Tản mạn chuyện Phù Tang

An toàn thực phẩm và….

Vũ Đăng Khuê

Theo định luật tự nhiên của đất trời th́ mùa hè là phải... nóng, tuy nhiên trong những năm gần đây, từ lúc quả địa cầu bị luồng khí thải CO2 dần dần bao phủ do kỹ thuật khoa học ngày một tinh vi, cuộc sống cho dù có tiện lợi hơn, chẳng hạn như chuyện mỗi nhà “trang bị” một vài máy lạnh đă là chuyện b́nh thường, bầu trời vốn đă “hâm hấp” nay lại thêm “hừng hực” và Nhật Bản cũng không là ngoại lệ lại c̣n luôn luôn là những nước dẫn đầu.

Theo định nghĩa của sở khí tượng th́ mùa hè được chia thành 3 cấp: - Hạ  (từ 25 đến 30 độ C, nóng b́nh thường), 真夏- Chân Hạ (từ 30 trở lên đến 35 độ C, nóng... ra nóng) và 猛暑日- Mănh Thử (35 độ C trở lên - nóng kinh khiếp). Những ngày cuối tháng 7 kéo dài cho suốt đến nay, độ nóng trên toàn nước Nhật thường vượt quá mức “Mănh Thử” khiến “màn ảnh nhỏ” lúc nào cũng reo réo bên tai những phương thức chống nắng, số người trúng nắng…., chỉ có khoảng 2 ngày (9 và 10/8) th́ những thông tin” về nóng-nắng đă “tạm dừng” để chuyển qua các tin tức về cơn băo số 11 hay c̣n gọi là Hạ Long ghé thăm đảo tứ quốc (shikoku) Nhật Bản.

Khi nói về sự khác biệt giữa độ nóng “chân hạ” và “mănh thử” có một ông trong chương tŕnh Shoten (笑点), một chương tŕnh hài truyền thống của Nhật Bản phát h́nh vào mỗi tuần suốt từ năm 1966 đến nay đă so sánh mùa hè với “Nagashi somen” (món bún trôi theo…. gịng nước mát), có thể ai ở Nhật mới “nghiệm” được cảm giác này nhưng cũng xin “chia sẻ” cùng bà con cô bác.

“Chân hạ”: Khi thấy somen (giống như sợi bún của Việt Nam) trôi theo những cái ống tre chảy dài từ trên xuống là vớt cho ngay vào chén có đựng chút tsuyu (nước chấm) đặc biệt rồi bỏ vào mồm, cứ tùn tụt tới đâu th́ toàn thân mát rười rượi tới đó, c̣n

“Mănh thử” th́ muốn “thân thể” ḿnh biến thành những sợi somen trôi theo gịng nước mát.

Chính xác không thể tả.

“Nagashi somen”

Nhân mùa hè, xin gửi đến quí độc giả lời chúc theo kiểu Nhật

Shochu omimai moshiagemasu
暑中お見舞い申し上げます

(Dịch theo lối….Việt Nam)

Chúc thân tâm thường….mát mẻ trong mùa hè đỏ lửa

Ḷng ṿng một chút lấy trớn như vậy cũng quá đủ rồi, xin bắt đầu vào những chuyện…Tản mạn Phù Tang.

An toàn thực phẩm

Từ Thượng Hải

Ngày 17/7 vừa qua, các đài truyền h́nh Nhật đồng loạt đưa ra những clip video ghi lại h́nh ảnh các nhân viên thuộc một chi nhánh của đại công ty OSI Shanhai Husi “Phúc Hỷ” chuyên cung cấp thịt ở Thượng Hải, đang nhặt những tảng thịt rơi xuống đất bỏ vào máy xay để “gia công” tiếp, hoặc “vô tư” dùng máy cắt những tảng thịt hư thối đă chuyển sang màu xanh. Theo tŕnh tự th́ những tảng thịt này sẽ được “đóng gói” rồi gửi đến các tiệm McDonald’s và KFC ở Trung Quốc để chế biến thành những món ăn nhanh-tiện. Nghe nói là các đoạn h́nh ảnh này do chính người “trong cuộc” quay lén rồi gửi ra ngoài. Bộ An Toàn hay bộ ǵ đó của Trung Quốc mở cuộc điều tra và bắt sơ khởi 5 người.
Tôi th́ chỉ nghe cho biết v́ có bao giờ tôi phải sang tận....Trung Quốc để thưởng thức những món này đâu, ở Nhật này thiếu giống ǵ, cứ xung quanh nhà ga th́ thế nào cũng có vài tiệm McDonald’s và KFC tương tự. Nhưng vài ngày sau báo đài lại cho biết tiếp hệ thống McDonald’s tại Nhật xác nhận là khoảng 20% ​​thịt gà tẩm bột McNuggets bán tại 40% các cửa hàng McDonald’s trong nước Nhật (1.340 nhà hàng) đến từ nhà máy này. Nhóm “tiệm tiện lợi” FamilyMart tại Nhật gồm mấy ngàn tiệm cũng bán sản phẩm thịt gà lăn bột chiên cùng một xuất xứ.
Tôi hơi chột dạ v́ ít nhất là ḿnh hoặc gia đ́nh ḿnh trong quá khứ vào những lúc đi làm hay bận bịu đă mua ăn ..... cho qua bữa. Các cơ quan trách nhiệm đă họp báo xin lỗi và công bố: sẽ ngưng chế biến cũng như ngưng nhập cảng loạt thịt này từ Trung Quốc, và một ngày nào đó họ sẽ đổi nơi cung cấp từ nước khác.
Đó là chuyện của họ, c̣n riêng tôi và gia đ́nh th́ cũng đă có đối sách riêng: cứ thấy  cái ǵ xuất xứ từ xứ hung khùng là ngoảnh mặt ngay sang chỗ khác. Quí vị có nghĩ như tôi không?

Sang… Thái B́nh.

Nhưng cũng chỉ sau đó vài ngày (25 tháng 7), báo đài của Nhật lại đưa ra một phát giác khiến những dân nhậu sành điệu bật ngửa: một trong số những đồ đông lạnh nhập cảng từ Việt Nam sang Nhật là món shishami (cá trứng) có “kèm theo dị vật và thuốc giết chuột”. “Dị vật” là cái quái ǵ? T́m hiểu th́ biết đó là....  phân người, trời ơi là trời! Hết nước nói!
Shishamo là một loại cá trong bụng có chứa một bọc trứng, tiếng Hán gọi là Liễu Diệp Ngư (v́ h́nh dạng hơi giống lá Liễu), nghe kể th́ ăn sần sật và ngọt lịm. Loại cá này chỉ sống ở vùng biển nước lạnh như Hokkaido miền Bắc nước Nhật, ở Na Uy hay ở Nga.... Biển Việt Nam thuộc loại “ấm quanh năm” th́ không có loại cá này nên công ty Rich Beauty Food của Đài Loan trụ sở đặt tại tỉnh Thái B́nh đă nhập từ các xứ vùng biển nước lạnh đem vào Việt Nam “gia công” đông lạnh, đóng thùng bán sang Nhật. Theo luật thực phẩm Nhật th́ không cần biết cá này đánh bắt ở đâu nhưng nếu được chế biến tại Việt Nam th́ sẽ là “Made in Việt Nam”, chuyên môn hơn một chút viết theo kiểu Nhật th́ là “Nguyên liệu nguyên sản địa danh: Việt Nam”.
Công ty nhập cảng Imura của Nhật tại tỉnh Yamaguchi ngày 15 tháng 7 đă t́m thấy trong một, hai thùng từ Việt Nam có “kèm theo dị vật và thuốc giết chuột”. Những thùng cá Shishamo đông lạnh này được nhập vào Nhật Bản ngày 29/05/2014 và phân phối đến các chợ ở khắp 10 tỉnh trong đó có Tokyo. Hăng Imura đă lập tức ra thông báo thu hồi toàn bộ số lượng cá Shishamo đă bán ra, kể cả những lô hàng nhập khẩu trước tháng 5/2014 khoảng chừng 2000 thùng tất cả. Hăng này c̣n đem “hiện vật” là thùng hàng chứa “dị vật và thuốc giết chuột” sang tận Việt Nam làm bằng chứng và yêu cầu Rich Beauty Food điều tra bồi thường thiệt hại.

“Thùng hàng kèm theo dị vật và thuốc giết chuột” “Hàng bị thu hồi”

Chưa biết kết quả sẽ ra sao nhưng từ nay trong các quán nhậu tại Nhật sẽ vắng bóng shishamo hoặc nếu có th́ cũng phải giải thích cho rơ ràng với dân nhậu “đây là shishamo “quốc sản” (chế tạo trong Nhật)”. Để trở lại t́nh trạng cũ có lẽ cũng phải mất một thời gian v́ không những chỉ có shishamo, mà người Nhật c̣n “phân vân” và “e dè” ngay cả với những ǵ có hàng chữ to tổ chảng “Made in Việt Nam”.

Nhân vụ cá trứng này xin kể quí vị nghe luôn một chuyện mà tôi đă được xem trên “màn ảnh nhỏ”. Một giám đốc người Nhật có công ty chế tạo linh kiện máy móc ở Việt Nam thố lộ:

-         Để kiểm soát chặt chẽ, tôi cho đặt nhiều camera trong pḥng làm việc và kiểm soát ngay từ..... Nhật, có nghĩa là ngồi ở Nhật nhưng có thể quan sát cách làm việc của công nhân người Việt.

-         Làm sao ông quan sát từ Nhật được?

-         Dễ mà, dùng skype hay các nhu liệu chùa đó, ḿnh chỉ mua camera và kêu chuyên viên gắn thêm vào thôi.

-         Thế ông có thấy ǵ không?

-         Thấy chứ, thỉnh thoảng có một vài người “ẩu tả” làm ra đồ hư hỏng, rồi cho vào túi phi tang.

-         Rồi ông làm sao?

-         Tôi cho người điện thoại ngay sang Việt Nam và giải quyết tức th́. Hiệu quả lắm.

Hăng của ông nhỏ th́ c̣n làm thế được, nhưng cả một công trường to lớn th́ camera đâu mà đặt cho xuể. Không biết đây có phải là một sự “trả thù” của một vài cá nhân v́ bất măn với công ty hay là sự “phá hoại của một thế lực thù địch” để bêu xấu nước ta như nhà nước vẫn thường rêu rao? Thôi cứ để hai bên tính với nhau.

Xin thành thật chia buồn với những công nhân đă bị giảm hay mất việc v́ không c̣n đơn đặt hàng từ Nhật.

C̣n riêng tôi tuy cũng là dân yêu hương vị làm từ.....“lúa mạch” nhưng không bị ảnh hưởng ǵ v́ từ lúc cha sinh mẹ đẻ đến giờ có bao giờ biết mùi vị của con cá nó ra sao, trừ khi bị “lừa”. Cách đây vài năm, tôi phải nằm bệnh viện mấy ngày và bị bác sĩ chú ư về chuyện ăn uống và khuyên là phải ăn “cá” cho đủ chất, tôi tuân thủ tất cả trừ chuyện.... ăn cá. Tôi xin đầu hàng, hoàn toàn cứng họng v́ không thể có câu trả lời nghe cho được khi bị chất vấn bằng một cách nói hoàn toàn *“Lê Thiệp”: “sashimi của Nhật cả thế giới yêu chuộng mà tại sao ông lại chê? Thế th́ ông sống ở Nhật.... làm cái đéo ǵ?”.
Thôi sang chuyện khác.

------------

*Lê Thiệp: một nhà báo nổi danh vừa qua đời vào năm ngoái.

-----------------------

Nỗi buồn... sinh đẻ!

Xứ Nhật là một xứ có tỷ lệ sinh sản thuộc loại thấp trên thế giới, h́nh như chỉ có 1,43%. Bao nhiêu đối sách, hứa hẹn được đưa ra suốt từ thời chính phủ này sang chính phủ khác, nhưng tỷ lệ vẫn ḅ ngang như cua và c̣n có khuynh hướng thụt lùi, cứ cái đà này th́ đến năm 2050 dân số chỉ c̣n 97 triệu so với hiện tại là khoảng 127 triệu, v́ thế lúc đó cứ một người trẻ phải “vác lên vai” vài ông già bà cả, thay v́ là 4 hay 5 người trẻ lo cho một người già trong hiện tại….

Nhưng cuộc đời lại có lắm trớ trêu, người thừa dư sức lực th́ chả ai muốn “đèo bồng” v́ “chủ nghĩa ham vui”, c̣n người “thiếu thốn” th́ rặn măi không ra đến nỗi phải nhờ tha nhân hoặc nhờ ai đó cung cấp “giống”. Tha nhân hiểu theo nghĩa thông thường tức là chả có một chút liên quan…. máu mủ, trường hợp này lại đưa đến nhiều phiền phức về pháp luật, về “chủ quyền” không biết thuộc về ai? v.v…

…….

Thôi chỉ có cách hay nhất là nhờ “giống” của ngay chính người ruột thịt trong gia đ́nh là “an toàn trên xa lộ”, khỏi phải tranh căi về các chuyện không lường trước. 

Vừa là ông nội vừa là… bố.

Chiều ngày 31/7, tại một cuộc họp báo ở Tokyo, bác sĩ Nezu Yahiro, viện trưởng bệnh viện sản khoa Suwa Matenity Clinic thuộc thành phố Nakano đă công bố những con số chính thức về số em bé ra đời bằng cách “thụ thai nhân tạo” hay “đẻ thế” trong suốt 17 năm kể từ tháng 11 năm 1996 mà bệnh viện này đă thành công. Được biết, bệnh viện này chuyên ra tay “cứu độ” những cặp đôi hiếm muộn bằng 2 phương pháp vừa nói ở trên. Theo bản công bố th́ bệnh viện này đă giúp 146 cặp vợ chồng mà “giống” của người chồng “hết xài” khiến người vợ không thể đậu thai, bằng cách dùng “giống” từ người thân của gia đ́nh mà nhiều nhất là từ bố chồng 110 vụ, anh chồng 16 vụ và em trai chồng 12 vụ, 8 trường hợp c̣n lại là của …. thân hữu, trong đó “giống” của bố chồng chiếm tỷ lệ thành công cao nhất: 75%. Giống của “bố” sẽ kết hợp với “giống” lấy từ con dâu và được nuôi dưỡng trong ống nghiệm, khi thành “phôi thai” sẽ cấy ngược vào…. cơ thể con dâu. Thông thường nếu không “chuyên nghiệp” th́ chỉ có khoảng 20% được ghi nhận là thành công, nhưng bệnh viện này đă có 118 em bé chào đời khỏe mạnh bằng cách thụ thai này.

Cho đến nay th́ vẫn chưa có luật liên quan đến việc thụ thai nhân tạo khi dùng “giống” không phải của vợ hay của chồng nhưng bộ y tế Nhật đă có những báo cáo thừa nhận việc thụ thai nhân tạo bằng “giống” từ tha nhân ngoại trừ việc dùng “giống” từ anh chị em ruột v́ nảy sinh nhiều quan hệ phức tạp giữa người và người.

Tuy nhiên theo ông viện trưởng của bệnh viện này th́ trường hợp muốn có con như thế rất nhiều và hầu hết đă không gặp trục trặc ǵ về quan hệ giữa “người” và “người” sau khi sinh đẻ cả, v́ trước đó đă được giải thích rơ ràng những trở ngại có thể xảy ra và tất cả đều “nhất trí”. Ông này lư luận: Rất là kỳ cục là cứ khăng khăng theo quan niệm sống của chính ḿnh rồi phán: những phức tạp trong gia đ́nh sẽ nẩy sinh sau khi đứa bé chào đời. Nếu so sánh việc đứa con được sinh ra như thế nào và việc làm sao để nuôi nấng đứa bé th́ việc nào cần thiết hơn? Nghe cũng có lư.
Trong cuộc họp báo, trả lời câu hỏi: có bao nhiêu cặp vợ chồng đă và sẽ nói sự thật về “giống” của đứa bé khi nó khôn lớn? Ông này cho biết: “Chuyện này là chuyện tùy vợ chồng quyết định, nhưng theo tôi th́ đến khi cần thiết phải nói sự thật vẫn tốt hơn” . Có 2% cặp vợ chồng đă “nghĩ” đến điều này khi được hỏi nhưng trên thực tế th́ chuyện này vẫn chưa xảy ra.

Bên cạnh những suy nghĩ “bàn tới” của ông bác sĩ này lại có những ư kiến “bàn lui” tỏ vẻ lo âu: Rất hiểu và thông cảm cho những cặp đôi không thể nào có con khiến phải xin “giống” từ người thân trong gia đ́nh. Nhưng đây chỉ là quan điểm của “cặp đôi” muốn có chứ không đứng từ lập trường của “đứa trẻ”. Chẳng hạn nếu lấy “giống” từ người em trai của chồng mà sinh ra cháu bé bị tật nguyền th́ liệu t́nh thương của cặp đôi dành cho cháu bé có vĩnh viễn hay không? Và c̣n nhiều ư kiến lo lắng khác nếu đứng về mặt tôn giáo, luân lư v.v…..
Và những tranh qua căi lại vẫn c̣n thấy dài dài chưa dứt. Xin kể thêm câu chuyện 5 năm trước. 

Vừa là ngoại mà cũng vừa là mẹ.

Ngày 25/11/2009, một đài truyền h́nh Nhật Bản đă giới th́ệu một phóng sự ngắn có tựa đề “Vừa là ngoại mà cũng vừa là mẹ”. 

Trong một căn pḥng cũng của bệnh viện sản khoa Suwa Reproduction Center (SRC) (bây giờ là Suwa Matenity Clinic), có sự hiện diện của 3 người: 2 người đàn bà, 1 già 1 trẻ và 1 bé sơ sinh. Người hơi đứng tuổi th́ nằm dài trên giường, trông có vẻ mệt mỏi, người phụ nữ trẻ có dáng điệu khoẻ mạnh th́ đang đứng cho em bé bú sữa của ḿnh. Trước ống kính, người đàn bà đứng tuổi chỉ đứa bé sơ sinh giới thiệu: đây là cháu ngoại, c̣n đây là mẹ nó khi chỉ sang người phụ nữ trẻ. Lúc đó, th́ vị bác sĩ viện trưởng bước vào và người xướng ngôn viên của đài bắt đầu tường thuật:

Đây là một trường hợp đầu tiên “mẹ sinh con dưỡng” tại Nhật Bản, người phụ nữ đứng tuổi năm nay 53 tuổi có một cô con gái 27 tuổi, cô này khi 1 tuổi 4 tháng v́ một chứng bệnh đă phải cắt bỏ tử cung, nhưng măi đến năm 22 tuổi người mẹ mới cho cô biết. Năm 24 tuổi, cô lập gia đ́nh với một người đàn ông thông cảm hoàn cảnh và thương yêu cô. Hai vợ chồng nhất định có con bằng “giọt máu” của chính ḿnh, cả nhà bàn nhau rồi đem “ước muốn” này tâm sự với bác sĩ Nezu Yahiro của bệnh viện sản khoa SRC (nơi tích cực tiếp nhận những trường hợp “đẻ thế” nhưng vẫn bị Hội Y Sĩ Nhật Bản cảnh cáo v́ trên mặt pháp lư “đẻ thế” vẫn chưa được chấp nhận tại Nhật). Suy qua xét lại, cuối cùng th́ vị bác sĩ đă đồng ư giúp v́ những lư do:

- không phải là chuyện đẻ thế để lấy tiền

- không sợ t́nh trạng mất con sau khi người mẹ “đẻ thế” tranh giành con với người mẹ “nhờ đẻ” v́ cả hai bên đều là ruột thịt.

Sau khi cấy “giọt máu” của 2 vợ chồng trẻ vào người của bà mẹ đến mấy lần không thành công, v́ bà mẹ đă hơi lớn tuổi, măi đến tháng 7 năm 2008 th́ “cái thai mới đậu”. và cuối cùng vào tháng 5 năm 2009 một bé trai khoẻ mạnh ra đời. Trong thời gian chờ đợi “ngoại tṛn cháu vuông” th́ cô con gái đă được các y tá của bệnh viện huấn luyện cách nuôi con, cách làm thế nào để có sữa cho con bú v́ cô muốn bé phải được nuôi dưỡng bằng chính nguồn sữa của cô.

091125_1.jpg

Ngày 25/11/2009, 2 mẹ con và bác sĩ viện trưởng đă họp báo tại Tokyo công khai tường tŕnh sự việc. Hai mẹ con cho biết: họ muốn mọi người nhất là các nhà làm luật không nên bỏ rơi những trường hợp tương tự v́ “chúng tôi biết rất nhiều người giống như chúng tôi”. Sau đó, hai mẹ con đă viết và cho phát hành quyển sách “Haha to Musume no Dairi Shussan” (Câu chuyện đẻ thế của mẹ và con) được bày bán trên khắp nước Nhật.

Chuyện mẹ con một nhà c̣n có thể “nói chuyện” được, c̣n chuyện nhờ tha nhân “đẻ thuê” c̣n rất nhiều rào cản v́

-         Người “đẻ thuê” không chịu trả con.-

-         Trong khai sinh th́ tên mẹ là người “đẻ thuê” hay người “nhờ “đẻ thuê”?

-         Người nhờ “đẻ thuê” lại không chịu nhận con, có thể v́ đứa trẻ “dị dạng” hoặc v́ lư do nào khác như hôm 2/8/2014 vừa qua, chuyện không xảy ra ở Nhật nhưng ở bên Thái khiến dư luận Nhật rất quan tâm. Số là có 2 vợ chồng người Úc qua một trung gian môi giới tại Thái, đă nhờ một phụ nữ Thái 21 tuổi “đẻ thuê” với giá khoảng 15.000 đô la, tháng 12 năm ngoái cô này sinh đôi 1 trai 1 gái, chẳng may bé trai lại bị bệnh down và bệnh về tim mạch, cặp vợ chồng người Úc từ chối không nhận bé trai chỉ nhận bé gái…. lành lặn khiến người phụ nữ trẻ này phải cưu mang bé trai và đặt tên là Gammy. Chuyện của cô được đưa lên báo chí, truyền h́nh và một chiến dịch quyên tiền đă lan rộng khắp Úc để giúp người phụ nữ trẻ này có tiền nuôi dưỡng và cho bé Gammy giải phẫu chữa bệnh tim. Ngoài ra cô cũng c̣n phải nuôi hai đứa con ruột 3 tuổi và 7 tuổi v́

 

     “lấy chồng từ …. thưở 13
đến năm 21 thiếp đà…. 3 con”.

--------------

Nghĩ tới nghĩ lui th́ thấy chuyện giải quyết làm sao cho trọn vẹn chẳng đơn giản chút nào, nhưng đây là vấn đề mà bất cứ chính phủ nào cũng phải quan tâm. Một ủy ban của đảng cầm quyền đă được thành lập cộng với những trợ giúp từ các nhà làm luật chuyên môn ngày 6 tháng 8 vừa qua đă đệ tŕnh quốc hội dự án “công nhận việc đẻ thế có điều kiện”, c̣n nội dung dự án và bao giờ quốc hội sẽ bàn thảo để thông qua th́….. chưa rơ! Thôi ta đành chờ vậy.

--------------

Trong lúc chờ đợi chỉ xin cầu chúc cho những cặp vợ chồng hiếm muộn muốn có con bằng những phương cách này được toại nguyện v́ họ sẽ cảm thấy muôn vàn hạnh phúc khi được ru con…. trong đêm vắng.

Con ơi con ngủ cho ngon
Bố con vừa ở công ty điện về

Báo tin là sẽ làm thêm

Hỏi con đă ngủ hay c̣n …. vui chơi?

Mẹ rằng con sắp…. triền miên
Thế là bố dặn “mi vào má… con”
-------------------

Xin phép đi “dội vài gáo” cho mát v́ bên này…. trời đang “mănh thử” (猛暑)(nóng khủng khiếp). Hẹn thư sau sẽ kể nhiều hơn nếu c̣n hứng thú. 

Sayonara

Vũ Đăng Khuê