Ng đồng nhất diệp

Phạm Hong

Thng 8 lại về :

Theo thng lệ cứ đến thng 8, thế no cũng c người nhắc ti ghi lại những g m ti đ chứng kiến v cảm nhận về ci ho kh của ci thuở mặc o nu dung dị vo hơn 30 năm về trước, ci thuở m ti đ hăng say nhập ging tranh đấu với biết bao người bạn cng chung l tưởng chỉ với ước mơ duy nhất: gp một phần sức lực nhỏ b của mnh vo việc ginh lại những g m dn ta bị cướp mất. Thời đ, sự tự nguyện đ đến với ti rất chn thnh v tự nhin như c lời no đ đang ro gọi.

Hơn 30 năm sau nhn lại, vật cũng đ đổi v sao cũng đ dời, sự thể vẫn xoay quanh .. chữ vẫn, bn ngoi vẫn chưa thấy g l sng sủa, bn trong vẫn chm đắm trong vũng lầy tuyệt vọng. Nghĩ lại thấy buồn! trong số những bạn hữu năm xưa c người mồ đ xanh cỏ tại một nơi no đ của rừng ni qu hương, c người đ bỏ cuộc, c người cũng cn cố gắng đi tới bn cạnh cuộc sống tầm thường vất vả, c người chọn cch lm khc nhưng cng hướng tới cng mục tiu, nhưng cũng c người d đ qu tuổi thất tuần, vẫn tin vo lẽ tất thắng của dn tộc, kin tr tiến bước d yếu tố thin thời địa lợi khng cn được như xưa, ti ci đầu ngưỡng mộ v chn thnh cầu chc tất cả sẽ mi mi chn cứng đ mềm.

Thng 8 năm nay trong lc đang loay hoay tm cảm hứng, ti tm đọc lại những bi xưa cũ th thấy c một bi viết ni về cu chuyện giữa 2 người bạn, một người trở về v một người ở lại. Trong cu chuyện c gợi lại một cht chuyện xưa lc cả 2 cn mang o trận. D khng trao đổi nhiều nhưng họ đ hiểu của nhau, cả 2 đ hẹn để cng nhau thưởng thức tr, để đọc lại một cu thơ vo lần ngắm trăng tới tại giữa sn vua Đại Nội. Xin mời qu vị theo di bi viết tuy cũ nhưng vẫn cn mới v ước mơ của ti v rất nhiều người khc vẫn chưa trở thnh hiện thực v ring ti vẫn thắp nn hương tưởng niệm những anh hng đ hy sinh v tổ quốc mỗi khi thng 8 trở về.

Vũ Đăng Khu

Ng đồng nhất diệp

Thin hạ cộng tri thu.

Cu thơ ở đu, do một lin tưởng no đ bỗng chợt hiện ra bất ngờ. Thin hạ cộng tri thu. Cả thin hạ ai cũng biết l ma thu. By giờ đang l ma h nhưng buổi tối mt v nhiều gi. Hơi ấm từ bi cỏ sau vườn được tưới kỹ như gip thm ci mt dịu dng của một miền gần biển. Trời đ tối từ lu v hai người khch đ kiếu từ. Bt đũa đ được thu vn gọn ghẽ. Ti được ni khẽ:

- ng ở lại chơi với ti một cht hy về.

V ti rt ra sau vườn ngồi trn chiếc ghế xếp. Bữa ăn đơn giản mộc mạc. Người nữ chủ nhn đ kn đo để mm cơm thm thịnh soạn bằng đĩa chả chin chắc mua ở đu đ trong tiệm Việt Nam. Chả khng ngon, nhiều bột nhưng canh rau cải đắng th tuyệt vời. Thịt kho ăn với dưa gi muối kho, vừa đủ chua nhưng cọng gi vẫn cn dn, khng bị ủng. Ti thoải mi sau bữa ăn vừa phải.

Cuộc gặp gỡ đ bắt đầu từ trưa ko mi tới lc sắp ăn cơm mới coi như xong. Hai người khch kia phải về nh v qu xa. Bốn trăm dặm đường khng thể l một qung đường gần. Nhưng c những qung đường hơn thế nữa m bạn ti đ vượt qua. Ti ngồi trầm ngm ngắm trời. Mọi sự trong vắt thanh khiết. Mn đm khng p nổi vẻ trong sng của một đm h mt. Nơi ấy by giờ ra sao? Ma ny nng, ci nng chy da chy thịt lm xạm người, lm sc vật cũng lờ đờ. Ti nhớ đoạn đường từ Mỹ Chnh ra tới Quảng Trị ma h năm đ. Xc người v gi Hạ Lo trộn thm vo với những ngọn phi lao khng lớn nổi những đụn ct chi chan v những khun mặt hốc hc của người dn đ lm ti đin ln nhiều lần. Ti đ vo thnh xe M113 khi người dn qu chui từ một x no đ ra run rẩy gọi ti l Thầy xưng Con, xin nước, xin cơm, xin được thot khỏi hỏa ngục. Ti đ mất ngủ v trng thấy những con g lạc chủ đứng bươi xc người kh đt. Ti đ khng nuốt nổi cơm khi nhn thấy con ch cp đui, lưỡi th ra thở ph ph trong ci nng nung người. i ci ma h d đ lui vo dĩ vng m mổi lần nhớ đến l mu lại si ln v giận dữ.

Người bạn từ trong nh đi ra mang theo một ci bn nhỏ.

- Ti mời ng uống tr. C người cho một lọ thiết quan m từ ba năm rồi. Ti vắng nh nn b vợ vẫn cất ở một x. Thiết quan m của lục địa, c hậu lắm.

Ti ngồi quay lại nhn bạn:

- Ti biết g về tr đu, ton l uống như tru. Hồi xưa ng vẫn ch ti l thiếu phong nh, khng biết thưởng tr.

- Nghiện th khng nn nhưng nếu biết uống tr th cũng l một ci th đng ca ngợi. C điều ci g cũng đừng thi qu. Nghe b vợ ti kể c mấy ng ở đy ln tận San Francisco cất tr 120 đồng một pound. Tại sao họ c thể phung ph như thế trong khi tụi ti h tiện chắt bp từng xu.

- Nhớ ci hồi uống tr với ng ở sn Đại Nội. Mười năm rồi.

- Hơn chứ. Gần mười hai năm rồi.

Ti im lặng nhn bạn nhẹ nhng vn kho bộ đồ tr xinh xắn ra. Ci hm ở Đại Nội, trăng sng như gương. Cung điện vua cha triều Nguyễn hoang tn đổ nt im lm chm trong ci thanh vắng của đm trung thu nguyệt bạch. Dạo đ đơn vị hậu cần của ti đng ở Mang C v quản trị an ninh lun khu Đại Nội. Bạn ti ở binh chủng khc tiến theo pha ni bn tri quốc lộ trong khi tụi ti đnh dọc theo bờ biển ngược ln pha Bắc Mỹ Chnh Trường Phước La Vang Triệu Phong.

Trưa hm Trung Thu ti ngồi ăn cơm mắm tm chua ở qun 76 th bạn ti bước vo. Sng đạn mịt m, v d cng một ci đch l Quảng Trị, ti biết bạn ti cn đang bị ghm cứng ở La Vang. Tay bắt mặt mừng, h la inh ỏi trong ci qun ton l lnh ngồi ăn, sng ống mũ sắt ba l ngổn ngang. Bạn ti về Huế họp tham mưu. Trước khi đứng dậy bạn ti c ni c tr, bnh đậu xanh v bnh dẻo của b vợ mới cưới gửi ra, nếu muốn th đến bộ chỉ huy uống tr. Ti cười ngất. Giữa ci nng khủng khiếp của miền Trung v trong ci khng kh ny m uống tr th thật tro cẳng ngỗng. Ti đồng v đề nghị lại thay v đến với bạn ti, ti sẽ đn vo sn vua uống tr thưởng trăng.

Đm hm đ hai đứa ngồi giữa sn chầu uống Thiết Quan m đun bằng ca nhm. Nếu cc vị vua nh Nguyễn c luyến tiếc ngai vng lẩn quất đu đ trong ci hoang tn đổ nt của Đại Nội ắt cũng sẽ tha thứ cho hai tn lnh giầy saut o trận ngất ngưởng ngồi trn thng đại lin uống tr ăn bnh đậu xanh Hải Dương nhn trăng thu.

- ng nghĩ g vậy? Sao c vẻ đăm chiu?

- H, nhớ lại tuần uống tr với ng ở Đại Nội, Huế.

Hm nay khng phải l thu. Trời cũng khng c trăng v nơi đy cũng khng c tro tn điện ngọc, Ngọ Mn, Tịnh Tm. Thong từ đu đ từ tm thức, ti nghe vẳng giọng h:

Cầu Trường Tiền su vi mười hai nhịp
Thương nhau rồi hy kp về mau
Nữa mai đy bng x qua cầu
Bậu cn thương, bậu biết gửi sầu về nơi m

Thương nhau rồi hy kp về mau. Nhiều người đ về. Bạn ti cũng đ về v trở ra. Ngy mai bạn ti lại trở về sau khi hon tất việc lm ở đy. Ti ngồi thoải mi, nhắm từng ngụm nhỏ nước tr Tu đặc vị cht nhưng khi thấm vo để lại dư vị ngọt mt lan dần từ cuống họng tới khắp chu thn. Bạn ti ngồi đ, bn tay to lớn quả cảm xe rộng đặt trn đi. Ti muốn ni một điều g. Ti thực sự muốn được gp với bạn ti một cht, d chỉ của một ci g to lớn, mnh mang m bạn ti đang suy nghĩ.

- Ngy mai, ng đi mấy giờ?

- Ba giờ chiều.

Tại sao ci cu hỏi đ lại bật ra. Ti biết từ cả tuần ba giờ chiều mai bạn ti sẽ ra đi. Chng ti khng cn g để ni với nhau nữa. Đm vẫn giữ m mầu, m tĩnh v trong sng. Tr Tu lm ti tỉnh to, nhưng đầu c ti trống rỗng, đầu c ti t liệt. Ti muốn ni cả triệu lần, muốn thao thao bất tuyệt, hng hổ như ở Khe Sanh hai đứa bất ngờ cng chờ một chuyến trực thăng. Hay t ra ti c thể chửi thề văng tục như ngy hai đứa tả tơi nhn nhau ở Guam. Nhưng ti bất động. Ci bạn ti lm lớn qu, thing ling qu. Khng c ngn từ để diễn tả. Bất chợt ti ni:

- Chẳng biết ni g với ng.

Bạn ti cười:

- Cần g. ng l đứa mồm loa mp giải, lc no cũng ruột để ngoi da, vậy m hm nay ng khng ni mới l qu. Vả lại c g cũng đ ni hết rồi. Ti tin những g mnh đ thảo luận, ng sẽ lm chu đo. Với ng, thế l đủ. Mỗi người c cch no đ để gp tay vo việc ny. Ti với ng cn qu anh em ruột. Vậy đừng y ny. Lm một tuần tr nữa nghe.

Ly tr nhỏ trắng ngần, nước tr trong mầu hổ phch, hương tr thoảng trong đm. Cu thơ lại trở lại. Cả thin hạ ai cũng biết đ vo thu. Trong ci tĩnh mnh mang với bạn, ti chợt hiểu cu thơ một cch r rng. Ng đồng nhất diệp lạc. Chỉ c một l cy ng đồng rụng xuống. Cả thin hạ đều hiểu ma thu đ bắt đầu thay thế cho ma h nng nực. Vũ trụ tuần hon v khi một chiếc l ng đồng rụng th khng thể c trở lực no ko di ma h v khng ai c thể cản ma thu. Lịch sử đ xoay vần. Khi bạn ti đ về, khi cc bạn ti đ về, bnh xe lịch sử đ quay. Ti v tất cả những người Việt Nam khc hay cả thin hạ - biết rằng chng ti sẽ cng về. Ma thu thay chỗ cho ma h. Tnh người sẽ thay cho hận th.

Tiễn bạn khng c ba ngn tn khch cht khăn s bn bờ sng Dịch. Chỉ c những tch tr đắng ngọt v sự im vắng v cng của một đm h nơi sn sau nh. Tiễn bạn khng cần bản đồ Hm Dương, thủ cấp Kỳ. Chỉ c một lời thề đ được h lớn khắp năm chu bốn biển v lc no cũng vang vọng trong tm kể cả lc ăn lc ngủ. Bạn ti đi khng c gươm bu, khng v cảm ci tnh của Thi tử Đan, cũng khng nấn n chờ Cao Tiệm Ly. Bạn ti đi v bạn ti phải đi, giống như chiếc l ng đồng bo thu, đi để xoay lại lịch sử chứ khng v một lưỡi dao bay mun thuở đẹp. Đm vẫn v cng v bạn ti vẫn im lặng, ung dung chuyn tr ra những chiếc chn hạt mt. Liệu Kinh Kha c được như vậy chăng hay phải c rượu nng d bo, đn ngọt ht hay mới đi sang Tần. Kinh Kha đi nhưng biết l mnh thất bại. Bạn ti khc. Bạn ti đi v biết mnh sẽ thnh cng.

- ng nghĩ g vậy?

- Một cu thơ. Tự nhin ti nhớ một cu thơ. Nhưng thi, để ti sẽ đọc cu thơ vo lần thưởng trăng tới ở Đại Nội.

Phạm Hong

Thng 8/1983.