Chuyện xứ Phù Tang

12/2013

Vũ Đăng Khuê

Việt Nam ta gọi tháng cuối năm âm lịch là tháng chạp, c̣n Nhật gọi là “sư tẩu” (shiwasu-師走) hay “Cực Nguyệt” (Gokugetsu 極月). Bây giờ dù Nhật đă theo dương lịch nhưng vẫn gọi là “sư tẩu”. “Sư” ở đây mang ư nghĩa “tăng lữ”, cứ vào dịp cuối năm th́ sư rất bận rộn khác hẳn với ngày thường, ngoài giờ “hành chánh” sư c̣n phải “zangyo” (overtime) chạy đôn chạy đáo để tụng kinh gơ mơ…. Tóm lại, là vào những ngày cuối tháng chạp th́ mọi người từ dân đến quan đều phải chạy ngược, chạy xuôi, chạy đôn, chạy đáo để thanh toán, để thu xếp sao cho hết nợ hết nần, để “3 ngày tết vui cười no say” dù cho “sang năm th́ ta lại kéo cày”. Dân th́ chạy cơm, chạy việc, chạy tiền.... c̣n quan th́ “vất vả” hơn cả dân v́ phải chạy sao ngân sách sớm thông qua, chạy sao cho những luật về thuế mới không làm phiền dân chúng, chạy sao cho 2 tên bạn láng giềng, nhất là tên “hung khùng” Trung Quốc đừng dở tṛ nữa v.v…. Nói ra th́ nhiều. thôi xin gác chuyện “chạy” ở đây để “chạy” sang chuyện khác.

Nữ đại sứ Mỹ tại Nhật và những “Shiwa” (nếp nhăn)

Ngày 15 tháng 11, bà Caroline Kennedy (56 tuổi), con gái của cố Tổng Thống Kennedy đă sang Nhật để nhậm chức đại sứ Hoa Kỳ và cũng là nữ đại sứ đầu tiên.thay ông John Roos vừa chấm dứt nhiệm vụ. Bà vừa là một luật sư, nhà văn, một thành viên của gia đ́nh “hoàng tộc” Kennedy (Royal Family), một gia đ́nh nổi tiếng nhưng chịu nhiều mất mát.
Bà được ông Tổng Thống nước da “màu lam khói” Obama tuyển chọn v́ 2 lư do:
1/ Trả “ơn” v́ bà đă đóng góp, ủng hộ tích cực để ông đắc cử, bà từng là chủ tịch Ủy Ban Vận Động bầu cử của ông Obama.
2/ Dù không kinh nghiệm, nhưng nhờ tài.... ăn nói, nụ cười tươi, được ḷng dân Nhật..., nên ông Tổng Thống da màu này hy vọng bà sẽ là người có khả năng làm một gạch nối, hóa giải hoặc làm giảm đi những “ma sát” giữa 2 nước.
Ông Obama đă cho bà nhiều quyền giải quyết, bà có thể điện thoại trực tiếp đến ông khi hữu sự, chứ không phải chạy “ṿng ṿng” như các ông đại sứ trước
Bà sang Nhật mới có 2 lần, lần thứ nhất vào năm 1978 cùng ông chú nghị sĩ Ted Kennedy và lần thứ hai khi đi hưởng tuần trăng mật. Bà tâm sự: Tôi rất yêu nước Nhật, tôi nhớ đến ước mơ của bố tôi: ông sẽ là người tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên đến Nhật. Được biết TT Kennedy dự định thăm viếng Nhật vào năm 1964, nhưng “mộng không thành” v́ chẳng may ông đă bị ám sát năm 1963.

Đón tiếp



Song mă đưa nàng về “cung”!


Sáng 19/11 bà đă đến hoàng cung tŕnh ủy nhiệm thư cho Nhật Hoàng bằng xe có song mă kéo, dẫn đầu là “đội kỵ mă” của cảnh sát. Trong suốt đoạn đường dài 1,8 km, thay v́ “2 bên có lính hầu đi dẹp đường” th́ “2 bên có lắm người ra .... đón bà”. Người ta ra đón bà đông lắm, có đến mấy ngàn người, chuyện hiếm thấy khi các đại sứ nước ngoài tŕnh ủy nhiệm thư.
Tưởng cũng nên nói thêm là các vị đại sứ khi nhậm chức tại Nhật có thể đến hoàng cung bằng 1 trong 2 cách: xe song mă, xe hơi. Thường thường th́ thiên hạ dùng xe hơi v́ có đi xe song mă th́ chắc..... cũng chẳng có ai để ư như bà Caroline.
Xe chở bà là chiếc xe thứ 4 của Hoàng Cung được làm từ hồi Thiên Hoàng Minh Trị, mỗi năm mỗi đánh.... vẹc ni lại cho bóng, ban nghi lễ ngày ngày phải dẫn mấy chú ngựa ra đường để mấy chú quen với cảnh phố xá, tiếng động..... chứ không th́ khi hữu sự mà mấy chú trở thành “ngựa phi trên lưng ngựa hung hăng, trên cánh đồng mênh mông” th́ mất mặt chết.
 

Lấy ḷng dân Nhật

           
 

Vừa nhậm chức xong, bà đă có ngay một chương tŕnh dầy đặc, đi khắp nơi, bà nói: tôi muốn đi t́m hiểu để có thể có những đóng góp hữu hiệu nhất cho bang giao của 2 nước.
Bà đến vùng Iwate bị động đất, thăm trại lánh nạn và thăm một trường trung học, ở đây bà đă biểu diễn “thư đạo”, dùng bút lông “thảo” chữ “
 (hữu – nghĩa là bạn), bà cũng đến địa điểm bị sóng thần nặng nhất, chắp tay tưởng niệm người lánh nạn, đi thăm nơi có cây thông tồn tại duy nhất trong thiên tai vừa qua.
Ngày 6/12 bà đến gặp chủ tịch công ty Rakuten, Migitani Hiroshi, công ty sở hữu đội dă cầu (được coi là yếu nhất nhưng vừa chiếm vô địch Nhật Bản) để trao đổi về các chính sách phục hưng vùng Đông Bắc.
Ngày 10/12, bà đă đến Nagasaki, nơi Nhật lănh quả bom nguyên tử và dâng ṿng hoa tưởng niệm người đă chết tại công viên ḥa b́nh. Ngoài ra, bà c̣n đi thăm các đại học trong vùng thiên tai và rất được giới sinh viên hoan nghênh.
Hôm 16/12, có một trực thăng Mỹ rớt tại vùng Kanagawa, bà đă đến gặp ông tỉnh trưởng Kanagawa cám ơn Nhật đă nhanh chóng giúp điều trị 2 phi công gặp nạn.
Nói tóm lại là bà đă rất khéo trong việc lấy ḷng người dân Nhật.

Những chuyện bên....lề

Từ lúc có tin bà được tuyển chọn làm đại sứ tại Nhật, đă có rất nhiều lời tán vào và cũng không ít lời bàn ra, nhưng cả hai phía đều có cùng chung kết luận. Xin quí độc giả chịu khó đọc đến cuối bài sẽ biết ngay.... lời giải đáp.


Bàn ra

         


Bà Caroline - Nhăn nheo                Matsuda - Thẳng tắp
 

Năm nay bà mới “năm mươi mấy”, bà chỉ hơn Matsuda Seiko (một ca sĩ nổi tiếng của Nhật) 4 tuổi, nhưng da của bà, đặc biệt là da mặt lại quá nhiều shiwa (vết nhăn) trông cứ như bà già “sáu mươi mấy gần bảy mươi” vậy, trong khi Matsuda Seiko th́ cứ mơn mởn.... mịn màng thẳng tắp. Một bác sĩ chuyên môn chỉnh h́nh ở Nhật phán: Được hết, nếu muốn thẳng th́ sẽ có cách và thuốc làm cho.... thẳng. Nhưng theo “thông tin” từ những người có “mắt nh́n” đầy rẫy trong “đời sống xung quanh” cho biết th́: Matsuda cũng qua bao lần dao kéo mới được như thế đấy chứ. Tài tử Hollywood th́ cứ khoảng trên 30 một chút là thế nào cũng phải chích vào người vài chất “hóa học” như hyaluronic acid hay botox để da thịt luôn “tươi tốt” . Có người tỏ vẻ ngạc nhiên, Mỹ là đại quốc của kỹ thuật cải lăo hoàn đồng (anti-aging anti-ageing) mà, thế tại sao bà không “đi tu sửa”nhỉ? Cỡ bà th́ muốn làm ǵ mà chả được. Hỏi chỉ mà hỏi chứ chả ai mà có câu trả lời. Muốn biết tại sao xin cứ hỏi thẳng đương sự.... th́ rơ. Ngoài ra bà c̣n bị chỉ trích là
 

Không.... cúi

          


Caroline không cúi                         Obama cúi rạp


Có dư luận phán “Được tiếng là hiểu rơ văn hóa, phong tục Nhật, nhưng lúc gặp Thiên Hoàng chẳng chịu cúi đầu ǵ cả, trong khi ông Tổng Thống th́ cúi rạp. Cố vấn bà đâu, sao không nhắc bà, chỉ cần cúi một chút là đủ. Thế mà cũng nói là rành là hiểu về Nhật Bản”

Tán vào


Meyl Streep - Hillary Clinton

Đă có những câu hỏi “bàn ra” th́ cũng có những câu trả lời “tán vào”: “Da của người gốc Ái Nhĩ Lan như bà da dễ bị ăn nắng lắm” hoặc “bà bị di truyền” hay Cũng đâu phải là đi cắt, hút, bơm, căng là đẹp. Xem ḱa, giới diễn viên điện ảnh th́ có Meyl Streep (64 tuổi), xưa một chút th́ có Audrey Hepburn, giới chính trị th́ có bà Hillary Clinton cũng nhăn nheo mà thiếu ǵ người hâm mộ? Ngày 18/11, một nữ b́nh luận gia nổi tiếng của Nhật đă “phát biểu" về “shiwa” của bà Caroline trên đài TBS: “Không phải đẹp hay không đẹp, mà phải là phụ nữ có “nội dung”, có “tấm ḷng”, rồi không phải cứ nh́n thấy mặt mũi đầy “shiwa” rồi phán. Có ai được như bà hôm đến hoàng cung tŕnh ủy nhiệm thư mà hàng ngàn người đi đón không! Rơ chuyện.”
Về vụ cúi đầu xuống hay ngẩng đầu lên th́: C̣n chuyện chào Nhật Hoàng mà cúi thấp, cúi rạp hay không cúi th́ đă sao? Ông Obama th́ bị một ít người Mỹ coi là mất thế, c̣n bà Caroline th́ bị một nhúm người Nhật coi là thất lễ. Tại sao thế? Chả có sao cả, tùy theo cách nh́n, văn hóa của mỗi nước mỗi khác mà. Thắc mắc làm ǵ cho mệt.

---------

Kết....luận

Theo thống kê do các cơ quan truyền thông thực hiện th́ số có cảm t́nh và kỳ vọng vào bà rất cao chiếm 80%, c̣n lại th́ “không đến nỗi nào”, “không quan tâm” hoặc “không kỳ vọng”. Chính phủ Nhật cũng đánh giá cao và mong đợi bà nhiều lắm. Cho nên, câu giải đáp trong trường hợp này làCái nết đánh chết.... cái đẹp” hoặc “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn” là chính xác nhất. Thôi ta sang chuyện khác

C̣n đây những tấm ḷng

Ân nhân của người Việt

Một thời, từ những cửa biển Đà Nẵng, Sài G̣n, Vũng Tàu, Cam Ranh, Nha Trang sau cơn băo lửa Cộng Sản 1975, hàng triệu người Việt Nam đă phải bỏ lại sau lưng những ǵ trân quư nhất để ra đi t́m tự do trên những chiếc thuyền gỗ nhỏ. Vùng biển Đông mênh mông trở thành một nấm mồ nước sâu thăm thẳm. Nơi đó, mẹ lạc cha, vợ xa chồng, anh mất em. Nơi đó, tiếng niệm Phật, lời cầu kinh cũng chẳng c̣n ai nghe thấy.
...........
Trong giờ phút đó, nếu không có chiếc ghe đánh cá người Phi dừng lại, không có Cap Anamur đang chờ ngoài vùng biển Philippines, không có tàu hải quân Phi từ vịnh Manila, hải quân Mỹ từ Subic Bay ra can thiệp, số phận của hàng trăm ngàn người Việt lênh đênh trên đường t́m tự do sẽ trôi dạt về đâu? Năm tháng trôi qua nhưng những địa danh Palawan, Bataan, Subic Bay sẽ không bao giờ phai mờ trong kư ức của những người Việt sống sót trên đường t́m tự do.
(Trần Trung Đạo).

---------------------------

....và cũng là....của người Nhật

Ngày 11 tháng 3 năm 2011, vùng đông bắc Nhật Bản đă hứng chịu đại thiên tai động đất - sóng thần (tsunami), kéo theo tai nạn kinh hoàng ṛ rỉ phóng xạ nguyên tử, cả một thành phố đă bị sóng biển nhận ch́m, cuốn trôi. Nước Nhật tưởng chừng như sụp đổ. Giữa lúc mọi người c̣n đang bàng hoàng hoảng loạn th́ một cú điện thoại gọi đến ṭa đại sứ Nhật tại Manila: chúng tôi là những người đang sống ở làng.... xem TV thấy kinh hoàng quá, xin cho chúng tôi gửi lời chia buồn đến quí quốc về những mất mát to lớn này. Chúng tôi muốn làm những ǵ trong khả năng nhỏ bé với hy vọng chia sẻ nỗi đau thương của quí vị. Đó là lời của một người đàn ông đại diện cho ngôi làng xơ xác ở Phi, lập tức lời chia sẻ này đă bay về Nhật, nghe câu nói nhiều người đă bật khóc.

Ân Nhân gặp nạn

           

Ngày 8 tháng 11, siêu băo Haiyan kinh khiếp nhất, mạnh nhất ập vào đảo Samar, cách Manila 600 km về phía đông nam và miền trung Philippines, nhanh chóng di chuyển về phía tây bắc, tấn công các tỉnh Leyte và Iloilo khiến các nơi này phải hứng chịu sự tàn khốc nặng nề, gần 7000 người chết, người bị thương không biết cơ man, 900 ngàn người phải lánh nạn và hơn 10 triệu người ảnh hưởng. Nhật th́ gọi là băo 30, (băo thứ 30 thổi vào Á Châu), Phi gọi là Yolanda, Tổ Chức Khí Tượng Thế Giới gọi là Haiyan, âm Hán Việt là Hải Yến (tên một loại chim). Nhưng gọi ǵ th́ gọi, băo là....băo, thủ phạm của những tan hoang mất mát..
'Chúng tôi đói lắm'
Ngày 11/11, tại Hội nghị Công ước Khung của LHQ về biến đổi khí hậu lần thứ 19 (COP 19) được tổ chức tại Warshaw, Ba Lan, bài phát biểu trong nước mắt của ông Yeb Sano, Trưởng đoàn đàm phán Phi Luật Tân đă làm hội trường xúc động mănh liệt.
-------------------------

Chúng tôi đói lắm.

 Với sự xoay chuyển tàn nhẫn của số mệnh, đất nước tôi đang bị thử thách bởi cơn băo địa ngục tên là Siêu băo Haiyan mà các chuyên gia mô tả là cơn băo mạnh nhất từng được ghi nhận trong suốt lịch sử loài người. Nó mạnh đến nỗi nếu có cấp 6 th́ nó sẽ rơi trọn vào nhóm đó.
Đến thời khắc này, chúng tôi vẫn không thể chắc chắn về toàn bộ mức độ của sự tàn phá v́ thông tin được cập nhật một cách nhỏ giọt tới khốn khổ bởi điện và viễn thông đă bị cắt đứt, có thể c̣n lâu mới được khôi phục. Đánh giá ban đầu cho thấy Haiyan đă để lại những tổn thất khủng khiếp chưa từng có trong tiền lệ, không thể h́nh dung nổi và vô cùng tàn khốc, ảnh hưởng tới 2/3 Philippines, khiến khoảng một nửa triệu người mất nhà, cảnh tượng gợi nhớ tới hậu quả của sóng thần đối với vùng đất lớn, lầy lội, đầy bùn, ngập mảnh vỡ vụn và xác người chết.     
  (Huỳnh Ngọc Chênh chuyển ngữ)

Đây là một cơ hội

 “Đối với người Việt chúng ta đây là một cơ hội để trả ơn. Một cơ hội để chính phủ Philippines biết dù hôm nay đang sống trong tự do no ấm chúng ta vẫn không quên những mái lá đơn sơ ở trại tỵ nạn, cơ hội để góp phần xoa dịu nỗi khó khăn của những hàng triệu nạn nhân cơn băo Haiyan và ngoài ra cũng là cơ hội để giúp chính chúng ta vơi đi mặc cảm quên ơn vốn từ lâu đè nặng trong ḷng.”          (Trần Trung Đạo).
 

Đă đến phiên chúng tôi

Tại một trại tạm cư ở Iwate, trong khu những ngôi nhà tiền chế dành cho người lánh nạn, những người đang tạm trú đă thu góp tất cả những phẩm vật ḿnh đă được cứu trợ, cộng thêm những đóng góp của riêng ḿnh rồi t́m cách chuyển sang Phi.
Ở Fukushima, mặc dù c̣n lánh nạn nhưng một học sinh lớp 10 của một trường trung học ở đây đă phát biểu: Đă đến phiên chúng tôi trả ơn và em đứng ra lănh nhiệm vụ kêu gọi quyên góp trong trường của em và những trường bên cạnh.

“Miếng khi đói thành gói khi no”...rất đúng, nhưng nếu nhiều “miếng”, nhiều “gói” vẫn .... tốt hơn, “có thực mới vực được đạo” mà! Ân nhân ta đang gặp nạn, người Việt toàn thế giới và người Nhật xắn ngay tay áo tích cực góp “miếng”. Ở một qui mô lớn hơn th́ các hội đoàn lớn, công ty lớn, chính phủ cũng đang đóng “gói” ào ạt gửi về vùng bị nạn.
Người Việt tại Mỹ, dân Mỹ, chính phủ Mỹ hoặc các nước khác đóng “gói” thế nào tôi xin phép không nhắc ở đây v́... thật sự không rành nhưng chắc chắn là hơn xa cái tên “hung khùng bủn xỉn”. Chỉ xin nói về Nhật Bản một chút, nơi ḿnh đang.... trao thân gửi phận.
Hầu hết báo chí, đài truyền h́nh lớn, tổ chức, hội đoàn, công ty đều đồng loạt phát động chiến dịch góp “miếng”. Xin kể 1 cách đóng góp điển h́nh, hiệu quả. Đang xem TV, đến phần kêu gọi góp “miếng”, một hàng số điện thoại hiện ra trên màn ảnh với lời giới thiệu: Xin điện thoại về số này......và lời giải thích..... 1 lần điện thoại sẽ “tốn” 100 Yen (1 mỹ kim) cộng thêm tiền gọi khoảng vài yen, 100 Yen này sẽ chuyển vào quĩ cứu trợ.. Sẵn tay, với tay sang bên cạnh cầm lên bấm.... là có ngay một “miếng”, dễ như ăn... cơm sườn, chả mất công ǵ cả. C̣n những cách đóng góp khác, như quyên tiền ngoài đường phố, các hộp tiền đặt những nơi công cộng, chuyển vào ngân hàng v.v.... th́ kể ra không hết.


 

Về phần chính phủ th́:

-  Muốn trả ơn Phi Luật Tân, một quốc gia nghèo nhưng đă có những chia sẻ nhanh    nhất với Nhật trong thảm nạn động đất vừa qua.

-  Thấu hiểu hơn ai hết về những khó khăn, nhu cầu bức thiết đă gặp phải trong 2 trận động đất (một là vào 1995 tại Kobe, hai là vào 2011 tại Đông Bắc), rất nhanh chóng, Nhật đă là một trong “đoàn hùng binh đi hàng đầu” về cả 2 mặt: nhân lực và vật phẩm dù chính phủ Phi chỉ yêu cầu giúp về phẩm vật. Những chuyên viên cứu hộ, chuyên viên y tế song song với những chuyến hàng cứu trợ được gửi tới tấp đến vùng bị nạn. Con số mà Nhật viện trợ cho Phi tính đến nay là 51 triệu mỹ kim. Ngày 21/11, ba chiến hạm Nhật Bản, 1200 quân, 6 trực thăng, 10 máy bay vận tải đă vào Cebu, vùng bị nạn và đang phối hợp với một lực lượng hùng hậu của Mỹ gồm 8 chiến hạm, 8000 quân đang có mặt ở đây

70 năm trước, dân Phi đă trốn chạy v́ sự xâm lăng của đội quân mặt trời mọc và nơi đây là cũng từng là chiến trường đẫm máu giữa lực lượng Mỹ và Nhật.

70 năm sau, quân đội Nhật Bản trở lại Philippines như một cứu tinh được người dân Phi vui mừng chào đón. Chắc chắn “liên quân hỗn hợp Mỹ-Nhật” này sẽ làm được nhiều chuyện để “kéo” người dân kém may mắn ra khỏi những hoang tàn đổ nát như vào 2 năm trước, trong chiến dịch Tomodachi lúc Sendai bị sóng thần tấn công, phi trường Sendai chỉ là một băi rác, chỉ trong ṿng 3 ngày lực lượng hỗn hợp Mỹ-Nhật đă làm phi trường hồi sinh..

“Kechi” (Bủn xỉn)

Định không nói nhưng cũng phải nói một chút về cái anh “hung cường” Trung Quốc. Đă hung lại c̣n “kechi”, mang tiếng kinh tế nhất nh́ thế giới, mà chỉ x́ ra được 100,000 mỹ kim, chỉ bằng một nửa phần “góp miếng” của SBTN, một đài truyền h́nh của người Việt tại Mỹ, dù chỉ kêu gọi trong có vài giờ. Bị chửi quá mới tḥ ra thêm được 1 triệu 6 mỹ kim (bằng 1/48 Nhật).
Lại thêm một chuyện chán chường, một website nổi tiếng ở Trung Quốc có tên
騰訊網(Toushinmou) hôm 14/11 đă làm một cuộc điều tra: “Có nên cứu giúp Phi Luật Tân không?” th́ có đến 84% (102,000) câu trả lời là không cần thiết. Đám được hỏi này tệ thật. Chả ra chi.

---------------

1 tháng sau (7 tháng 12), các vùng bị siêu băo tàn phá như thành phố Tacloban đang hồi sinh với tiếng động của xe di chuyển, tiếng ḱm tiếng búa vang vang để sửa chữa, tái thiết, tiếng ồn ào của người gọi nhau ơi ới. Dấu tích của sự đổ nát càng ngày càng nhỏ lại nhờ các lực lượng cứu hộ của người Phi, của nước ngoài ngày đêm hoạt động. Những mất mát đă, đang và sẽ được hàn gắn bằng nỗ lực của chính dân tộc Phi cùng tấm ḷng của người Nhật, người Việt khắp năm châu, của thế giới dành cho dân tộc họ.

Với tất cả thành tâm, xin cầu nguyện cho ân nhân của người Việt, của người Nhật mau chóng tai qua nạn khỏi.

Món ăn Nhật (washoku): di sản văn hóa thế giới vô h́nh thể

Tháng 6 năm nay, Nhật “trúng” giải. Unesco công nhận núi Phú Sĩ là một di sản văn hóa “hữu h́nh”, nh́n vào là thấy ngay mà chẳng cần phải tưởng tượng. Tuy nhiên mừng th́ ít mà lo th́ nhiều v́ phải đối ứng với số người leo núi ngày càng tăng.
6 tháng sau, Nhật lại “được” giải. Unesco lại chọn Nhật Bản v́ Nhật có một loại di sản văn hóa thuộc loại..... vô h́nh thể: “Washoku” (món ăn Nhật). Lần này th́ mừng vui trọn vẹn. Chỉ có “lời” mà không có “lỗ”.
Nói kiểu dao to búa lớn, về mặt ẩm thực, thế giới đang có khuynh hướng “toàn cầu hóa”, “tránh dầu tránh mỡ, dùng nhiều rau xanh”, mọi người bắt đầu để ư đến món ăn Nhật v́ hội đủ 2 yếu tố trên. “Tuy nhiên, nếu là lần “thử nghiệm” đầu tiên, chẳng hạn điển h́nh là món cá sống (sashimi) th́ ít có người khen ngon, v́ cảm giác ghê ghê sao đó, phải một thời gian để cho “thấm”, mới thấy giá trị thực của nó,”. Một thầy bàn về món ăn đă phán như vậy. Đúng quá, không thể căi.

Món ăn Nhật th́ nhiều vô kể, nhưng tiêu biểu mà mọi người biết đến nhiều nhất là sushi và tempura (tôm, cá, các thứ rau tẩm bột rồi chiên) v.v…., tempura tuy phải dùng dầu khi chiên, nhưng nếu tính độ “béo” trong món này th́ rất là ít. Yếu tố “rau nhiều, mỡ ít” đă khiến người Âu Mỹ tích cực đón nhận rồi dần dần đến các quốc gia khác. Nhà hàng washoku mọc khắp nơi trên thế giới, giá cả tuy hơi cao nhưng rất đông khách.

Sau thảm nạn nhà máy điện hạt nhân Fukushima, thế giới tỏ vẻ ngại về các loại nông sản, thủy sản nhập từ Nhật v́ sợ nhiễm phóng xạ. Điều này ít nhiều đă làm cho món ăn Nhật bị mất tiếng nên vào tháng 6 năm 2011, Hiệp hội Đầu bếp Nhật ở Kyoto đă đề nghị việc nạp đơn xin UNESCO công nhận “Washoku” là di sản Văn hóa vô h́nh thể, đề nghị này đă được chính phủ hỗ trợ, thúc đẩy, thành h́nh khi Sở Bảo Toàn Văn Hóa Nhật nộp đơn lên Unesco vào tháng 3/2012. Nhật Bản đă giải thích lư do nộp đơn v́ Washoku có những đặc điểm sau:
-  Tôn trọng và giữ nguyên hương vị và nguyên liệu tươi

-         Là những món ăn lành mạnh, rất cân bằng về mặt dinh dưỡng

-         Nh́n cách trang trí món ăn là thấy ngay cả một “thiên nhiên” trong đó (hoa, lá cành trên các món ăn)

-         Biểu hiện cho sự chuyển mùa và vẻ đẹp của thiên nhiên

-         Có sự quan hệ chặt chẽ giữa món ăn và những ngày tết, ngày lễ, ngày mùa

Ngày 4/12/2013, UNESCO đă chính thức công nhận “washoku” là một di sản văn hóa vô h́nh thể của Nhật trong một phiên họp định kỳ của được tổ chức tại Baku, thủ đô của quốc gia Azerbaijan. Đây là lần thứ 5 “washoku” được công nhận sau Pháp, Ư, Spain, Thổ Nhĩ Kỳ.

Thế th́ cái câu ‘’Ăn cơm Tàu, ở nhà Tây, lấy vợ Nhật’’ là ước mơ của bất cứ người đàn ông Việt Nam hiện nay chắc không c̣n thích hợp nữa v́ cơm Tàu th́ quá nhiều chất béo, nhà Tây th́ làm sao mà bằng nhà Mỹ, và con gái Nhật bây giờ không c̣n cảnh tay cầm khăn nóng qùy chờ ông chồng say mèm bước vào nhà và nhẹ nhàng nói: “anh đi ngủ hay đi tắm để em chuẩn bị”. “Anata, neru soretomo ofuro? Dochira ga shimasu ka”

C̣n bạn ước ǵ? Tôi th́ thực tế lắm v́ mơ cũng chẳng.... bao giờ được. Thôi th́
Ta về ta tắm ao ta
Muốn ăn washoku có ngay cho anh...dùng

“Hung khùng” lại dở tṛ....

Ngày 23/11, hung khùng đă “tự ư” ấn định vùng “nhận dạng pḥng không” (ADIZ) (*) và ra một thông báo: kể từ nay, máy bay nào muốn bay vào vùng này th́ phải “tŕnh giấy tờ”, nếu không tuân thủ th́ sẽ áp dụng“hành động khẩn cấp”, nói cho dễ hiểu  “loạng quạng là bắn bỏ”. Thế giới phẫn nộ, nhất là Nhật, v́ tự nhiên cái vùng mà anh hung khùng “tự vẽ” này lại bao trùm luôn cả một phần không phận Nhật (đảo Senkaku). Mỹ cũng ú ớ, v́ máy bay Mỹ thường tập trận ở Okinawa cũng nằm trong “ṿng kiểm soát”.


Một mặt Nhật, Mỹ cùng những nước khác kêu gọi Trung Quốc hăy ngưng ngay cái tṛ “nhận vơ”, một mặt th́ cứ cách vài ngày lại cử máy bay “dạo chơi” vùng nhận dạng, lúc th́ B52, P-3C Orion của Mỹ lúc th́ P-3, E-767, F-15 của Nhật mà mấy cái trạm kiểm soát pḥng không của cái nước hung khùng chả hay chả biết ǵ cho đến khi Mỹ-Nhật tiết lộ:
“Bay cả tiếng rồi có nghe có thấy cái ǵ đâu”.
 Quê quá, “hung khùng” liền cho truyền h́nh chiếu vài đoạn: máy bay “ta” khẩn cấp cất cánh để cảnh cáo những máy bay “thù địch”, nhưng quan sát đi quan sát lại th́ chả ai thấy máy bay thù địch đâu cả, chỉ thấy toàn là máy bay của “phe ta”.
Với tôn chỉ: an toàn là số 1, đầu tiên th́ có 2 hăng máy bay lớn của Nhật là JAL, ANA bất an nên đă dự định “tŕnh giấy tờ”, nhưng chính phủ Nhật đă khuyến cáo: Đừng vẽ đường cho voi chạy. Thế là các hăng máy bay Nhật đă đồng ư ngưng. Tuy nhiên, khác với Nhật Bản, Hoa Kỳ chấp nhận việc các hăng máy bay Mỹ nộp phi tŕnh. Chính phủ Mỹ giải thích: việc không phản đối việc “tŕnh giấy tờ” của các hăng hàng không tư nhân không có nghĩa là Mỹ công nhận ADIZ của hung khùng.

Ngày 3/12, phó tổng thống Mỹ Biden và thủ tướng Abe đă gặp nhau và hai bên đều nhất chí: không thể im lặng trước hành động tự ư này và tái xác định lại hiệp ước An Ninh Mỹ-Nhật vẫn không thay đổi.

Ngày 4/12, ông Biden gặp Tập Cận B́nh và thủ tướng Lư Tiên Triều, cả hai chỉ nói bâng quơ về cái vụ ADIZ, nhưng khi gặp giới doanh nhân Trung Quốc, ông Bide nói thẳng: việc mấy cha làm nhiều người lo đấy, và lẽ dĩ nhiên truyền thông Trung Quốc đánh ông tơi tả.

Ngày 6/12, ông Biden gặp Tổng Thống Hàn Quốc bàn vài chuyện, dịp này bà Park Geun-Hye đă mắng nhẹ Nhật vài câu khiến ông ....cười x̣a và khuyên: “thôi mà, đoàn kết với nhau đi”. Trong bài nói chuyện tại đại học Yonsei, Hán Thành, ông khẳng định: "Tôi đại diện Tổng thống Hoa Kỳ để nói rơ ràng là chúng tôi không công nhận vùng đó. Nó sẽ không có ảnh hưởng ǵ tới những hoạt động của Mỹ."

Ngày 15 tháng 12, Hàn Quốc cũng lập ADIZ và Nhật cũng tạm đồng t́nh, v́ vùng của Hàn Quốc tuy có “chồng” lên lănh thổ Nhật Bản chút xíu, nhưng chồng hẳn lên phần “hung khùng” . Lẽ dĩ nhiên là “hung khùng” phản đối kịch liệt.
Việc “hung khùng” lập ra cái tṛ này chỉ là muốn “đánh” Nhật, nhưng không ngờ lại gặp phản ứng khắp nơi, ngay “đồng minh” của Trung Quốc là Nam Hàn (trong việc đánh Nhật) cũng lên tiếng phản đối, v́ “vùng nhận vơ” này bao trùm luôn một chút xíu đảo Ieodo
của Hàn Quốc. EU, Úc, Phi, Anh, Đài Loan cũng chống và Đài Loan vẫn cử các phi vụ dạo chơi khắp vùng.

Chả cần phải b́nh luận gia hay nhà quân sự chuyên môn nhưng ai cũng thấy.

1/ “Hung khùng” đă không lượng định trước sự chống đối lan rộng khắp nơi và đang dần dần trở thành “tên cướp cô đơn”.

2/ Việc máy bay Mỹ, Nhật dạo chơi ADIZ như đi chợ chả thấy “hành động khẩn cấp” nào coi cho được, có nghĩa là hung khùng vẫn chưa đủ khả năng kiểm soát, chỉ đánh vơ mồm.

3/ Đây chỉ là một hành động “già đâu nhưng non dại” khuyến khích thêm “quân phiệt Nhật tái vơ trang lăm le tái diễn tṛ xâm lược” một cách đầy chính nghĩa khi Thủ tướng Shinzo Abe tuyên bố: Nhật Bản sẽ khai thác sự kiện Trung Quốc thành lập vùng pḥng không để tăng cường khả năng quân sự.

4/ Có thể kể từ nay trở đi, “chiến dịch” thiết lập hay tái xác định ADIZ sẽ nở rộ từ các nước liên quan, thế nào cũng có t́nh trạng vùng này lấn sang vùng kia. Hăng máy bay nào lạnh cẳng th́ nên lập sẵn một.... mailing list của các nước có ADIZ,  lập một file “kế hoạch bay”, chỉ cần “nhấp chuột” một lần là file sẽ “bay” đi tất cả, thay v́ phải gửi nhiều lần. Như vây là an toàn nhất .

-----------------------

(*1) Vùng nhận dạng pḥng không (Air Defense Identification Zone - ADIZ) là vùng nằm ngoài không phận của một quốc gia và do quốc gia đó tự đặt ra, v́ lư do an ninh quốc gia hoặc lư do nào đó. Các quốc gia quy định ADIZ sẽ có các yêu cầu bắt các máy bay dân sự khi bay qua khu vực này phải nộp chi tiết về kế hoạch bay. Nếu không nộp mà xuất hiện trong khu vực ADIZ, Quốc gia đó sẽ áp dụng “hành động khẩn cấp” chẳng hạn bị máy bay quân sự của nước lập ra ADIZ buộc phải rời khỏi khu vực này ngay lập tức và chịu những biện pháp chế tài khác.
Năm 1969, Nhật Bản đă lập ra ADIZ dựa theo lằn ranh của Hoa Kỳ vạch ra từ thế chiến thứ hai để có thể chặn máy bay của Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên....nhằm hạn chế thiệt hại ở mức thấp nhất. Nói rơ hơn một chút nữa là trong vùng này radar Nhật có thể nhận biết được “vật lạ” khi xuất hiện để có thể đối phó kịp thời. Từ lúc radar phát hiện được “vật lạ”, th́ cần bao nhiêu phút để máy bay có thể xuất kích và chặn đánh địch ở chỗ nào. Chứ khi “nó” vào tới không phận mới phát hiện được th́ bên dưới đă nát bét rồi.
---------------------

Đến đây đă đủ, xin hẹn kỳ sau, nhưng cũng không quên

Chân thành kính chúc quí vị một giáng sinh và một năm mới.......

(xin điền vào chỗ “chấm chấm” những ǵ ḿnh ước mơ), tôi th́ chả biết quí vị muốn và ước ǵ nên.... để trống).


Sayonara
Vũ Đăng Khuê