuyên gia và đại biểu quốc hội đang lo lắng đặc khu có thể gây ra các hệ lụy về chủ quyền lănh thổ, môi trường và sự b́nh đẳng giữa các nhà đầu tư... Thật sự tha thiết mong quốc hội cân nhắc trước khi thông qua dự thảo này. Xin hăy lắng nghe và thấu hiểu nhân dân.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Thanh Quế12:33 08/06/2018

Xem tít dạo đầu đă bắt mắt, đọc xong thấy sướng run người.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Vơ văn13:16 08/06/2018

Đa số người dân không đồng ư quốc hội thông qua luật đặc khu vào thời điểm này.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Chính13:45 08/06/2018

Quốc hội nên lắng nghe và suy tính thật kỹ.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Quang hải13:17 08/06/2018

Ông đă nói hộ ḷng dân, cảm ơn ông!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Cường12:56 08/06/2018

Tôi mong Quốc hội chưa thông qua Luật về đặc khu. Đợi một thời gian nữa, sau khi đă t́m hiểu ư dân và các nhà chuyên môn, rồi thông qua Luật đặc khu vẫn chưa muộn.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Song12:56 08/06/2018

Mong các ĐBQH hăy đọc bài này.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Son12:49 08/06/2018

Rất có tầm nh́n. Cảm ơn giáo sư. Lănh đạo nên nghe những góp ư tích cực này. Mọi người có tŕnh độ cũng nên chia sẻ nhiều hơn.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Nguyễn Trung Tuyến13:04 08/06/2018

H́nh như đa phần dự án đặc khu là du lich nghỉ dưỡng casino chứ có khu công nghiệp nào đâu. Nhưng Mỹ, Châu âu, Nhật ít đầu tư vào mấy lĩnh vực này.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Huy Nguyen12:57 08/06/2018

Tuyệt vời. Xin cảm ơn Giáo sư Thọ.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Đức Thành11:59 08/06/2018

Bài viết phân tích rất có lư. Không ai phát triển công nghiệp ở Phú Quốc, nó chỉ phục vụ du lịch có ṣng bạc. Nếu không có ṣng bạc đảm bảo 5-10 năm nữa ít du khách đến Phú Quốc v́ nó không có nhiều hấp dẫn như các nơi khác..

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Lê hữu Hóa13:32 08/06/2018

Cách đây mấy ngày tôi có xem bà Phạm Chi Lan phát biểu sau khi được phỏng vấn, hôm nay được đọc bài viết của GS Trần Văn Thọ tôi rất đồng quan điểm.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Mười Bách11:53 08/06/2018

Trên cơ sở phân tích rất khoa học, Giáo sư Trần Văn Thọ mong muốn kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa 14 chưa thông qua Dự luật đặc khu kinh tế Vân Đồn, Vân Phong, Phú Quốc. Đây có lẽ cũng là Ư NGUYỆN của cử tri và nhân Việt Nam hiện nay!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

QueHai12:29 08/06/2018

Ư kiến của GS Thọ rất xác đáng!

TRẢ LỜI THÍCH : 0

Huu Bang11:53 08/06/2018

Bài viết đă phân tích quá rơ về nhiều mặt. Thành thật cảm ơn.

TRẢ LỜI THÍCH : 0

 


Bị chú của ERCT :

* Bài đă đăng trên trang điện tử báo.Tuổi Trẻ. : https://tuoitre.vn/3-dac-khu-can-tra-loi-3-cau-hoi-2018060810345363.htm