Chuyện nước lọc

Lê Thiệp

 

Cũng dễ là có hơn 15 năm nay trở lại, chuyện nước lọc đóng chai, đóng b́nh mới bắt đầu xâm lăng vào Nhật Bản. Đi đâu cũng thấy thiên hạ thủ sẵn một b́nh nước..... lọc, đủ kiểu, đủ tên, đủ dung lượng từ 500ml đến 1 lít rồi 2 lít, được làm từ Nhật, từ Pháp và từ những tên nghe lạ hoắc. Hoặc ngay trong nhà cũng có một máy lọc nước, mấy ông “bán nước” khôn thấy mẹ, tiền cho mướn máy th́ “miễn phí”, nhưng tiền nước th́ tính thẳng cẳng, lại c̣n có người định kỳ đến tận nhà thay nước để nước lúc nào cũng “được” tinh khiết, và có cảm tưởng như ḿnh lại được uống một loại nước lọc an toàn nhất... trần gian.

Chuyện nước non này th́ bao la, mênh mông lắm nên chỉ xin phép nói những điều mà ḿnh chứng kiến ngay tại Nhật.

Tiền thuê máy... th́ miễn phí... chỉ tốn tiền chuyên chở và tiền nước

Theo suy nghĩ cá nhân tôi th́ lại có điều hơi ngược đời... một chút. Nước nào mà uống chả được, nhất là nước uống ở Nhật, trừ nước “ở các quốc gia chưa phát triển” chưa được đun sôi, nước kỹ nghệ, nước thải và nước.... biển. Tôi có cảm tưởng là uống nước lọc đóng chai vào lúc trời hơi nóng tuy chưa được ướp lạnh hay ngay như vừa được ướp lạnh cũng chả thấy khác ǵ với nước.... từ trong ṿi mà tiếng Nhật gọi là 蛇口 (jaguchi) chảy ra.

Nhớ lúc mới sang khoảng năm 1972, vào tiệm ăn b́nh dân xin một ly nước: Hiya kudasai (Cho tôi ly nước lạnh), ông chủ tiệm hay nhân viên của quán “vô tư” lấy cái ly gần đó, kề vào cái ṿi rồi đưa ra cho khách. Đầu tiên th́ thấy hơi kỳ kỳ, nhưng xung quanh ai cũng thế riết rồi cũng quen, mà có điều lạ là uống vô vẫn thấy ngon không thể tả. Bây giờ th́ văn minh hơn, họ cho nước vào một cái b́nh có vài cục đá, kế đó rót ra hoặc cho ly vào một cái máy rồi ấn và nước-đá sẽ tuôn ra, cứ thế phe ta nốc ừng ực và cũng chẳng ai đế ư nước trong b́nh là nước máy hay lấy từ “suối nguồn cao cả”. Theo những thông tin từ Cục cung cấp nước Nhật bản cho biết: Nhật có nhiều hồ chứa nước tích tụ từ nước nguồn, nước mưa trên toàn cả nước.... những loại nước này được cho chảy qua vài chục cái máy ǵ đó, rồi phân tích đo độ cao, độ thấp của chất này, chất nọ và cuối cùng trở thành nước “thanh khiết”, sẽ chảy vào tận mọi nhà qua các ống dẫn nước, uống được ngay mà không cần phải đun sôi ǵ ráo, bảo đảm... là an toàn. So sánh với thời xưa một chút th́ không khí trong lành hơi giảm v́ công nghệ càng ngày càng phát triển, sự độc hại sẽ tăng tiệm tiến, nhưng với kỹ thuật tân tiến ngày nay th́ nước “trong lành” sẽ vẫn là.... “trong lành”. Xin kể tiếp từ chuyện ngay trong nhà ḿnh... chứ chả đâu xa cả.

Từ khi nước “trên vùng cao xuất hiện” được các siêu thị khuyên dùng... th́ tôi là thằng... lănh đạn đầu tiên. Cứ 1 ngày hay 2 ngày là phải gian khổ “đoạn đường chiến binh” xách b́nh (hôm th́ b́nh 4 lít, hôm th́ 2 b́nh 8 lít) ra super market gần nhà lấy nước mới đă được “lọc” kỹ càng, “nếu không th́ hại cho sức khỏe” mà ḿnh cũng không biết là “thế nào th́ hại cho sức khỏe”. Thú thật là cho đến bây giờ tôi chưa bao giờ nghe nói có người Nhật nào bị trúng .... độc v́ uống nước đă lọc. Tôi cố căi, trưng đủ bằng chứng nhưng xem ra vô ích v́ quả là “miệng nhà quan.... có gang có thép” với loại... lư luận trên trời dưới đất: “có bà làm cùng hăng nói độc lắm” và “trên mạng thiếu ǵ tin nước bị nhiễm độc”, và cuối cùng tôi đành phải tuân theo cái qui định bất thành văn cho xong chuyện. Nước từ ṿi chỉ dùng để tắm, để rửa.... c̣n nước uống th́ đôi khi là Uroncha (trà thanh long giá cũng chẳng khác bao nhiêu) và nước lọc đóng chai, mua, hay lấy từ tiệm. Và công nhận các cô các cậu nhà tôi uống nước kinh khiếp, nhất là vào mùa này, nóng sao mà .... nóng thế, vừa xong b́nh này lại “bố, hôm nay .... chưa lấy nước", đó là chưa kể trên đường đi làm hay đi học, cô cậu tiện thể bấm thêm mấy chai từ trong máy bán nước tự động bày đầy phố xá! Cứ mỗi thứ năm là đổ rác chai mệt nghỉ.

Nỗi ḷng biết tỏ cùng ai? Có bạn nào.... giống tôi không? Linh tinh đă đủ, thôi để dành cho ông Lê Thiệp luận về chuyện nước đóng chai nhưng ở.... Mỹ nữa chứ.

Vũ Đăng Khuê

 

 

Chuyện nước.

Thiên hạ gọi người Mỹ là coke sucker, là dân tu coke. Điều này có thể sắp phải đổi lại v́ đi đâu bây giờ mỗi ông mỗi bà Mỹ đều xách kè kè một chai nước lạnh.

Không phải chỉ những người chạy bộ huỳnh huỵch ngoài đường, những vị cong lưng đạp xe đạp. Họ ra mồ hôi như tắm th́ cần nước là chuyện hữu lư, nhưng nếu quan sát kỹ hơn th́ những người đi đường ở Nữu Ước, ở Hoa Thịnh Đốn hay cả dân đi cờ bịch ở Las Vegas, ở Atlantic City cũng thủ theo chai nước lạnh. Các hăng chế nước ngọt như Coca Cola, Pepsi, Gatorade... thấy bị cạnh tranh kịch liệt và nay họ đang t́m cách xông vào thị trường bán nước.

Hăng CocaCola chưa tung ra quảng cáo nhưng Gatorade th́ nhất định đánh ngay và đánh lớn. Hăng quảng cáo rằng nước lạnh họ bán ra là loại “fitness water”. Bạn ta muốn hiểu chữ fitness này ra sao th́ hiểu. Là nước đặc biệt đóng chai cho các thể tháo gia. Là nước uống vào sẽ xuống cân, sẽ giúp có một cơ thể khỏe mạnh, đẹp đẽ. Là nước uống vào khiến dai sức, không mệt.

Hiểu cách nào đi nữa th́ vẫn đúng theo ư muốn của hăng Gatorade.

Cái sản phẩm cố hữu của hăng này là thứ nước ngọt có vị hơi mằn mặn, đủ hương vị đủ màu khác nhau và được các tay tổ như Michael Jordan uống ừng ực trên ti vi, cười toe toét trên báo với chữ Gatorade bên cạnh.

Tất cả những h́nh ảnh đó đều cốt tạo ra ấn tượng uống vào sẽ như Michael Jordan - like Mike. Và nay là fitness water, cũng không ngoài mục tiêu tạo ảo tưởng uống vào sẽ mạnh khỏe ra.

Thị trường nước lạnh đóng chai đang lớn mạnh. Cứ bước vào một tiệm 7-Eleven th́ thấy ngay. Diện tích dành cho những chai nước lạnh lớn và chiếm chỗ đáng chú ư nhất, vừa tầm tay nhất trong những tủ lạnh bày đủ các thứ nước uống khác. Dễ hiểu v́ nước lạnh bán chạy và lời nhiều.

Cái dịch uống nước lạnh đóng chai có thể bắt nguồn từ nỗi sợ hăi của người Mỹ. Họ bị oanh tạc liên tu bất tận về những tin tức nghe sởn tóc gáy. Nay th́ vùng này nước uống bị nhiễm hóa chất từ phân bón dùng để tưới những thảm cỏ xanh ŕ. Mai th́ thuốc sát trùng thấm vào đất khiến uống nước có thể bị xây xẩm mặt mày. Những con ḅ - đúng ra cả trăm ngàn con ḅ ở Pennsylvania phóng uế, nước mưa dẫn chất phế thải của ḅ chảy xuống tận Virginia, cách đó hơn 400 cây số, khiến nước có nhiều chất urê có hại cho thận.

Nước từ cái ṿi trong nhà nếu tinh ư sẽ ngửi thấy mùi thuốc sát trùng, mùi clorine. Thế là không được, là hỏng, là nguy to.

Những bệnh tật được nói tới đều là những thứ nan y như cancer, như hư thận, sạn thận, như chai gan, hô hấp không được. Nghe mà rùng ḿnh.

Nếu không tin bạn cứ lật báo hàng ngày hoặc nếu lười đọc th́ khi lái xe chịu khó đừng nghe Khánh Ly, Khánh Hà nữa mà nghe các đài phát thanh tin tức, talk show. Nghe đọc xong bảo đảm sẽ ra mua cả thùng nước lạnh về trữ ở nhà.

***

Ai xui con cuốc gọi vào hè
Cái nóng nung người nóng nóng ghê

Từ ngày tị nạn ở Mỹ đă hơn một phần tư thế kỷ, không có dịp nào trông thấy con chim Cuốc. Con Cuốc đôi khi được ví von như con chim yêu nước v́ đồng âm với Quốc và tiếng kêu cuốc cuốc nghe sầu thảm vào những đêm hè. Có cả cái giai thoại con chim Cuốc kêu măi đến thổ huyết mà chết. Không có dịp thấy con chim đen lủi nhanh như chớp vào bụi cây bụi cỏ nữa nhưng cái nóng nung người th́ đă lănh đủ nhiều lần. Mùa hè năm nay vào những ngày tháng bảy tháng tám mở radio nghe tới nghe lui toàn những báo động đỏ về nóng, về nhiệt độ cao, về ozone... Nhiệt độ trên 90 và không có gió, ẩm nên có cảm tưởng trên 100 độ F.

-------------------------

***

Thiên hạ uống nước đóng chai thay Coke, thay Pepsi càng ngày càng nhiều v́ những lư do khác nhau. Người th́ sợ mập v́ đường, v́ những chất bảo dưỡng trong nước ngọt. Kẻ th́ bị những tin tức y khoa dồn dập bơm vào đầu những sợ hăi về nước uống từ ṿi trong nhà bị ô nhiễm, có những hóa chất có thể gây bệnh tật. Hoặc có thể chỉ v́ thời thượng, a dua theo đám đông. Cách nào cũng không thoát được những ông bà chuyên viên về thị trường. Luật sơ đẳng của kinh tế học là luật cung cầu. Có cầu th́ có cung. Chúng ta vài năm trở lại đây bắt đầu thấy nước đóng chai mỗi ngày một trở thành quen thuộc chứ không phải như ngày xưa, phải sang trọng lắm mới gọi một chai Evian hoặc Perrier.

Nhớ Saigon khoảng 59-60? Nhớ cảnh bà con ta sắp thùng thiếc cả dăy dài ở mấy ṿi nước công cộng chờ hứng cho được một thùng nước?

Lúc đó Saigon đă có tṛ bán nước, h́nh như năm cắc một thùng nước 20 lít, một đôi một đồng. Những tranh hí họa vẽ cảnh đi mua nước, đi sắp hàng hứng nước đầy rẫy trên báo hồi đó. Miền Tây Việt Nam có nhiều vùng đến mùa lũ là bà con lại phải mua nước ngọt từ những chiếc ghe bầu. Nước lũ, nước phèn, nước lợ làm sao nấu?

Chuyện ở Việt Nam là chuyện sinh tồn, chuyện sống chết nhưng ở Mỹ là tạo nhu cầu để phục vụ. Hồi lếch thếch mới từ Việt Nam lết tới xứ này, ông bà ś-pông-so bảo có khát th́ cứ uống nước ở cái rôbi-nê chỗ rửa bát. Nước ở ṿi rất mát, rất vệ sinh. Để biểu diễn ông bà bảo trợ cầm cái ly hứng độ nửa ly nước lạnh ngửa cổ tu cái ực ngon lành. Mỹ nó uống th́ c̣n sợ ǵ nữa. Bẵng đi vài năm sau, khi đă chui vào được căn nhà ống cống th́ ông bạn hàng xóm khuyên nên gắn thêm cái lọc vào ṿi để khử trùng, để trung ḥa các hóa chất trong nước. Nghe th́ nghe nhưng vẫn cứ lừng khừng. Ḿnh uống nước từ ṿi chảy ra cả mấy năm rồi có thấy sao đâu.

Nhưng rồi vợ, rồi con chẳng hiểu nghe ở đâu một hôm đang ăn cơm bỗng đem chuyện phải mua cái máy lọc chứ không th́ nguy to. Từ đó xem ra yên tâm hơn, đỡ bị vợ con cằn nhằn nhưng nước th́ chả thấy ngon hơn, ngọt hơn, mát hơn ǵ xất.

Kỹ nghệ bán máy lọc nước bùng lên một dạo nhưng có vẻ ế độ. Nay chúng tôi sẽ tấn công quí vị bằng vơ khác. Nước đóng thùng. Nước đóng chai.

Một hôm đi làm về thấy ở góc bếp có một thùng nhựa đựng nước lớn. Vợ biết ư giải thích ngay rằng nước cất để uống. Cà phê pha bằng nước trong ṿi dù đă lọc uống có cái vị ǵ kỳ kỳ, chan chát trong miệng. Pha bằng nước cất uống khác hẳn, cà phê dậy mùi lên. Ngây người ra ngạc nhiên. Cà phê bỏ thêm đường thêm sữa, thêm kem, đôi khi c̣n bỏ thêm những thứ kem có mùi hạt dẻ, mùi hạnh nhân, mùi quế nữa th́ làm ǵ có cái vị chan chát? Liệu vị giác có đủ tinh tế như mấy ông nếm cà phê chuyên môn, mấy ông connoisseur? Hay là bệnh tưởng?

Rồi cái b́nh nước khuân ở siêu thị dần dần hết nhanh quá v́ cả nhà đều uống chứ không phải chỉ để nấu cà phê. Rồi thấy bất tiện quá v́ khênh từ tiệm ra, từ xe vào nhà, cái thùng nhựa đựng một hai gallons nước sao mà nặng thế.

Ngoảnh đi ngoảnh lại đă thấy một cái máy lọc nước có cái cắm điện ở góc nhà. Vợ bảo như vậy sẽ rẻ hơn và có cả nước nóng lẫn nước lạnh, tiện lắm. Thuê có tí tiền một tháng ấy mà. Hễ hư th́ hăng đổi cái khác. Từ đó thỉnh thoảng tháng đôi lần lại phải khuân những thùng nước năm gallons do hăng giao để ở cửa đem vào nhà. Giá một thùng như vậy là năm t́. Mỗi tháng uống hết sáu thùng vị chi là 30 t́, cộng thêm 12 t́ thuê cái máy là 42 t́.

Thôi th́ cũng được. Nhịn tiêu, nhịn đi ciné, nhịn sắm quần áo chứ ai nhịn uống được? Tưởng là êm thắm nhưng một hôm thấy cả một thùng 24 chai nước lạnh ở góc nhà. Vợ tinh ư lại giải thích. Nước lạnh đóng chai tiện lợi, đi đâu th́ cứ chất lên xe đỡ lích kích. Nhưng con cái th́ chả cần đi đâu, tiện là vơ ngay một chai trong tủ lạnh ngửa cổ làm cái ào xong quăng cái vỏ vào thùng rác, đỡ phải rửa, phải úp lích kích. Đúng là tiện lợi.

***

Cầm chai nước lạnh lên uống ḷng bỗng bâng khuâng. Chai nhỏ th́ nửa đô, chai lớn th́ một đô đâu có rẻ rúng ǵ. Vốn liếng một chai nước suối núi cao, nước suối thiên nhiên như vẫn được quảng cáo độ bao nhiêu? Đâu có hăng nào chế ra nước? Nước suối th́ phải là nước chùa nước miễu, cứ hứng rồi đem đóng chai, hẳn là hái ra tiền.

Sau hăng Gatorade với fitness water không hiểu hăng Coca và Pepsi sẽ gọi nước lạnh đóng chai của họ là ǵ? Classic water? Power water? Ngẫm đi ngẫm lại chợt nhớ đến những con giun vốn không bao giờ mặc tă và thế nào th́ giun cũng phải ăn và có vào th́ có ra. Rồi lại nhớ đến con sơn dương ở núi cao. Cái ấy của dê tṛn đen từng viên như thuốc tễ của Tàu thế nào chả lăn xuống khi con dê đứng uống nước suối trên núi cao.

Nói chuyện với vợ con về những suy nghĩ này th́ bị cười vào mũi, bị coi là già rồi lẩm cẩm, rằng không thích hợp với đời sống văn minh.

Thấy ḿnh là thiểu số và nhớ đến cái giếng ở đầu làng. Cái giếng nửa trên là đất nhưng sâu xuống ḷng giếng là đá ong, cúi xuống nh́n hun hút. Kéo một gầu lên dội từ đỉnh đầu xuống mát lạnh và nếu khát th́ ghé miệng vào ừng ực một hơi đến no th́ thôi.

Giá bây giờ có một gầu nước giếng ở cái làng quê mùa đó để pha cà phê th́ thú biết mấy!

Lê Thiệp Trích trong Chân Ướt Chân Ráo do Tủ sách Tiếng Quê Hương xuất bản Địa chỉ liên lạc: P.O.Box 4653 Fall Church VA 22044 USA