Trung Quốc Du Hành Kư (2)

 Thượng Hải – Hàng Châu – Tô Châu

 

Từ Quảng Châu tôi bay đến Thượng Hải và đi xe đến Hàng Châu. Hiện nay, Thượng Hải – Hàng Châu – Tô Châu là khu tam giác phát triển công nghệ thu hút nhiều tư bản nước ngoài chủ yếu là Nhật, Đài Loan và Đức. Hàng Châu là thủ phủ của tỉnh Chiết Giang. Tô Châu là một thành phố của tỉnh Giang Tô. Khu vực nầy từ xưa c̣n gọi là “Giang Nam”. Những thành phố nây cách nhau non 200 km nhưng họ có tiếng nói địa phương hoàn toàn khác nhau. Thời cổ đại đây là những vương quốc độc lập.  Trước khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Nguyên (2300 năm trước), Tô Châu (Cô Tô) là thủ đô của nước Ngô (tỉnh Giang Tô ngày nay) và Hàng Châu là thủ đô của nước Việt (tỉnh Chiết Giang ngày nay). Khi Hàng Châu và Tô Châu đă là một thành phố ''ngựa xe như nước áo quần như nêm", th́ Thượng Hải chỉ là một làng đánh cá. Thượng Hải thành lập gần 700 năm nay nhưng bây giờ là một siêu đô thị lớn nhất Trung Quốc và là một trung tâm thương măi và văn hoá với dân số 17 triệu người (gần bằng dân số toàn nước Úc).

Trở lại 2500 năm trước, Ngô và Việt là hai nước không đội trời chung. Ngô Vương Phù Sai và Việt Vương Câu Tiễn tranh dành thiên hạ. Thừa Tướng nước Việt là Phạm Lăi dâng người yêu của ḿnh là Tây Thi cho Ngô Vương thực hiện “mỹ nhân kế”. Tây Thi là một trong “Trung Quốc tứ đại mỹ nhân” xuất thân từ một làng cách Hàng Châu không xa. Tương truyền Tây Thi có một sắc đẹp “Trầm ngư, lạc nhạn” (chim sa cá lặn). Ngô Vương Phù Sai mắc kế mỹ nhân. Nước Ngô bị diệt. Mối t́nh tay ba đầy bi kịch tính giữa Phạm Lăi, Tây Thi và Ngô Vương Phù Sai là một thiên t́nh sử đẫm lệ Trung Quốc. Về sau, thi nhân đời Đường La Ẩn có lời biện giải cho Tây Thi:

Gia quốc hưng vong tự hữu thời

Ngô nhân hà khổ nộ Tây Thi

Tây Thi nhược giải khuynh Ngô Quốc

Việt Quốc vong lai hựu thị thùy?

 

Tạm dịch

Quốc gia hưng vong cũng có lúc

Người nước Ngô làm ǵ phải giận Tây Thi

Nếu như Tây Thi làm mất nước Ngô

Th́ ai là người làm mất nước Việt đây?

Người Trung Quốc có một câu nói “Trên là Thiên Đường, dưới là Tô Hàng” để diễn tả nét đẹp thiên nhiên, khí hậu ôn ḥa và nhất là mỹ nữ của vùng Giang Nam (Tô Hàng). Trên mặt kinh tế, từ xưa vùng Giang Nam đă được công nhận là vùng quan trọng trong việc sản xuất luạ tơ tầm và trà. Từ 1500 năm trước, luạ Hàng Châu được di chuyển theo con đường Luạ (the Silk Road) để xuất cảng đến tận Âu Châu. Con kênh Kinh Hàng dài 1800 km nối liền Bắc Kinh và Hàng Châu được đào vào đời nhà Tùy (1400 năm trước) cho việc thông thương Nam Bắc. Sau nầy vua Càn Long nhà Thanh dùng con kênh nầy đến vùng Giang Nam 6 lần để ngao du thiên hạ và đi t́m mỹ nữ!! 

 

Tây Hồ

Hàng Châu có sông Tiền Đường, nơi mà nàng Kiều của Nguyễn Du đă gieo ḿnh tự tử. Tây Hồ là điểm du lịch chính ở Hàng Châu c̣n có tên là Tiền Đường Hồ. Ngày xưa có lẻ Tây Hồ dẹp hơn bây giờ, v́ một phần bờ hồ là thành phố Hàng Châu với những nhà cao tầng hiện đại nhô lên một cách rất "vô duyên". May thay, 2/3 phần c̣n lại của Tây Hồ vẫn c̣n liễu rủ, vẫn c̣n hoa sen, vẫn c̣n những tầng tháp cổ tọa lạc trên đồi núi xa xa. Dưới ánh nắng chiều hoàng hôn hay những đêm trăng rằm, khung cảnh thơ mộng của Tây Hồ in đậm trên nền trời là nguồn thi hứng bất tận của tao nhân mặc khách mấy ngàn năm qua. Phong cách kiến trúc Trung Quốc đậm đà khái niệm “sơn thủy” mà Tây Hồ th  hiện được sự hài ḥa giữa thiên nhiên và những công tŕnh mỹ thuật của con ngườị

Tây Hồ là một bài thơ, một bức tranh thủy mặc và cũng là một nơi có nhiều t́nh sử lăng mạn. Cô hướng dẫn viên tên Jin chỉ cho tôi ngọn tháp Lôi Phong bên bờ hồ kể cho tôi nghe chuyện t́nh “Liêu Trai” của con rắn trắng Bạch Xà và một chàng thư sinh. Chuyện kể rằng có một thư sinh tên là Tô Trường An cứu sống hai con rắn, một con màu trắng, Bạch Xà, và một con màu xanh, Thanh Xà. Để trả ơn, Bạch Xà biến thành một tiểu thư nhan sắc tuyệt trần kết nghiă vợ chồng với chàng Tô nuôi nấng chàng ăn học, Thanh Xà biến thành tỳ nữ hầu ha.. Hai người ăn ở hạnh phúc ḥa thuận. Một hôm, Tô thư sinh t́nh cờ gặp một sư ông. Sư ông bảo chàng nguyên khí bất thường v́ có yêu khí hiện ra. Sư ông mang chàng Tô về chuà chữa tri.. Bạch Xà đi t́m chồng, nước dâng theo làm lụt cả một vùng. Về sau, sư ông lập mưu bắt sống Bạch Xà chôn sống dưới tháp Lôi Phong. Tôi nghe câu chuyện mà ph́ cười và bảo cô Jin “Sư ông ở không đi phá hoại hạnh phúc gia đ́nh thiên ha.. C̣n tôi như chàng Tô th́ tôi sẽ ở với người vợ đẹp suốt đời dù tôi có chết v́ nàng là hồ ly tinh hay rắn độc đi nữa!”. Cô ta thích chí cười vang bảo “Ông thật chung t́nh!!”. Cô ta lại kể chuyện Lương Sơn Bá, Chúc Anh Đài. Tôi hỏi “Tại sao Hàng Châu lại lắm chuyện t́nh mà chỉ toàn là chuyện không có happy ending?”. Cô Jin cười cười bảo “Trừ chiến tranh Ngô Việt giữa Phù Sai và Câu Tiễn 2500 năm trước, vùng Hàng Châu tương đối hoà b́nh từ xưa đến giờ. V́ vậy, người dân Hàng Châu rất phong lưu và lăng mạn”. Tôi lại bảo “Người ta bảo phụ nữ Hàng Châu rất đẹp mà hôm qua đến giờ tôi chưa thấy người đẹp nào cả”. Cô Jin nhanh miệng “Vậy th́ không phải ông đang nói chuyện với một người đẹp sao?”. Tôi bị hớ “Nói ra bây giờ th́ sớm quá. Tôi chỉ muốn khen cô đẹp trước khi từ giả cô thôi…”.

Cô Jin lại chỉ hai con đê gọi là Bạch Đề (đê ông Bạch) và Tô Đề (đê ông Tô). Bạch là Bạch Cư Dị và Tô là Tô Đông Pha. Bạch Cư Dị  là một nhà thơ lớn đỗ Tiến Sĩ đời Đường

(1300 năm trước). Khi Bạch Cư Dị được bổ làm Thứ Sử Hàng Châu, ông tiến hành đấp đê xung quanh Tây Hồ để hồ có thể chứa nước nhiều  hơn, khi gặp hạn có thể dùng nước Tây Hồ để cứu hạn. Ông cảm thông và quan tâm đên nỗi khổ của dân. Khi ông rời chức vụ ra đi, người dân Hàng Châu thương xót ông vô cùng. Ông viết một bài thơ để lại

……

Thuế trọng đa bần hộ, nông cơ túc hạnh điền

Duy lưu nhất hồ thủy, dữ nhĩ cứu hung niên

 

Tạm dich:

……

Thuế nặng nên c̣n nhiều nhà nghèo khó, nông dân c̣n đói v́ ruộng bị khô

Tôi để lại hồ nước đầy, dùng nó cứu nguy những năm đói kém.  

Ba trăm năm sau,  cũng như Bạch Cư Dị Tô Đông Pha là một Tiến Sĩ vào đời nhà Tống dược bổ làm Thứ Sử Hàng Châu một thời gian. Tô Đông Pha là một người phong lưu, lăng mạn và tài hoa rất mực. Ông vừa là một nhà thơ lỗi lạc vừa là một họa sĩ của trường phái mới đương thời [1]. Trong thời gian ở đây ông tiếp tục công tŕnh của Bạch Cư Dị làm đẹp Tây Hồ bằng cách vét bùn trong hồ vừa làm đê vừa làm sâu hồ tăng thể tích chứa nước. Con đê “Tô Đề” băng ngang Tây Hồ dài gần 3 km có những tiểu kiều (cầu nhỏ)

cong cong với chân cầu bán nguyệt.  Một nhà thơ vừa là một kỹ sư xây dựng hẳn phải là một kết hợp thú vị.

Bạch Đề và Tô Đề chia Tây Hồ thành ba phần: hồ trong, hồ ngoài và hồ sau. Tôi đi trên Tô Đề bước qua những tiểu kiều nh́n xuống ḍng nước nhớ câu “Tiểu Kiều Lưu Thủy”. Tôi nhớ lại những thiên t́nh sử cô Jin vưà kể mường tượng nàng kiều nữ Hàng Châu  lượt là xiêm y “Nhân diện đào hoa tương ánh hồng” [2] phải ḷng một chàng thư sinh gặp trên những chiếc tiểu kiều. Rồi lại ngậm ngùi chia tay cũng trên những chiếc tiểu kiều….. Tôi đi chậm lại để nh́n rơ kiến trúc con đê, tôi lại nghĩ đến mặt tích cực của Nho Giáo đă tạo ra những người có tầm vóc như Bạch Cư Dị, Tô Đông Pha tận tụy hết ḷng cho dân.  Những lời thơ đầy hào khí nhà Nho của Uy Viễn tướng công Nguyễn Công Trứ thoang thoảng bên tai

Kinh luân khởi tâm thượng

Binh giáp tàng hung trung

Vũ trụ chi gian giai phận sự

Nam nhi đáo thử thị hào hùng

(Kẻ sĩ)

 

Tạm dịch

Cách trị nước đă có trong tim

Binh giáp dẹp giặc đă có trong ḷng

Trong trời đất tất cả đều là phận sự

Làm trai như thế mới tài giỏi

 

(Photo #tayho.jpg: Tô Đề trên Tây Hồ)

 

Giang Nam Cổ Trấn

Tôi từ giả cô Jin để đến thị trấn Zhouzhuang (Chu Trang) trên đường đến Tô Châụ. Chu Trang là một trong những thị trấn nhỏ trên sông nước Giang Nam (Giang Nam Cổ Trấn). Theo anh Shao người hướng dẫn mới của tôi th́ đây là một khu vực mà phương tiện giao thông chính là đường thủỵ V́ vậy, trong những đợt cải cách hiện đại hoá vùng nầy bị bỏ quên, cách kiến trúc nhà cưả vẫn c̣n nguyên thể của 1000 năm trước. Người ta c̣n gọi những thị trấn nầy là "Venice of the Orient". Do phương tiện đi lại chính là những con rạch nhỏ, nhà nào cũng có một bến nước và một con dường nhỏ cho bộ hành trước nhà. Hai bên bờ con rạch được nối bằng những chiếc cầu đá với chân cầu bán nguyệt có từ hằng ngàn năm. Anh Shao hướng dẫn tôi đến hai căn nhà có liên hệ thân thuộc đến đại thần trong triều đ́nh nhà Minh, làm tôi nhớ lại những căn nhà cổ của thương nhân người Hoa tại Hội An, nhưng những căn nhà ở đây hoành tráng và uy nghi hơn.

 

(Photo #zhuzhuang.jpg: Cầu đôi bằng đá)

 

Hàn San Tự

Tôi đến Tô Châu thăm Hổ Khưu và Hàn San Tư.. Tô Châu (Cô Tô) là thủ  đô và trung tâm văn hoá của nước Ngô ngày xưạ Hổ Khưu (G̣ Cọp) là nơi chôn cất của Ngô Vương Hạp Lư cha của Phù Sai (2500 năm trước). V́ mộ phần của Hạp Lư được giữ bí mật nên cách đây hơn 1000 năm người ta vô t́nh xây cái tháp cao 50 m trên g̣.  Cái tháp nghiêng từ khi hoàn thành gây bởi khoăng trống của mộ phần Hạp Lư bên dưới. Người ta gọi đây là "Chinese Pisa Leaning Tower".

So với Nam Hoa Thiền Tự ở Thiều Quan (Quảng Đông) và Linh Ẩn Tự ở Hàng Châu, Hàn San Tự nhỏ hơn nhưng cũng có một lich sử 1500 năm với gác chuông nổi tiếng từ ngàn xưa. Nhưng Hàn San Tự được nhiều người biết đến qua bài thơ “Phong Kiều Dạ Bạc” (Đêm đậu thuyền ở bến Phong Kiều) của Trương Kế

Nguyệt lạc, ô đề, sương măn thiên

Giang phong ngư hoả đối sầu miên

Cô Tô thành ngoại Hàn San Tự

Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền

 

Tạm dịch

Trăng tàn, quạ kêu, sương đầy trời

Nh́n những cây phong bên bờ sông, ánh đèn trong thuyền chài mà trong ḷng buồn bă không ngủ được

Chuà Hàn Sơn ở ngoại thành Cô Tô

Tiếng chuông chuà nửa đêm vẳng đến con thuyền chở khách

 

Trăng tà tiếng quạ kêu sương,

Lửa chài cây bến sầu vương giấc hồ.

Thuyền ai đậu bến Cô Tô,

Nửa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn San.

(Tản Đà (?) dịch)

Chàng thư sinh Trương Kế lều chơng đi thi nhưng không được bảng vàng Tiến Sĩ đề tên, từ thủ đô Trường An buồn bă trở về quê cũ. Đến Cô Tô th́ cửa thành đă đóng, chàng Trương đành qua đêm trên một chiếc thuyền chài. Ánh trăng, tiếng quạ, màn sương, cây phong, ánh đèn chỉ làm tăng thêm nỗi buồn "thi không ăn ớt thế mà cay"!! Chỉ có tiếng chuông chuà mới làm chàng vơi đi nỗi buồn để thốt ra những ḍng thơ bất hủ. Bây giờ tiếng chuông chuà nửa đêm không c̣n. Con sông trước chuà trở thành con kênh nhỏ và hàng cây phong cũng biết mất với thời gian. Bài thơ được viết lại bởi nhiều nhà thư pháp lừng danh và trưng bày xung quanh chùa. Bài thơ cũng được một vị vua nhà Thanh ngự đề, nhưng không may bị Hồng Vệ Binh đập nát trong thời kỳ"Cách Mạng Văn Hoá".

Tôi đọc bài thơ theo âm Hán Việt làm anh Shao hoang mang "Âm Việt Nam sao mà giống tiếng Quảng Đông thế!!!". Tôi chợt nhớ đến âm Quảng Đông "Duỵt loọc, ú thề, xướng màn thín….." của một lữ khách Trung Quốc nhớ cố hương đọc trong một đêm khuya đă làm cho người mẹ tương lai của Hồ Dzếnh phải cười như chuột rúc trong đêm [3]….

Bắc Kinh

Sau Hàng Châu, Tô Châu và Thương Hải, tôi đến Bắc Kinh cuối muà Đông. Những cơn gió lạnh buốt thổi từ sa mạc Gô Bi làm cho cái lạnh –5º C rất khô nhưng dễ chịu. Bầu trời mùa Đông Bắc Kinh trong xanh, nhưng không buồn bă như Lỗ Tấn đă từng diễn tả v́ đường phố Bắc Kinh ngày nay lúc nào cũng sinh động. Với dân số 15 triệu người, Bắc Kinh là thành phố lớn thứ hai sau Thượng Hải. Cũng như Quảng Châu và Thượng Hải, phương tiện giao thông công cộng chính là xe bus va xe điện ngầm. Bắc Kinh có hơn 900 tuyến đường xe bus chạy ngang dọc thành phố. Đại lộ Trường An là một con đường chính đi qua Quảng Trường Thiên An Môn, trung tâm shopping và ẩm thực Wangfuching (Vương Phủ Tỉnh). Dọc theo con đường nầy là những ṭa nhà hành chánh của chính phủ, trung tâm thương măi và những khách sạn cao tầng năm sao. Sau 20 năm theo chính sách "mở cửa", xe đạp bây giờ phải nhường bước cho xe hơi. Tuy nhiên, trên những con đường chính tại Bắc Kinh 1/2 hoặc 1/3 mặt đường được dành độc quyền cho người đi xe đạp.

Tôi dùng xe bus và xe điện ngầm như người dân Bắc Kinh để đến những điểm du lịch như Quảng Trường Thiên An Môn, Cố Cung (Tử Cấm Thành), Thiên Đàn (Temple of Heaven), Di Ḥa Viên v.v… Với giá "bao cấp" 15 cents US, dân chúng có thể đi lại trên tuyến đường xe bus dài 10 – 15 km. Quăng đường từ trung tâm thành phố Bắc Kinh đến Di Hoà Viên là 25 km chỉ tốn 50 cents. Di Hoà Viên và Viên Minh Viên là hai Ngự Viên dành cho vua được thành lập dưới đời Càn Long nhà Thanh (thế kỷ 18). Năm 1860, Liên Quân Anh Pháp tấn công Bắc Kinh tàn phá hai Ngự Viên nầy, những toà nhà bị đốt cháy đến hai tháng trời mới hoàn toàn bị thiêu hủy. Về sau, Từ Hi Thái Hậu lợi dụng công qủi Hải Quân nhà Thanh xây lại Di Ḥa Viên để bà ta có nơi nghỉ mát mùa hè. Viên Minh Viên vẫn c̣n hoang phế cho đến ngày hôm nay.

(Photo #dihoavien.jpg: Di Hoà Viên)

 

Vạn Lư Trường Thành

Những trận tấn công của những bộ lạc du mục phương Bắc là nỗi kinh hoàng của Hán tộc qua mấy ngàn năm lịch sử. V́ vậy, sau khi thống nhất Trung Nguyên Tần Thủy Hoàng huy động nhân dân làm sai dịch xây Trường Thành để ngăn chận những cuộc xâm lược của người Mông Cổ và người Kim (Măn Châu). Xương máu đă đổ rất nhiều vào công tŕnh to tát nầy. Sau nầy nhà Hán và nhà Minh trùng tu và tiếp tục xây cất thêm. Mao Trạch Đông có viết "Bất đáo Trường Thành, phi hảo hán" [4]. Đến Bắc Kinh mà không viếng Vạn Lư Trường Thành th́ quả là một điều thiếu sót. Vạn Lư Trường Thành có chiều dài là 6300 km. Gần Bắc Kinh dọc theo Trường Thành có nhiều cửa ải mà bây giờ là những điạ điểm du lịch. Cưả Badaling (Bát Đạt Lĩnh) cách Bắc Kinh 100 km là điểm gần nhất được "cận đại và thương măi hoá" có cả dây cable lên xuống. Tuy nhiên cũng c̣n nhiều chỗ c̣n hoang sơ như Gubeikou (Cổ Bắc Khẩu) cách Bắc Kinh 200 km đường xe lửa. Tôi đến cửa ải Juyongguan (Cư Dung Quan). Những ngọn núi ở đây rất hùng vĩ và Trừờng Thành đươc xây dọc theo triền núi như con rắn khổng lồ lúc ẩn lúc hiện . Muốn đi lên đến đỉnh cũng phải bước hơn một ngàn bậc đá theo vách núi gần như thẳng đứng. Gió thổi rất lạnh, nhưng trong người vẫn toát mồ hôi!

 

Ẩm thực

Văn hóa ẩm thực Trung Quốc thật là phong phú v́ người Trung Quốc có chủ trương "thực vi tiên" (ăn là trước nhất). Những hiện vật cổ đại dược khai quật phần lớn là những công cụ nấu ăn hoặc vại chứa rượu. Điều nầy cho biết sự cầu kỳ trong việc ăn uống của người Trung Quốc từ xưa. Tôi theo phương thức "Tây ba lô" đi vào những ngơ ngách để t́m chỗ ăn uống vừa rẽ, vừa ngon, vừa nhiều!! Ở những quán ăn b́nh dân, một buổi ăn no bụng chỉ tốn trên dưới $1 USD. Những Food Court "sang trọng" hơn như ở trung tâm Wangfuching (Bắc Kinh), người ta bán thức ăn khắp mọi miền Trung Quốc (cháo thịt Quảng Châu, ḿ cay Tứ Xuyên, gị hầm Giang Nam, thịt dê Mông Cổ….) , sushi Nhật Bản, bibimbab kimchi Hàn Quốc với một giá b́nh dân. Món đặc sản Bắc Kinh là "vịt nướng Bắc Kinh" với một vài chai bia Tsingtao cũng không quá $10 cho một người.

Thịt cầy cũng là món không thể thiếu trong thực đơn Trung Quốc. Trong tiệm vịt nướng, cô hầu bàn mời tôi ăn món "Thần Tiên Cẩu Nhục Lẩu"!! Cái tên ǵ đâu chỉ nghe thoáng qua cũng đủ giật ḿnh. Tôi ṭ ṃ hỏi "Thịt chó thật à?", "Thật mà!" cô ta vưà trả lời vừa chỉ hai người khách đang nhai ngồm ngoàm bên cái lẩu cầy thật tọ Tôi thấy hơi "ớn lạnh", lại nói đuà "Thảo nào tôi không thấy con chó nào chạy lanh quanh trên đường phố Bắc Kinh", cô ta thật thà trả lời "Không, không! Chó chúng tôi nuôi không phải chó chạy ngoài đường…". Tôi cười cười lịch sự bảo "Hôm nay tôi ăn vịt, hôm khác tôi đến ăn cầy, dược không?"…. 

Có lẻ thức ăn Quảng Châu gần gũi với khẩu vị người Việt Nam hơn. Tôi không quên được bát phở thịt ḅ ṿ viên thơm phức ăn với nước mắm và tương ớt trong một tiệm phở ḿ bên cạnh Công Viên Hoàng Hoa Cương (Quảng Châu). Ở Bắc Kinh, thức ăn dường như đă pha trộn với thức ăn Mông Cổ và Măn Châụ Trong một tiệm ăn tại Wangfuching, những office ladies xinh xắn ăn sáng với một khúc "dầu chá quẩy" dài gần 50 cm chấm vào một tô sữa đậu nành vừa ăn vừa uống x́ xụp một cách ngon lành. Phải nói là người Trung Quốc thích ăn vặt. Ở Quảng Châu cũng như ở Thượng Hải hay Bắc Kinh những hàng thịt nướng tấp nập khách ăn đêm. Tôi thấy có cả bọ cạp dài hơn 5 cm nướng với x́ dầu (soy sauce grilled scorpion)!!!

 

Văn Hoá

Về món ăn tinh thần, trên đại lộ Trừờng An (Bắc Kinh) tôi t́m thấy 2 "department stores" 6 tầng bán sách đủ loại tấp nập người mua. Người Trung Quốc thích mua sách và đọc sách không kém người Nhật. Khi đến Hàng Châu tôi đă vào một nhà sách lớn tương đương với nhà sách Kinokuniya ở Shinjuku (Tokyo), nhưng khi bước vào "department store" sách nầy, tôi choáng váng với lượng sách bán ở đây. Sách được trưng bày nhiều nhất là sách quản lư kinh tế, phương pháp lảnh đạo, nguyên tắc làm giàu, kế toán. Best seller là những quyển nói về nhà tỷ phú Li Kashing (Lư Gia Thành) của Hong Kong. Sách về Mác - LêNin, tư tưởng Mao Trạch Đông được "tân trang" với b́a sách cứng trang trọng. Một loạt sách "hoài niệm" Mao Trạch Đông được xuất bản để kỷ niệm ngày sinh thứ 110 của ông. Những bộ sách cổ "Tứ Thư Ngũ Kinh", sách về tôn giáo, những bộ "Đường Thi" "Tống Từ" dày ngót một ngàn trang với những chú thích cho độc giả hiện đại cũng hấp dẫn nhiều khách hàng trẻ tuổi. Nhà sách có những tầng riêng cho khoa học kỹ thuật, công nghệ thông tin, ngôn ngữ học.

Đài Truyền H́nh Trung Quốc (CCTV) có nhiều kênh phụ trách những tiết mục khác nhau về kinh tế, xă hội, quốc pḥng, lịch sử, khoa học, nhạc kịch cho mọi lứa tuổi và sở thích. Tin tức và b́nh luận kinh tế được đặc biệt chú trọng trong phần thông tin mỗi ngàỵ Ngoài ra, trong chương tŕnh thi văn có những buổi b́nh luận và tranh luận về những bài cổ thi hoặc giải thích ư nghiă của những chữ Hán cổ với những tương quan lịch sử và điạ lư. CCTV c̣n có một kênh nói tiếng Anh với những phát ngôn viên có lẻ là người Mỹ gốc Hoa. Ngoài những tin tức cập nhật, có chương tŕnh phát h́nh giới thiệu văn hóa, xă hội Trung Quốc và chương tŕnh dạy tiếng Hán cơ bản cho người nước ngoài. Tôi đặc biệt chú ư đến chương tŕnh hằng đêm dành cho quốc pḥng v́ nhiều lư do. Một trong những lư do chính là người điều khiển chương tŕnh là một nữ quân nhân với quân hàm Trung Úy Không Quân ăn nói có duyên, rất trẻ và rất bắt mắt…..

 

Tôi có cảm giác như càng đi về phiá Bắc các cô gái Trung Quốc càng cao và càng đẹp ra. Quần áo thời thượng đúng "mốt", yểu điệu bước đi, tóc dài lả lướt, "Vân tưởng y thường, hoa tưởng dung" [5], chẳng hỗ thẹn là con cháu Tây Thi Bao Tự lừng lẫy một thời….  

"Chủ nghĩa thực dụng" của người Trung Quốc phản ảnh qua những công tŕnh xây dựng và thẩm mỹ quan. Nếu cần, họ rất cầu kỳ. Nếu không cần, họ không màng đến chi tiết. Họ có thể đi từ một cực đoan nầy đến một cực đoan khác một cách rất thoải mái. Khu Wangfuching như Ginza của Tokyo là "thiên đàng của người đi bộ", ở đây thay v́ trồng hoa người ta mang những chùm hoa plastic xanh xanh đỏ đỏ trang hoàng dọc hai bên phố cho… đẹp mắt. Nam Kinh Lộ là một khu phố sầm uất của Thượng Hải. Hai bên đường là những căn phố lầu hai tầng, phiá dưới là nơi buôn bán sang trọng, phiá trên là nhà ở mà cũng là nơi để những cây sào phơi quần aó kể cả quần aó lót phụ nữ chiả thẳng ra ngoài! Tôi không thể dung hoà được những vẻ đẹp của những kiến trúc cổ xưa với những cái "thực dụng" hiện tại, cũng như cái cung cách "phong lưu tài tử" qua những bài Đường Thi và cái thói "khạc nhổ" ngàn năm vẫn tồn tại trên đường phố.

 

Trăm thấy không bằng một sờ…..

Hai thập kỷ sau khi Đặng Tiểu B́nh tuyên bố chính sách "mở cửa" và theo đuổi " xă hội chủ nghiă với đặc tính Trung Quốc" (= chủ nghiă kinh tế thị trường tư bản), Trung Quốc đă có những thành tựu đáng kể về mặt kinh tế và phát triển xă hội. Việc biến làng đánh cá Thẩm Xuyến gần Hong Kong thành một đô thị kinh tế có tầm cở trong ṿng 20 năm th́ phải công nhận là một kỳ tích có một không hai. Họ đă học hỏi nhanh chóng phương pháp phát triển kinh tế, tài chánh của tư bản Âu Tây. Xem CCTV, tôi cảm nhận họ cũng học được cách tuyên truyền rất tinh vi kiểu Mỹ. Lối tuyên truyền thô thiển của thời kỳ "Cách Mạng Văn Hoá" với lối nói con vẹt saó rỗng không c̣n chỗ đứng trong xă hội Trung Quốc ngày hôm naỵ

Mặt khác, người Trung Quốc có một thái độ rất thực tiển trong việc rút tiả kinh nghiệm của 5000 năm văn hiến. Họ không nằm trên bề dày lịch sử tự hào suông để thoả măn ḷng tự ái dân tộc hẹp ḥi mà họ phân tích những câu chuyện lịch sử vài ngàn năm trước để vận dụng sáng tạo vào những họat động chính trị hành chánh cho việc trị quốc và bang giao quốc tế ở thế kỷ 21. Chủ nghiă "anh hùng dân tộc" cũng không được đề cập trên sách báo. Về mặt chính trị nó đi ngược lại chủ trương đoàn kết 57 dân tộc trong cộng đồng Trung Quốc, phản ảnh một thực tế là Trung Quốc là một đất nước đa dân tộc đa văn hoá và đa ngôn ngữ. Ngày nay, triều đ́nh nhà Nguyên (Mông Cổ) và nhà Thanh (Măn Châu) không c̣n xem là triều đ́nh ngoại tộc. Hốt Tất Liệt, Khang Hy, Càn Long được đặt ngang hàng như những vị vua Hán tộc khác. Thậm chí, Thành Cát Tư Hăn cũng được xem là một anh hùng dân tộc trong lịch sử Trung Quốc.

Có lẻ Trung Quốc là một nước duy nhất trên quả điạ cầu nầy có thể đồng hoá được kẻ xâm lược bằng nền văn minh lâu dài của ḿnh. Trung Quốc đă đi qua những bước thăng trầm lịch sử từ thời kỳ vàng son "Thạnh Thế Đại Đường" đến thời kỳ đen tối "bán thuộc điạ" bị liệt cường Âu Tây và Nhật Bản xâu xé vào những ngày cuối cùng của triều đại nhà Thanh. Từ kinh nghiệm lịch sử, Trung Quốc sẽ không dừng lại ở vị trí hiện tại là một nơi sản xuất những đồ rẽ tiền bán cho thế giới mà họ chỉ dùng cơ sở nầy quyết tâm trở thành một cường quốc về khoa học kỹ thuật và không gian. Điều nầy thể hiện rơ qua câu nói của một chuyên gia ngoại giao Trung Quốc trong một buổi mạn đàm trên đài truyền h́nh Bắc Kinh; ông ta bảo "cuộc cải cách hiện tại là một cơ may duy nhất nước ta có kể từ cuộc "Chiến Tranh Nha Phiến" (1840)".

Đọc lịch sử Trung Quốc và tham quan thực điạ là một dịp để "ôn cố tri tân" và để "biết người biết ta". Không phải ngẫu nhiên, học giả Nguyễn Hiến Lê đă dành phần lớn cuộc đời của ḿnh trong việc dịch thuật những kinh điển Trung Quốc. Trong chuyến du hành hai tuần nầy tôi học hỏi được nhiều điều, gọt bớt được nhiều thiên kiến. Người ta bảo "Trăm nghe không bằng một thấy" (Hyaku bun wa ikken shikazu), tôi di thêm một bước nữa là "Trăm thấy không bằng một sờ" (Hyaku ken wa isshoku shikazu)!!  

Melbourne, cuối Hạ Nam Bán Cầu
8 March 2004,

TVT  

 

Chú Thích

1.      Xem "Tô Đông Pha" của Nguyễn Hiến Lê

2.      "Gương mặt cô gái và hoa đào cùng rạng ánh hồng" (nói đến nét tươi thắm của người con gái) trong bài "Đề Đô Thành Nam Trang" của Thôi Hộ

3.      Xem "Chân trời cũ" của Hồ Dzếnh. Người lữ khách Trung Quốc là thân phụ Hồ Dzếnh

4.      "Chưa đến  Trường Thành th́ chưa phải là người hảo hán"

5.      "Xiêm y tưởng là mây, dung nhan tưởng là hoa", một câu tán tụng sắc đẹp của Dương Qúi Phi trong bài "Thanh B́nh Điệu" của Lư Bạch


Cảm tưởng về bài viết của Trương Văn Tân xin gởi về  tvtan@erct.com