Câu chuyện về một người lính  

 

Lời giới thiệu: Tôi được đọc câu chuyện về cựu trung úy Đỗ Lệnh Dũng đă khá lâu, cách đây cũng trên 10 năm dưới cái tên “Chuyện người Đỗ Lệnh Dũng”, lúc đó mới chỉ là  “chuyện viết từng kỳ” v́ tùy theo cái hứng có thể nói khá bất tử “không lường trước” của  Lê Thiệp, tôi hănh diện lắm v́ ḿnh lại được ông bạn và cũng là ông anh “tin yêu” giao bản thảo với lời nhắn “ông muốn làm ǵ th́ làm”. Bài đă được đăng nhiều kỳ và khán giả rất say mê khi tôi c̣n phụ trách tờ báo của người Việt tại Nhật. Đến năm 2006, th́ nhận được truyện kư “Đỗ Lệnh Dũng” từ tác giả. Với cảm nghĩ đă có xem qua, tôi không mấy chú ư đến nội dung quyển sách mà sau này tôi mới biết là đă được “hiệu đính” khá cẩn thận và phong phú khác hẳn so với “chuyện viết từng kỳ”. Mấy hôm trước nhận được bài viết dưới đây từ một thằng bạn, tôi bị lôi cuốn theo rồi đọc lại quyển sách và cũng cảm thấy bất ngờ v́ ḿnh say mê đọc lại với tốc độ quá nhanh đúng như tên bạn nhận định: “Một tốc độ đọc khá nhanh so với tuổi về chiều….”.

Xin mời quí vị theo dơi bài tóm tắt dưới đây của Nguyễn Hữu Nghiêm và sau đó nếu có ….. điều kiện xin quí vị vào thẳng

Truyện kư “Đỗ Lệnh Dũng” của Lê Thiệp
Tủ sách Tiếng Quê Hương phát hành
P.O.Box 4653 – Fall Church
VA 22044 - USA

Vũ Đăng Khuê                               

Câu chuyện về một người lính             

 Phải chờ đến  8 năm kể từ khi  quyển sách được xuất bản, và sau khi tác giả là nhà văn nhà báo  Lê Thiệp qua đời v́  chứng bệnh nan y th́ tôi mới có dịp đọc “Đỗ lệnh Dũng”.  Một phần v́ cuộc sống khá bận rộn, và phần khác tôi đă đọc sơ qua phần giới thiệu về tác phẩm này được đăng tải trên vài tờ báo địa phương khi quyển sách ra mắt độc giả.  

Đó là câu chuyện về một ông sĩ quan cấp Úy tên là Đỗ lệnh Dũng bị Việt Cộng bắt trên chiến trường, bị ở tù một thời gian rồi được phóng thích, sau đó được sang định cư ở Hoa kỳ. Tôi nghĩ chắc quyển sách này cũng giống như hồi kư của các người tù cải tạo mà tôi đă đọc trước đó. Như  “Đại học máu” của Hà thúc Sinh, “Đáy địa ngục” của Tạ Tỵ, “Thép Đen” của Đặng chí B́nh… nên  thấy chưa cần phải t́m đọc vội. Cứ thế mà tôi lần lữa hẹn năm này cho đến năm khác cho đến cách nay mấy tháng trước.  Một người bạn tâm giao thấy tôi thích đọc sách nên gửi mua tặng cho một số sách trong đó có quyển Đỗ lệnh Dũng.  Thôi cứ xem đó là một duyên may, dù đến có hơi muộn màng.  Lúc c̣n trẻ, dù có bận rộn cách mấy, một quyển sách tôi có thể đọc xong trong ṿng hai, ba hôm. Bây giờ  lớn tuổi, nhịp độ đọc sách của tôi chậm lại rất nhiều.  Cho nên khi cầm quyển sách gần 400 trang, tôi hơi ngại ngần một chút, không biết bao giờ mới đọc xong. Nhưng qua ng̣i viết tài hoa của nhà văn Lê Thiệp, quyển sách đă lôi cuốn  tôi ngay từ trang đầu cho đến trang cuối.  V́ vậy mới ba đêm là tôi đă  đọc xong quyển sách. Một tốc độ đọc khá nhanh so với tuổi về chiều của tôi.

   Quyển truyện  kể lại một  câu chuyện rất thật của một cựu trung uư tên là Đỗ lệnh Dũng. Qua gần 400 trang sách tác giả đă ghi lại cuộc đời của nhân vật chính  từ những ngày sắp bước chân vào quân trường, những tháng ngày trong binh nghiệp, lúc sa cơ bị bắt trong trận đánh cuối cùng ở Đồng Xoài, Phước Long, rồi  bị đày ải trong các trại tù CS, cuối cùng được phóng thích và sang đoàn tụ với thân nhân tại Hoa Kỳ. Quyển sách được viết ra không nhằm mục đích vinh danh, đề cao  cá nhân hay viết  về tiểu sử nhân vật Đỗ lệnh Dũng. Nhưng là câu chuyện về những nghiệt ngă, oan khiên của  những người dân Việt Nam,  mà Đỗ lệnh Dũng là một trường hợp điển h́nh,  đă phải gánh chịu suốt mấy mươi năm trong và sau cuộc chiến tương tàn của hai miền Nam, Bắc. Và cũng qua quyển sách này chúng ta có thể h́nh dung được phần nào mức độ khốc liệt của cuộc chiến lúc bấy giờ.  Xen vào giữa các chương, tác giả cho vào các tin tức, tài liệu cập nhật hoá t́nh h́nh chính trị, quân sự, xă hội của cả 2 miền trong  thời chiến tranh và cả sau khi miền Nam bị thất thủ. Nhờ đó mà độc giả dễ dàng nắm bắt được bối cảnh không gian và thời gian của câu chuyện.

 Nhân vật chính Đỗ lệnh Dũng thể hiện nhân dáng điển h́nh của người lính chiến miền Nam. Cầm súng chiến đấu v́ bổn phận, trách nhiệm chứ không phải v́ hận thù, thích bắn giết nhau. Bản chất của họ là những người nhân ái, giàu t́nh cảm.  Khía cạnh nhân bản này đă được biểu hiện bởi người lính Đỗ lệnh Dũng khi anh ngậm ngùi kể lại: “...Có lần chúng tôi bắt được hai tù binh từ Bắc xâm nhập. Họ trẻ quá, hiền lành quá như những cậu học tṛ trung học. Tôi có thể làm t́nh làm tội họ, hoặc nữa là bắn họ. Tôi đă rùng ḿnh trong suy nghĩ rằng ḿnh có quyền định đoạt cái chết của người khác..”

   Nhưng không v́ thế mà người lính miền Nam chiến đấu thiếu hăng say, thiếu dũng cảm, can cường. Và cũng v́ muốn là một người lính đúng nghĩa,  Đỗ lệnh Dũng đă  từ bỏ  một chức vụ an nhàn, tùy viên cho một ông tỉnh trưởng, để xin ra được tác chiến  cùng với các đồng đội của ḿnh.   Khi được giấy chấp thuận  sang Hoa kỳ thăm gia đ́nh, thay v́ ở lại Sài G̣n chờ ngày ra đi , nhưng v́ t́nh chiến hữu, đồng đội ông đă trở về thăm đơn vị của ḿnh lần cuối, để rồi bị kẹt lại trong trận đánh mở màn cho cuộc tấn chiếm miền Nam một thời gian không lâu sau đó. Để rồi đến khi bị bắt làm tù binh, bị kẻ thù ngược đăi, hành hạ, ông thản nhiên chấp nhận, chịu đựng, không lời oán trách.

   Khi bị bắt cầm tù, không phải phía đối phương tất cả đều là những kẻ hiếu chiến, khát máu. Đâu đó chúng ta vẫn c̣n thấy lấp lánh điểm sáng của lương tri, của t́nh người ở những người lính miền Bắc “...Không ngờ một sĩ quan trẻ tốt nghiệp Vơ Bị Đà Lạt lại thuộc và hát vọng cổ hay như vậy. Những người lính ngồi chồm hổm phía ngoài đôi khi nổi hứng quăng thuốc lá cho tụi tôi, và có lần một người xông vào giữa đám tù vừa đi vừa ch́a bao thuốc lá quăn queo mời. Anh ta nghênh ngang vừa đi vừa nói: “-Sợ đéo ǵ. Kỷ luật th́ kỷ luật, ông đéo sợ...” 

Thật ra họ cũng chỉ như là những con ngựa bị che mắt, nạn nhân của sự lừa phỉnh, dối trá: “Em tin là anh kể chuyện thật. Nhưng như vậy th́ tụi em bị lừa, lừa từ lúc mới đẻ ra cho đến khi lớn, bị lừa cho đến già. Cả đời bị lừa, cả nước bị lừa.”

   Quyển sách mở đầu với trận đánh tấn chiếm Đồng Xoài, Phước Long vào những ngày cuối năm 1974. Trận chiến này đă mở màn cho cuộc cưỡng chiếm miền Nam mấy tháng sau đó và cũng là trận chiến kết thúc cuộc đời binh nghiệp của Trung Úy Đỗ Lệnh Dũng.  Trận đánh rất khốc liệt từ lúc mở màn,  quân trú pḥng chiến đấu thật dũng cảm,  nhưng dần  dần trở nên yếu thế  v́ sự chênh lệch quân số và vũ khí giữa hai bên:

“Và người lính thám báo nhảy hẳn lên khỏi hàng bao cát, quay khẩu M72 bắn. Chiếc T54 trúng đạn chao sang một bên nhưng vẫn chầm chậm lăn về phía hàng rào, pháo tháp trên với ṇng đại bác 100 ly hướng về phía chúng tôi. Tôi nh́n thấy họng đại bác khạc lửa và sau đó là tiếng nổ. Người lính M72 lănh nguyên trái đạn, chiếc áo giáp bay ra như bươm bướm, trắng cả một khoảng giao thông hào.

Tôi không thấy thịt xương của anh ta, có lẽ cả người bị đạn 100 ly đẩy tuốt đi tận đâu. M72 không đủ sức hạ T54 v́ chiến xa của địch đă được cải tiến thành xe hạ thấp và có độ nghiêng khiến đạn M72 bị trượt đi.”

…………………………………………………………………………………………………

“…Vừa lui cui chạy dọc theo phía bao cát tôi thấy hai nghĩa quân đang đứng ôm M16 hướng ra ngoài. Một trái 122 ly nổ giữa sân, đất cát bắn tung toé. Chiếc cột cờ găy ngang, lá cờ vẫn vướng vào dây rách lỗ chỗ. Người nghĩa quân quay sang nói với tôi:

- Tội lá cờ, để em ra lấy.

Tôi chưa kịp cản th́ anh ta đă lao ra giữa sân. Một trái 122 ly nữa nổ tung. Người nghĩa quân ngă gục trên lá cờ và chỉ một giây sau đó, xác anh bật tung lên v́ trái lựu đạn của anh có lẽ đă tuột kíp nổ. Người nghĩa quân nằm đó bất động, cờ tẩm máu đỏ rách bươm quấn lấy đầu anh….”

Những cái  chết thật bi hùng của người lính chiến VNCH. Sau đó Đồng Xoài thất thủ và trung úy Đỗ lệnh Dũng bị giặc bắt khi trên đường tháo chạy. Và từ đó ông bắt đầu những năm tháng bị giam cầm đày ải trong ngục tù CS được mỹ từ hoá bằng tên trại cải tạo. Trong những ngày đầu bị cầm tù, ông ngồi tưởng nhớ lại những ngày tháng trước của ḿnh. Ở đây tác giả Lê Thiệp đă dùng kỹ thuật flashback khá tài t́nh. Đây là con dao hai lưỡi, nếu dùng một cách khéo léo sẽ làm cốt truyện thêm sinh động, nhưng ngược lại nếu vụng về sẽ làm người đọc dễ bị lầm lộn về thời gian, không gian, không biết chuyện nào xảy ra trước, chuyện nào xảy ra sau.  

Nhưng quyển sách không chỉ toàn là những máu lửa giết chóc trong chiến tranh, những đày đoạ tàn bạo của ngục tù và cai tù CS. Trong quyển sách không thiếu những đoạn văn thật đẹp, thật ướt át đầy t́nh cảm. Như  cuộc t́nh đầu tiên:

“Dung siết nhẹ tay tôi không nói năng ǵ. Tôi ngửi thấy mùi thơm của hơi thở. Tôi nghe thấy cả tiếng tim ḿnh hay tiếng tim Dung đang đập. Đá ở băi Ô Quắn nhiều và lớn. Hai đứa ṃ mẫm, tôi đưa tay cho Dung níu, kéo nàng lên.

Sóng biển ŕ rào đập vào đá, bọt tung trắng xóa. Đêm thẫm mầu ngoài xa. Khi tôi hôn nàng, mới đầu Dung như muốn đẩy tôi ra nhưng ngay sau đó, tay nàng ṿng qua cổ tôi. Hai đứa hôn nhau như thể đă chờ đợi từ kiếp nào. Môi Dung nóng bỏng, đượm vị mặn của biển. Tôi lùa tay trong tóc nàng. Dung từ từ ngả người trên tảng đá, hai tay xỏa ra, ngực phập phồng trong chiếc áo pull xanh mầu lá chuối. Tôi chống tay cúi xuống. Mặt nàng lung linh trong đêm, như thật, như mơ, như từ cơi xa xăm nào hiện về, tôi nhẹ nhàng và rồi chúng tôi quấn lấy nhau. ..”

Nhưng rồi cuộc t́nh cũng không vẹn tṛn, đôi t́nh nhân phải chịu cảnh ly tan, chia ĺa theo vận mệnh đau thương của đất nước.  Anh b́nh thản chấp nhận, cũng như đă chấp nhận cái số phận nghiệt ngă của định mệnh dành cho ḿnh.  Tuy nhiên cuối cùng anh cũng có được một người con gái thật ḷng yêu thương anh, cảm thông những khổ đau, bất hạnh mà anh đă phải gánh chịu. Nếu cuộc t́nh thời trẻ tuổi thật sôi nổi, cuồng nhiệt th́ mối t́nh sau cùng này, sau những đau thương, băo tố của cuộc đời, thật dịu dàng, đằm thắm. Dịu dàng, đằm thắm như người con gái đă cùng với anh đi suốt cuộc đời c̣n lại, từ khi anh c̣n bị cầm tù cho đến sau khi anh được phóng thích.

“Chúng tôi ngồi như vậy khá lâu, tay Thu úp lên tay tôi. Cả hai không nói năng ǵ. Một niềm hạnh phúc tươi mát lan khắp người, tôi như không c̣n là tôi nữa. Tôi quên hết những đoạ đày. Tôi coi thường những đau khổ đă trải. Từ bàn tay mát rượi của Thu tôi thấy ḿnh đă thực sự hồi sinh, đang ngoi lên, trồi lên để sống lại…”

Sau khi ra khỏi tù một thời gian th́ ông kết hôn, t́m được việc làm, đời sống gia đ́nh tương đối ổn định. Những tưởng sẽ sống nốt cuộc đời c̣n lại ở mảnh đất quê hương khốn khổ. Nhưng rồi v́ tương lai của con, không muốn chúng bị nhồi sọ bởi một nền giáo dục nặng về tuyên truyền, giáo điều, nhẹ về kiến thức, luân lư,  anh cùng vợ con đành phải ngậm ngùi lià bỏ quê hương mến yêu để đi sang miền đất tự do Hoa kỳ,  đoàn tụ với những thân sau nhiều năm chia cách.

Đóng quyển sách lại, tôi không khỏi bâng khuâng nghĩ ngợi. Số mệnh của Đỗ lệnh Dũng cũng là số phận của tất cả người dân VN gắn liền với vận mệnh ngả nghiêng, tăm tối của đất nước. Dù sao anh c̣n có được một kết cục có hậu, được sang miền đất tự do, nhưng c̣n nhiều người khác, mang số phận nghiệt ngă, bi thương cho đến ngày xuôi tay nhắm mắt. Và cũng như nhiều người khác, Đỗ lệnh Dũng chỉ muốn là con người b́nh thường, chẳng bao giờ muốn là một anh hùng. Khi mặc áo lính anh chỉ mong làm tṛn bổn phận của người lính chiến, chiến đấu để bảo vệ non sông và có trách nhiệm với đồng đội, chiến hữu. Như chuyện cứu mạng Đại Úy cố vấn Sam Graves, anh  chỉ xem  không có ǵ ghê gớm, v́ đó là bổn phận của tôi, và hơn nữa v́ chính mạng sống của tôi và binh sĩ dưới quyền”. Điều này thấy thật rơ nét ở những gịng chữ cuối cùng của quyển sách.  Sau khi dự buổi lễ nhằm tuyên dương những anh hùng Mỹ quốc, mà anh là một  trong số người được tuyên dương bởi những công trạng trong trận chiến VN,  khi trở về pḥng anh đă tâm sự với người vợ yêu thương :” Anh đâu có muốn làm anh hùng…Anh chỉ muốn một đời sống giản dị, b́nh thường, không bắn giết, không súng đạn. Ước ao đó từ hồi nhỏ nhưng rồi cả đời anh là chiến trận, là tù đày, là khổ nhục. Làm anh hùng để làm ǵ? “. Điều anh thật ḷng mong muốn là được sống b́nh yên trong một xă hội công bằng, nhân bản, tôn trọng quyền làm người. Đó cũng là ước nguyện chung của những người dân Việt trong đó có những người đang bị đày ải, cầm tù v́ đă dám lên tiếng nói tranh đấu cho dân chủ, nhân quyền. Nhưng biết đến bao giờ.

                                                                    

Mùa Thu 2014,

Nguyễn Hữu Nghiêm