ường i ến Angkor

Trương Văn Tn (Exryu c)

Chuyến đi Campuchia thăm đền Angkor Wat (ếThin ế Thch) l một chuyện xảy ra gần như một ngẫu nhin. Người nh của ti dự định đi Campuchia để viếng Angkor Wat sau chuyến về thăm Việt Nam. Ti hơi lo v Angkor Wat l một trong những căn cứ địa cuả Khmer Rouge trong thời kỳ chiến tranh. Sau chuyến cng tc tại H Nội ti bay vo Si Gn tm đường đi Campuchia. Mục đch l thăm d đường x v độ an ton tại Campuchia cộng với một cht hiếu kỳ muốn tm hiểu ci kỳ quan thế giới rất gần m cũng rất xa nầy. Những thng tin ở Việt Nam về du lịch Campuchia rất mơ hồ. ối với những người sống ở nước ngoi quen với những sự chnh xc r rng như ti th cảm thấy rất l bất an. Người ta bảo ti visa đi tới đu th xin tới đo , về cch đi th ường bộ đi ng Mộc Bi nhưng c nhiều ổ g gy dằn xốc, đường sng đi ng Chu ốc. Trước hai thng tin mong manh nầy ti hơi chn bước, nhưng lại nghĩ ường đi khng kh v ngăn sng cch ni. m thầy c dạy lc nhỏ, ti  bn nht quần o đầy ci ba l rồi đn xe đi Chu ốc..

angkor-IMG_0380-30.JPG (31358 bytes)Ti đi xe khch chất lượng cao đến thị x Chu ốc lc tờ mờ sng. Như thường lệ, những người chạy xe Honda m tụm lại đn khch, ginh giựt hnh ly. Ti hỏi một người đứng tuổi trng c vẻ đng hong Anh Hai oi! Anh lm ơn chở ti đến chổ bn v tu tốc hnh đi Nam Vang Rồi rồi, anh ngồi ln tui sẽ chở anh đến một khch sạn gần đy bn v đi ngay Nam Vang sng hm nay. Anh ta chở ti đi gần nữa thị x Chu ốc đến một khch sạn. ng chủ khch sạn lại chỉ đến một nơi khc, chng ti lại phải đi thm nữa vng thị x. Trn đường đi anh ta lại rủ r Tui chở anh đến Tịnh Bin rồi anh đi theo xe đến Nam Vang khng cần visa g ro!! Người ta đi qua lại đường nầy nhiều lắm. Tiền xe hai chục đ Mỹ. Ti cảm thy con đường nầy đầy chng gai qu nn từ chi. Sau nầy, ti mơi biết anh Honda m mun kiếm ăn nn chở ti lng vng thị x v từ trạm xe khch Chu Ddc đến nơi bn v tu thủy tc hnh đi NamVang cng ở trn một con ph cch nhau 200m!!!

Cui cng ti bươc xung một chiếc tu my co thể chở 15 ngườị Trong tu đ co 10 người u Chu cộng vơi hai người hương dẫn du lịch Việt Nam vơi khả năng noi tiếng Anh trung bnh. Chng ti được cho biết l tu sẽ đến thị trn Neak Loung (Campuchia) v từ đo đi đường bộ đến NamVang. Từ Chu Ddc đến NamVang khoảng 160 km. Sau khi người hương dẫn Việt Nam giải thich lộ trnh th một hnh khch đưng dậy phản đi đi tiền lại, v anh ta mua v tu ở Si Gn được bảo l tu tc hnh nhưng đy l tu chậm. Ti vừa lm thng dịch vừa ging ho một cch bt đắc dĩ. ng chủ tu cắn răng trả lại mọi người s tiền sai biệt. Ti t m hỏi anh nầy Anh ngươi nươc nỏ Ti v c bạn từ Israel Oh.. thảo no anh l một tough negotiator. Cả tu cười ồ.. Anh ta phn trần Chng ti đi du lịch bụi gần 3 thng naỵ Chng ti đến từ Trung Quc. Ở Trung Quc người ta khng mặn m g vơi người đi kiểu Ty ba l như chng tị Người Việt Nam thn thiện hơn nhưng họ co những mnh nhỏ (tricks) lm chng ti rt kho chiu.

Tu tiếp tục chạy dọc theo sng Hậu hương về phi kinh Sng ni liền vơi sng Tiền. Ci mi bn c hữu cuả dng sng by giờ đ được thay bằng ci hăng hắc thum thủm mi mắm cuả thưc ăn c thot ra từ những trại nui c basa dọc theo bờ. Hai bn thuyền sng nươc bao lạ Ddy l hai con sng lơn m người Nam Bộ thường gọi l sng Cị Khoảng cch hai bờ sng co nơi rộng đến 2  hoặc 3 km. Những hng cy to bn kia bờ chỉ cn l một vệt xanh mờ mờ cao vi cm khi nhn từ phi bn nầy bờ sng. Người dn ở đy xy nhsn để trnh những trận lụt bt thường trong mu nươc lơn. Trong vng 20 năm qua, chinh phủ đ dẫn những đường giy điện vo tận những vng su vng xa cuả miền Ty Nam Bộ nầỵ Cũng co nhiều vng đ co nươc phng tn đng tiu chuẩn vệ sinh thay cho nươc sng lắng phn truyền thng. Nhiều nh kh giả cũng co điện thoại, TV hoặc tủ lạnh như dn thnh ph.

Chạy được 5 km, tu bỗng nhin chết mỵ Ti bồn chồn khng yn v ti vẫn chưa biết cch ly visa vo Campuchia, chưa co re-entry visa trở lại Việt Nam lại thm chiếc tu đnh cng khng chịu lm việc. Chừng no mơi đến Nam Vang?? Ddi Campuchia m cư ngỡ như l đi trong mơ!! Hư hư thực thực. Một cht mạo hiểm cộng vơi một cht bt an. Những người bạn đồng hnh Ty ba l vẫn khng mảy may nao nng. Dường như họ cảm thy đy l một phần vui cuả cuc chơi th vi..  Chiếc tu cập vo một lng nhỏ bn sng. My đưa trẻ đi theo my b mẹ bồng con trong lng ko nhau ra xem my ng b Ty bị mắc cạn, chng ti nhn nhau tay vẩy vẩy miệng lao xao hello hello.

Ddợi hơn 1 tiếng đồng hồ th ba chiếc thuyền my tam bảng tiếp viện hng dũng tiến về phi chng tị  Những chiếc tam bảng nầy chạy chậm hơn nn họ phải cắt ngắn thời gian bằng cch di vo những con rạch nhỏ để đến Vĩnh Xương. Nơi đy l ranh giơi giữa Việt Nam v Campuchiạ Trong những vng su nầy, những chiếc cầu khỉ vắt vẻo trn khng l phương tiện lưu thng chinh qua sng. Những người đồng hnh u Chu bỗng nhin rt th vị vơi những cảnh cheo leo như thế nầỵ Rồi họ t m chỉ vo những ci box được che bằng l dừa hoặc những tm tn sơ si  thỉnh thoảng co người ngồi bn trong dọc theo bờ sng. Ti lp liếm Oh!! bio-toilet Whaat???

Tu đến Vĩnh Xương. Chng ti ln bờ lm thủ tục xut cảnh Việt Nam. Ti gặp ng Trung y trưởng phng xut nhập cảnh để hỏi thăm cch xin visa nhập quc Campuchia v ni nĩ xin re-entry visa trở lại Việt Nam. ng ta n tồn trả lời l qua bin giơi lm visa nhập quc rt dễ dng v ở  đy khng co thẩm quyền cho re-entry visa, phải ln tận Nam Vang. Thi độ cuả ng ta lm ti an tm, khc vơi tm trạng nơm nơp lo sợ khi đưng trươc những người bạn đồng nghiệp cuả ng tại phi cảng Tn Sơn Nht hay Nội Bi vơi ci bộ mặt hch hch li nhn soi moị

Trời bỗng nhin đổ mưa tọ Chng ti phải đổi sang 3 chiếc ca n đến từ phi bn kia bin giơị Ban hương dẫn Việt Nam trở lại Việt Nam, chng ti co người hương dẫn mơi vn l người Campuchia gc Việt. Anh ta hi thc mọi người xung ca n, mặc d trời mưa như trt nươc sm st rền vang. Chng ti trở thnh người đi trong bo t một cch bt đắc dĩ. Ba chiếc ca n phong ra giữa sng trong cơn mưa tầm tả vơi một tc độ gần 50 km/h. Chiếc ca n cuả ti l chiếc đi cui cng.

Gio thổi ma.nh. Song đnh mạnh vo mạn thuyền nghe b bạch, chiếc ca n chồm ln chồm xung theo nhịp song. Ti co cảm gic như một cảnh trong phim Indiana Jones and the lost Ark. Phi trươc mặt ti l một bưc man` trắng xo m mịt. Ti vừa run nhn bờ sng hiện ra mờ mờ trong cơn mưa vừa ươc lượng khoảng cch để ca n co lật giữa dng th phải bơi vo theo hương no. Chiếc ca n băng ngang bin giơi đi được 15 pht th cặp bến Campuchiạ Chng ti ln bờ lm thủ tục v xin visa nhập quc.

Trời tạnh mưạ Ba chiếc ca n tiếp tục cuộc hnh trnh ngược dng Mekong. Quang cảnh hai bn bờ sng ở đy khc hẳn Việt Nam vơi những hng cy tht nt xa xa, dn cư thưa thơt thỉnh thoảng mơi co một ngi lng vơi vi ngi chu Min mi ngoi đỏ cong cong lẫn trong những căn nh sn cuả dn (photo #380). Sau 1 tiếng đồng hồ đi ca n kiểu Indiana Jones, chng ti cập bến Neak Loung. Ở đy, người ta chuyển chng ti sang chiếc xe khch 15 chỗ ngồi hương về Nam Vang cch đo 60 km. Sau những cơn dằn xc, thắng gp trnh ổ g, cui cng chng ti đến Nam Vang lc 6:00 pm, 5 tiếng sau giờ dự đi.nh. Ti chia tay vơi những người bạn đồng hnh u Chu đồng cam cộg khổ v chc họ thượng lộ bnh an. Bn ngoi trời mưa tầm tả.

Nam Vang nằm giữa ngả tư bn con sng. Sng Mekong từ phi Bắc đỗ xung chia lm sng Tiền v sng Hậụ Sng Tonle Sap vơi Biển Hồ ở thượng nguồn chảy vo Nam Vang từ hương Ty Bắc. Thnh ph Nam Vang nơi ti qua đm cũng khng khac g vơi những khu dn cư đng đảo ở Si Gn Chợ Lơn vơi những căn ph hai tầng lụp xụp v những hng thưc ăn cuả người Hoa by bn bn lề đường. Thỉnh thoảng co những chiếc xe hơi hoặc xe gắn my khng bảng s thản nhin chạy qua chạy laị Ddến Nam Vang, ti mun ăn 1 t hủ tiếu Nam Vang. Ci từ hủ tiếu Nam Vang khng biết từ đu, nhưng hủ tiếu ở đy th khng khoi khẩu cht no v ci văn ho ẩm thực cuả thnh ph Nam Vang th quả l th thảm..

Sng hm sau ti dậy sơm để nhờ khch sạn nơi ti tr ngụ lm re-entry visa trở lại Việt Nam. Ti tiếp tục cuộc hnh trnh đến Angkor Wat cch Nam Vang 350 km theo sng Tonle Sap đến tỉnh Seam Reap. Chiếc tu cnh ngầm đi Seam Reap chở gần 100 người, cộng thm 30 người trn mui tu v khng cn chỗ trong khoang!! Tu chạy vơi tc độ trung bnh 70 km/h băng qua Biển Hồ mnh mng m nơi rộng nht cũng gần 30 km. Ti cập bến Seam Reap buổi trưạ Cảnh tượng đon khch tại bến tu Seam Reap cuả những người chạy xe Honda m cũng ồn o no nhiệt như ở Việt Nam nhưng co phần trật tự hơn. Những người trẻ tuổi lm những nghiệp vụ nầy biết tiếng Anh v tiếng Nhật cơ bản. Người Campuchia co vẻ thật th v lc no cũng co thể nở trn mi một nụ cườị Ti tạm tr ba đm tại một khach sạn nhỏ ở thị x Seam Reap vơi gi $6 USD một đm co thm phần giặt ủi quần ao miễn phi. 

Quần thể đền Angkor cch thnh ph Seam Reap 5 km chiếm một diện tich gần 200 km2 vơi tổng s non 50 ngi đền. Thời đại Angkor ko di từ thế kỷ thư 9 đến thế kỷ thư 15 (AD 805 1432) l một thời đại cực thịnh về văn ho cuả dn tộc Khmer. Những ngi đền được xy trong thời gian nầỵ Thời đại nầy đ nhiều lần bị họa xm lăng từ Siam (Thi Lan) v Champa (miền Trung Việt Nam ngy nay). Ddặc điểm cuả những ngi đền l tt cả được lm bằng đ từ mi đền đến những bậc thang. Ngươi Khmer cổ đ biết cch xy những cu trc đ, chồng những vin đ nặng hằng trăm ki-l lm mi đền, cột đền, những khung cửa v.v Phi bn ngoi cu trc, những người thợ khắc Khmer tạc những hnh thể to tt như mặt người ở đền Angkor Thom cao hằng chục thươc, hoặc những chi tiết nhỏ vi cm trn những bưc tường đ.   Nh~ng bưc tường đnầy khắc lại những cuộc hnh qun chng lại giặc ngoại xm, cũng co những bưc tường khắc những điệu vủ cung đnh, nh~ng tượng Phật, những totem (ră/n bảy đầu, Garuda = người đầu chim), thvật (voi, khỉ), những vủ nữ vơi điệu vủ apsarạ

Ddến cui thời đại Angkor, qun đội Siam đnh ph lin tục vo Angkor, những vị vua Khmer sau nầy phải rt về phi nam xy dựng một thủ đ mơi m ngy nay gọi l Phnom Penh (Nam Vang). Quần thể đền Angkor bị bỏ hoang trở thnh một phế tich bao phủ bởi rừng gi. Angkor Wat (Wat = temple) l tn cuả ngi đền chinh v lơn nht cuả quần thể đền Angkor (photo #01). Ngi đền nầy lc no cũng l quc huy Khmer xut hiện trn quc kỳ Campuchia qua cc thời đại (Shihanouk, Lon Nol, Pol Pot, Hun Sen). Ddy l một kiến trc đi xưng bằng đ trng rt hng vĩ được xy vo đầu thế kỷ thư 12. Những tượng Phật hoặc linga (dương vật) được thờ trong những gian phng bằng đ. Nhừng hnh lang đ ni liền những phần chinh cuả ngi đền chia những khong tr ng thnh những courtyards. Từ trn ci ban-cng cao hơn 50 m nhn xung người ta nhn thy rừng gi bao quanh.

Một trong những điu khắc cho ti nhiều n tượng nht l những tượng cuả vủ nữ apsara khắc vo vch đ. Những nh điu khắc Khmer tạo ra bưc tượng co thể bảo l đẹp hơn thần Vệ Nữ vơi những đường cong tuyệt mỹ v bộ ngực trần rt l phong ph.(photo #02) 

     angkor-IMG_0311-40.JPG (88188 bytes)     angkor-IMG_0340-30.JPG (89126 bytes)     angkor-IMG_0374-40.JPG (101945 bytes)    angkor-03.jpg (303088 bytes)

 

  
Khng biết  v tnh hay c y, du khch thưỡng hay sờ mo vo phần ngực cuả những bưc tươ.ng. Lu ngy phần nầy trở nn bong long như được đnh vẹc ni (photo #0311)!!!! 

Ngy thư 2 , ti viếng những đền lơn nhỏ vơi những li kiến trc khc nhau ty theo tn gio (Phật gio hay Hindu) hoặc thời đạị Những bộ mặt người qui m được tạc xung quanh đền Angkor Thom v đền Bayon (photo #0340) phải noi l một đặc sắc cuả nghệ thuật điu khắc Khmer. Những khung cửa đi xưng vẫn cn giữ được sự chinh xc sau gần 1000 nam (photo #0374) . V l những kiến trc bị bỏ hoang hon 500 năm, co nhiều nơi bị những cy cổ thụ mọc xuyn qua những bưc tường đ. Rễ cy một mặt ph hỏng những cu tạo, một mặt m chặc lại những hnh thể cu trc (photo #03). Co thể noi đy l một hnh ảnh co một khng hai trn quả điạ cầu nầỵ

Hằng ngy co khoảng 8000 đến 10000 người tham quan., phần lơn từ u Chu, Bắc Mỹ, Nhật Bản, Hn Quc, Thi Lan. Xe bus, minibus, xe hơi lơn nhỏ, xe Honda, xe ko, xe đạp rần rộ qua lại từ sng đến chiềụ Ti thường lẩn vo nhom du khch Nhật để được nghe k những lời giải thich cuả ngươi hương dẫn. Thỉnh thoảng co những đon khảo cổ học từ u Chu hoặc Mỹ. Họ dừng lại rt lu từng nơi quan st rt cặn kẻ v nghe người trưởng đon giải thich từng chi tiết một. Ti nghĩ vơi tc độ nầy th phải ở lại Angkor it nht 1 thng !!  Quần thể đền Angkor bị mt mt rt nhiều v sự bo mn cuả thin nhin. Nhưng sự mt mt nầy vẫn cn rt nhỏ so vơi sự tn ph cuả con người v chiến tranh v trộm cắp. Ti đau lng khi thy co nhiều hiện vật nằm lăn loc trn mặt đt v co rt nhiều bưc tượng bị chặc đầụ Những chiếc đầu nầy được bi mật chuyển qua Thi Lan trở thnh những mon đồ cổ đắt gi trn thị trường quc tế.

Ti học đươc nhiều tiếng Khmer từ anh bạn trẻ li Honda m cuả tị Ti học cch đếm để giao dịch mua bn. Lạ thay, s đếm từ 1 đến 5 co m hưởng gig tiếng Việt. Mi, Bi, Bay, Bn, Pram. Co phải đy l một ngẫu nhin hay l một s tiếng Nm co cng nguồn gc vơi tiếng Khmer? Sau đo, ti học cch cha x giao Arun susu đaỵ Sc sc bay, chia tế? (Good morning. How are yoủ). Sau cng, ti học vi cu nịnh nọt Anh đẹp trai Em đẹp lắm v.v 

Ti trở lại Nam Vang v Chu Ddc sau 3 ngy tham quan Angkor. Vơi tầm voc lịch sử v một nghệ thuật kiến trc v điu khắc cổ đại, Angkor quả xưng đng l một kỳ quan thế giơị Campuchia l một nươc bn cạnh Việt Nam, nhưng phải noi rằng l co bao nhiu người trong chng ta hiểu r nền văn ho cuả nươc lng giềng. Thậm chi cho đến by giờ, khng it người vẫn nghĩ nền văn ho Khmer cn một bươc đi sau văn ho Việt Nam. Ddi một ngy đng, học một sng khn. Ti về đến Si Gn như dự định sau chuyến đi mạo hiểm kiểu Indiana Jones nhưng rt đng đồng tiền bt gạo.

Ba thng sau, ti hương dẫn Ba Mẹ ti thăm Campuchia v trở lại Angkor lần thư haị Ddến Chu Ddc ti lại gặp b Honda m hm trươc. Ti phơt tỉnh Ăng-l nhưng anh ta chẳng bung thạ tui gặp anh lần trươc. Tui biết anh m, tui biết anh m Anh mun đi đu tui chở anh đi. Dường như, ci mặt của ti co ci khuyết điểm l đi du cũng dễ bị người nhận diện. Ti cư lm ngơ, anh ta cư lẽo đẽo đi theọ Ti bực mnh quay lại noi Thi đi b. Lần nầy ti khng cần anh nửạ Kỳ rồi nếu anh chỉ cho ti Khch Sạn HC nơi bn v tu tc hnh th đở tn th giờ cuả tị Ti cũng cho anh tiền c ph thi. Anh ta tiu nghĩu bỏ đị Ti lại thy thương hại anh ta, v nhơ lại lời ph bnh cuả anh bạn Israel đồng hnh hm trươc. Co phải chăng cũng v miếng ăn kho khăn nn những tiểu mưu trở thnh một c tật trong cuộc sng người Việt Nam ?

Ti v Ba Mẹ ti đi theo chuyến tu nhỏ tc hnh đến Nam Vang chỉ mt 4 tiếng. Trời hm đo thật quang đng.

Phụ Ch:

Gi tu thủy tc hnh từ Chu Ddc đến Nam Vang: $15 USD. Gi tu thủy tc hnh từ Nam Vang đến Seam Reap: $20 25 USD. Phi cơ (Saigon Seam Reap one way): $120 USD. Gi vo cửa Angkor: Người Campuchia miễn phi. Người nươc ngoi $20 USD 1 ngỵ $30 USD 2 ngy.


Cảm tưởng về bi viết của Trương Văn Tn xin gởi về  tvtan@erct.com