Du kư Myanmar

Nov. 2018

  Người ta bảo Myanmar là một quốc gia Phật gi​áo, dân t́nh chất phát​​,  thân thiện đă làm kích thích sự hiếu kỳ của chúng tôi từ mấy năm qua. Đă có dự định thăm viếng bao nhiêu lần nhưng đến hôm nay chúng tôi mới có thể thực hiện. Sau 1 tuần ngao du Bhutan, cái cảm giác hạnh phúc từ nơi ấy chưa kịp tan biến th́ chúng tôi đă ngồi trong phi cơ hướng về Mandalay, một trong những cố đô của Myanmar, nơi mà chúng tôi bắt đầu chuyến du lịch hành hương 12 ngày, chương tŕnh tự lo lấy từ A đến Z.

Một góc nhìn khác, cách gọi khác là ‘ đi bụi" vì tốn phí rẻ hơn. Tôi gọi là hành hương v́ hầu hết các nơi thăm viếng là chùa chiền, đền đài ngoại trừ một số thắng cảnh hay làng mạc trong vùng hẻo lánh hầu mong có thêm một bước đi sâu vào cuộc sống của người dân quê Myanmar. Hành hương, thăm chùa chiêm bái nhưng chúng tôi không ăn chay và đã có nhiều cơ hội thưởng thức các món ăn truyền thống của dân tộc này.

Đi du lịch có nhiều phương cách nhưng đại khái 2 phương cách thông thường nhất là đi theo tour hoặc là tự túc tự cường.

Đi theo tour là phương cách dễ dàng và tiện lợi nhất. Ta chỉ chọn một tour nào thích hợp th́ công ty du lịch lo tất cả mọi sự, ta chỉ “nhắm mắt” đi theo đoàn, “mở mắt” ra thưởng thức phong cảnh, chụp hình rồi lên xe nhắm mắt lại trở về. Phương cách này là khỏe nhất, không tốn th́ giờ nhiều.

Phương cách khác là tự lo. Đây là phương cách tôi chọn cho chuyến ngao du Myanmar nầy.. Thường th́ các tour cho Myanmar khoảng 6-7 ngày nhưng chúng tôi đi 12 ngày.

Tôi muốn chuyến đi thật thoải mái, muốn đi th́ đi muốn ngừng th́ dừng lại, muốn ăn th́ ăn muốn ngủ th́ ngủ, trên đường thấy cảnh lạ, chuyện vui th́ dừng lại xem thử. Một chuyến đi không vội vă.  

Myanmar một đất nước khá rộng lớn khoảng 680,000Km2 gần gấp đôi Việt Nam với 51 triệu dân.

Chúng tôi chỉ thăm viếng những nơi chính Mandalay, Bagan, Inle lake, Yangon và Bago ( Golden Rock). Đây là những nơi tiêu biểu của đất nước Myanmar đuợc dân du khách ưa chuộng nhất. Myanmar có khoảng hơn 20 cố đô, có cố đô 1-2 năm, có cố đô 4-500 năm, trong đó Mandalay, Bagan, Yangon, Bago  là 4 trong những cố đô của đất nuớc Phật giáo này

Phi cơ đáp xuống phi trường Mandalay khoảng 7 giờ tối, mặt trời đã đi ngủ mà đèn đuốc ngoài trạm đón xe taxi cũng không sáng sủa cho lắm. Lúc tôi mua SIM card ở phía trong tôi thấy giá taxi là 15,000Kyats ( K: đơn vị tiền tệ của Myanmar), ra ngoài có anh thanh niên mời tôi đi taxi sharing giá 5000K một người. Hai chúng tôi đi share với 5 nguời khác trong chiếc van 7 chỗ ngồi.

Đây là thất sách đầu tiên vì máy lạnh trên xe không có hiệu quả nhưng cũng may là nhiệt độ không nóng lắm lúc chiều tối như thế này. Trên xe có cô gái Hà Lan qua đây mấy tuần đi tu, nói chuyện vui làm 40 phút trôi qua cũng nhanh chóng

Ngày đầu tiên du lịch, chúng tôi muớn 1 chiếc xe taxi trọn ngày ( khoảng $30) để làm quen với Mandalay. Ở Myanmar, mặc dù truớc đây là thuộc địa của Anh quốc nhưng từ năm 1948  xe cộ lưu thông đã đổi qua chạy bên phải của đường. Tuy nhiên hầu hết xe hơi xứ này là loại secondhand được nhập vào từ các nước ở Á châu và phần đông xe có tay lái nghịch ( nghĩa là tay lái nằm bên phải của xe, giống như xe hơi bên Nhật). Trên đường hầu như không thấy bóng dáng của “bạn dân” trừ những nơi có đèn đỏ bị hỏng thì “bạn dân” xuất hiện điều phối giao thông.

Hôm nay bác tài đưa chúng tôi thăm viếng Sagaing, Mingun, Inwa và cầu U-bein.

Sagaing, Inwa cách Mandalay khoảng 20Km, cách nhau một con sông và cũng là cố đô nên có nhiều di tích để thăm viếng.  Chùa Hsinbyume, đền Mingun Pahtodagyi, Mingun bell v.v... là những nơi đáng để ghé qua.

U-Bein là chiếc cầu gỗ chạy ra giữa dòng sông, chủ yếu để cho du khách tản bộ và ngắm hoàng hôn. Không may mắn cho chúng tôi là hôm nay trời âm u, nhiều đám mây đen đã che khuất nên không thưởng ngoạn được cảnh đẹp hoàng hôn mà bao nhiêu người ca ngợi...... Tiếc !

Ở Myanmar, chỉ một số it chùa và đền lớn, danh tiếng có du khách lai vãng nhiều thì được trùng tu, bảo trì còn một số lớn còn lại đang bi xuống cấp thê thảm và hình như có một số ngày xưa sao thì nay vậy chưa bao giờ đuợc tu bổ.

Vào thăm chùa hay đền du khách phải ăn mặc kín đáo, không hở vai hở ngực, không mặc quần ngắn trên đầu gối quá cao, không đuợc mang giày mang vớ mà phải đi chân đất từ cổng vào.

Có lẽ đây là việc khó chịu nhất khi du lịch xứ sở này. Ở những nơi khác, viếng chùa ta chỉ để giày dép ở cửa hay ở bậc thềm của đại điện, nhung Myanmar thì khác. Bạn phải để giày, vớ ngoài cổng chùa mà đi bộ chân trần vào. Xa gần tùy theo chùa lớn hay nhỏ.

Biết rằng đến đây, Phật giáo là quốc giáo, ta là du khách ta phải tôn trọng niềm tin và tôn giáo của họ. Nhập gia phải tùy tục và phải tuân theo những qui định ở nơi mình thăm viếng.

 

Cái khổ cho mình là khí hậu nắng nóng, vào khoảng trưa thì nhiệt đô của con đuờng trải nhựa vô chùa tăng lên đáng kể. Trên đuờng thì không được sạch sẽ và có rất nhiều viên sỏi nhỏ nằm đây đó. Đã nóng như cháy mà vô tình đạp nhằm viên sỏi nhọn thì trời ơi…. đau lắm bạn ơi ! . Nhà tôi là Phật tử, đã qui y, trong lòng lúc nào cũng có Phật nên mấy viên sỏi chẳng nhằm nhò gì, hay là được Phật tổ phù hộ nên mấy viên sỏi tự động né chân bà . Chứ tôi là người trần ăn mặn ( và nói bậy nữa ) nên có lẽ đây là lúc tôi bị trừng phạt chăng ? Thế nhưng với trách nhiệm là đưa Phật tử này đi hành hương, phải hộ vệ người đến chân Phật để cúng bái tôi không thể không tròn nhiệm vụ. Trên chông thì không dám bước chứ mấy viên sỏi nhỏ này làm sao làm chùn chân tôi được  ! ! !  Tôi vẫn đi và tôi vẫn . . . . lầu bầu.

Lầu bầu chê trách dân Myanmar không thân thiện, không nghĩ dùm cho các đôi chân của những người như tôi, những người không thich đi chân trần.

Hầu hết các chùa , đền lớn, nơi có nhiều du khách viếng thăm còn một điều tệ hại khác.

Đó là gift shops !

Gift shops quá nhiều, nằm dọc 2 nên đường đi chật hẹp, chạy dọc 2 bên cầu thang và có nơi chạy rất gần vào tới khuôn viên đại điện. Gift shops chiếm cả 2 bên chỉ còn lại ⅓ bề ngang cho người qua lại. Đúng là quá tải làm mất đi vẻ trang nghiêm nơi tôn kính, không còn cái thanh tịch của nơi thờ cúng Phật và tiêu luôn cái vẻ đẹp của những di tích ngàn năm ông bà để lại.

Một điều lạ mắt nữa là thùng phước sương, thùng công đức ( donation box). Khi viếng Bangkok tôi đã ngạc nhiên vì trong chùa có rất nhiều thùng công đức rãi rác nằm chung quanh chân tượng Phật. Qua Myanmar, khi viếng một ngôi chùa trên Inle lake, tôi ngạc nhiên hơn nữa và đếm cả thảy 43 thùng trong một đại điện không rộng hơn 100x100m.

Tôi biết rằng mỗi thùng thì thuộc về một tổ chức, truờng học hay cơ cấu riêng nhưng câu hỏi là tại sao không làm một thùng rồi chia ra mà phân phát ? Rất tiếc tôi chưa lấy được câu trả lời xác đáng.

Giờ xin trở lại tiếp tục chuyến du lịch hành hương !

Ngày thứ 2 ở Mandalay, chúng tôi lấy xe Tuk-tuk đi thăm Mandalay Royal Palace. Tài xế Tuk-tuk là một ông trung niên đứng tuổi mặc sà-rông trông rât hiền từ, chạy 20 phút chỉ có 3000Kyats.

Hoàng cung Mandalay là một cung điện khá rộng lớn nằm trong khuôn viên 2x2Km được bao quanh  một con hào sâu 5m. Khác với Grand Palace ở Bangkok, ở đây rất it du khách, không thấy group tour nên ta cảm thấy rất thoải mái thong thả thuởng ngoạn trong một khuôn viên rộng lớn, tĩnh mịch này.

Ở đây chúng tôi được chào hỏi từ 1 anh tài xế taxi, tự xưng là “Mr. Take it easy", tiếng Anh cũng khá thông thạo, đề nghi huớng dẫn chúng tôi phần còn lại của ngày. Và ngay cả đưa chúng tôi đi Bagan bằng xe vào ngày mai.

Theo chuơng trinh, chúng tôi sẽ đi Bagan bằng xe Express Bus, tốn khoảng 5-6 giờ xe và giá rất rẻ. Nếu đi bằng phi cơ thì khoảng $60/người với 30 phút bay.

“Mr. Take it easy" còn đề nghị sẽ bao luôn phần hướng dẫn đến ngôi chùa trên đỉnh ngọn núi Popa ( một danh lam gần Bagan).  Sau khi ngã giá cho cả hai phần, hôm nay và ngày mai chúng tôi đồng thuận đề nghị này và tiếp tục cho phần hôm nay là đi thăm:

Shwenandaw monastery, nằm ngay cạnh Royal Palace được cấu trúc bằng loại gỗ đen quí ( gỗ teak) có chạm khắc rất công phu,

Chùa Kuthadaw, được nổi tiếng với 730 cái tháp trắng nhỏ, trong mỗi tháp là một tấm bia lớn khắc chữ của một trang kinh, nói một cách khác cuốn sách có 730 trang.

Mandalay Hill là ngọn đồi cao 240m, trên đỉnh có chùa Sutaungpyei rất đẹp. Nếu khỏe người ta có thể đi bộ lên, nhưng chúng tôi dùng escalators cho đỡ mệt.

 

Ngày mai, “Mr. Take it easy" sẽ đến đón chúng tôi đi Bagan cho nên tối nay chúng tôi sẽ dùng cơm tối với các món ăn truyền thống Myanmar.

Theo giới thiệu của hotel, Aye-Myit-Tar, cách hotel chỉ có 8 phút , là nhà hàng theo phong cách Myanmar rất ngon. Thế là 2 đứa tà tà tản bộ đến nơi 1 cách dễ dàng vì nhà hàng nằm trên cùng một con đường với hotel. Mặt tiền không sang trọng lắm nhưng có vẻ sạch sẽ, sáng sủa nên chúng tôi mạo hiểm buớc vào.  Không thấy mũi lỏ mắt xanh mà khách toàn là gương mặt Á châu, hình như đa số là người bản xứ. Hai chúng tôi ngồi vào bàn không tự tin cho lắm.

Các cậu các cô phục vụ đều trẻ trung , vui tươi nhưng không ai biết tiếng Anh, ngoại trừ 1 cô bập bẹ vài tiếng. Cô cậu nào cũng thoa trên má 1 lớp phấn Thanaka ( loại bột vỏ cây dân Myanmar dùng như kem chống nắng) hình tròn trông rất ngộ nghĩnh.

Đây là lúc tôi trổ tài tìm cách sống còn trong tình huống ngôn ngữ bất đồng. Sau một lúc tôi và cô phục vụ bập bẹ tay chân múa may, tôi gọi 2 món cùng với rau là 3 dĩa.

Chỉ hơn 5 phút, các cô cậu bê ra một bàn gồm 9 dĩa, 2 chén soup và 2 dĩa cơm !

Ôi chời, lộn rồi ! tôi đưa 3 ngón tay phân bua với ý là chỉ có 3 món thôi. 2 cô lại giải thích, nhưng khi nhìn 2 bàn bên cạnh tôi mới suy ra rằng ngoài 3 món, lúc nào họ cũng kèm theo các món phụ ( side dishes) free, cũng giống như Korean food lúc nào cũng kèm theo 5-6 dĩa phụ. Hai chúng tôi an tâm cầm đũa ( tiếng Myanmar gọi đũa là tuu, phát âm giống “two” trong Anh ngữ). Bạn nên nhớ từ này nếu muốn xin đôi đũa khi viếng Myanmar, vì họ thường chỉ dọn ra muỗng, nĩa lên bàn thôi.

Thức ăn truyền thống của Myanmar ngon quá, rất hợp khẩu vị của hai chúng tôi. Từ đó về sau, cứ cách mỗi ngày chúng tôi thường vẫn tìm đến các nhà hàng loại này.

Ăn xong, nhìn cô phục vụ đang đứng cách bàn tôi khoảng 10m, tôi đưa ngón tay chỉ lên trần đánh vài vòng tròn nhỏ ra dấu bảo tính tiền. Cô nhìn tôi cười tỏ vẻ hiểu rồi chạy lại counter. Tôi cười bảo với nhà tôi rằng, đây là cách ra dấu quốc tế để tính tiền, ai cũng hiểu cả.

Vừa hết câu thì cô phục vụ lúc nãy chạy lại với . . . . . . cái hộp tăm xỉa răng ! ! !

-        Oh, no , no , no …… tôi rút ví ra chỉ  vào và ra dấu là tính tiền.

Ôi thôi, các cô cậu ngớ ra rồi cười nghiêng ngữa.

Một ký ức rất vui và khó quên.

 

 

Sáng nay dậy sớm, mới 7 giờ mà “Mr. Take it easy" đã đến và đợi chúng tôi.

 

Xuất phát ! đi Bagan !

 

 

Cách Mandalay 180Km, Bagan là cố đô khoảng thời gian từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ 13, gần 500 năm. Đây là cố đô có tuổi thọ dài nhất của Myanmar.

Bagan là cố đô nổi tiếng nhất, được biết đến với hơn 10,000 đền, chùa và tu viện lớn nhỏ vào thế kỷ 13, và bây giờ qua bao nhiêu thăng trầm con số này chỉ còn lại khoảng hơn 2000.

2000 là con số lớn, một du khách viếng Bagan 3 ngày mà đi thăm được 10-20 là nhiều lắm rồi. Thế nhưng ngoại trừ một số đền và chùa lớn, nguy nga với những cấu trúc đặc thù, còn lại những đền và chùa nhỏ hơn thì hao hao giống nhau, và có nhiều cái không thấy bóng dáng du khách, trông thật hoang vắng điêu tàn. Đây là những đền thuộc loại nhỏ hoặc trung mà trong tương lai sẽ bị mai một, rồi từ từ biến đi vì thiếu sự săn sóc của con người.

Thành phố New Bagan và Old Bagan rất nhỏ, đường sá thô sơ, gập ghềnh, ổ gà ổ voi rất nhiều. Đường vào các chùa và đền hầu hết là đường đất đỏ bụi mù nên hai chúng tôi đã mướn một chiếc xe scooter 2 bánh chạy bằng pin làm phương tiện di chuyển ở đây 3 ngày.

Đây là một quyết định tối ưu, vì xe 2 bánh là phương tiện tiện lợi nhất để ngao du trong thành phố này. Có những con đường hẹp mà xe hơi không vào được, có những nơi mà xe 2 bánh có thể đậu ngay trước cổng, khỏi phải đi bộ.  Chạy, ngừng, nghỉ, chun vào ngỏ hẽm, ngắm cảnh xoay vòng 360 độ không có gì che mất tầm nhìn, lên xuống xe dễ dàng nhanh chóng, xe 2 bánh là chọn lựa tốt nhất, rẻ nhất cho 3 ngày ở cố đô Bagan.

Ở Bagan không có dịch vụ gửi xe. Chúng tôi chạy đến cổng chùa hay đền, tu viện, hoàng cung hay bất cứ ở đâu trong thành phố này, dựng xe rồi gát treo helmet lên tay lái và đi vào thăm viếng mà không cần khóa xe. Giày dép để ngoài cổng hay để bên cạnh xe rồi đi cũng OK. Không ai màng lấy hoặc mượn xài đỡ.  Đây là tính thật thà, trung thực, không tham của của người khác của dân tộc Myanmar.

Gift shops thì nhiều vô số, nhưng không kèo nài du khách, không lẻo đẻo theo sau năn nỉ. Du khách thỏai mái xem quà, chụp hình trả giá và cứ an tâm bỏ đi khi không muốn mua. Họ không bực mình, không than vãn.

Có lẽ đây là văn hóa được Phật giáo truyền đạt chăng ?

Dân Myanmar rất sùng đạo. Chắc chắn là như vậy. Chừng ấy chùa chiền, ngần ấy đền đài trải qua bao nhiêu thế kỷ qua biết bao đời vua, chắc chắn Phật giáo đã đi sâu vào lòng người dân xứ này. Nhìn cung cách họ vào chùa lễ bái, gương mặt thành khẩn cầu nguyện ta có thể đoán được tín ngưỡng ho đang theo quan trọng đến như thế nào.

“ Love is for giving" câu này có lẽ rất hợp với dân Myanmar.

Ở trên tôi có đề cập đến nhiều thùng công đức đặt trong chùa. Tôi để ý dân Myanmar đến lễ bái thuờng bỏ tiền vào thùng công đức. Có người cúng duờng cho nhiều thùng.

Tôi có dịp đi trên chuyến tàu điện ( thật ra là tàu chạy bằng diesel) chạy một vòng thanh phố Yangon. Chuyến tàu cho dân bản xứ làm phương tiện di chuyển, giá chỉ có 200 Kyats, khoảng 13 cents) chạy 1 vòng 46Km, ngừng 39 ga, 3 tiếng đồng hồ.

Có 1 ông già tàn tật đi xin ( rất ít thấy nguời ăn xin trong những thành phố chúng tôi đã đi qua) trên tàu chống gậy đi qua đi lai, tôi thấy rất nhiều người cho . Người trẻ, người đứng tuổi móc ra 50, 100, 200 Kyats cho ông. Tôi cảm thấy dân Myanmar rất có lòng hảo tâm. Trong chuyến đi, mấy người tài xế giải thích cho tôi biết họ nghĩ rằng “ cho đi làm phước rồi kiếp sau sẽ được hưởng”, giống như làm phước sẽ được phước vậy. Vì thế thật không ngạc nhiên khi thấy rất đông dân chúng tuy nghèo nhưng bỏ tiền mua hoa quả cúng bái hoặc mua những tấm vàng lá thật mỏng để dán lên tượng Phật hay những vật linh thiêng mà họ tin .

 Ở Bagan, không nên bỏ qua các nơi đáng thăm viếng như Đền Amanda ( 4 tượng Phật 4 hướng), chùa Mahabodhi, đền Dhammayangyi, đền Thatbyinyu Phaya, Shwesandaw. Shweguyi, Sulamani, Gawdau, Shwezigon, Royal Palace nếu có thì giờ hãy chạy vào các làng quê, trong đó có nơi họ cũng có người hướng dẫn đi xung quanh làng để giới thiệu cuộc sống hay những sản phẩm họ làm ra. xong hãy cho một ít tiền tip cho người guide vì họ không đòi bao nhiêu cả.

Từ Bagan đi Inle lake đi xe bus tốn 9 tiếng đồng hồ nên chúng tôi chọn đi phi cơ, khoảng 45 phút bay, tuy đắt hơn nhưng khỏe và đở tốn thì giờ.

Từ phi trường Heho vào thành phố cần 45 phút lái xe. Taxi xuất phát từ phi trường không biết có phải trả phí cho phi trường hay không  mà giá vào thị trấn Nyaungshwe phải trả 25000 Kyats, nhưng ngược lại mấy ngày sau trở ra phi trường cũng anh taxi này bảo rằng chỉ cần cho anh 15000Kyats là OK.

Những hotels gần hồ Inle giá khá cao nên tôi đã chọn hotel ở thị trấn Nyaungshwe là tiện nhất. Ở đây có rất nhiều hotels nhưng tôi may mắn ở hotel Golden Dream nằm ngay gần con sông, nơi mà tàu bè xuất phát cho các tour đi chơi trên hồ Inle.

Hồ Inle là hồ lớn thứ nhì của Myanmar, rộng khoảng hơn 100Km vuông, nơi sâu nhất khoảng 4m nằm trên độ cao khoảng 800m. Hồ Inle lôi kéo được du khách nhờ các hình ảnh của dân đánh cá truyền thống vừa đánh cá vừa chèo thuyền bằng chân, các vuờn rau quả trên mặt nước hoặc các làng dân nghèo sống trên mặt hồ.

 

 

Ta nên dành trọn 1 ngày cho du lịch trên hồ Inle. Trả thêm khoảng $3 để được đi sâu vào về phia nam của hồ đến thăm viếng chùa Inn Dein. Đây là ngôi chùa rất độc đáo, bao gồm khoảng hơn 1000 ngọn tháp chùa lớn nhỏ nằm san sát bên nhau.

Có những ngọn tháp bằng gạch đá đang xuống cấp hư hao, cũng có nhiều ngọn tháp được bảo trợ trùng tu lại rất đẹp.. Hãy cố lách mình chen vào đứng giữa các ngọn tháp này để chọn những tấm hình vừa ý.  Chụp ngang chụp dọc thỏa thích vì góc cạnh nào cũng đẹp không chê vào đâu được.

Hãy nên điều chỉnh để tàu khởi hành lúc sáng sớm đủ thì giờ để ra tới giữa hồ trước bình minh. Hãy chụp những tấm hình có những người chài lưới đang biểu diễn cầm nôm, cầm lưới, vừa đánh cây chèobằng chân,  và phía sau đó, cảnh nền là ánh bình minh hồng đỏ.

Nếu chưa vừa ý thì hãy chụp lại nhé. Chắc hẳn thế nào cũng cũng có vài tấm về cho bạn bè biết tay nghề của mình cũng chẳng thua ai ! Nếu có thể hãy tặng một ít tiền boa cho các tay đánh cá đã làm xong nhiệm vụ của một người mẫu  cho bạn, vì đó cũng là thu nhập của họ sống trên hồ Inle này,

Sau đó tiếp tục hành trình đi thăm các vuờn tượt, làng mạc trên mằt hồ và đến chùa Inn Dein.  Hãy trở lại giữa hồ trườc mặt trời lặn, vì đây cũng là lúc mà du khách ngắm cảnh hoàng hôn trên hồ Inle.

Trong thị trấn Nyaungshwe có 1 chợ đêm, không lớn lắm nhưng cũng có các quầy thức ăn khá hấp dẫn.

Sau khi đi dạo 1 vòng, chúng tôi chọn 1 chòi có bàn có ghế ngồi ăn đàng hoàng thay vi đứng như các quầy thức ăn khác. Hầu hết họ không nói tiếng Anh, nên một lần nữa tôi mua tay múa chân với họ. Cuối cùng đi thăm mấy bàn bên cạnh rồi chỉ vào các đĩa thức ăn của khách mà chọn cho mình. Thế cũng vui qua 1 đêm ! !

Hôm nay bay đi Yangon cho những ngày còn lại.

Vừa mới đây thôi, Yangon ( Rangoon) đã là thủ đô của Myanmar ( Burma). Tháng 11-2005 thủ đô của Myanmar đã được dời đến Nay Pyi Taw, nhưng Yangon vẫn là thành của phố thương mại sầm uất nhất của đất nước này.

Ngạc nhiên đầu tiên khi đến thành phố này là họ cấm không cho xe gắn máy, hoặc xe Tuk-tuk lưu thông. Tất cả là xe 4 bánh trở lên và kẹt xe ở Yangon là vấn nạn cũng như các đô thị lớn khác.

Điều ưu tiên tôi phải lo là chuẩn bị tìm một chiếc xe để ngày mai đi thăm cố đô Bago và thăm chùa Kyaiktiyo, còn được gọi là Golden Rock.

Cách Yangon khoảng 200 cây số nhưng cũng tốn hơn 3 tiếng đồng hồ lái xe. Trước khi rời Mỹ tôi đã liên lạc với môt công ty du lịch để đặt 1 chiếc xe có tài xế nhưng giá hơi cao nên bỏ ý định đó. Tôi quyết định sẽ làm việc này sau khi đáp xuống Yangon. Qua tiếp tân của hotel, thì biết rằng họ có một anh taxi thường có mặt ở đây để làm tour cho khách.

Với cùng những điều kiện tương tự, tôi đã tiết kiệm được 15% và có được một anh taxi cũng kha khá tiếng Anh, biết trước rõ ràng những nơi chúng tôi muốn đi và hướng dẫn rất chi tiết và thân thiết.

Bago là thủ đô trong khoảng thế kỷ 13. Là cố đô nên Bago cũng có Hoàng cung, chùa chiền, đền đài cũng khá đồ sộ. Tuy nhiên chúng tôi đã đi qua nhiều cố đô, nhiều chùa chiền và cũng lắm đền đài nên bản thân tôi không cảm thấy phấn khởi cho lắm. Tôi thì thích cái gì lạ lạ ! Tuy nhiên bà xã thôi thì khác. Thấy chùa là tươi lên ngay, là vào chấp tay  lạy Phật liền, không thấy mệt !

Tuy rằng Golden Rock là mục đích chính, mà Bago thì nằm trên đường đi cho nên quá tiện lợi để được thăm viếng thêm một cố đô của đất nước Phật giáo này.

Chùa Shwe Maw Daw, Kanbawzathadi Palace, Schwethalyaung Budda ( Reclining Budda), Myatha Lyaung , Mahazadi Paya, Kayak Pun Pagoda ( Buddha 4 sides) là các nơi danh tiếng của vùng này.

Một điều bất ngờ trong chuyến đi Bago tuy không nằm trong chương trình nhưng anh tài xế đã điều chỉnh giờ giấc để đưa chúng tôi thăm một tu viện vào đúng giờ trai ( giờ ăn trưa của các tu sĩ). Chúng tôi có dịp cùng các du khách khác tham gia phân phát cơm cho các tu sĩ ở tu viện này.

Các tu sĩ xếp hàng đi vào, và chúng tôi chờ hai bên trước cửa phân phát cơm cho từng người. Trong nhà ăn, bàn đã có sẵn, loại chân thấp và ngồi ăn trên nền nhà, cứ 6 người 1 bàn. Sau khi mọi tu sĩ đã an tọa thì mọi người bắt đầu đọc kinh. Đọc rất đồng điệu, âm thanh lớn đưa mình trở về thời thơ ấu, thuở cùng tất cả bạn bè trong lớp đồng thanh đọc bài theo cô giáo.

Tu sĩ đủ lớp tuổi, khoảng 7-8 tuổi cho đến 30-40 tuổi.

Trông các chú tu sĩ tí hon, dù có choàng trên người chiếc áo nâu sòng nhưng ánh mắt tinh nghich đùa giỡn với nhau trong lúc mọi người tụng kinh trông thật rất dễ thương.

Khi xưa, các tu viện ở Myanmar đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục cho dân chùng biết đọc và biết cách tính toán căn bản, nhưng ngày nay chủ yếu là yểm trợ giáo dục cho các trẻ mồ côi hay quá nghèo để đến trường.

Người Maynmar,  có thể vào chùa đi tu một thời gian rồi trở lại cuộc đời bình thường ở ngoài và có thể lập đi lập lại nhiều lần trong cuộc đời . Như anh tài xế “ Mr. Take it easy" bảo rằng anh ta vừa đi tu 3 tháng mới  trở về, và mỗi buổi sáng anh ta đến ngôi chùa nhỏ gần nhà để cầu an xong trở lại đi làm việc.

Tu tập là 1 phần quan trọng không thể thiếu trong cuộc đời của người dân Myanmar. Giáo lý Phật giáo đã và đang đi sâu vào lòng người của đất nước hiền hòa, thân thiện này.

Lòng vòng ở Bago cũng đã trể, chúng tôi vội vàng lên xe trực chỉ Golden Rock. Chùa Kyaiktiyo nằm trên đỉnh núi cùng tên, cao 1100m.

Con đường đèo đi lên chùa ngoằn ngoèo, có nhiều đoạn có độ dốc khá cao mà xe hơi thường khó mà leo nổi. Có 2 cách duy nhất cho du khách viếng chùa là hiking 11Km hoặc mua vé để đi bằng xe truck tốn khoảng 1 tiếng đồng hồ.

Trừ 1 vài người trẻ khỏe người, còn lại xe truck là phương cách duy nhất cho hần hết du khách.

Truck là loại xe tải lớn và mạnh của Nhật ( có lẽ nhiều người còn nhớ Truck Yaroo,トラック野郎 bên Nhật) được cải tiến bằng cách dở bỏ trần xe phia sau, đóng các băng ngồi bằng gỗ để chuyên chở hành khách lên xuống núi.

Cứ 6 người một băng, khi đầy thì xe chuyển bánh. Trước khi rời Mỹ tôi đã xem qua trên YouTube nói về hành trình này, nhưng giờ ngồi lên băng gỗ mới có được cảm giác phiên lưu đặc thù của nó.

Đường thì hẹp, dốc thì cao, với những cái cua cùi chỏ thật gấp mà anh tài xế hình như không muốn giảm tốc độ. Xe gào hú vèo vèo leo dốc, gió buổi chiều thổi vào mặt thật mát, thân mình thì nhồi qua lắc lại giống như ta đang ở trên một roller coaster !

Trên xe có nhiều bà già vẫn tỉnh bơ, ngược lai một vài cô gái và vài em nhỏ mặt mày xanh xao gục đầu muốn nôn ọe.

Lên hơn nửa đường thì xe ngừng ở trạm Cable car, hai chúng tôi quyết định xuống đổi qua đi tiếp bằng loại này cho khỏe cái thân già. Lên tới đỉnh thì hơi trể, mặt trời đã xuống khỏi chân đồi và hoàng hôn đã không chờ chúng tôi. . . .  Tiếc !

Cảnh ban đêm của Golden Rock với anh đèn điện rất đẹp vì thế chúng tôi đã chọn lấy hotel trên này để qua đêm, mặc dù giá tiền cao gấp 3 lần các hotels nằm dưới chân núi.

Bây giờ chúng tôi vẫn nghĩ rất đáng để qua đêm trên đỉnh núi này. Quang cảnh tấp nập khách thập phưong viếng chùa, người người quì, ngồi xung quanh khấn vái thành khẩn làm mình cảm thấy phảng phất đâu đây một cái gì huyền bí trang nghiêm.

Như tên gọi, Golden Rock là một tảng đá rất lớn màu vàng, hơi tròn nằm chênh vênh trên cạnh của 1 vách đá. Trên tảng đá lớn đó là một tháp chùa cao khoảng 7m.

Chỉ có đàn ông mới được phép vào gần tảng đá để cầu nguyện hoặc dán những lá vàng rất mỏng.

Tảng đá nằm chênh vênh, gần một nửa nằm phía ngoài cạnh của vách đá bên dưới nhưng qua bao năm tháng vẫn không lăn xuống vì sức nặng của chính mình. Người ta bảo rằng xá lợi tóc của đức Phật được thờ trong nóc tháp là sự huyền bí để giải thích vì sao !

Khi lên đèn, cả tảng đá Golden Rock và tháp chùa ửng một màu vàng nổi bật trong đêm đen. Chung quanh là những ngọn nến lung linh, hương khói bay quyện trên không cùng với những âm thanh nguyện cầu của bao nhiêu Phật tử mộ đạo đang bao quanh ngồi xếp bằng khấn vái như đưa tôi vào một không gian mầu nhiệm và hình như đâu đây đức Phật đang dang tay phổ độ chúng sanh. Không biết bao nhiêu hình ảnh mà tôi cố ghi vào chiếc máy chụp hình nhưng vẫn âu lo rằng có còn thiếu gì không. Phải chi có mấy ông bạn mê nhiếp ảnh đi cùng để những cặp mắt nghệ thuật của mấy ông đừng hòng nhắm lại được đêm nay !

Trên đỉnh núi này chỉ có 2-3 hotels nhỏ, mà du khách thì cả trăm cả ngàn đã lũ lượt lên đây. Đa số họ là người dân bản địa hoặc những người dân trong thành phố khác của Myanmar, họ mang theo tất cả vật dụng cần thiết để qua đêm dưới khách sạn ngàn sao. Người già, con nít cũng thế, họ trang bị kỹ càng như là họ đã lên đây bao nhiêu lần rồi. Mọi người vui vẻ chọn cho minh một góc, một không gian trên nền gạch dưới chân tảng đá, chung quanh ngọn tháp chùa linh thiêng để nhìn ngắm bóng đêm hay sao trời, hay họ vẫn tiếp tục hướng về tháp chùa lâm râm khấn nguyện. Tôi cũng thầm mong cho họ được gặp Đức Phật, niềm tin của họ trong giấc ngủ đêm nay để ngày mai có được nụ cười mãn nguyện trên môi và tiếp tục cuộc sống.

Sáng hôm sau, dù đã khá mệt ngủ mê,  nhưng hai chúng tôi cũng không dám ngủ nướng để bỏ lỡ cơ hội thưởng ngoạn cảnh buổi sáng trên đỉnh Kyaiktiyo này. Dù thế, nhưng cũng hơi trễ vì mọi người đã lũ lượt cuốn dọn ra về cho kịp huyến truck đầu tiên khởi hành 6AM. Còn lại là đoàn quân dọn dẹp, những cô những cậu đầu đội tay mang rao bán thức ăn sáng. Từng đoàn nhà sư, tu sĩ xếp hàng khất thực trước cổng chùa trông đợi lòng hảo tâm của khách trên đường xuống núi.

Chúng tôi cũng thu dọn và nhập vào dòng người để trở lại Yangon.

Yangon, một đô thị phồn hoa, người người cũng tấp nập, bận bịu với công việc của chính mình. Để được nhìn thêm một khía cạnh khác, một cuộc sông khác của thành phố này chúng tôi quyết định bắt chuyến tàu bình dân chạy quanh vòng ngoài của Yangon.

Đường tàu đánh một vòng chung quanh thành phố dài 46Km chạy len lỏi qua các khu chung cư,chợ búa và các đồng ruộng. Nhiều căn nhà nghèo nàn, nhiều bãi rác hoặc những vũng nước ứ đong để ta thấy đuợc cái nghèo, thật nghèo của đất nước vừa thoát ra khỏi một chính quyền chuyên chế và vừa mới được tiếp xúc với xã hội tiền tiến văn minh bên ngoài.

Đoàn tàu có 5 toa, được nhập vào từ Nhật bản và các bảng hiệu nhỏ bằng tiếng Nhật vẫn còn y nguyên minh chứng cho xuất xứ của nó.

Các sân ga được xây khá thấp chỉ cao khoảng 30-40cm từ mặt đường rầy. Hành khách dễ dàng chạy qua chạy lại, hoặc lên xuống cả 2 bên con tàu. Trong toa không chỉ là hành khách mà có đủ loại hàng hóa mà người đi có thể mang hoặc khiêng vào được. Con tàu ngừng ở một ga có chợ nông sản hình như đây là cái vựa nông sản để cung cấp cho các sạp bán lẻ. Tàu vừa ngừng thì các bà “lực lưỡng” bê đẩy vô toa, mỗi bà 4-5 bao lớn nào rau, nào củ, nào trái cây trông thật là nhộn nhịp. Giá vé chỉ có 100 hoặc 200Kyats nên chắc chắn đây là phương tiện chuyên chở rẻ nhất, có thể chất hàng nhiều nhất cho các bà mẹ buôn bán như thế này. Bất cứ nơi đâu, ở bất cứ xứ sở nào tôi vẫn thấy hình ảnh mấy bà mẹ đẹp quá. Nhìn mấy bà ngồi bên đống hàng trầm ngâm, hay gục đầu tranh thủ cho một giấc ngủ, không biết mấy bà mẹ đang nghĩ gì hay đang mơ thấy gì .! ! ! Chồng, con, tối nay nấu món gì hay đang hướng về Phật ?

Quang cảnh trên toa tàu thật bình dân, thật mộc mạc với những người bàn hàng rong. Người đội, kẻ xách nào xoài thơm muối ớt, nào ổi , nào cam quít ho đi qua đi lại rao tiếng lanh lãnh vừa đủ nghe. Có một anh thanh niên trạc 30 tuổi mang bình thủy bán trà. Đến nhìn tôi mỉm cười mời bán, Tôi lắc đầu ,nhưng khi nhìn ra rằng tôi không phải người bản xứ ( mặc dù da tôi ngâm đen cũng không thua gì họ !) tiến lại gần hơn chậm rãi hỏi:

 “What country ?”

“USA"

 Anh thanh niên nhe răng cười lớn “ Oh, Mr. Trump".

Tôi đưa ngón tay cái lên “ Oh Yeh, Mr. Trump"

Giờ mới biết thêm tiếng tăm của ngài tổng thống của ta chắc cũng đang vang dội đến tầng lớp dân đen của xứ sở xa xôi này !

 Chuyến tàu thật có ý nghĩa với chúng tôi trong chuyến hành hương này. Bỏ hơn nửa ngày thật đáng. Tôi nghĩ chắc là chưa có công ty du lich nào có chương trình du lịch trên con tàu nghèo nàn này đâu, vì đây chỉ là sự hiếu kỳ cho những kẻ dư thời giờ như chúng tôi. Chúng tôi thật mãn nguyện cho chuyến du hành trên chuyến tàu đơn sơ cũ kỹ của thành phố lớn nhất Myanmar.

Yangon còn có nhiều chùa lớn và đẹp lắm.

Đẹp nhất là chùa Shwedagon. Có người thì khoái thăm viếng chùa vào sáng sớm tinh sương, có kẻ thì đi vào ban ngày, nhưng tôi thấy đẹp nhất là từ chiều chập tối cho đến đêm. Chùa vàng Shwedagon sẽ rất uy nghi, lộng lẫy khi lên đèn.

Chùa khá lớn và rông. Sau khi vào cổng chúng tôi đã nhờ 1 anh tour guide vui trẻ hướng dẫn chúng tôi quanh chùa. Kiến thức của anh ta về chùa đã giúp chúng tôi hiểu thêm về lịch sử, văn hóa của ngôi chùa Shwedagon. Nhờ anh ta hướng dẫn, chỉ cho chúng tôi biết vị trí chính xác để nhìn thấy được ánh sáng của viên kim cương tỏa ra trên ngọn tháp của đỉnh chùa trong bầu trời tối đen.

Chàng trai tour guide hướng dẫn và giải thích chúng tôi về 4 đức Phật ở 4 hướng đông tây nam bắc. Cả 4 hướng này có 4 cửa ra vào chùa và có kiến trúc thật giống nhau.

Sau khi hết giờ tour, chàng trai ra về, chúng tôi ở lại để tà tà thêm 1 tiếng nữa. Đến khi muốn đi về thì lạc và không nhận ra được ngay là cổng nào mình đã vào và gửi giày vớ. Từ chùa ra đến đó phải đi bộ một đoạn rồi xuống nhiều bậc thang, và đông tây nam bắc đều có bậc thang giống y như đúc. Sau một hồi lanh quanh rồi cũng ra được khỏi chùa với giày vớ đầy đủ.  Đúng là ta chưa già nhưng cũng đã lớn tuổi !

Cũng đến lúc hai chúng tôi phải chia tay Yangon. Lúc sắp rời xa là lúc có nhiều nuối tiếc . Nhà tôi vẫn chưa muốn rời xa nơi đây dù chỉ mới quen nhau hơn 10 ngày qua.

Như sợ thời gian trôi qua, nhà tôi vội vã đi thăm viếng thêm ngôi chùa gần hotel.

Tuy không đẹp hoặc to lớn hơn chùa Shwedagon, nhưng chùa Sule tọa lạc ngay bùng binh của ngã tư 2 con đường lớn ngay trung tâm thành phố. Vào chùa thăm viếng, chiêm bái xong nhà tôi vẫn không hết luyến tiếc, vẫn nói khi nào mình trở lại đây được một lần nữa.

Cảnh đẹp Myanmar, lịch sử ẩn mình trong các đền đài, văn hóa tiềm tàng trong các chùa chiền, cái mộc mạc chất phát và thân thiện của dân tộc Myanmar đang âm thầm níu kéo chúng tôi.

Tôi quay qua hỏi nhà tôi:

“ Khi về già, nếu chọn một trong hai giữa Việt Nam và Myanmar để sống, em thích nơi nào ?

Nhìn tôi, nhà tôi bảo “ Myanmar !”

Tôi mỉm cười và nhủ thầm “ anh cũng vậy “.

 Thật là vô lý, có gì đó không đúng. Có lẽ vi chưa biết rõ bề sâu của cuộc sống ở đây, mà chỉ thấy cái đẹp của bề ngoài chăng ? Có lẽ chỉ vì là du khách không thấy được cái lừa lọc, ma lanh, mánh khoé của người dân này chăng ?

Cái gì đó rất sai, thật sai . Vì biết rõ rằng hàng rào ngôn ngữ hiện hữu, một câu cũng không biết mà tại sao lại là Myanmar !

Cái gì đúng và cái gì sai ở đây ?

Cầu xin Phật tổ từ bi khai minh cho cái u mê này.

5Cali

Dec. 2018.